Πέμπτη, 21 Οκτωβρίου 2021

ΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΞΑΝΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ

Του Πέτρου Ι. Νικολού
Ασκούμενου Δικηγόρου, Νομική ΕΚΠΑ

Λένε μερικοί ιπτάμενοι στα νέφη της συνταγματικής νομιμότητας, της θεσμικής απάτης και της δικαιοκρατικής ορθοφροσύνης πως το κράτος δεν έχει ιδεολογία και δεν διώκει τους πολίτες του ανάλογα με τα πολιτικά τους φρονήματα. Δυστυχώς για εκείνους τους απονήρευτους συμπολίτες μας και τον εύμορφο φαντασιακό τους κόσμο, το κράτος όχι μόνον έχει ιδεολογία, αλλά γεννά με ρυθμούς κονίκλου στρατιές ιδεολογικών τέκνων. Ο εθνομηδενισμός, αν δεν ήταν κρατική ιδεολογία, δεν θα διαπερνούσε κάθε έκφανση της δημοσίας ζωής και δη τις εκπαιδευτικές στάνες . Οι τελευταίες ως θερμοκήπια αρνησιπατρίας εξοπλίζουν τις νέες γενεές με το απαραίτητο μίσος για το χώμα που πατούν, προκειμένου στο πρόσωπο όλων όσοι τόλμησαν να αποκλίνουν από το κυρίαρχο κρατικό αφήγημα, πως όποιος πιστεύει στο Έθνος είναι απόβρασμα του ‘‘φασισμού’’, να αντικρίζουν τον θανάσιμο εχθρό, τον οποίον πρέπει πάση θυσία να εξοντώσουν. Ο θανάσιμος εχθρός δεν διαθέτει ηλιακό πρόσημο. Γι’ αυτό και τίποτε δεν ίσταται πρόσκομμα, ώστε να εντοπιστεί ακόμα και σε δέκα έξι χρονών παιδιά, όπως εκείνα του 1ου-2ου ΕΠΑΛ Σταυρουπόλεως Θεσσαλονίκης, τα οποία απαρνούμενα γενναία την ιδεολογία του πατερναλιστικού κράτους έστησαν ένα νέο ‘‘ Μεσολόγγι’’, γενόμενοι οι ‘‘ελεύθεροι πολιορκημένοι’’ των ημερών. 

Η Αριστερά ανέκαθεν θεωρούσε τα πανεπιστήμια αμπέλι του παππού της, φέουδο, το οποίο η μεταπολίτευση τής παρεχώρησε ως γονική παροχή από πηγαία οικογενειακή στοργή.  Επειδή, όμως, άρχισε να διαπιστώνει ότι πλέον το κτήμα έπαυσε να αποδίδει καρπούς και οι φοιτητές τής γυρίζουν επιδεικτικά την πλάτη, στράφηκε προς τα σχολεία, αναζητώντας εφεδρείες.  Η σθεναρή και υπερήφανη αντίσταση της μαθητιώσης νεολαίας στη δυτική Θεσσαλονίκη στην ωμή προπαγάνδα της κόκκινης πανούκλας, η οποία επεδόθη σε μία οργανωμένη επιχείρηση προσηλυτισμού νεαρών παιδιών, κατέδειξε  πως οι μαθητές ήδη από εποχής μακεδονικών συλλαλητηρίων έχουν χαράξει μία έντονη και οριστική διαχωριστική γραμμή με τον σοβιετικό ολοκληρωτισμό. Η στάση τόλμης και ανδρείας, την οποία κράτησαν απέναντι στις επιθέσεις, τις ύβρεις, τις προκλήσεις και τις απειλές των ταγμάτων εφόδου των συμμοριτών, ταπείνωσε, ευτέλισε και απεγύμνωσε πατόκορφα το θρασύδειλο με τα πλαστικά μπράτσα αντιφασιστικό μέτωπο των νταήδων και των απλύτων γυναίων. Μία χούφτα θαρραλέων παιδιών, μεγαλωμένων σε λαϊκές συνοικίες, χωρίς πλάτες, λεφτά και ανέσεις, με γονείς βιοπαλαιστές του μεροκάματου, έστησαν στον τοίχο, κάνοντας δωρεάν μαθήματα πραγματικής εργατικής πάλης, σ’ όλα τα άεργα μεσήλικα κοπρόσκυλα της αστικής πλουτοκρατίας, τα οποία ήρθαν με εξασφαλισμένο στην τράπεζα κεφάλαιο να τούς πωλήσουν φθηνό αντικαπιταλισμό. Για πρώτη φορά μετά από καιρό ένα ολόκληρο σχολείο βάφτηκε στα χρώματα της γαλανόλευκης, γενόμενο κάστρο Εθνικά ανυπότακτων, φρούριο ελληνικότητας. 

Το κατεστημένο κάθιδρο από τον κόλαφο ολκής, που έφαγε από τους Εθνικιστές μαθητές της Σταυρουπόλεως, επιστρατεύοντας όλα τα αργυρώνητα κανάλια της διαφθοράς και της διαπλοκής, απεγνωσμένο διαστρεβλώνει και πάλι την πραγματικότητα, διαδίδοντας απίστευτα και χονδροειδή ψεύδη, λάσπη και συκοφαντίες σε βάρος μικρών παιδιών, στοχοποιώντάς τα απροκάλυπτα. Οι συλλήψεις, οι προσαγωγές, ο στιγματισμός και ο διασυρμός ανηλίκων μέσω χυδαίων συσχετισμών και μονταρισμένων πλάνων συνιστούν κατά συρροήν δολοφονίες χαρακτήρων. Όποιος και ό,τι ανθίσταται στο καθεστώς εκτελείται ανεξαιρέτως και με συνοπτικές διαδικασίες, για να αποθαρρυνθούν άπαντες έτεροι αντιφρονούντες να σηκώσουν κεφάλι. Εν αντιθέσει, ουδείς από τους αναρχοκομμουνιστές ταραχοποιούς, οι οποίοι σχεδιάζουν να μετατρέψουν τα σχολεία στα νέα τους άντρα βίας, ανομίας και παραβατικότητας, όχι μόνο δεν εδιώχθη θεσμικώς, αλλά ούτε καν επεπλήχθη, για τα κράνη, τα ρόπαλα, τις μολότοφ και τα στειλιάρια, τα οποία προέταξαν κατά των μαθητών, οι οποίοι είχαν και εξακολουθούν να έχουν κάθε δικαίωμα να υπερασπιστούν το ιερό εκπαιδεύτικό τους περιβάλλον και τους συνομηλίκους τους από εξωσχολικούς κομματικούς βραχίονες. 

Δεν θα ήταν υπερβολή να ειπωθεί πως στη Σταυρούπολη τις διανυθείσες ημέρες εσημειώθη μία τεράστια νίκη για τις δυνάμεις της Ταυτότητος και της Πίστεως κατ’ εκείνων των τραμπούκων, που θέλησαν να κινήσουν ένα νέον άτυπο ‘‘συμμοριτοπόλεμο’’. Τα σχολεία μας από τους νομίμους ιδιοκτήτες τους, τους ιδίους τους μαθητές, γίνονται και πάλι κυψέλες ελληνικής Εθνικής συνειδήσεως, οχυρά στρατιωτών του Χριστού και της Πατρίδος.  Όστις αγαπά και σέβεται τον έαυτό του έχει καθήκον να σταθεί στο πλευρό όλων εκείνων των νέων κορασίδων και παλληκαριών, τα οποία ύψωσαν ξανά τη Σημαία με τον Σταυρό στα σχολεία της νεωτερικότητος και του εκσυγχρονισμού, στηρίζοντας όχι μόνο θεωρητικά, αλλά πρωτίστως έμπρακτα και δη οικονομικά αυτά τα παιδιά, τα οποία, χωρίς να υπολογίζουν καριέρες, κόστη και θυσίες, σαν κάποιους άλλους μικροαστούς νεανίες των κοινοβουλευτικών φατριών, ενσάρκωσαν και πάλι τον Έλληνα της αρετής και της θυσίας, αυτόν που δεν φοβάται να αγωνιστεί άχρι θανάτου για τη γή των πατέρων του.

 

ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ

ΘΡΑΚΗ 1913, ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ ΤΩΝ 56 ΗΜΕΡΩΝ

Του Δημητρίου Περδίκη

Κατά τον 1ον Βαλκανικό Πόλεμο, τον Οκτώβριο του 1912 η Βουλγαρία κατόρθωσε να καταλάβει σχεδόν όλη την Θράκη. Κατά τον 2ο Βαλκανικό Πόλεμο που ακολούθησε, η Δυτική Θράκη κατελήφθη από ελληνικά στρατεύματα η δε Ανατολική Θράκη ανακαταλήφθηκε από τους Τούρκους.


Την 14η Ιουλίου 1913 σύνταγμα Κρητών της 8ης μεραρχίας κατέλαβε την Κομοτηνή. Στις 7 Αυγούστου είχαν βρεθεί γραμματόσημα της οθωμανικής διοίκησής τα οποία είχαν επισημανθεί με τον ελληνικό θυρεό και με επιγραφή «ΕΛΛ.ΔΙΟΙΚ.ΓΚΙΟΥΜΟΥΛΤΖΙΝΑΣ» και νέες τιμές σε ελληνικό νόμισμα.

Μετά την λήξη του πολέμου συνεκλήθη συνέδριο στο Βουκουρέστι για την ρύθμιση των θεμάτων των βαλκανικών πολέμων. Το συνέδριο του Βουκουρεστίου αποφάσισε μετά από έντονες διπλωματικές διεργασίες την απόδοση της Δυτικής Θράκης στην Βουλγαρία

Έντονη ήταν η ανησυχία των πληθυσμών που κατοικούσαν στην Δυτική Θράκη για την τύχη των. Κατά την προηγούμενη κατοχή της περιοχής από τις βουλγαρικές δυνάμεις (Οκτώβριος 1912 ως Ιούλιος 1913) οι Βούλγαροι είχαν δείξει τις προθέσεις τους να πραγματοποιήσουν πόγκρομ ή εθνοκάθαρση κατά των μη Βουλγάρων που κατοικούσαν εκεί. Σχεδόν όλες οι οικογένειες των Ελλήνων είχαν απομακρυνθεί από την πόλη της Κομοτηνής και είχαν εξοριστεί σε κάποια χωριά.

Ένα κείμενο γραμμένο στην γαλλική γλώσσα αποστέλλεται προς τις μεγάλες δυνάμεις. Το υπογράφουν οι μητροπολίτες: Χρύσανθος Κομοτηνής, Διδυμοτείχου Φιλάρετος και Τραπεζούντος Νικόλαος. Με αυτό ζητούν όπως η Δυτική Θράκη ενωθεί με την Ελλάδα ή να μείνει κράτος αυτόνομο και ουδέτερο. Οι Θρακιώτες αυτονομιστές έστειλαν επιτροπές στην Ελλάδα και την Τουρκία για να ζητήσουν βοήθεια στο εγχείρημά τους. Ο μητροπολίτης Χρύσανθος συναντιέται με τον Ελευθέριο Βενιζέλο ο οποίος του δηλώνει πως το θέμα έχει κλείσει και τίποτα δεν μπορεί να αλλάξει την υπαγωγή της Θράκης στην Βουλγαρία. Η Ελλάδα είχε υπογράψει ήδη την συνθήκη του Βουκουρεστίου η οποία και την δέσμευε.

Η Τουρκία τους δέχεται πιο ευνοϊκά. Στην Κωνσταντινούπολη είχε φτάσει αντιπροσωπεία Μουσουλμάνων, Ορθοδόξων και Εβραίων Θρακών. Ο Γάλλος πρέσβης τους βοήθησε, η τουρκική κυβέρνηση τους φέρθηκε εγκάρδια. Εκεί τότε με γαλλική βοήθεια συντάχθηκε ο καταστατικός χάρτης της αυτόνομης πολιτείας. Οι πρεσβείες της Μεγάλης Βρετανίας, της Αυστρίας και της Ρωσίας όμως αρνήθηκαν να τους δεχθούν.


 Η Τουρκία απέστειλε στην Δυτική Θράκη στρατιώτες μεταμφιεσμένους σε χωρικούς. Ακόμα Τούρκοι αξιωματικοί επικεφαλείς σωμάτων τσετών πέρασαν στην Δυτική Θράκη και άρχισαν τις επιθέσεις σε βουλγαρικά χωριά, καίγοντας τα χωριά Μοναστήρι και Σισανλί  (Ποντίκια) όπου σκότωσαν 42 γυναικόπαιδα. Όμως και η Βουλγαρία είχε πριν λίγες εβδομάδες προχωρήσει σε ομαδικές σφαγές Τούρκων αμάχων στην Βουλγαρία, όταν είχε γίνει γνωστή η ανακατάληψη της Αδριανούπολης από τον τουρκικό στρατό.

Το αυτονομιακό κίνημα είχε ξεκινήσει από μουσουλμάνους ορεινών χωριών της Ροδόπης στις 16 Αυγούστου. Οι κινηματίες έφτασαν στην Κομοτηνή στις 31 Αυγούστου (1913). Ο ελληνικός στρατός είχε ήδη εγκαταλείψει από τις 13 Αυγούστου την πόλη. Τελευταίος είχε φύγει ο Κρητικός λοχίας Γεώργιος Παπαηλιάκης ο οποίος πήρε μαζί του και την σημαία από το διοικητήριο, δώρο της αδελφότητας Ελληνίδων Κομοτηνής.

  Στις 31 Αυγούστου 1913 έγινε η ανακήρυξη της Αυτονόμου Πολιτείας της Δυτικής Θράκης. Ονομάστηκε και το κράτος των 56 ημερών. Φρούραρχος της πόλης τοποθετήθηκε Έλληνας. Αμέσως ανέλαβε καθήκοντα η «Προσωρινή Κυβέρνηση της Δυτικής Θράκης» με πρόεδρο τον Μεχμέτ Χαφούζ Σαλάχ Εφέντη. Μέλη της οί Σουλεϊμάν Ασκερή Μπέη, Ρεσίτ Μπέη, Ρεϊφ Μπέη, ο επίσκοπος Μαρωνείας Νικηφόρος, ο Αρμένιος Μ.Ταμπακιάν και ο Εβραίος Γιακά Κασαβή. Γραμματέας ορίστηκε ο Χαφούζ Γκαλήπ ο οποίος μετά την ένωση της Θράκης με την Ελλάδα, το 1920 έγινε βουλευτής της Ελληνικής Βουλής. Προσωρινοί διοικητές διορίστηκαν στην Γκιουμουλτζίνα (Κομοτηνή) Τούρκος και στο Δεδέαγατς (Αλεξανδρούπολη) και Σουφλί Έλληνες

Το ιδρυθέν κράτος είχε έκταση 8.600 τ.χ. και πληθυσμό περί τους 500.000 κατοίκους, από τους οποίος οι μισοί περίπου ήσαν Έλληνες και οι υπόλοιποι ήσαν Τούρκοι, Πομάκοι, Αρμένιοι, Εβραίοι, Βούλγαροι και Λεβαντίνοι.



Δημιουργήθηκε στρατός και σημαία. Εκδόθηκαν γραμματόσημα, ετοιμάστηκαν διαβατήρια και κυκλοφόρησε εφημερίδα.

  Η Τουρκία ήταν φιλική με τους αυτονομιστές μέχρι τις 10 Οκτωβρίου 1913 οπότε υπέγραψε την συνθήκη με την Βουλγαρία. Με την συνθήκη αυτή η Τουρκία αναγνώρισε την βουλγαρική κυριαρχία στην Δυτική  Θράκη και η Βουλγαρία της τουρκική κυριαρχία στην Ανατολική Θράκη

Τότε για πρώτη φορά η Βουλγαρία έστειλε στρατό και λοιπό προσωπικό για να ασκήσει την εξουσία της στην Δυτική Θράκη βάσει των συνθηκών Βουκουρεστίου και Κωνσταντινουπόλεως. Τότε βέβαια καταλύθηκε και η αυτόνομη διοίκηση στις 25 Οκτωβρίου 1913.

Στην συνέχεια η βουλγαρική διοίκηση που ανέλαβε φρόντισε να εξορίσει ή να απελάσει ολόκληρο τον ελληνικό πληθυσμό. Τον Νοέμβριο του 1914 επισκέφθηκε την Θράκη ο Βούλγαρος μονάρχης Φερδινάνδος. Τότε άρχισε ένας μαζικός εποικισμός από Βουλγάρους στην Ροδόπη. Οι δε εκκλησίες, τα σχολεία και η μητρόπολη έγιναν όλα βουλγαρικά.


Το 1918 η Δυτική Θράκη απελευθερώθηκε από συμμαχικά στρατεύματα που ίδρυσαν την Συμμαχική Διοίκηση Θράκη  



Το 1920 η Δυτική Θράκη ενσωματώθηκε στην μητέρα Ελλάδα.

Τα πρώτα γραμματόσημα το «Κράτος της Δυτικής Θράκης» τα κυκλοφόρησε στις 8 Σεπτεμβρίου 1913 με δυο σφραγίδες με επιγραφή Μαουαρεσί Χυκουμέτ ήτοι Προσωρινή Κυβέρνηση. Με αυτή σφράγιζαν φύλλα χαρτιού και έτσι δημιούργησαν γραμματόσημα αποκοπτόμενα με ψαλίδι. Το ένα με αναγραφόμενη αξία 1 πιάστρα σφραγιζόταν με μπλε μελάνι, Το δεύτερο με αξία 2 πιάστρες με βιολέ μελάνι. Οι σφραγίδες μπαίνανε και σε φακέλους στην άνω δεξιά γωνία και έτσι δημιουργούσαν μονόφυλλα.

Λίγες ημέρες αργότερα με τον ίδιο τρόπο δημιούργησαν δυο όμοιου μεγέθους σφραγίδες με άλλη επιγραφή «Χουκουμέτ Μουστουκλισί, δηλαδή «Αυτόνομη Κυβέρνηση».

Ακόμα σε μικρότερες διαστάσεις (19½ Χ 29½ χιλ. τρείς σφραγίδες με αξίες 10 παράδες (κόκκινο μελάνι), 20 παράδες (βιολέ) και 1 πιάστρο (μπλε) με την ίδια επιγραφή.




Όλα αυτά υπάρχουν σε ένα μεγάλο πλήθος χαρτιού απλό, διαφανές, ραβδωτό, με υδατόσημο. Επίσης σε διάφορες ποικιλίες όπως γραμματόσημα σε λάθος χρώμα μελανιού ή και σε άλλο χρώμα μελανιού, ζεύγη αντίποδα κ.ά. που δείχνει πως είχαν να εξυπηρετήσουν… διάφορες φιλοτελικές προτάσεις ή ίσως είχανε… μεθύσει και δεν ξέρανε τι κάνανε. Μάλλον το πρώτο ίσχυε!


Τον Οκτώβριο έχουμε και άλλες επισημάνσεις πάνω σε βουλγαρικά γραμματόσημα με επιγραφές πάντα στα τουρκικά με αραβική γραφή, άλλα σε χρώμα μπλε και άλλα σε χρώμα κόκκινο.

Επίσης σε ελληνικά γραμματόσημα, λιθογραφικά και εκστρατείας.


Ακόμα μία έκδοση τυπογραφικής επισήμανσης σε τουρκικά γραμματόσημα 1909-13. Σειρά 6 αξιών. Η έκδοση αυτή κυκλοφόρησε μόνο στο Δεδέαγατς (Αλεξανδρούπολη) όπου οι κάτοικοι με την αποχώρηση του ελληνικού στόλου και ενώ περίμεναν με φόβο να φτάσουν οι Βούλγαροι είδαν να έρχονται οι αυτονομιακοί από την Κομοτηνή με επικεφαλής Έλληνα διοικητή.

Αυτά όλα συνέβαιναν στην δυτική Θράκη του 1913 σε σκηνικό οπερετικό και γραφικό αλλά και δραματικό με τις εκτελέσεις αμάχων.  

Τρίτη, 19 Οκτωβρίου 2021

ΕΠΟΣ ΤΟΥ 40 : ΚΑΤΑΛΗΨΗ ΚΟΡΥΦΟΓΡΑΜΜΗΣ ΤΡΕΜΠΕΣΙΝΑΣ (29 - 31 Ιανουαρίου 1941) ΚΑΙ Η ΙΤΑΛΙΚΗ ΕΑΡΙΝΗ ΕΠΙΘΕΣΗ ή ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΠΡΙΜΑΒΕΡΑ (9 - 24 Μαρτίου 1941)


Στη διάρκεια των χειμερινών επιχειρήσεων του Ελληνικού Στρατού στη Βόρεια Ήπειρο (τρίτη περίοδος του Ελληνοϊταλικού Πολέμου 1940-41), το 14ο Σύνταγμα Πεζικού με διοικητή τον Αντισυνταγματάρχη Πεζικού Κόντη Θεόφιλο, υπαγόταν στην V Μεραρχία η οποία άρχισε να εισέρχεται στη ζώνη επιχειρήσεων του Β΄ Σώματος Στρατού (περιοχή Κλεισούρας) από τις 26 Ιανουαρίου 1941. Η αποστολή που ανατέθηκε από το Β΄ Σώμα Στρατού στην V Μεραρχία, ήταν να καταλάβει την κορυφογραμμή της Τρεμπεσίνας και στη συνέχεια να προωθηθεί και να εξασφαλίσει ευρέως από τα δυτικά τη στενωπό της Κλεισούρας.

Το Β΄ Σώμα Στρατού, μόλις είχε αποκρούσει ισχυρή Ιταλική επίθεση κατά του κόμβου της Κλεισούρας και έπαιρνε μέτρα για την παραπέρα αντιμετώπιση της κατάστασης και αποφυγή νέου ενδεχόμενου κινδύνου. Η V Μεραρχία περάτωσε τη συγκέντρωσή της και τις απαραίτητες αναγνωρίσεις της μέχρι το βράδυ της 28ης Ιανουαρίου, έχοντας το 14ο Σύνταγμα στην περιοχή της Κλεισούρας και τα άλλα δύο νοτιότερα, το 43ο στο χ. Κούκιαρι και το 44ο στην περιοχή Κοσίνα.

Στις 07:00 της 29ης Ιανουαρίου, το 14ο Σύνταγμα Πεζικού, αφού εξόρμησε με δύο τάγματα από την περιοχή Γκρόμπα, κατέλαβε ύστερα από σκληρό αγώνα το ύψ. 1733, όπου δέχθηκε άμεση αντεπίθεση, την οποία όμως απέκρουσε με πολλές απώλειες για τον εχθρό. Στη συνέχεια επιτέθηκε κατά του υψώματος 1923 το οποίο κατέλαβε γύρω στο σούρουπο, μετά από σκληρό αγώνα. Συνελήφθησαν 173 αιχμάλωτοι (ανάμεσά τους 7 αξιωματικοί), και κυριεύθηκε σημαντικό πολεμικό υλικό.

Οι απώλειες του Συντάγματος ανήλθαν σε 5 αξιωματικούς τραυματίες (μεταξύ των οποίων και ο διοικητής του ΙΙΙ/14 Τάγματος), 22 οπλίτες νεκρούς και περίπου 140 οπλίτες τραυματίες. Στις 09:00 της 30ής Ιανουαρίου, οι Ιταλοί εξαπέλυσαν ισχυρή επίθεση με σκοπό την ανακατάληψη του υψώματος 1923, η οποία υποστηρίχθηκε από το σύνολο του διαθέσιμου πυροβολικού και αεροπορία.

Με δραστήρια ενέργεια του διοικητή του Ι/14 Τάγματος και με την αυτοθυσία των ανδρών, οι αμυνόμενοι διατήρησαν τις θέσεις τους και, όταν αντεπιτέθηκαν μετά από λίγο, υποχρέωσαν σε άτακτη υποχώρηση τους επιτιθέμενους, οι οποίοι εγκατέλειψαν νεκρούς και τραυματίες, καθώς και άφθονο πολεμικό υλικό. Η Ιταλική αεροπορία στις 28 και 29 Ιανουαρίου ανέπτυξε ιδιαίτερη δραστηριότητα, βομβαρδίζοντας τις θέσεις των μονάδων και το Σταθμό Διοίκησης της V Μεραρχίας.

Οι απώλειες από τους βομβαρδισμούς κατά τη δεύτερη μέρα ήταν μεγάλες και ανήλθαν σε 11 οπλίτες νεκρούς και 3 αξιωματικούς και 21 οπλίτες τραυματίες. Στις 31 Ιανουαρίου, σφοδρή χιονοθύελλα εμπόδισε τη συνέχιση των επιχειρήσεων πέρα από το ύψωμα 1923. Με την κατάληψη της κορυφογραμμής του όρους Τρεμπεσίνα που δεσπόζει στην κοιλάδα του Αώου ποταμού, επιτεύχθηκε ο έλεγχος της αμαξιτής οδού Κλεισούρας - Τεπελενίου.


Η ΙΤΑΛΙΚΗ ΕΑΡΙΝΗ ΕΠΙΘΕΣΗ ή ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΠΡΙΜΑΒΕΡΑ (9 - 24 Μαρτίου 1941)

Τα Προηγηθέντα

Οι αλλεπάλληλες ήττες που υπέστησαν οι Ιταλικές δυνάμεις από την αρχή του πολέμου και η συνεχιζόμενη προέλαση του Ελληνικού στρατού μέσα στο Βορειοηπειρωτικό έδαφος, προκάλεσαν έντονες ανησυχίες στην ανώτατη Ιταλική ηγεσία και ανάγκασαν τον Μουσολίνι να διατάξει στις 29 / 12 / 1940 την αντικατάσταση, του, μόλις από τις 9 / 11 / 1940, Αρχιστράτηγου του θεάτρου Επιχειρήσεων Αλβανίας Στρατηγού Ουμπάλντο Σοντού (Ubaldo Soddu), με το νέο Αρχηγό του Γενικού Επιτελείου των Ενόπλων Δυνάμεων Στρατηγό Ούγο Καβαλλέρο (Ugo Cavallero).

Ο Χίτλερ, στο μεταξύ, επειγόμενος να εκστρατεύσει κατά της Ρωσίας, συγκάλεσε στις 19 και 20 Ιανουαρίου 1941 μεγάλη σύσκεψη στο Σάλτσμπουργκ, όπου ο Μουσολίνι κατόρθωσε να αποσπάσει τη συγκατάθεση του Χίτλερ να οργανώσει μόνος του μια αποφασιστική επίθεση κατά της Ελλάδος, υπό τον όρο όμως να έχει ξεκαθαρίσει την κατάσταση μέχρι τέλος Μαρτίου 1941. Για τον Μουσολίνι, κατά συνέπεια, δεν ήταν απλώς ζήτημα γοήτρου, αλλά κυρίως θέμα ύπαρξης και υπολογισμού πλέον της Ιταλίας ως ουσιαστικού -και όχι ως δορυφόρου- συμμάχου της Γερμανίας.

Γι’ αυτό σε μια απόρρητη έκθεσή του προς τον βασιλιά Βιττόριο Εμανουέλε (Vittorio Εmanuele), ανέφερε: «Οφείλομεν να έχωμεν τουλάχιστον μίαν στρατιωτικήν επιτυχίαν, προ της εξαπολύσεως της επιθέσεως (κατά της Ελλάδος) κατά τας αρχάς Απριλίου υπό των Γερμανών». Ο Μουσολίνι από την ημέρα εκείνη αφοσιώθηκε με όλες τις δυνάμεις του στην προπαρασκευή της επιχείρησης αυτής, αναπτύσσοντας πραγματικά καταπληκτική δραστηριότητα και ακούραστη ενεργητικότητα.

Δέκα νωπές Ιταλικές μεραρχίες στάλθηκαν στην Αλβανία, και προστέθηκαν στις ήδη εκεί υπάρχουσες δεκαπέντε. Αεροπλάνα καταδιωκτικά και βομβαρδιστικά ενίσχυσαν την Ιταλική αεροπορία που δρούσε κατά της Ελλάδος. Αυτοκίνητα σε χιλιάδες, πυροβόλα σε εκατοντάδες, παντοειδή άλλα εφόδια προωθήθηκαν μέρα νύχτα στην Αλβανία. Εκεί, νέοι δρόμοι διανοίχθηκαν, παλαιοί διευθετήθηκαν, πολεμικά αεροδρόμια βελτιώθηκαν και γενικώς σημειώθηκαν άνευ προηγουμένου εργώδεις προσπάθειες και πυρετώδεις προετοιμασίες.

Ακόμη για να αναπτερωθεί το ηθικό του Ιταλικού στρατού, ο «Ντούτσε του Φασισμού», όπως αρεσκόταν να προσαγορεύεται ο Μουσολίνι, προέτρεψε να καταταγούν στις Ένοπλες Δυνάμεις οι παράγοντες του Φασισμού. Στην πρόσκλησή του ανταποκρίθηκαν μέχρι τέλος Φεβρουαρίου και προσήλθαν στην Αλβανία να υπηρετήσουν ως αξιωματικοί, οι υπουργοί Μπαρτάι, Παβολίνι, Ρικάρντι, Ρίτσι, Γκόρλα, οι θορυβωδέστεροι από τους ανώτερους αξιωματούχους του Φασισμού Φαρινάτσι και Τζιανέτι, καθώς και ο γαμπρός του Μουσολίνι κόμητας Γκαλεάτσο Τσιάνο.

Τελικά, όταν ο Μουσολίνι πείσθηκε ότι τα πάντα έβαιναν κατ’ ευχήν, το πρωί της 2ας Μαρτίου προσγειώθηκε στα Τίρανα πιλοτάροντας ο ίδιος το προσωπικό του αεροπλάνο. Μόλις έφθασε στην Αλβανία επέδειξε ακόμη πιο έντονη δραστηριότητα. Επισκέφθηκε τους σταθμούς διοικήσεως των μεραρχιών, των συνταγμάτων, των ταγμάτων και των λόχων ακόμα. Συνομίλησε με αξιωματικούς, αναμείχθηκε με τους στρατιώτες, δοκίμασε το συσσίτιό τους, χώθηκε κάτω από αντίσκηνα, πήγε σε αεροδρόμια, νοσοκομεία.

Έλεγε σ' όλους, ακόμα και στους Αλβανούς «εθελοντές», πως από την επίθεση αυτήν και την επιτυχία της εξαρτιόταν το μέλλον της Ιταλίας και η ευτυχία αυτών των ίδιων. Προσπάθησε ιδιαίτερα -παραδόξως, χωρίς ν’ αντιμετωπίσει αποδοκιμασίες- και τον εγωισμό τους να ερεθίσει, και τα ταπεινά τους ένστικτα να υποδαυλίσει. Και όταν τέλος θεώρησε πως όλα ήταν έτοιμα, έδωσε το παράγγελμα της επίθεσης.

Το βράδυ της 8ης προς 9η Μαρτίου διανυκτέρευσε στο προκεχωρημένο παρατηρητήριο του όρους Κόμαριτ, απ’ όπου όχι μόνο επρόκειτο να παρακολουθήσει απλώς την επίθεση, αλλά και να τη διευθύνει ο ίδιος προσωπικά, δίνοντας διαταγές στον Αρχιστράτηγο Καβαλλέρο, που βρισκόταν συνεχώς στο πλάι του. Υπενθυμίζεται ότι μετά την προσχώρηση της Βουλγαρίας στον Άξονα την 1 / 3 / 1941, άρχισαν από τις 2 / 3 / 1941 να εισέρχονται Γερμανικές Δυνάμεις στο έδαφός της και των οποίων οι εμπροσθοφυλακές έφθασαν στις 9 / 3 / 1941 προ των Ελληνο-Βουλγαρικών Συνόρων.


Ο Χώρος και οι Αντίπαλοι

Α. Η περιοχή του πεδίου της μάχης περιελάμβανε την εδαφική έκταση μεταξύ των ποταμών Άψου και Αώου, ιππαστί της κοιλάδας του παραποτάμου του Αώου ποταμού Ντεσνίτσα και της κυρίας οδού Βεράτι - Μπαλαμπάν - Κλεισούρα. Η γραμμή επαφής των εμπολέμων στοιχιζόταν επί των ΒΔ καταπτώσεων της Τρεμπεσίνας (υψ. 1710) Φόντε (υψ. 1030) Μπούμπεσι (υψ. 710) Μάλι Σπαντάριτ (υψ. 1110). Σημειώνεται, ότι η κατεχόμενη από τις Ελληνικές δυνάμεις γραμμή, που είχε δημιουργηθεί συνεπεία των προσφάτων επιχειρήσεων, παρουσίαζε ορισμένες επικίνδυνες «εξέχουσες» προς τον εχθρό.

Β. Οι Ιταλοί, είχαν αναθέσει την όλη επιχείρηση στην 11η Στρατιά, (Αντιστράτηγος Carlo Geloso), ενώ η αναπτυγμένη βορειότερα 9η Στρατιά, (Αντιστράτηγος Αlessandro Ρirzio Βiroli), δεν είχε καν ειδοποιηθεί ότι ο Ιταλικός Στρατός θα αποδυόταν στην πιο σοβαρή προσπάθειά του από την έναρξη του πολέμου. Οι δυνάμεις τους είχαν διατεθεί από βορρά προς νότον ως εξής:

Πρώτο Κλιμάκιο

  • 22 ΜΠ «Κυνηγοί των «Άλπεων». Ταξίαρχος Τζιοβάννι Πιβάνο (Giovanni Ρivano).
  • 59 ΜΠ «Κάλιαρι». Υποστράτηγος Γκιουζέππε Τζιάννι (Giuseppe Gianni).
  • 38 ΜΠ «Πούλιε». Υποστράτηγος Αλμπέρτο Ντ’ Απόντε (Αlberto D’ Αponte).
  • Λεγεώνα Μελανοχιτώνων με τα 152 και 155 Τάγματα Μελανοχιτώνων (στον αυχένα Σίσικουτ ιππαστί της αμαξιτής οδού).
  • 24 ΜΠ «Πινερόλο». Υποστράτηγος Γκιουζέππε Ντε Στέφανις (Giuseppe De Stefanis).
  • 2α ΜΠ «Σφορτσέσκα». Υποστράτηγος Αλφόνσο Ολλεάρο (Αlfonso Οllearo).

Δεύτερο Κλιμάκιο

  • 47 ΜΠ «Μπάρι». Υποστράτηγος Ματτέο Νέγκρο (Μatteo Νegro).
  • 51 ΜΠ «Σιένα». Υποστράτηγος Γκουαλτιέρο Γκαμπούττι (Gualtiero Gabutti).
  • 7 ΜΠ «Λύκοι της Τοσκάνης». Υποστράτηγος Οττάνιο Μπολλέα (Οttanio Βollea).
  • Τρεις Λεγεώνες Μελανοχιτώνων.

Εφεδρεία, στην περιοχή Τεπελενίου:

  • 29 ΜΠ «Πιεμόντε». Υποστράτηγος Ροντόλφο Νάλντι (Rodolfo Νaldi).
  • 131 Τεθωρακισμένη Μεραρχία «Κένταυροι». Υποστράτηγος Τζιοβάννι Μάλι (Giovanni Μagli).

Εκτός από τις ανωτέρω δυνάμεις, διέθεταν μεταξύ Άψου και Αώου ποταμών διάφορα συντάγματα Βερσαλλιέρων και τάγματα Αλπινιστών, των οποίων το σύνολο ανερχόταν σε δεκαπέντε περίπου τάγματα πεζικού και δύο τάγματα πολυβόλων. Επισημαίνεται, ακόμη, ότι οι Ιταλοί διέθεταν αρκετές «νωπές» δυνάμεις και δεν αντιμετώπιζαν πρόβλημα αναπλήρωσης των απωλειών, ενώ η εξαιρετικά πολυάριθμη ιταλική αεροπορία υπερίσχυε σαφώς της ελληνικής, παρά τη σχετική ενίσχυσή της από την Αγγλική αεροπορία.

Γ. Οι Έλληνες, με το Β´ Σώμα Στρατού, (Υποστράτηγος Γεώργιος Μπάκος), στην ζώνη του οποίου θα εκτοξευόταν η Ιταλική επίθεση, παρέτασσαν από τον Αώο μέχρι τον Άψο ποταμό τις ακόλουθες δυνάμεις:

Πρώτο Κλιμάκιο


  • ΧVΙΙ ΜΠ (Υποστράτηγος Αναστάσιος Ρουσσόπουλος).
  • V ΜΠ (Υποστράτηγος Γεώργιος Παπαστεργίου).
  • Ι ΜΠ (Υποστράτηγος Βασίλειος Βραχνός).
  • VΙ ΜΠ (Συνταγματάρχης (ΠΣ) Παναγιώτης Σπηλιωτόπουλος).
  • ΧΙ ΜΠ (Συνταγματάρχης (ΙΠ) Σωκράτης Δημαράτος).

Δεύτερο Κλιμάκιο

Ως εφεδρείες του Τμήματος Στρατιάς Ηπείρου (ΤΣΗ), (Αντιστράτηγος Ιωάννης Πιτσίκας), διατέθηκαν τρία συντάγματα, ανά ένα από τις ΜΠ πρώτου κλιμακίου ΧV και ΧVΙΙ και ένα από την VΙ ΜΠ, (Υποστράτηγος Νικόλαος Μάρκου), η οποία στάθμευσε στην περιοχή βορείως της Κλεισούρας. Επίσης, στην περιοχή του χωριού Λίμπχοβα (ΝΑ Αργυροκάστρου) είχε ετοιμότητα επέμβασης στη ζώνη του Β´ ΣΣ. η ΙV ΜΠ.


Υπογραμμίζεται ότι η δύναμη των Ελληνικών Σχηματισμών είχε αισθητά μειωθεί, χωρίς να υφίσταται πλέον δυνατότητα ικανοποιητικής αναπλήρωσης των απωλειών. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι η V Μεραρχία Κρητών από την είσοδό της στον αγώνα στις 29 Ιανουαρίου μέχρι στις 18 Φεβρουαρίου είχε απώλειες 3344 άνδρες (νεκρούς, τραυματίες, παγόπληκτους), επί συνόλου 13000 περίπου.

Τα Σχέδια των Αντιπάλων

Ιταλοί


Η Ιταλική επίθεση, σύμφωνα με το σχέδιο του Καβαλλέρο, που βρέθηκε στα έγγραφα συλληφθέντος τραυματία Ιταλού ταγματάρχη, θα εξαπολυόταν στις 9 Μαρτίου και θα εκδηλωνόταν σε περιορισμένο μέτωπο μεταξύ των ποταμών Αώου και Άψου, στη γενική κατεύθυνση Γκλάβα - Μπούμπεσι - Κλεισούρα, με σκοπό τη διάρρηξη της τοποθεσίας, στον τομέα της Ι Ελληνικής ΜΠ μεταξύ Τρεμπεσίνας και Μπούμπεσι και την προώθηση υπό μορφή σφήνας δια της κοιλάδας του Ντέσνιτσα ποταμού προς τον οδικό κόμβο της Κλεισούρας.

Έτσι, αποκόπτοντας στην Τρεμπεσίνα και στο Σεντέλι τις V και ΧVΙΙ ΜΠ αντιστοίχως και απωθώντας προς το Μάλι Γαρονίν τις ΧV και ΧΙ ΜΠ, θα προελαύναν στη συνέχεια δια της κοιλάδας του Αώου ποταμού προς Πρεμετή - Λεσκοβίκι - Μέρτζανη, θα διαχώριζαν το βόρειο από το νότιο μέτωπο και θα κατευθύνονταν προς τα Ιωάννινα, τα οποία αποτελούσαν και τον τελικό αντικειμενικό σκοπό της επίθεσης.

Η κύρια προσπάθεια επί μετώπου 6χλμ. ανατέθηκε στο VΙΙΙ Σώμα Στρατού, (Αντιστράτηγος Gastone Gambara), με τις ΜΠ «Κάλιαρι», «Πούλιε», «Πινερόλο» και «Μπάρι», καθώς και Λεγεώνα Μελανοχιτώνων με δύο Τάγματα Μελανοχιτώνων. Το Σ.Σ. πλαισιωνόταν δεξιά (νότια) από τη ΜΠ «Σφορτσέσκα» του ΧΧV Σ.Σ. και αριστερά (βόρεια) από τη ΜΠ «Κυνηγοί των άλπεων» του ΙV Σ.Σ. Ειδικότερα, το σχέδιο ενεργείας του VΙΙΙ Σ.Σ. προέβλεπε επίθεση επί τριών κατευθύνσεων, με τις ακόλουθες δυνάμεις, προς κατάληψη των κάτωθι αντικειμενικών σκοπών (ΑΝΣΚ):

  • 59 ΜΠ «Κάλιαρι»: «Να επιτεθεί στη βόρεια κατεύθυνση ΚΙΑΦΕ ΜΠΟΥΜΠΕΣΙ - ΤΟΣΚΙΤΣΙ - ΜΠΡΕΓΚΟΥ ΜΕΜΟΥΛΑZΙΤ - ΜΑΛΙ ΓΑΡΟΝΙΝ - ΜΑΛΙ ΚΡΕΣΟΒΑΣ και να καταλάβει το ΜΑΛΙ ΓΑΡΟΝΙΝ (1ος ΑΝΣΚ) και ακολούθως το ΜΑΛΙ ΚΡΕΣΟΒΑΣ (2ος ΑΝΣΚ)».
  • 38 ΜΠ «Πούλιε»: «Να επιτεθεί στην κεντρική κατεύθυνση ΜΟΝΑΣΤΕΡΟ (Υψ. 731) - ΒΙΝΟΚΑZΙΤ - ΜΠΑΛΑΜΠΑΝ - ΡΟΝΤΕΝ - ΣΟΥΚΑ - ΦΡΑΤΑΡΙ και να καταλάβει το ΡΟΝΤΕΝ και τη ΣΟΥΚΑ (1ος ΑΝΣΚ) και ακολούθως το ΦΡΑΤΑΡΙ (2ος ΑΝΣΚ)».
  • 24 ΜΠ «Πινερόλο»: «Να επιτεθεί στη νότια κατεύθυνση αυχένας ΣΙΣΙΚΟΥΤ - ΚΙΑΦΕ - ΛΟΥZΙΤ - ΨΑΡΙ - ΠΟΝΤΓΚΟΡΑΝΙ - ΚΛΕΙΣΟΥΡΑ και να καταλάβει την ΠΟΝΤΓΚΟΡΑΝΙ (1ος ΑΝΣΚ) και την ΚΛΕΙΣΟΥΡΑ (2ος ΑΝΣΚ).
  • Λεγεώνα Μελανοχιτώνων με τα 152 και 155 Τάγματα Μελανοχιτώνων: «Να κινείται μεταξύ των Μεραρχιών «Πούλιε» και «Πινερόλο», ως συνδετικό τμήμα.
  • 47 ΜΠ «Μπάρι»: Εφεδρεία. «Ακολουθούσα την κεντρική κατεύθυνση, να έχει ετοιμότητα επέμβασης υπέρ των Μεραρχιών πρώτου κλιμακίου, με προτεραιότητα υπέρ της κύριας προσπάθειας».

Το ανωτέρω σχέδιο του Στρατηγού Καβαλλέρο, σχετικώς περιορισμένου ΑΝΣΚ βάθους, που αποσκοπούσε κυρίως στην ανακούφιση του τομέα Αυλώνας, είχε προκριθεί απ’ τον Μουσολίνι, έναντι του αντίστοιχου και πλέον φιλόδοξου σχεδίου, υποβληθέντος από τον διατελέσαντα πρώτο Αρχηγό των Ιταλικών Δυνάμεων Αλβανίας και ήδη Υφυπουργό Στρατιωτικών Στρατηγό Αλφρέδο Γκουτζόνι (Αlfredo Guzzoni).

Αυτό, προέβλεπε κύρια επίθεση στον άξονα Βεράτι - Πόγραδετς - Κορυτσά - Καστοριά - Φλώρινα - Θεσσαλονίκη, αφενός μεν προς ανακατάληψη του κόμβου της Κορυτσάς και αντιστάθμιση της πρώτης σημαντικής ήττας των Ιταλών κατά την έναρξη του πολέμου, αφετέρου δε στη συνδυασμένη προσπάθεια με την επικείμενη εισβολή των Γερμανών στην Ελλάδα μέσω Βουλγαρίας, προς κατάληψη της Φλώρινας και της Θεσσαλονίκης.

Έλληνες

Οι προπαρασκευές των Ιταλών είχαν ήδη γίνει αντιληπτές από το πρώτο δεκαήμερο του Φεβρουαρίου και το Β´ Σ.Σ., σύμφωνα με τις οδηγίες του Γενικού Στρατηγείου και ενώ συνέχιζε τις τοπικές επιθετικές επιχειρήσεις του, είχε εκδόσει από τις 9 Φεβρουαρίου διαταγή αμυντικής εγκατάστασης.

Αυτό το χρονικό διάστημα ήταν σημαντικό για τη συμπλήρωση της άμυνας και για τη σφυρηλάτηση του ηθικού των ανδρών, με αποτέλεσμα κατά την έναρξη της Ιταλικής επίθεσης, όλοι να είναι προπαρασκευασμένοι ηθικώς και υλικώς για την απόκρουσή της. Τις τελευταίες ημέρες πριν απ' την επίθεση και ιδίως στις 8 Μαρτίου, η Ιταλική Αεροπορία σημείωσε έντονη δράση, βομβαρδίζοντας εφεδρείες, συγκεντρώσεις τμημάτων, θέσεις πυροβολικού, σταθμούς διοίκησης, παρατηρητήρια κ.ά.


Η Διεξαγωγή της Μάχης

1η Ημέρα (9 Μαρτίου)


Στις 06:30 άρχισε η προπαρασκευή του εχθρικού πυροβολικού, η οποία διήρκεσε δυόμιση ώρες. Στον τομέα της Ι ΜΠ, (Διοικητής Υποστράτηγος Βραχνός) και σε μέτωπο 6 χλμ., 300 περίπου πυροβόλα διαφόρων διαμετρημάτων έβαλαν υπέρ τις 100.000 οβίδες, χωρίς να υπολογίζονται τα βλήματα όλμων 81 χιλ. Τα υψ. 717, Μπρέγκου Ραπίτ και 731 ανασκάφηκαν και τα μέσα διοίκησης εξαρθρώθηκαν. Η επίθεση εκδηλώθηκε σταδιακά από την 07:30 ώρα σε ολόκληρο το μέτωπο της Μεραρχίας, από το υψ. 1308 στις βόρειες καταπτώσεις της Τρεμπεσίνας μέχρι το χωρίο Μπούμπεσι, όπου ο εχθρός εφάρμοσε την κύρια προσπάθεια.

Με ανάλογη σφοδρότητα ενήργησε και κατά του υψ. 731, του οποίου οι υπερασπιστές με αγώνα σώματος προς σώμα αποδεκάτισαν και ανέτρεψαν τους επιτιθέμενους. Νέα προσπάθεια των Ιταλών με άλλη μονάδα πέτυχε την κατάληψη του υψ. 717 (500μ. δυτικά του υψ. 731), κείμενου εκτός της αμυντικής διάταξης, το οποίο, όμως με άμεση αντεπίθεση ανακαταλήφθηκε. Περί τις 12:00 οι Ιταλοί εξαπέλυσαν νέα επίθεση κατά των υψ. 1060, Κιάφε Λούζιτ, υψ. 731 και 717 και πέτυχαν μόνο την εκ νέου κατάληψη του υψ. 717

Τρεις ανανεωμένες επιθέσεις στις 14:00, 15:00 και 16:50 κατά των υψ. Κιάφε Λούζιτ, υψ. 1060, υψ. 731, Μπρέγκου Ραπίτ και υψ. 709 απέτυχαν, με σοβαρότατες απώλειες των επιτιθέμενων, συλληφθέντων και 24 αιχμαλώτων. Έτσι, η πρώτη ημέρα της επίθεσης στον τομέα της Ι ΜΠ, όπου εφαρμόσθηκε η κύρια προσπάθεια, είχε ως πενιχρό αποτέλεσμα την κατάληψη του εκτός διατάξεως υψ. 717. Χαρακτηριστικό γεγονός ήταν ότι, καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας, η Ιταλική Αεροπορία επέδειξε έντονη και συνεχή δραστηριότητα με τη συμμετοχή πλέον των 190 αεροσκαφών εξ ων 70 βομβαρδιστικά.

Το Β´ Σ.Σ., κατά τη διάρκεια του αγώνα έσπευσε να ενισχύσει την Ι ΜΠ με ένα σύνταγμα της VΙ ΜΠ και με δύο ακόμη τάγματα από τις εφεδρείες του. Στη ζώνη της ΧV ΜΠ, που αμυνόταν αμέσως δεξιά (βόρεια) της Ι ΜΠ, ο εχθρός είχε την ίδια τύχη και οι επιθέσεις του αποκρούσθηκαν με βαριές απώλειες. Στο δεξιό (βόρειο) άκρο της διάταξης του Β´ Σ.Σ., που κατείχε η ΧΙ ΜΠ, επίσης, αντιμετωπίσθηκαν επιτυχώς σφοδρές επιθέσεις του εχθρού, ο οποίος επιδίωξε την κατάληξη των υψ. Μπρέγκον Λιούλει και Μάλι Σπαντάριτ.

Την ίδια τύχη είχε και η επίθεση στη ζώνη της V ΜΠ, η οποία αμυνόταν αμέσως αριστερά (νότια) της Ι ΜΠ στην Τρεμπεσίνα. Η ΧVΙΙ ΜΠ, η οποία ήταν αναπτυγμένη στην περιοχή του αυχένα Μετζγκοράνης, αριστερά (νότια) της V ΜΠ, μεταξύ Σεντέλι και Τρεμπεσίνας, αντιμετώπισε κι αυτή με επιτυχία επίθεση των Ιταλών κατά του υψ. 1437 και του αυχένα Μετζγκοράνης. Τέλος, στον τομέα της ΙΙ ΜΠ νότια του Αώου ποταμού, η δράση των Ιταλών περιορίσθηκε σε εντατικούς βομβαρδισμούς πυροβολικού και όλμων.

Έτσι, έληξε η πρώτη ημέρα της πολυδιαφημισθείσας «Εαρινής» επίθεσης των Ιταλών, με μόνη την απώλεια του ελαχίστης τακτικής σημασίας υψ. 717, παρά τις τεράστιες προσπάθειες που καταβλήθηκαν και προς πλήρη απογοήτευση του Μουσολίνι. Το Β´ Σ.Σ. διατήρησε αρραγή την κύρια αμυντική τοποθεσία, ενώ τα τμήματα που δέχτηκαν την επίθεση, αμύνθηκαν με εξαιρετική γενναιότητα και υψηλό ηθικό.

2η Ημέρα (10 Μαρτίου)

Από τις 06:45, οι Ιταλοί επανέλαβαν την επιθετική τους προσπάθεια, προσβάλλοντας την αμυντική τοποθεσία της Ι ΜΠ με καταιγισμό πυρών πυροβολικού και πεζικού. Επακολούθησαν αλλεπάλληλες επιθέσεις κατά των υψ. 731, Μπρέγκου Ραπίτ και Τρεμπεσίνας σε όλη τη διάρκεια της ημέρας, χωρίς όμως αποτέλεσμα και με σοβαρότατες απώλειες των Ιταλών. Ο αγώνας υπήρξε σκληρός και σε πολλές περιπτώσεις εξελίχθηκε σε μάχη «εκ του συστάδην».

Σύνταγμα της Μεραρχίας «Πούλιε» το οποίο προωθήθηκε από τις 11:15 κατά μήκος της αμαξιτής οδού και επιχείρησε να υπερκεράσει το υψ. 731 από νότια, δέχθηκε καταιγιστικά πυρά όλων των όπλων από τα κατεχόμενα υψώματα Τρεμπεσίνας - Κιάφε Λούζιτ και 731, με αποτέλεσμα να ανατραπεί και να διαλυθεί. Άλλη υπερκερωτική ενέργεια των Ιταλών δια μέσου της χαράδρας Πρόι Μαθ, αναχαιτίσθηκε ομοίως στο ύψος του υψ. 731.

Στον τομέα της ΧV ΜΠ, από τις 07:00 εκτοξεύθηκαν σφοδρά πυρά πυροβολικού και όλμων κυρίως κατά του Μπούμπεσι (υψ. 710) και υψ. 869 και ακολούθησαν αλλεπάλληλες επιθέσεις, οι οποίες και αποκρούσθηκαν με σοβαρές απώλειες για τον εχθρό. Στον τομέα της ΧΙ ΜΠ, ο καταιγισμός πυρών πυροβολικού και όλμων διήρκεσε από τις 06:50 μέχρι τις 08:00 με ιδιαίτερη βαρύτητα κατά του υψ. Μάλι Σπαντάριτ, κατά του οποίου εκδηλώθηκε στις 09:30 ισχυρή Ιταλική επίθεση. Επακολούθησε αγώνας «εκ του συστάδην», κάτω από πυκνή ομίχλη και ραγδαία βροχή, που έληξε με την απώθηση του εχθρού.

Τμήματά του, που κατόρθωσαν να διεισδύσουν στα νότια του Μάλι Σπαντάριτ υπό την κάλυψη της ομίχλης, εκμηδενίσθηκαν με αντεπιθέσεις ενός τάγματος που προωθήθηκε έγκαιρα για να αποκαταστήσει την τοποθεσία. Η ΧVΙΙ ΜΠ, σύμφωνα με προηγούμενο σχέδιό της, εξαπέλυσε επίθεση προς κατάληψη του υψ. 1623 της Τρεμπεσίνας δυτικά του υψ. 1437. Μαχόμενη, όμως, κάτω από δυσμενέστατες καιρικές και εδαφικές συνθήκες και αντιμετωπίζοντας φράγμα πυρών, αναγκάσθηκε να ανακόψει την επίθεσή της. Τους τομείς των ΙΙ και V ΜΠ, ο εχθρός προσέβαλε με πυροβολικό και όλμους και κυρίως σφυροκόπησε το υψ. Πούντα Νορντ.


3η Ημέρα (11 Μαρτίου)

Στις 04:30, με την ίδια σφοδρότητα των προηγουμένων ημερών συνεχίσθηκε η επίθεση στον τομέα της Ι ΜΠ με κύρια προσπάθεια και πάλι το υψ. 731, χωρίς αποτέλεσμα. Ο εχθρός, επίσης, παράλληλα επανέλαβε την υπερκερωτική του ενέργεια στην περιοχή Βινοκάζιτ δια μέσου της χαράδρας Πρόι Μαθ. Παρά την πυκνή ομίχλη, η διείσδυση των Ιταλών έγινε έγκαιρα αντιληπτή και δέχτηκαν καταιγιστικά πυρά από τα πλευρά και τα νώτα. Στις μεσημβρινές ώρες τα πυρά έπαυσαν, όταν οι Ιταλοί ύψωσαν λευκά μαντήλια σ’ όλο το μήκος της χαράδρας και παραδίδονταν άοπλοι.

Συνελήφθησαν 521 αιχμάλωτοι, μεταξύ των οποίων και τρεις ανώτεροι αξιωματικοί, ενώ καταμετρήθηκαν 250 νεκροί και κυριεύθηκε παντοειδές υλικό. Στο μεταξύ, εντάθηκε ο βομβαρδισμός των ελληνικών θέσεων στην Τρεμπεσίνα-Κιάφε Λούζιτ και 731, κατά του οποίου ο εχθρός εξαπέλυσε στις 10:45 και νέα σφοδρή επίθεση. Ο αγώνας συνεχίσθηκε με πείσμα μέχρι τις 13:00, οπότε αποκρούσθηκε η επίθεση, όπως και αυτή κατά του Μπρέγκου Ραπίτ, με τρομερές απώλειες του εχθρού.

Στον τομέα της ΧV ΜΠ, οι Ιταλοί, μετά από σφοδρό βομβαρδισμό πυροβολικού, εκτόξευσαν δύο επιθέσεις, στις 08:00 και 16:00, οι οποίες αποκρούσθηκαν με σοβαρές γι’ αυτούς απώλειες. Στον τομέας της ΧVΙΙ ΜΠ ο εχθρός, μετά από σφοδρό βομβαρδισμό, επιτέθηκε κατά των υψ. Μετζγκοράνη και 1437, χωρίς επιτυχία. Δύο νέες επιθέσεις στις 17:00 και 19:30 είχαν το ίδιο αποτέλεσμα. Στους τομείς των V και ΧΙ ΜΠ συνεχίσθηκε το σφυροκόπημα της τοποθεσίας, ενώ μικρής κλίμακας εχθρικές επιθέσεις αποκρούσθηκαν.

Τέλος, στον τομέα της ΙΙ ΜΠ, η δράση του εχθρικού πυροβολικού δεν παρουσίασε την ένταση των δύο προηγούμενων ημερών. Οι απώλειες της Ιταλικής Μεραρχίας «Πούλιε» και των Μονάδων Μελανοχιτώνων που μάχονταν στον τομέα της Ι ΜΠ, ήταν τόσο σοβαρές ώστε τη νύχτα 11 - 12 Μαρτίου η Ιταλική Διοίκηση προώθησε εκεί την εφεδρική Μεραρχία «Μπάρι».

4η Ημέρα (12 Μαρτίου)

Στις 00:45 εκδηλώθηκε νέα σφοδρότατη αιφνιδιαστική νυκτερινή επίθεση στον τομέα της Ι ΜΠ, από ανέπαφα τμήματα της νεοεισελθούσας Μεραρχίας «Μπάρι», κατά των υψ. 731 και Μπρέγκου Ραπίτ με την υποστήριξη μάζας πυροβολικού που επεκτάθηκε και στο υψ. Κιάφε Λούζιτ. Τα τμήματά μας, όμως, που βρίσκονται σε αυξημένη ετοιμότητα, απέκρουσαν τους επιτιθέμενους με πυκνά πυρά και αγώνα «εκ του συστάδην». Στις 05:30 επαναλήφθηκε η επίθεση χωρίς προπαρασκευή πυροβολικού στη ζώνη από το υψ. 1060 της Τρεμπεσίνας μέχρι του υψ. Μπρέγκου Ραπίτ, με την ίδια κατάληξη.

Στις 09:30 απόπειρα διεισδύσεως του εχθρού προς το Κιάφε Λούζιτ είχε την αυτήν τύχη. Από τις 11:00 η δράση του εχθρού περιορίσθηκε σε βομβαρδισμό πυροβολικού σε όλη την έκταση του τομέα της Ι ΜΠ. Στον τομέα της ΧV ΜΠ, δύο επιθέσεις κατά του Μπούμπεσι αποκρούσθηκαν. Στους τομείς των ΙΙ, V, ΧΙ ΜΠ συνεχίσθηκαν οι βολές πυροβολικού όλο το 24ωρο.

Στον τομέα της ΧVΙΙ ΜΠ, καταπληκτική καταδρομική ενέργεια Ελληνικής δύναμης δύο ομάδων υπό υπολοχαγό ΝΔ της Μετζγκοράνης, είχε ως αποτέλεσμα την αιχμαλωσία 12 Ιταλών αξιωματικών και 223 οπλιτών, καταληφθέντων «εξαπίνης» στη βάση εξόρμησής τους. Η μέχρι τότε πλήρης αποτυχία των Ιταλών έβαλε σε ζωηρή ανησυχία τον Μουσολίνι, σε συνδυασμό και με έκθεση του Στρατηγού Τζελόζο που ανέφερε ότι η όλη επιχείρηση έπρεπε να θεωρείται αποτυχούσα.

Μετά απ’ αυτό, ο Μουσολίνι το απόγευμα της 12ης Μαρτίου συγκάλεσε σύσκεψη των Διοικητών των Μεγάλων Μονάδων, όπου τόνισε την ανάγκη συνέχισης της επίθεσης με όλες τις διαθέσιμες δυνάμεις για να επιτευχθούν οι τεθέντες αντικειμενικοί σκοποί, προτού οι Γερμανοί επιτεθούν κατά της Ελλάδος στις αρχές Απριλίου, όπως αναμενόταν. Με βάση αυτήν την απόφαση, στις 21:15 διέταξε τον παρευρισκόμενο Α / ΓΕΑ Πτέραρχο Πρίκολο να διαθέσει την επόμενη ημέρα όλο το διατιθέμενο αεροπορικό δυναμικό.

5η Ημέρα (13 Μαρτίου)

Μέχρι τη μεσημβρία, ο τομέας της Ι ΠΜ παρουσίαζε τη συνήθη δράση πυροβολικού και όλμων. Από τις 13:30 εκδηλώθηκε σφοδρός βομβαρδισμός σε όλη την αμυντική τοποθεσία και στις 15:30 εκτοξεύθηκε ισχυρότατη επίθεση κατά των υψ. 731 και Μπρέγκου Ραπίτ, ενώ ταυτόχρονα 31 αεροσκάφη διώξεως που συνόδευαν 4r5 πεντάδες βομβαρδιστικών υποστήριζαν την όλη ενέργεια. Ο αγώνας συνεχίσθηκε μέχρι τις απογευματινές ώρες και οι επιτιθέμενοι ανατράπηκαν οριστικά, με μεγάλες απώλειες κι από τις δύο πλευρές.

Στις 18:00 οι Ιταλοί εξαπέλυσαν και νέα επίθεση χωρίς προπαρασκευή πυροβολικού κατά του υψ. 731, τη δεκάτη τρίτη στη σειρά, η οποία και πάλι αποκρούσθηκε. Στους τομείς των V, ΧΙ, ΧV και ΧVΙΙ ΜΠ, σημειώθηκε μόνο δράση πυροβολικού με ιδιαίτερη ένταση κατά του υψ. 710 (Μπούμπεσι) και νότια μέχρι Κιάφε Λούζιτ. Η Ιταλική Αεροπορία με 200 εξόδους σε διαδοχικά κύματα ενήργησε βομβαρδισμούς σε όλη τη ζώνη του Β´ Σ.Σ. και κυρίως κατά των υψ. 1308, Κιάφε Λούζιτ και Μάλι Σπαντάριτ.

Έτσι και η 5η ημέρα κατέληξε σε πλήρη αποτυχία των Ιταλών, παρά τις προτροπές και αγωνιώδες εκκλήσεις του Μουσολίνι και της μαζικής επέμβασης της Αεροπορίας και τους καταιγισμούς του πυροβολικού τους.


6η Ημέρα (14 Μαρτίου)

Στον τομέα της Ι ΜΠ, οι Ιταλοί από τις 00:30 άρχισαν να προωθούν μικρά τμήματα στη χαράδρα Πρόι Βέλες, βόρεια του Μπρέγκου Ραπίτ, τα οποία με το πρώτο φως έγιναν αντιληπτά. Επακολούθησε αντεπίθεση των Ελλήνων, που κατέληξε στην άτακτη υποχώρηση των Ιταλών και στη σύλληψη 25 αιχμαλώτων. Τις πρωινές ώρες επαναλήφθηκε σφοδρός βομβαρδισμός πυροβολικού μέχρι τις 10:00, οπότε οι Ιταλοί εξαπέλυσαν και πάλι ισχυρότατη επίθεση κατά των υψ. 731 και Μπρέγκου Ραπίτ, η οποία περί την 12:30 αποκρούσθηκε.

Ο βομβαρδισμός πυροβολικού και αεροπορίας συνεχίσθηκε και στις 15:00 εξαπολύθηκε και νέα επίθεση, η δεκάτη πέμπτη, εναντίον του υψ. 731 και Μπρέγκου Ραπίτ. Μετά σκληρότατο και εναλλασσόμενο αγώνα μέχρι τις 17:00, οι Ιταλοί πέτυχαν να καταλάβουν μικρά τμήματα των υψ. 717 και 731, αλλά οι υπερασπιστές τους με θυελλώδη αντεπίθεση τους ανέτρεψαν. Προσπάθειά των Ιταλών να ανασυγκροτηθούν στη χαράδρα Πρόι Βέλες για να επιτεθούν στο υψ. 717, ματαιώθηκε από τα πυρά πυροβολικού.

Στις 18:00 και νέα αιφνιδιαστική επίθεση, χωρίς προπαρασκευή πυροβολικού, κατά του υψ. 731, η δεκάτη έκτη, και πάλι απέτυχε. Την ίδια τύχη είχε και επίθεση που εκτοξεύθηκε κατά του υψ. 1060 στο αριστερό της Μεραρχίας. Να σημειωθεί ότι το δάσος που κάλυπτε τα υψ. 731 και 717 (Μπρέγκου Ραπίτ) είχε πλέον πλήρως εξαφανισθεί, λόγω της σφοδρότητας των πυρών του επιτιθέμενου από την αρχή του αγώνα. Στους τομείς των ΧΙ, ΧV και ΧVΙΙ ΜΠ, σημειώθηκε περιορισμένη δράση πυροβολικού.

Στον τομέα της V ΜΠ, εκτοξεύθηκαν δύο επιθέσεις στις 07:00 και 12:00 κατά του υψ. Πούντα Νορντ, που αποκρούσθηκαν. Η αποτυχία των Ιταλών και την έκτη ημέρα της επίθεσης ήταν πλήρης, παρά τους συνεχείς κατά κύματα βομβαρδισμούς της Ιταλικής Αεροπορίας, που ξεπέρασε τις 300 εξόδους σ' αυτήν την ημέρα.

7η Ημέρα (15 Μαρτίου)

Μέχρι τις 13:00 επικράτησε ηρεμία. Λίγο αργότερα, όμως, το εχθρικό πυροβολικό άρχισε να βάλει δραστικά κατά των υψ. 731 και Μπρέγκου Ραπίτ και κατά διαστήματα κατά των Κιάφε Λούζιτ και Μαζιάνι. Ο βομβαρδισμός συνεχίσθηκε μέχρι τις 1800 και στις 2000 με την επέλευση του σκότους. Οι Ιταλοί επιτέθηκαν αιφνιδιαστικά, χωρίς προπαρασκευή πυροβολικού, κατά του υψ. 731. Η επίθεση αποκρούσθηκε με χειροβομβίδες και με άμεσες αντεπιθέσεις.

Η 15η Μαρτίου, έβδομη ημέρα της ιταλικής επίθεσης, επισφράγισε την παταγώδη αποτυχία που σημείωσε η μεγάλη «Εαρινή Επίθεση» των Ιταλών και οδήγησε στη βαθμιαία αναστολή των επιχειρήσεων.

Εκφυλισμός και Διακοπή της Ιταλικής Επίθεσης (16 - 25 Mαρτίου 1941)

8η - 9η και 10η Ημέρα (16 - 17 - 18 Μαρτίου)

Κατά την ανωτέρω περίοδο, σημειώθηκε ανάπαυλα των επιχειρήσεων και το μέτωπο παρουσίαζε τη συνήθη προ της επίθεσης δραστηριότητα. Για την ανακούφιση όσων Σχηματισμών δοκιμάσθηκαν σκληρά, το Τμήμα Στρατιάς Ηπείρου (ΤΣΗ), με την έγκριση του Γενικού Στρατηγείου (ΓΣ), διέταξε στις 16 Μαρτίου την ακόλουθη ανακατανομή δυνάμεων:

  • Στο πρώτο κλιμάκιο οι ΙV, V, VΙ και ΧVΙΙ ΜΠ, δηλαδή η VΙ ΜΠ από τον Άψο μέχρι τον Ντεσνίτσα ποταμό, η ΧVΙΙ ΜΠ από τον Ντεσνίτσα ποτ. μέχρι τις ανατολικές κλιτείς της Τρεμπεσίνας, η V ΜΠ από το χωριό Άρτζα ντι Μέτζο μέχρι Πούντα Νορντrαυχένα Μετζγκοράνης και η ΙV ΜΠ ιππαστί επί του Αώου ποταμού Από τον αυχένα Μετζγκοράνης μέχρι Γκόλικο. 
  • Στο δεύτερο κλιμάκιο θα παρέμεναν οι Ι και ΧV ΜΠ ανατολικά της Κλεισούρας ως εφεδρείες του ΤΣΗ, καθώς και η ΧΙ ΜΠ στην περιοχή Ροντέν - Ψάρι ως εφεδρεία του ΓΣ. Η αντικατάσταση της Ι από την ΧVΙΙ ΜΠ θα πραγματοποιούνταν μέχρι τις 23 Μαρτίου, ενώ οι μεταβολές των άλλων Μεραρχιών θα έπρεπε να ολοκληρωθούν μέχρι το τέλος Μαρτίου.

11η Ημέρα (19 Μαρτίου)

Οι Ιταλοί εκτόξευσαν στις 06:30, τη δέκατη όγδοη κατά σειρά, επίθεση εναντίον του υψ. 731, μετά από εντατικό βομβαρδισμό των υψ. 731 - Κιάφε Λούζιτ - Τρεμπεσίνας, από επίλεκτα τμήματα της ΜΠ «Σιένα», υποστηριζόμενα από ελαφρά άρματα μάχης. Η επίθεση του εχθρού αποκρούσθηκε, εγκαταλείποντας περισσότερους από εκατό νεκρούς στο πεδίο της μάχης και τρία άρματα. Στους λοιπούς τομείς του Β´ Σ.Σ. δε σημειώθηκε αξιόλογη δράση.


12η Ημέρα (20 Μαρτίου)

Στον τομέα της ΧVΙΙ ΜΠ, οι Ιταλοί εξαπέλυσαν στις 22:00 ισχυρή νυχτερινή επίθεση με υποστήριξη πυροβολικού και όλμων από τον Αώο ποταμό μέχρι το υψ. 1437, δυτικά της Μετζγκοράνης, η οποία γύρω στις 24:00 αποκρούσθηκε. Στους άλλους τομείς δεν παρατηρήθηκε αξιόλογη δραστηριότητα.

13η Ημέρα (21 Μαρτίου)

Στον τομέα του Β´ Σ.Σ. δε σημειώθηκε καμία αξιόλογη δραστηριότητα. Από πλευράς Ιταλών, το πρωί ο Μουσολίνι, ταπεινωμένος και απογοητευμένος, αναχώρησε «αθόρυβα» από το αεροδρόμιο των Τιράνων για τη Ρώμη.

Η έκθεση που υπέβαλε στον βασιλιά Βιττόριο Εμανουέλε (Vittorio Εmanuele) απέπνεε το πνεύμα εκνευρισμού και τη σχεδόν εχθρική του διάθεση προς τη στρατιωτική ηγεσία, όπως άλλωστε την προτεραία είχε πει στον έμπιστό του Πτέραρχο Πρίκολο: «Σας εκάλεσα διότι απεφάσισα να επιστρέψω εντός της αύριον εις την Ρώμην. Αηδίασα από αυτό το περιβάλλον. Δεν επροχωρήσαμεν ούτε βήμα. Μέχρι τούδε μας έχουν εξαπατήσει. Περιφρονώ βαθύτατα όλους αυτούς τους ανθρώπους».

14η Ημέρα (22 Μαρτίου)

Στις 09:30 παρουσιάσθηκε προ του υψ. 731 ομάδα Ιταλών κηρύκων, οι οποίοι πρότειναν εκ μέρους της Ιταλικής Διοίκησης εκεχειρία 4r6 ωρών για τον ενταφιασμό των νεκρών. Η Ελληνική Διοίκηση αποδέχθηκε την πρόταση, υπό τον όρο να σημειωθεί ότι την εκεχειρία ζήτησαν οι Ιταλοί και ότι η ταφή των νεκρών θα γινόταν από Ελληνικά τμήματα με την παρουσία άοπλων Ιταλών του υγειονομικού προσωπικού τους. Υπήρχε και η υπόνοια ότι οι Ιταλοί επιδίωκαν την ταφή των νεκρών, ώστε τα επιτιθέμενα τμήματά τους να μη δειλιάζουν στο αντίκρυσμα των διαμελισμένων πτωμάτων.

Ο Έλληνας εκπρόσωπος είχε την ευκαιρία να διατρέξει το έδαφος μπροστά από τις γραμμές μας και να διαπιστώσει την τρομακτική φθορά που είχαν υποστεί οι Ιταλοί, γεγονός που δικαιολογεί την απόφασή τους να ανεγείρουν μετά τον πόλεμο στο υψ. 731, το οποίο αποκάλεσαν «Ιερή Zώνη», το γενικό μνημείο των πεσόντων στην Αλβανία μαχητών τους. Τελικά, οι όροι των Ελλήνων δεν έγιναν αποδεκτοί και ο αγώνας ξανάρχισε.

15η Ημέρα (23 - 24 Μαρτίου)

Τη νύχτα 22 - 23 οι Ιταλοί βομβάρδισαν εντατικά τη ζώνη της Ι ΜΠ, προφανώς σε αντίποινα για τη μη αποδοχή της εκεχειρίας προς ενταφιασμό των νεκρών. Ο βομβαρδισμός συνεχίσθηκε όλη την ημέρα, με ιδιαίτερη ένταση κατά του υψ. 731. Στις 00:20 της 24ης Μαρτίου επιτέθηκαν αιφνιδιαστικά και πάλι κατά του υψ. 731, αποκρουσθέντες περί την 01:20. Την ίδια τύχη είχε και νέα επίθεση στις 03:30. Στους λοιπούς τομείς του Β´ Σ.Σ. δεν παρατηρήθηκε αξιόλογη δραστηριότητα, ενώ σταδιακά υλοποιούνταν το σχέδιο αναπροσαρμογής της διατάξεως των σχηματισμών.

Κατ’ ευτυχή συγκυρία για τα Ελληνικά όπλα, στις 25 Μαρτίου 1941, την ημέρα της επετείου της Εθνικής μας Παλιγγενεσίας, έληξε η περιβόητη «Εαρινή» Ιταλική Επίθεση. Οι απώλειες των Ελλήνων κατά την διάρκεια της επίθεσης ανήλθαν σε 47 αξιωματικούς και 1196 οπλίτες νεκρούς, σε 144 αξιωματικούς και 3872 οπλίτες τραυματίες και σε 42 οπλίτες αγνοούμενους. Τις σοβαρότερες απώλειες είχε η Ι ΜΠ, η οποία δέχτηκε το κύριο βάρος της εχθρικής επίθεσης. Το πρόβλημα της αδυναμίας αναπλήρωσης σε ικανοποιητικό βαθμό των απωλειών από την αρχή του πολέμου, παρουσιαζόταν ήδη αρκετά οξύ.

Οι αντίστοιχες απώλειες των Ιταλών, από επίσημες Ιταλικές πηγές, ξεπέρασαν τους 11800 νεκρούς και τραυματίες. Εξάλλου ο αριθμός των Ιταλών αιχμαλώτων από τις 7 Ιανουαρίου μέχρι το τέλος Μαρτίου 1941 ανήλθε σε 189 αξιωματικούς και 7645 οπλίτες. Ο Μουσολίνι, επανερχόμενος στην Ιταλία, διατηρούσε μια αμυδρή ελπίδα να επαναλάβει περί το τέλος Μαρτίου την επίθεση, ώστε να αποκομίσει ορισμένα τακτικά οφέλη, για να ατενίζει χωρίς ντροπή τους Γερμανούς συμμάχους του.

Αλλά η ελπίδα του διαψεύσθηκε, επειδή στη Γιουγκοσλαβία η φιλοαξονική Κυβέρνηση Τσβέτκοβιτς, η οποία είχε εντάξει τη χώρα στον Άξονα στις 25 / 3 / 1941, ανατράπηκε τα μεσάνυχτα 26 - 27 από το φιλοσυμμαχικό πραξικόπημα του πτέραρχου Σίμοβιτς. Έτσι, η νέα κατάσταση που δημιουργήθηκε στη Γιουγκοσλαβία, ανάγκασε τους Ιταλούς να λάβουν μέτρα και προς τα Γιουγκοσλαβο-Βουλγαρικά σύνορα στην Αλβανία και να ματαιώσουν τη σχεδιαζόμενη νέα επίθεσή τους, αναμένοντας πλέον τη Γερμανική Επίθεση κατά της Ελλάδος, που θα τους έβγαζε από το αδιέξοδο, στο οποίο τους οδήγησε η ηρωική αντίσταση του Ελληνικού Στρατού.

Ανάλυση - Διδάγματα 

Χάρη στο ακατάβλητο θάρρος, στη μοναδική ευψυχία και στην απαράμιλλη αυτοθυσία των Ελλήνων, αλλά και στην άριστη διοίκηση της μάχης σε όλη την κλίμακα της ιεραρχίας, συνετρίβησαν τα σχέδια, αλλά και τα όνειρα των Ιταλών να καταγάγουν αποφασιστική νίκη κατά των Ελλήνων, πριν από την εισβολή των Γερμανών στην Ελλάδα.

Ιδιαίτερα αποτελεσματικές αποδείχτηκαν οι αντέφοδοι και οι άμεσες αντεπιθέσεις των Ελληνικών τμημάτων που εκτοξεύονταν, όσες φορές οι Ιταλοί επιχειρούσαν ή «έθεταν πόδα» στην αμυντική τοποθεσία των μονάδων, καθώς και οι εξαιρετικά επιτυχείς φραγμοί όλων των όπλων και κυρίως του πυροβολικού, οι οποίοι αρκετές φορές ανέκοψαν και διασκόρπισαν τις εχθρικές επιθέσεις.


Η προβλεπτικότητα της Ελληνικής Διοίκησης να προβεί εγκαίρως στην έκδοση διαταγής από 9 Φεβρουαρίου αμυντικής εγκατάστασης των Μεραρχιών, επέτρεψε την κατάλληλη οχύρωση του εδάφους και ενίσχυσε το ηθικό των ανδρών, προς απόκρουση της διαγραφόμενης απειλής. Η εμμονή των Ιταλών στο αρχικό σχέδιο, καίτοι διαπίστωναν τις συνεχείς αποτυχίες κατά τις πρώτες ημέρες της μάχης, αποδείχθηκε εσφαλμένη, αντιβαίνουσα στη βασική Αρχή του Πολέμου η οποία διακηρύττει: «Εμμονή εις τον σκοπόν και όχι εις το σχέδιον».

Θα έπρεπε να δοκιμάσουν την ευόδωση της κύριας προσπάθειάς τους από άλλη κατεύθυνση, όπως η βόρεια προς ΜΑΛΙ ΓΑΡΟΝΙΝ, εξυπηρετούμενη από νεοκατασκευασθείσα οδό και αριθμό καρροποιήτων. Το σχέδιο του Ιταλού Στρατηγού Γκουτζόνι, που προέβλεπε επιθετική ενέργεια προς Θεσσαλονίκη, είχε καλύτερη στρατηγική προοπτική έναντι του εφαρμοσθέντος υπό του Στρατηγού Καβαλλέρο προς Ιωάννινα, λόγω βάθους ενέργειας και επιλογής νευραλγικού αντικειμενικού σκοπού, σε συνδυασμό με την επικείμενη εισβολή των Γερμανών στην Ελλάδα.

Αργότερα, μετά τον πόλεμο, για το σχέδιο «Καβαλλέρο» διατυπώθηκαν στην Ιταλία επικριτικά σχόλια και για το λόγο ότι η επίθεση των Ιταλών κατευθύνθηκε στο ισχυρό σημείο των Ελλήνων αντί άλλου ασθενέστερου, όπως η πολεμική τέχνη διδάσκει. Η Ιταλική Επίθεση, καίτοι δεν είχε σοβαρή επίπτωση στους άλλους τομείς του μετώπου ούτε και επέδρασε σημαντικά στο ηθικό του στρατεύματος, εν τούτοις επέφερε σοβαρές απώλειες στις, ήδη μειωμένης δύναμης σε άνδρες 20 - 40% και σε κτήνη 50 - 60% μάχιμες μονάδες (5301 άνδρες) της Ελλάδος των 8.000.000, έναντι των αντιστοίχων ιταλικών (11.800 άνδρες και αρκετοί αιχμάλωτοι) μιας Ιταλίας των 45.000.000.

Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με τη διαπιστωμένη ελάττωση των αποθεμάτων μας σε εφόδια και πυρομαχικά, καθώς και με την ελαχίστη πλέον παρουσία της πολεμικής μας αεροπορίας, όπως και την παντελή έλλειψη τεθωρακισμένων, δεν επέτρεψαν ούτε ενέργεια αντιπερισπασμού σε γειτονικούς τομείς κατά τη διάρκεια της Ιταλικής επίθεσης ούτε και εκμετάλλευση των τοπικών επιτυχιών, μετά την απόκρουση των εχθρικών επιθέσεων. Το πρόβλημα της αδυναμίας ικανοποιητικής αναπλήρωσης των απωλειών ανδρών και κτηνών από την αρχή του πολέμου, εντάθηκε ακόμη περισσότερο.

Σε συνάφεια δε με τις άλλες εμφανείς ελλείψεις (Υποστήριξη αεροπορίας, τεθωρακισμένα, αποθέματα εφοδίων και πυρομαχικών κ.ά), ως απόρροια του παρατεινόμενου επί 5μηνο σκληρού αγώνα κάτω από δυσμενέστατες καιρικές και εδαφικές συνθήκες, άρχισε να παρατηρείται κάμψη της επιθετικής ορμής των τμημάτων μας. Το γεγονός αυτό διαφάνηκε στις επιθετικές ενέργειες προς Τρεμπεσίνα - Σεντέλι (29 / 1 μέχρι 17 / 2 / 1941), που είχαν περιορισμένα αποτελέσματα, χωρίς να επιτευχθούν οι τεθέντες αντικειμενικοί σκοποί.

Η πλήρης αποτυχία της ιταλικής επίθεσης κατάφερε αποφασιστικό πλήγμα στην αξιοπιστία του Ιταλικού Στρατού στα όμματα των Γερμανών και αποτέλεσε την «Λυδία Λίθο» για την εισβολή των τελευταίων στην Ελλάδα. Έκτοτε και σε συνάρτηση με τις συνεχείς ήττες των Ιταλών στη βόρεια Αφρική από τα τέλη του 1940, οι Γερμανοί θα τους αντιμετωπίζουν με ιταμότητα και περιφρόνηση, σε όλα τα κλιμάκια της ιεραρχίας και θα προωθήσουν μέσα στην Ιταλία, χωρίς αντιρρήσεις ή αντιδράσεις, δυνάμεις τους σε καίριες θέσεις, όπως σε αεροδρόμια, λιμάνια, κόμβους συγκοινωνιών κ.ά.

Ανεξάρτητα με τα παραπάνω, η «Εαρινή» Ιταλική Επίθεση κατέληξε σε παταγώδη αποτυχία για τους Ιταλούς και σε περιφανή νίκη για τα Ελληνικά όπλα. Η απήχηση της επιτυχίας των Ελλήνων άφησε κατάπληκτη την κοινή γνώμη στο Εξωτερικό και απέσπασε διθυράμβους, με χαρακτηριστικό το επίγραμμα της Αγγλικής εφημερίδας Μanchester Guardian της 19 / 4 / 1941 «Του λοιπού δεν θα λέγεται ότι οι Έλληνες επολέμησαν σαν ήρωες, αλλά ότι οι ήρωες επολέμησαν σαν Έλληνες».


(1) :
http://chilonas.wordpress.com/2012/10/27/%CE%AC-%CE%AF-28-11-1940/

(2) :
http://www.army.gr/default.php?pname=Maxh_Pindou&la=1

(3) :
http://www.geetha.mil.gr/media/1_istorika/1940/H_MAXH_ELAIAS_KALAMA.pdf

(4) :
http://dis.army.gr/pdf/elaias_kalamas_battle_el.pdf

(5) :
http://averoph.wordpress.com/2013/11/21/%E1%BC%A1-%CE%BC%CE%AC%CF%87%CE%B7-%CF%83%CF%84%CE%AE%CE%BD-%CE%BC%CF%8C%CF%81%CE%BF%CE%B2%CE%B1-%CE%BA%CE%B1%CE%AF-%CF%83%CF%84%CF%8C-%E1%BC%B0%CE%B2%CE%AC%CE%BD-14-22-%CE%BD%CE%BF%CE%B5-1940/

(6) :
http://averoph.wordpress.com/2013/11/25/%CE%B7-%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%B7-%CE%BC%CE%B1%CF%83-%CF%83%CF%84%CE%BF-%CF%80%CE%BF%CE%B3%CF%81%CE%B1%CE%B4%CE%B5%CF%84%CF%83-25-%CE%BD%CE%BF%CE%B5-6-%CE%B4%CE%B5%CE%BA-1940/

(7) :
http://stratistoria.wordpress.com/9-ww2/ellinoitalikos-polemos/1940-argyrokastro/

(8) :
http://peripatrhs.blogspot.gr/2013/12/22-1940.html

(9) :
http://stratistoria.wordpress.com/9-ww2/ellinoitalikos-polemos/1941-klisoura/

(10) :
http://stratistoria.wordpress.com/9-ww2/ellinoitalikos-polemos/1941-trebesina/

(11) :
http://www.army.gr/files/File/epitheorisi/200505_%CE%97%20%CE%95%CE%91%CE%A1%CE%99%CE%9D%CE%97%20%CE%95%CE%A0%CE%99%CE%98%CE%95%CE%A3%CE%97%20%CE%A4%CE%A9%CE%9D%20%CE%99%CE%A4%CE%91%CE%9B%CE%A9%CE%9D.pdf

(12) :
http://www.eglimatikotita.gr/2011/10/2_27.html
(13) :
http://www.sa-snd.gr/h03-epopiia40.htm#top

(14) :
http://www.amyntika.gr/i-machi-sti-grammi-eleas-kalamas-apo-28-oktovriou-eos-13-noemvriou-1940-foto-apo-to-metopo/

(15) :
http://stratistoria.wordpress.com/9-ww2/ellinoitalikos-polemos/1940-koutsi/

(16) :
http://stratistoria.wordpress.com/9-ww2/ellinoitalikos-polemos/1940-moshopoli/

 

http://greekworldhistory.blogspot.com/2014/10/blog-post_16.html 

ΤΙ ΕΣΤΙ ΕΘΝΟΣ

Το ΕΘΝΟΣ σχηματιζεται απο δυο βασικους παραγοντες,την ΦΥΛΗ και την ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ.Λεγοντας <φυλη>,εννοουμε την<καταγωγη>-οτι πρεπει δηλ.τα ατομα του Εθνους να εχουν κοινη καταγωγη.Δεν αρκει να εχουν αυτα<συνειδηση>
περι κοινης καταγωγης.Δεν αρκει δηλ.να πιστευουν στην κοινη τους καταγωγη,αλλα να εχουν πραγματι κοινη καταγωγη.Διοτι ΜΟΝΟΝ η κοινη καταγωγη-η κοινη<φυλετικη υπαγωγη>-συνεπαγεται ΚΟΙΝΟΥΣ κληρονομικους χαρακτηρες,αρα κοινα πνευματικα στοιχεια.Οταν υπαρχει κοινη καταγωγη,τοτε υπαρχουν κατα το μαλλον η ηττον κοινη γλωσσα,κοινος πολιτισμος,κοινη θρησκεια,κοινα ηθη,κοινη ιστορια.Αυτα τα δευτερογενη στοιχεια δεν αποτελουν,το καθενα ξεχωριστα,απαραιτητο στοιχειο συγκροτησεως Εθνους.Εν τουτοις ολα αυτα,οταν συνυπαρχουν,συντελουν στην συνοχη της κοινοτητος,στην δημιουργια δηλ.ΕΝΙΑΙΑΣ ΣΥΝΕΙΔΗΣΕΩΣ-του δευτερου παραγοντος συγκροτησεως του ΕΘΝΟΥΣ.ΕΘΝΟΣ ειναι επομενως ο ομοειδης φυλετικως λαος,που εχει συνειδηση της υπαρξεως του.
''Η ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ''

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ

Η ΣΗΜΑΙΑ ΜΑΣ

Αυτή η σημαία στα μάτια τα δικά μας συμβολίζει τους Αγώνες όσων πολέμησαν, εργάστηκαν,θυσιάστηκαν, δολοφονήθηκαν, σκοτώθηκαν και έζησαν με πρώτιστες αξίες εκείνες της Ελευθερίας, της Δικαιοσύνης και της Πατρίδας. Αυτούς που έβαλαν το δικό τους λιθαράκι στην αιώνιο πανύψηλο φρούριο του Ελληνικού Πολιτισμού. Δεν είναι ικανή καμία βουλή, κανένα κράτος και κανένας πολιτικός ή κεφάλαιο να την ξεφτιλίζει και να την ξεπουλάει καθημερινά. Οι δειλοί τη βλέπουν με φόβο. Οι προδότες σαν πανί. Οι αστοί σαν ύφασμα. Οι άνανδροι την καίνε. Μα εμείς τη βλέπουμε σαν τη Μάνα που καρτερεί να μας δεί να εκπληρώνουμε τα όνειρα μας. Τα δικά μας,τα δικά της, του Γένους.

ΛΟΓΙΑ ΙΩΝΟΣ ΔΡΑΓΟΥΜΗ




















"Από στενός πατριώτης, γίνομαι εθνικιστής, με τη συνείδηση του έθνους μου και όλων των άλλων εθνών, γιατί οι διαφορές των εθνών πάντα θα υπάρχουν, και έχω τη συνείδησή τους και χαίρομαι που υπάρχουν αυτές οι διαφορές, που με τις αντιθέσεις τους, με τις αντιλήψεις τους, υψώνουν την ανθρώπινη συνείδηση και ενέργεια. Από άτομο γίνομαι άνθρωπος." (ΙΩΝ ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 18-3-1919)

ΕΘΝΙΚΟ ΠΕΙΣΜΑ

ΙΩΝ ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ

''Δεν θελω να πεθανει το Εθνος μου,το Εθνος αυτο, που τοσα εκαμε στην ζωη του, το εξυπνο,το τοσο ανθρωπινο. Για να το φυλαξω απο τον θανατο πρεπει τωρα να το καμω πεισματαρικο στην ΕΘΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ,στον ΕΘΝΙΣΜΟ, ας ειναι και υπερβολικο το αισθημα που θελω να δωσω στους Ελληνες. Μονον ετσι θα ζησει το ΕΘΝΟΣ.''

''Σε οποιους με κατηγορουν η με περιγελουν, γιατι τους κεντρω το Εθνικο τους αισθημα και τους μιλω αποκλειστικα,θα λεγω:Λοιπον θελετε να πεθανει το Εθνος σας;Αν το θελετε,πεστε το καθαρα,μην κρυβοσαστε''

ΙΩΝ ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ

Η ΡΗΣΗ ΠΟΥ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΧΝΑΜΕ



πισταμνους πρς εδτας τι δκαια μν ν τ
νθρωπείῳ λγ π τς σης νγκης κρνεται, δυνατ δ
ο
προχοντες πρσσουσι κα ο σθενες ξυγχωροσιν.

κατά την συζήτησιν των ανθρωπίνων πραγμάτων το επιχείρημα του δικαίου αξίαν έχει, όπου ίση υπάρχει δύναμις προς επιβολήν αυτού, ότι όμως ο ισχυρός επιβάλλει ό,τι του επιτρέπει η δύναμίς του και ο ασθενής παραχωρεί ό,τι του επιβάλλει η αδυναμία του"

ΘΟΥΚΥΔΙΔΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑΙ Ε89

Μετάφραση Ελ. Βενιζέλου


28η ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1940 - ΔΙΑΓΓΕΛΜΑ Ι. ΜΕΤΑΞΑ

http://4.bp.blogspot.com/_NuhZMDR5O28/S_qK4rCNqWI/AAAAAAAAATQ/FgeBEEMBpt0/s400/%CE%99%CE%A9%CE%91%CE%9D%CE%9D%CE%97%CE%A3+%CE%9C%CE%95%CE%A4%CE%91%CE%9E%CE%91%CE%A3.jpg

“Η στιγμή επέστη που θα αγωνισθώμεν διά την ανεξαρτησίαν της Ελλάδος, την ακεραιότητα και την τιμήν της.
Μολονότι ετηρήσαμεν την πλέον αυστηράν ουδετερότητα και ίσην προς όλους, η Ιταλία μη αναγνωρίζουσα εις ημάς να ζήσωμεν ως ελεύθεροι Έλληνες, μου εζήτησε σήμερον την 3ην πρωινήν ώραν την παράδοσιν τμημάτων του Εθνικού εδάφους κατά την ιδίαν αυτής βούλησιν και ότι προς κατάληψιν αυτών η κίνησις των στρατευμάτων της θα ήρχιζε την 6ην πρωινήν. Απήντησα εις τον Ιταλόν Πρεσβευτήν ότι θεωρώ και το αίτημα αυτό καθ’ εαυτό και τον τρόπον με τον οποίον γίνεται τούτο ως κήρυξιν πολέμου της Ιταλίας κατά της Ελλάδος.
Έλληνες
Τώρα θα αποδείξωμεν εάν πράγματι είμεθα άξιοι των προγόνων μας και της ελευθερίας την οποίαν μας εξησφάλισαν οι προπάτορές μας. Όλον το Έθνος θα εγερθή σύσσωμον. Αγωνισθήτε διά την Πατρίδα, τας γυναίκας, τα παιδιά μας και τας ιεράς μας παραδόσεις. Νυν υπέρ πάντων ο αγών.


Η ΕΞΟΝΤΩΣΗ ΕΝΟΣ ΕΘΝΟΥΣ

Το πρώτο βήμα για να εξοντώσεις ένα έθνος
είναι να διαγράψεις τη μνήμη του.
Να καταστρέψεις τα βιβλία του,
την κουλτούρα του, την ιστορία του.
Μετά να βάλεις κάποιον να γράψει νέα βιβλία,
να κατασκευάσει μια νέα παιδεία,
να επινοήσει μια νέα ιστορία.
Δεν θα χρειαστεί πολύς καιρός
για να αρχίσει αυτό το έθνος
να ξεχνά ποιο είναι και ποιο ήταν.
Ο υπόλοιπος κόσμος γύρω του
θα το ξεχάσει ακόμα πιο γρήγορα.


Μ. Κούντερα

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΕ 10 ΛΕΠΤΑ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΕΛΑΣΓΟΣ: 26 ΧΡΟΝΙΑ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑΣ ΣΤΗΝ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ.

free counters