ΚΥΠΡΟΣ 1974 : ΟΣΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΙΣ ΣΥΜΦΩΝΙΕΣ ΖΥΡΙΧΗΣ-ΛΟΝΔΙΝΟΥ. ΟΙ ΑΝΤΙΡΡΗΣΕΙΣ ΜΑΚΑΡΙΟΥ, Η ΥΠΟΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΣΥΜΦΩΝΙΩΝ ΚΑΙ Η ΥΜΝΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥΣ

Ο Πρωθυπουργός της Ελλάδας Κωνσταντίνος Καραμανλής μπαίνει στο «Λάνγκαστερ Χάουζ», όπου υπογράφτηκαν οι Συμφωνίες για την Κύπρο. Τον υποδέχεται στην είσοδο ο Βρετανός ομόλογός του, Χάρολντ Μακμίλαν.

 

Του Νίκου Παπαναστασίου

ΜΕΣΑ, λοιπόν, σ’ αυτό το αβέβαιο κλίμα, τις αντιρρήσεις και τις αμφιταλαντεύσεις του Μακαρίου, ο Σέλτζγουιν Λόιντ συγκάλεσε τη Διάσκεψη για το Κυπριακό, το απόγευμα τη 18ης Φεβρουαρίου 1959. Σε προσφώνησή του ο Λόιντ, είπε πως «η διάσκεψη είχε κληθεί για να επικυρώσει έναν συμβιβασμό σε ένα πολύπλοκο και οδυνηρό πρόβλημα, συμβιβασμό που είχε επιτευχθεί έπειτα από λεπτομερείς διαπραγματεύσεις». Ανέφερε, επίσης, πως είχε πληροφορηθεί ότι «ο Αρχιεπίσκοπος είχε αντιρρήσεις και θα ήθελα να μάθω ποιες είναι αυτές, ώστε να εξετασθεί αν είναι δυνατόν να αρθούν».

Μακάριος: «Βάση για λύση του Κυπριακού η Ζυρίχη»

ΠΑΙΡΝΟΝΤΑΣ το λόγο ο Μακάριος μίλησε στα ελληνικά, με μεταφραστή το δικηγόρο Αχιλλέα Αιμιλιανίδη, λέγοντας πως «δεν απέρριπτε τις Συμφωνίες» και ότι «αυτές αποτελούν μια πολύ φιλότιμη προσπάθεια και μια βάση για επίλυση του Κυπριακού», αλλά ζητούσε «την τροποποίηση ορισμένων σημείων». Κατά τον Έλληνα ΥΠΕΞ Ευάγγελο Αβέρωφ, «τα σημεία αυτά ήταν σχεδόν όλα εκείνα που είχαν κάνει τους Τούρκους να δεχτούν τις Συμφωνίες». Και ο Αβέρωφ συνεχίζει (σημείωμα προς Καραμανλή, ημ. 17.2.1959-«Κων. Καραμανλής Αρχείο, Γεγονότα και κείμενα»):

«Όταν τελείωσε ο Μακάριος, ο Σέλτζγουιν Λόιντ του έφερε διάφορες αντιρρήσεις και υπήρξε ένας διάλογος μεταξύ τους. Στο τέλος, με κάποιον εκνευρισμό, ο Βρετανός υπουργός είπε ότι, «με όσα ζητούσε ο Αρχιεπίσκοπος ανατρεπόταν ένας επίπονος συμβιβασμός και, συνεπώς, χρειάζονταν μακρές διαπραγματεύσεις, που δεν ήταν δυνατόν να γίνουν σε μια διάσκεψη ανωτάτου επιπέδου, που αναγκαστικά θα έληγε το επόμενο βράδυ.» Γι’ αυτό, κάνοντας χρήση των δικαιωμάτων μου ως προέδρου της Διασκέψεως…»

ΣΤΟ σημείο αυτό ο Αβέρωφ, κρίνοντας ότι ο Λόιντ θα κήρυττε της λήξη της συνεδριάσεως και την επ’ αόριστο αναβολή της Διασκέψεως, σηκώθηκε όρθιος και τον διέκοψε, λέγοντας:

– Σας ζήτησα το λόγο, κύριε πρόεδρε…

– Μα δεν υπάρχει θέμα για συζήτηση, είπε αμήχανος ο Βρετανός υπουργός. Εδώ ξαναρχίζει μια μακρά διαπραγμάτευση. Παρακαλώ να μην μιλήσετε…

Η «τιμή της Ελλάδας» και η τουρκική θέση

Ο Αβέρωφ επέμενε, οπότε ο Λόιντ, δυσφορώντας, του έδωσε το λόγο. Και ο Έλληνας ΥΠΕΞ είπε:

«Πρέπει να πω δυο λόγια, για να υπερασπιστώ την τιμή της Ελλάδος και τη σοβαρότητα της Ελληνικής Κυβερνήσεως. Η Ελλάδα τίμησε πάντα την υπογραφή της. Θα την τιμήσει κι αυτή τη φορά. Οι μονογραφές που έβαλε στα κείμενα της Ζυρίχης και του

Λονδίνου, δεν ανακαλούνται. Τη δεσμεύουν έναντι των άλλων, με τους οποίους συνυπέγραψε. Αυτά ως προς την τιμή. Ως προς την σοβαρότητα της Κυβέρνησης, θα στερούνταν σοβαρότητας αν είχε διαπραγματευθεί νέου είδους λύση ενός τόσον οδυνηρού και πολύπλοκου διεθνούς προβλήματος αν δεν είχε τη σύμφωνη γνώμη των αδελφών μας Κυπρίων, στην τύχη των οποίων τα τελευταία χρόνια υπέταξε σχεδόν όλη την εξωτερική πολιτική της χώρας. Αλλά, οι αδελφοί μας Κύπριοι, με γραπτές και προφορικές εκδηλώσεις, είχαν επανειλημμένα, και τους τελευταίους δυο μήνες ακόμη, διακηρύξει όλοι ότι τους εκπροσωπούσε πλήρως ένας άνθρωπος, τον οποίο σεβόμαστε και πολύ αγαπούμε, ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος. Πρωτοβουλίες πήραμε, αλλά σε όλα ενημερώναμε τον Μακαριότατο και δεν προχωρούσαμε στο επόμενο βήμα αν δεν είχαμε τη σύμφωνη γνώμη του. Πιστεύω ότι αυτά τα λόγια αρκούν, για να μη μείνει τραυματισμένη η εντιμότητα του ονόματος της Ελλάδος και της Κυβερνήσεώς της.»

ΣΤΗ συνέχεια ο Μακάριος ζήτησε διακοπή για μισή ώρα, αλλά ο Λόιντ δεν την παρεχώρησε, λέγοντας όπως «δεν υπάρχει θέμα προς συζήτηση». Ο Αβέρωφ, όμως, υποστήριξε έντονα το αίτημα του Μακαρίου και, κάνοντας με κάποιον τρόπο πνεύμα, είπε πως «κόντευε η ώρα πέντε και είναι αντίθετο προς τις βρετανικές παραδόσεις να μη μας προσφέρετε τσάι!..»

Υπήρξε πραγματι διακοπή και, με την επανάληψη της συνεδρίασης, πήρε το λόγο ο Τούρκος ΥΠΕΞ Φατίν Ζορλού, ο οποίος ανέφερε μεταξύ άλλων:

«Καταλαβαίνω πολύ καλά τους δισταγμούς του Αρχιεπισκόπου και, απ’ όσα έχω ακούσει, δύο φαίνονται να είναι τα αίτια των δισταγμών. Το ένα ότι επρόκειτο για μια λύση πολύ διαφορετική από εκείνη που επί χρόνια επιδίωκε και, το δεύτερο, ότι θεωρούσε πως το νέο καθεστώς που δημιουργούμε στηρίζεται για μερικά θέματα σε αρκετά πολύπλοκους μηχανισμούς. Αλλά τα ίδια ακριβώς αίτια είχαν προκαλέσει δισταγμούς και στην τουρκική πλευρά. Στην Τουρκία είχε κυριαρχήσει το σύνθημα «διχοτόμηση ή θάνατος» και τη διχοτόμηση την είχε ως πρόσφατα υποστηρίξει ανένδοτα η τουρκική Κυβέρνηση. Τώρα, για το κοινό συμφέρον, σε μια γενναία συμβιβαστική προσπάθεια, η Κυβέρνησή μας, αγνοώντας πολιτικές δυσκολίες, δεσμεύεται να αποκλείσει για πάντα τη διχοτόμηση.»

Μακάριος: «Αν είναι τώρα, τότε όχι»

ΤΟΣΟ ο Ζορλού, όσο και ο Αβέρωφ μίλησαν τότε με κολακευτικά λόγια για τον Μακάριο, ο οποίος και ζήτησε αναβολή μέχρι την επομένη το πρωί, «γιατί ήθελε να σκεφθεί και να προσευχηθεί», όπως είπε. Ο Σέλτζγουιν Λόιντ δεν δέχτηκε και είπε πως το επόμενο βράδυ θα έφευγαν για τη Μόσχα «γιατί υπήρχαν και άλλα σοβαρά ζητήματα εκτός από το Κυπριακό και ό,τι είναι να λεχθεί, πρέπει να λεχθεί απόψε».

ΤΟΤΕ ο Μακάριος είπε στα αγγλικά:

– Αν είναι τώρα, τότε όχι!

Μετά από αυτό, η συνεδρίαση αναβλήθηκε για την επομένη το πρωί. Το βράδυ, όπως γράφει ο Αβέρωφ, «ο Αρχιεπίσκοπος μου παράγγειλε ότι θα υπέγραφε τις Συμφωνίες. Πράγμα που έγινε την επομένη, 19 Φεβρουαρίου 1959»…

ΠΡΑΓΜΑΤΙ, τα κείμενα των Συμφωνιών υπογράφηκαν στη μεγάλη αίθουσα του Λάνγκαστερ Χάουζ την επομένη το πρωί. Τις υπόγραψαν οι Πρωθυπουργοί Ελλάδας και Βρετανίας, Κ. Καραμανλής και Χ. Μακμίλαν και οι Μακάριος και Φαζίλ Κιουτσιούκ, ως εκπρόσωποι των δύο κοινοτήτων στην Κύπρο. Ο Τούρκος Πρωθυπουργός Αντνάν Μεντερές τις υπόγραψε σε κλινική του Λονδίνου, όπου νοσηλευόταν μετά το αεροπορικό δυστύχημα που επισυνέβη κατά την προσγείωση του αεροπλάνου που μετέφερε την τουρκική αντιπροσωπία από την Άγκυρα στη βρετανική πρωτεύουσα.

Ύμνοι πανταχόθεν για τις Συμφωνίες

ΤΗΝ υπογραφή των Συμφωνιών ακολούθησαν δηλώσεις των πρωταγωνιστών, ως εξής:

– Ο Κ. Καραμανλής ευχαρίστησε τον Μακμίλαν «για την επιτυχή έκβαση των προσπάθειών μας, τόσο στη Ζυρίχη, όσο και εδώ στο Λονδίνο», ενώ εξέφρασε και την κοινή χαρά του «ως πνευματικοί πατέρες ενός νέου κράτους, της Δημοκρατίας της Κύπρου.» Εξήρε επίσης την υπογραφείσα λύση, επισημαίνοντας και τα εξής:

«Είμαι βαθύτατα πεπεισμένος, ότι η λύση που εξασφαλίσαμε, ικανοποιεί με τον καλύτερο τρόπο τις ελπίδες όλου του πληθυσμού της Κύπρου, ο οποίος τώρα αποκτά την ελευθερίαν του και έχει τη δυνατότητα, είμαι βέβαιος, να αποβλέψει στη μέγιστη ευημερία. Ήδη, από την έναρξη αυτών των διαπραγματεύσεων, κύρια φροντίδα μας ήταν να μην υπάρξει άλλος νικητής εκτός από τον ίδιο το λαό της Κύπρου. Είμαι βέβαιος ότι το επιτύχαμε. Πρόκειται για την καλύτερη λύση, εφ’ όσον η κύρια βάση εντοπίζεται στη συνεργασία μεταξύ Ελλήνων και Τούρκων, τόσο στη μεγαλόνησο, όσο και στις δύο χώρες μας. Είναι, ακόμη, η καλύτερη λύση, γιατί παρέχει στην πλειοψηφία του πληθυσμού τα δικαιώματα που της επιτρέπουν να αναπτύξει, με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, όλες τις δραστηριότητές της ενώ, ταυτόχρονα, επιφυλάσσει και στη μειοψηφία μια λαμπρή ευκαιρία να διατηρήσει τον χαρακτήρα και τους θεσμούς της, αλλά και να έχει ένα σημαντικό μερίδιο στις κοινές ευθύνες της εξουσίας. Ιδού οι λόγοι που μου επιτρέπουν να εκφράσω την πίστη μου στο μέλλον της Κύπρου.»

Ο ΜΑΚΑΡΙΟΣ εξέφρασε μεγάλη ικανοποίησή του «για το ότι η παραδοσιακή αγγλοελληνική φιλία θα αναβιώσει και θα ανθήσει εκ νέου, του λοιπού δε, αντί να είναι αιτία προστριβών, η Κύπρος θα καταστεί ισχυρός δεσμός μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας, επίσης δε παράγων σταθερότητας, προόδου και ειρήνης στη Μέση Ανατολή». Εξ άλλου, σε μήνυμά του προς τον κυπριακό λαό, ο Αρχιεπίσκοπος χαιρέτιζε «ιδιαιτέρως τον ηρωικόν ηγέτην του απελευθερωτικού κινήματος της Κύπρου, στρατηγόν Γεώργιον Γρίβαν, τον θρυλικόν Διγενήν, και πάντα τα μέλη της Εθνικής Οργανώσεως Κυπρίων Αγωνιστών, χάρις εις τους αγώνας και τας θυσίας των οποίων δυνάμεθα σήμερον να γευθώμεν τους καρπούς της ελευθερίας», με την προσθήκη ότι «το μέλλον διανοίγεται σήμερον ελπιδοφόρον και λαμπρόν ενώπιόν μας» και ότι «ύστερα από μακρούς αιώνας δουλείας ανατέλλει και πάλιν εις την νήσον μας ο ήλιος της ελευθερίας»…

ΣΤΟ ίδιο πνεύμα κινήθηκε και δήλωση του εθναρχεύοντα Μητροπολίτη Κιτίου Ανθίμου, στο αεροδρόμιο Αθηνών καθ’ οδόν προς την Κύπρο. «Η υπογραφείσα συμφωνία», ανέφερε, «διανοίγει αρίστην προοπτικήν δια την ευημερίαν και πρόοδον του κυπριακού λαού.». Ο Κιτίου είχε σταλεί επειγόντως στην Κύπρο από τον Μακάριο, για να εκτιμήσει και να του διαβιβάσει στη συνέχεια  την αντίδραση του Αρχηγού της ΕΟΚΑ έναντι των Συμφωνιών και, ανάλογα, να αποφασίσει (ο Αρχιεπίσκοπος) πότε θα επέστρεφε στη νήσο.

ΣΧΟΛΙΟ: Το πόσον αληθινά ήσαν όλα τα πιο πάνω, αποδείχτηκε  το αμέσως επόμενο διάστημα. Ότι επρόκειτο για υπερβολές, ευσεβοποθισμούς και, προπάντων, προσπάθεια αποπροσανατολισμού και δημιουργίας ψευδών εντυπώσεων ανάμεσα στον κυπριακό λαό . Στους μαχόμενους τον υπέρ πάντων αγώνα Κυπρίους, οι οποίοι για τέσσερα και πλέον χρόνια έδωσαν το παν για την ελευθερία του τόπου τους, για την Ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα, για ν’ ακούσουν ένα θλιβερό πρωινό ότι δόθηκε στο Κυπριακό «λύση ανεξαρτησίας». Μιας «ανεξαρτησίας», που καμιά σχέση με ανεξαρτησία είχε. Που αδικούσε το ελληνικό στοιχείο του νησιού, το οποίο αποτελούσε και την καταπληκτική πλειοψηφία του πληθυσμού. Που παραχωρούσε στην τουρκική μειονότητα υπέρμετρα και εξωφρενικά δικαιώματα. Που επανέφερε τον τουρκικό στρατό στην Κύπρο. Που καθιστούσε την Κύπρο δέσμιο τριών «εγγυητών». Που το δοτό Σύνταγμα ήταν τόσο δυσλειτουργικό, που κατέστη ανεφάρμοστο από της δημιουργίας του. Που έδιδε δικαιώματα σε ξένους για «κυρίαρχες» στρατιωτικές Βάσεις. Που, που…

ΑΚΟΛΟΥΘΕΙ: Η έντονη αντίδραση του Αρχηγού της ΕΟΚΑ στις Συμφωνίες. – Κιτίου προς Διγενή: «Ο Αρχιεπίσκοπος ήτο πλήρως ενήμερος του περιεχομένου της συμφωνίας εις Ζυρίχην». – Διγενής: «Δεν γνωρίζω ποία ακριβώς η συμφωνία, αλλά δεν θα διασπάσω την ενότητα του κυπριακού λαού, τουναντίον θα τον συγκρατήσω πάση δυνάμει». – Ο Αβέρωφ είπε ψέματα στη Βουλή των Ελλήνων, ότι η ΕΟΚΑ είχε αντιπροσωπευθεί στο Λονδίνο – Διγενής: «Η ισχύς της ΕΟΚΑ ουδέποτε ήτο τόσον μεγάλη, όσον όταν υπεγράφοντο αι Συμφωνίαι». – Απειλές του Φουτ «δια νέας κακουχίας και δάκρυα».

 

https://nikospa.wordpress.com/

ΕΝΩΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΝΕΟΚΛΗΣ ΚΑΖΑΖΗΣ : Η ΝΟΣΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΥΠΟ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟΥ

Γράφει ο Βαθυκύανος Γλαυκώψ 

Ο Νεοκλής Καζάζης, Έλληνας πανεπιστημιακός και νομικός, γεννήθηκε το 1849 στην Πέτρα Λέσβου και απέθανε το 1936 στην Αθήνα. Πολυγραφότατος, καταστρατήγησε την πένα του εναντίων των εχθρών του Ελληνισμού. Διετέλεσε πρόεδρος του ανεξαρτήτου εθνικιστικού συλλόγου «ὁ Ἑλληνισμὸς». Ο ίδιος ακόνισε την γραφίδα του για να ταχθεί δημοσιογραφικώς και επιστημονικώς υπέρ της Ελληνικότητας της Μακεδονίας σε συνεννόηση με τον άλλον εθνικιστή Ίωνα Δραγούμη. Χαρακτηριστικότερο έργο αναφορικά με την Μακεδονία είναι «Τὸ Μακεδονικὸν Πρόβλημα» της εκδόσεως Κυρομάνος.

Το συγγραφικό του έργο συνέβαλε και στην διαμόρφωση της εθνικιστικής ιδεολογίας εν Ελλάδι όπως κατάδηλα αναφαίνεται και το βιβλίο του «Ἐθνικὴ κατήχησις», το έργο των ερωτοαπαντήσεων σχετικών με πολιτική ορολογία και με πολιτική οντολογία, ήγουν σε σημασίες όπως «άνθρωπος», «κοινωνία», «έθνος», και ούτω καθεξής. Παράλληλα άσκησε δριμεία κριτική στο πολίτευμα της κοινοβουλευτικής Δημοκρατίας. Σχετικό έργο είναι το υπό ενός τόμου σειρά άρθρων ονόματι «Κοινοβουλευτισμὸς ἐν Ἑλλάδι» που εξεδόθη το 1910. Είναι από τους πρώτους διανοούμενους που ησχολήθη με την ψυχολογία των μαζών και για την κατάπτωση των πολιτευμάτων στην Νεοτέρα και Σύγχρονη Ιστορία. Σε άλλα του έργα εκφράζει την θέση της πολιτισμικής και γενετικής συνεχείας ενώ καταλήγει να στηρίζει την βοήθεια της Ορθοδόξου Εκκλησίας στην διατήρηση της ελληνικής συνειδήσεως, κατά την Τουρκοκρατία[1].

Μη παρορώμενης  της προσοχής, είναι η υφολογία στην οποία ο συγγραφεύς γράφει. Δύναται να σκιαγραφήσουμε τα έργα του Καζάζη ως προϊόν τέχνης και ρητορικής[2], καθότι αποδεικνύεται δεξιοτέχνης του γραπτού λόγου. Μελίγλωττος και ρητορικός, σε περίπλοκη καθαρεύουσα. Και το οξύμωρο της υποθέσεως είναι ότι καίτοι περίπλοκη η καθαρεύουσα στην οποία γράφει, εκείνος κατορθώνει να παρουσιάσει αυτήν ως εναρμονισμένη και κατανοητή ακόμα και στον λιγότερο έχοντα πείρα με την λόγια μορφή της Νεότερης Ελληνικής Γλώσσας. Εξεζητημένο λεξιλόγιο, άρτια διατυπωμένη σύνταξη, που εξυπηρετεί την παρουσίαση ιδεών πασίδηλα και ο κατανοητός λόγος αποτελούν τις αρετές του λόγου του Έλληνος διανοητού που εξετάζουμε.

Ανατρέχοντας στις πρώτες σελίδες του έργου «Ὁ Κοινοβουλευτισμὸς ἐν Ἑλλάδι», είναι απόλυτα σαφής. Διαγράφει κάθετη γραμμή διαφωνώντας με το κοινοβουλετικό πολίτευμα. Η μέμψη του αυτή διακατέχεται υπό σαρκασμό. Παραθέτοντας, αναφέρει:

«Τὸ κόμμα, τὸ κόμμα! Ἡ ὁ νίκη τούτου καὶ ἡ ἐπικράτησις εἶνε ὁ ἀπόρρητος πόθος, ἡ μεγάλη ἱδἐα τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Τιαύτη ἡ σημερινὴ εἰκῶν τῆς πολιτικῆς καταστάσεως τοῦ ἐλευθέρου κράτους. Ποῖον τὸ συμπέρασμα; Ἡ χρεωκοπία τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ».

Τα ειρημένα του Νεοκλέους Καζάζη ανευρίσκονται σε πολλά άρθρα που συνεγράφησαν κατά το 1910. Ο Νεοκλής Καζάζης εδώ προπηλακίζει την συνήθεια του Έλληνος να σκέφτεται το ίδιον του συμφέρον, εξοστρακίζων τους εθνικούς πόθους της απελευθερώσεως των ελληνικών πληθυσμών έναντι της εξυπηρετήσεως του ατομικιστή εαυτού του υπό τα κόμματα. Εντάσσεται σε ένα από αυτά και διασταυρώνει τα ξίφη του με τις κομματικές παρατάξεις ομοεθνών του, αδιαφορώντας για τα εθνικά ζητήματα. Ειρωνευόμενος τη κατάντια του Έλληνος γράφει την αντικατάσταση της Μεγάλης ιδέας με την μεγάλη ιδέα της φαυλότητος του κοινοβουλευτισμού και της κομματοκρατίας.

Τί επιχειρεί να αποδείξει· Πως ο κοινοβουλευτισμός είναι το πολίτευμα υποτυπώδους ελευθερίας και των επίπλαστων κατοχυρωμένα δικαιωμάτων, διαρκώς μεταβαλλόμενων κατά το δοκούν. Υπαίτιοι είναι οι κατά πλειοψηφία διεφθαρμένοι πολιτικοί και, πολλώ μάλλον δε, ο χαζοποιημένος λαός. Ο λαός, επαναπαυόμενος στα δικαιώματά του, μη όντας πεπαιδευμένος να ασκήσει αυτά, εκλέγει αντιπροσώπους που στην πλειοψηφία του είναι όμοιοι της χαμηλής νοημοσύνης αυτού. Και η μετάσταση ενός τόσο προγενέστερα νοήμονος έθνους στην ηλιθιότητα, έγκειται στις αμφότερες περιπτώσεις της επανάπαυσης και της ανάγκης. Επανάπαυση, διότι είναι ευχαριστημένος καθότι νομίζει ότι με την εκλογή θα λυθούν τα πάντα και δεν χρειάζεται να ανταποκρίνεται στα κοινά επί τεσσάρων ετών -ή οσησδήποτε διαρκείας η κυβέρνηση επικρατεί- και φυσικά στην ανάγκη, καθότι προτάσσει εκείνην αντί να πεθάνει ελλείψεων αναγκών, ελαττόνων και μεγίστων, για την πίστη του και για το έθνος του. Έκαστος αυτής της συμπεριφοράς διεπομένης υπό ατερμόνου παραλογισμού, δεν κοιτάει ούτε να προασπίσει τις εθνικές και χριστιανικές αξίες, ούτε να χρησιμοποιήσει τις διασυνδέσεις για το κοινωνικό εθνικό σύνολο, αντί να βολεύεται σε αξιώματα και θέσεις σε επαγγέλματα άνευ καταβληθέντος κόπου, κατά την εργασίαν των. Τουναντίον, είναι ειθισμένος στο καταναλίσκειν μέσω πελατειανισμού. Η επί το δημοτικέστερον, στην ρουσφετολογία.

Τοιουτοτρόπως, δημιουργείται ένα κλίμα ειδωλολατρίας μεταξύ κομματάρχου και πελάτου. Είδωλο καθίσταται ο δημαγωγός της καπήλευσης ψήφων έναντι της εξουσίας που με την περίτεχνη πειθώ του έλκει ακόμη και αριθμό υψηλά νοήμονων. Ενός δημαγωγού κομματάρχου, ψευδόχριστου ώντος, του οποίου εναποθέτουν  οι, τουλάχιστον, αφελείς  το μέγιστον οι ανόητοι, τις ελπίδες τους και κατ’ επαγωγήν τον προς εκλογή κύαμό των,  ευελπιστώντας την επίλυση όλων τους των προβλημάτων.

Δεν είναι τυχαίο που στον Νεοκλέα Καζάζη ανιχνεύονται τα κάτωθι:

«Πρέπει ὁ ἄνθρωπος νὰ ἀναμένηι τὴν πραγματοποίηση τοῦ σκοποῦ τοῦ, δηλαδὴ τῆς εὐημερίας τοῦ μόνον ἀπὸ τὴν κυβέρνησιν;

Ὄχι. Κατ’ ἐξοχὴν ἀπό τὸν ίδιον τὸν ἐαυτὸν τοῦ»[3].

Ουδείς χρήζει να επαφίεται στην κυβέρνηση, εξαγγέλλει ο Καζάζης. Και όχι μόνον. Ούτε την ηγέτιδα δύναμη της αντιπολιτεύσεως και ίσως ούτε την αντιπολίτευση καθολικά. Ο Έλλην καλείται να δράσει μόνος του από συλλογικά σχήματα τα οποία θα κάνουν την εθνική ιδέα πράξη στις πλατείες, στους δρόμους, στους δήμους στις κοινότητες, στα επαγγελματικά σωματεία συνεταιρισμούς και συντεχνίες και ύστερα στην διείσδυση στον πνευματικό χώρο και δη εντός πανεπιστημίων και άλλων τινών σχολών, ούτως ώστε να ανακύψει ένα υγιές μαζικό εθνικό κίνημα από τα πρότερα στα υστερότερα και από κάτω προς τα πάνω.

Από τον εαυτόν του Έλληνος εκπηγάζει η σωτηρία του έθνους. Όπως καλλίτερα εξέφρασε ο Περικλής Γιαννόπουλος, ο μεγαλύτερος εχθρός του Έλληνος είναι ο ίδιος του ο εαυτός[4]. Το να επιρρίπτει ευθύνες κάποιος στις κυβερνήσεις που ο ίδιος εξέλεξε χωρίς να προβαίνει σε ανασκόπησή του εαυτού αποτελεί τεκμήριο πως εκείνος υποκρίνεται. Υποκρισία, η οποία μετατρέπει τον Έλληνα σε σκιά του εαυτού του. Ο Γιαννόπουλος με την σειρά του γράφει ότι το αντίδοτο της καταστάσεως αυτής είναι ο κοινοτισμός. Ο δε Δραγούμης θα επεκτείνει την άποψη γράφοντας για ένα σύστημα συντεχνιακό όπου στο κράτος θα μετέχουν οι κοινότητες στις οποίες θα αυτοσυντηρούνται οι πολίτες[5]. Κάθε κοινότης ή δήμος θα σύγκειται μία ομάδα συντεχνιών που θα συνδιαλέγεται με το κράτος.

Πίσω στον Καζάζη, υπάρχει ψήγμα εθνικού κοινωνισμού. Από την εθνική συνείδηση απορρέει η φιλαλληλία από την οποία εκπορεύεται η γνήσια ηθική και πνευματική πρόοδος (εν αντιθέσει της φαύλης του δικαιωματισμού). Η μεν ηθική με το κατά φύσιν ζην, η δε πνευματική με την οικονομική άνεση και η ευμάρεια των ανθρώπων, μέσω της εργασίας και την παύσεως της αναβλητικότητος και της οιασδήποτε μορφής αδρανείας. Στην τελευταία, η παύση της αναβλητικότητας δημιουργεί ένα άτομο δραστήριο που ενεργεί και υλοποιεί. Και αυτή η οικονομική άνεση η φιλαλληλία και η πνευματική πρόοδος υφίσταται δια του συνεταιρισμού. Ο ίδιος ο Καζάζης, δίνει έναν επαρκή ορισμό περί αυτού.

«Ἡ συνένωσις τῶν ἐθνικῶν δυνάμεων, ὑλικῶν καὶ ἠθικῶν, σωματικῶν καὶ πνευματικῶν, πολλῶν ἀτόμων ἐπὶ τὸ αὐτὸ, εἰλικρινῶς ἐργαζομένων πρὸς ἐπιτυχίαν τοῦ κοινοῦ σκοποῦ. Διὰ τῆς ἀτομικῆς ἐνεργεῖας τὸ πρῶτον, διὰ τῆς συμπράξεως ἀκολούθως καὶ ἐπὶ τέλους διὰ τῆς κυβερνήσεως κατορθοῦται ὁ κοινωνικὸς σκοπός»[6].

Ο αυτός συνεργατισμός αποτελεί λύση κατά του κοινοβουλευτισμού. Αργότερα θα προτείνει και κοινωνιστική αντί της κεφαλαιοκρατικής πολιτικής προς ευμάρεια των εργατοτεχνιτών και την υλοποίηση συστήματος κοινωνικής προνοίας και την δημιουργία δίκαιης φορολογίας[7]. Δύναται να συνεπικουρεί τις δύο ακόλουθες λύσεις της ενισχύσεως του βασιλικού θεσμού ή του καθεστώτος αισυμνητείας όπως αναφέρεται κάτωθι. Ομολογουμένως προτάσσεται επιμέρους ως μία από τις ιάσεις της μάστιγας ονόματι κοινοβουλευτισμού.

Προσέτι λύση που προγενέστερα πρότεινε ο Καζάζης είναι εκείνη που δεν ακολούθησε ο Χαρίλαος Τρικούπης. Ο Λέσβιος διανοούμενος ψέγει τον τελευταίο, γιατί παρέμεινε ασκούμενος κοινοβουλευτική εξουσία αντί να καθιερώσει δικτατορικό καθεστώς προκειμένου ο εκσυγχρονισμός της χώρας μέσω της δημιουργίας δημοσίων έργων, να μην είναι κοστοβόρα. Η αποφυγή του κόστους θα ήταν η πάταξη της διαφθοράς επί των επενδύσεων ο έλεγχος των δημοσιονομικών. Τοιουτοτρόπως, θα απεφεύγετο η οικονομική κρίση και η πτώχευση του 1893[8]. Μία έξοδος προς μία κυβέρνηση θέτουσας την χώρα υπό κατάσταση πολιορκίας θα αποτελούσε την διελκυστίνδα της νοικοκυρεύσεως των δημοσιονομικών και ειδικότερα οικονομικών προβλημάτων.

Τελευταία λύση που προτείνει το 1910 είναι η αναδιάρθρωση του πολιτικού συστήματος. Βρισκόμαστε στην εποχή μετά της εξάρσεως του κινήματος στου Γουδί. Σε αυτήν πιστεύει ότι ο Βασιλεύς δεν δύναται να είναι διακοσμητικός. Τουναντίον να είθισται να προβαίνει σε περισσότερες ενέργειες ούτως ώστε να αποτελέσει αντίβαρο του κοινοβουλίου. Προτείνει δηλαδή ένα καθεστώς πρώτιστα Βασίλειο και δευτερευόντως κοινοβουλευτικό[9]. Για τον περεταίρω έλεγχο του Κοινοβουλίου προς αποφυγήν της  κυβερνητικής και βουλευτικής ασυδοσίας, επιτάσσεται κατά τον Καζάζη η υποταγή της εκτελεστικής στην δικαστική εξουσία, ενώ η διοίκηση να αποτελεί προτέρημα όλου του κοινοβουλίου και όχι μόνο των Βουλευτών επί της κυβερνήσεως.

Τα συναγόμενα των δεδομένων μας γύρω από τα προκύπτοντα στοιχεία συνηγορούν, ότι οι εθνικιστικές απόψεις του Νεοκλέους Καζάζη και η περιρρέουσα, επί των κειμένων του, συλλογιστική αντλείται από την ιστορική επιστήμη. Μέσω της χρήσεως επιστημονικών γεγονότων καταλαβαίνει την ψυχοσύνθεση του ανθρωπίνου είδους. Καταλήγει το έργο του δηλαδή να άπτεται στην ψυχολογία. Ύστερα, προσφεύγει στην μάζα, καταλαβαίνοντας την συλλογική ψυχική συμπεριφορά αυτής και καταλήγει να αφουγκράζεται τα πάθη του έθνους ασκώντας κοινωνιολογία. Τοιουτοτρόπως, ερευνά εκριζωμένο πρόβλημα εντοπίζει την βάση αυτού και προτείνει την υλοποίηση λύσεων για το ελληνικό έθνος.

 

[1] Νεοκλής Καζάζης, Ἐθνικῆ Κατήχησις, εκδ. Νέα Γενεά, Αθήνα, 2018, σ. 45.
[2] Γεώργιος Κόκκινος: «Η ιστορική κουλτούρα της Ελληνικής διανόησης του τέλους του 19ου αιώνα και η εμπέδωση του τρισήμου σχήματος της Ελληνικής ιστορίας. Η θεωρία της ιστορίας του καθηγητή της Νομικής σχολής τοηυ Νεοκλή Καζάζη» Λυντία Τρίχα – Κίτη Αρώνη Τσίχλη (επιμ), Ο Χαρίλαος Τρικούπης και η εποχή του, εκδ Παπαζήση. Αθήνα, 2000, σ. 468.
[3] Νεοκλῆς Καζάζης, Ἐθνικῆ Κατήχησις, εκδ. Νέα Γενεά, Αθήνα, 2018, σ. 18.
[4] Περικλής Γιαννόπουλος, «Ἔκκλησις πρὸς τὸ Πανελλήνιον Κοινὸν»,στο: Περικλής Γιαννόπουλος, Ἄπαντα, Αθήνα, εκδ. Ελεύθερη Σκέψις, σ. 239
[5] Σταμάτης Μαμούτος, «Όψεις του ελληνικού πολιτικού Ρομαντισμού στο παράδειγμα του Ίωνος Δραγούμη. Μια προσέγγιση στο δημοσιευμένο έργο» Αθήνα, Διδακτορική διατριβή ΕΚΠΑ, 2025, σ. 363.
[6] Νεοκλῆς Καζάζης, Ἐθνικῆ Κατήχησις, εκδ. Νέα Γενεά, Αθήνα, 2018, σ. 18
[7] Νεοκλής Καζάζης, «Ὁ Κοινοβουλευτισμὸς ἐν Ἑλλάδι, Αθήνα, εκδ. Νέα Γενεά, 2018, σ. 320.
[8] Γεώργιος Κόκκινος: «Η ιστορική κουλτούρα της Ελληνικής διανόησης του τέλους του 19ου αιώνα και η εμπέδωση του τρισήμου σχήματος της Ελληνικής ιστορίας. Η θεωρία της ιστορίας του καθηγητή της Νομικής σχολής του Νεοκλή Καζάζη» Λυντία Τρίχα – Καίτη Αρώνη Τσίχλη, Ο Χαρίλαος Τρικούπης και η εποχή του, εκδ. Παπαζήση. Αθήνα, 2000, σ. 429.
[9] Νεοκλής Καζάζης, «Ὁ Κοινοβουλευτισμὸς ἐν Ἑλλάδι, Αθήνα, εκδ. Νέα Γενεά, 2018, σ. 300 – 314.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΝΕΟΛΑΙΑ

ΧΡΥΣΑΝΘΟΣ : Ο «ΑΓΙΟΣ ΤΩΝ ΠΟΝΤΙΩΝ» Η «ΔΙΑΣΩΣΗ» ΚΑΙ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΠΑΘΩΝ ΤΟΥ ΠΟΝΤΙΑΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΤΟΝ ΜΗΤΟΠΟΛΙΤΗ ΤΡΑΠΕΖΟΥΝΤΟΣ

Στην μνήμη της γενοκτονίας των Ποντίων, κατά την οποία 353.000 σφαγιάσθηκαν και δολοφονήθηκαν μαρτυρικά, παρατίθεται η μαρτυρία του Μητροπολίτης Τραπεζοῦντος, ὁ ὁποῖος δικαίως ὀνομάστηκε ἀπό τόν ποντιακό ἑλληνισμό ὡς ὁ “Ἅγιος τῶν Ποντίων”

Ὁ ἐκ Κομοτηνῆς καταγόμενος ἀγωνιστής Μητροπολίτης Τραπεζοῦντος καί μετέπειτα Ἀρχιεπίσκοπος Ἀθηνῶν Χρύσανθος (Φιλιππίδης), ὁ ὁποῖος δικαίως καί προσφυῶς ὀνομάστηκε ἀπό τόν ποντιακό ἑλληνισμό ὡς ὁ “Ἅγιος τῶν Ποντίων”, “διά χειρί” διασώζει στίς “Βιογραφικές Ἀναμνήσεις” του τά πάθη τῶν Ποντίων, ὅταν οἱ τσέτες τοῦ τουρκικοῦ κομιτάτου ἐφάρμοζαν τό σχέδιο τῆς “ἐθνοκαθάρσεως” καί γενοκτονίας τοῦ Ποντιακοῦ Ἑλληνισμοῦ.

Ἡ προσωπική γραπτή μαρτυρία τοῦ ἀοίδιμου Μητροπολίτου Τραπεζοῦντος Χρύσανθου ἀποτελεί τήν ζῶσα ἀπόδειξη τῶν ὅσων ἔλαβαν χώρα στόν ἑλληνικό Πόντο καί εἶχαν ὡς συνέπεια τόν φρικτό καί μαρτυρικό θάνατο 353.000 Ἑλλήνων Ποντίων.
Ἀπό τίς “Βιογραφικές Ἀναμνήσεις” τοῦ Τραπεζοῦντος Χρύσανθου, πού ἐκδόθηκαν τό 1970 ἀπό τόν ἐκτελεστή τῆς διαθήκης του, Γεώργιο Ν. Τασούδη, δημοσιεύουμε ὁρισμένα ἀποσπάσματα στά ὁποῖα ὁ ἀοίδιμος Ἱεράρχης καταγράφει τά τῶν Ποντίων πάθη ὡς ἑξῆς:
“Κατά Δεκέμβριο τοῦ 1917 ἄρχισε ἡ ἐγκατάλειψη τοῦ μετώπου καί ἡ ὀπισθοχώρηση τοῦ ἐν πλήρει ἀναρχίᾳ και παραλυσίᾳ διατελοῦντος ρωσικοῦ στρατοῦ.
Οἱ Ἔλληνες κάτοικοι τῶν ρωσοκρατούμενων μερῶν ἀπό Τραπεζοῦντος μέχρι Ἐρζιγκιάν καί ἀπό Ριζαίου μέχρι Ἐλεβής, γνωρίζοντας τί εἶναι τουρκική προέλαση καί δή ἐπιδρομή τσετέδων, οἱ ὁποῖοι οὐδέν ἀφήνουν ὀρθόν, ἔντρομοι ἀπέστελναν πανταχόθεν ἀπεσταλμένους στήν Μητρόπολη Τραπεζοῦντος γιά νά μάθουν περί τοῦ πρακτέου.
Ἡ Μητρόπολη γνωρίζοντας τίς ὀλέθριες ὑπό πᾶσαν ἄποψη συνέπειες τῆς μεταναστεύσεως καί δή ἐν καιρῷ χειμῶνος, συνεβούλευσε τούς ἐρωτῶντες νά μήν ἐγκαταλείψουν τούς βωμούς καί τίς ἑστίες τους, καί ἄν ἀκόμη ἐπρόκειτο νά φονευθοῦν.
Φρονοῦσε (ἡ Μητρόπολη) ὅτι ὁ ἐν τῇ πατρίδι καί ὑπέρ τῆς πατρίδος ὡραῖος θάνατος εἶναι προτιμότερος ἀπό τήν διά τῆς φυγῆς ἄδοξη καί ἄσχημη θανή.
Ἐάν ἡ Μητρόπολη ἐδίσταζε ἤ συνεβούλευε τήν μετανάστευση, εἶναι βέβαιο ὅτι ἡ ἀπό Ριζαίου μέχρι Ἐλεβής χώρα θά ἐρημώνετο, ἀφοῦ μάλιστα ὅλος ὁ Ἑλληνικός λαός πανικόβλητος ἀνέμενε ἕνα νεῦμα τῆς Μητροπόλεως γιά νά μεταναστεύσει.
Γιά νά ἐνθαρρυνθοῦν οἱ Ἕλληνες καί νά δυνηθοῦν νά ὑπερασπιστοῦν τούς ἑαυτούς τους κατά τῆς ἀναρχίας καί ἰδιαίτερα κατά τῆς ἐπελάσεως τῶν τσετέδων, ἐλήφθη πρόνοια νά ἐξοπλιστοῦν ὅλοι οἱ χωρικοί, οἱ δυνάμενοι νά φέρουν ὅπλα.
Συνεννοήθηκαν μέ τό ρωσικό κομιτάτο, τό ὁποῖο κυβερνοῦσε τόν ρωσικό στρατό καί παρέλαβαν χιλιάδες ὅπλων καί πολεμοφοδίων, τά ὁποῖα μεταφέρονταν στό κτίριο τοῦ Παρθεναγωγείου.
Ἀνέθεσαν τό ἔργο στήν ὀργάνωση τῶν νέων τῆς Τραπεζοῦντος, οἱ ὁποῖοι ἀπό πρωίας μέχρι νυκτός ἐξόπλιζαν τούς χωρικούς μέχρι ἑβδομῆντα ἐτῶν, οἱ ὁποῖοι κατέρχονταν ἀπό τά χωριά τους γιά νά ἐξοπλιστοῦν καί ἐνδύονταν ὅλοι μέ στρατιωτικές χειμερινές περικνημίδες καί ὑποδήματα πρός φύλαξη ἀπό τοῦ ψύχους…
Ἐπί τρεῖς καί πλέον μῆνες διήρκεσαν οἱ ἐπιθέσεις καί διαρκῶς ἀποκρούονταν καί ἐσώθησαν μέ τήν ἡρωική ἄμυνά τους τα χωριά Τσίτα τῶν Σουρμένων, ἡ περιφέρεια τοῦ Κοσμά, τοῦ Καπήκιοϊ, τῆς Λιβερᾶς, τά χωριά Χαμσήκιοϊ τῆς ἡρωικῆς Σάντας, ὅπου ὁ ἀδελφός τοῦ καθηγητοῦ Φίλιππου Χειμωνίδου κατασκεύασε εἴδη ὀβίδων καί ἄλλων ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, οἱ ὁποῖες ἐρρίπτοντο ἐναντίον τῶν ἐπιτιθεμένων κατά τῆς Σάντας πολυάριθμων Τούρκων τῆς Γέμουρας, ὥστε αὐτοί νά νομίζουν ὅτι οἱ Σανταῖοι διαθέτουν τηλεβόλα. Ἔτσι προελήφθη ἡ τελευταία ἑρήμωση τοῦ Πόντου, ὁ ὁποῖος θά ἑρημώνετο ὅλος ἐάν δέν ἐγένετο ὁ ἐξοπλισμός τῶν χωρικῶν.
Τά λοιπά χωριά, ὅσα δέν κατόρθωσαν νά ἀντιτάξουν ἔνοπλη ἄμυνα, μετανάστευσαν στήν Ρωσία.
Καί τήν μετανάστευση αὐτή διευκόλυναν παντοιοτρόπως τά πλοῖα τῶν Ρώσων, οἱ ὁποῖοι καίπερ Μπολσεβίκοι, ἐφάνησαν ἀνθρωπινότεροι ἀπό τά πληρώματα τῶν συμμαχικῶν πλοίων, τά ὁποῖα κατά τήν Μικρασιατική καταστροφή ἐν ἔτει 1922 δέν ἐδέχθησαν οὔτε ἕναν Ἕλληνα νά σώσουν καί ὅσοι τυχόν ἀνερριχῶντο στούς κάβους τῶν πλοίων, ἐρρίπτοντο ἀσπλάχνως στήν θάλασσα, κοπτομένων τῶν κάβων, γεγονός πού ἀποδεικνύει ὅτι οἱ ἐξ Ἀνατολῆς χριστιανοί ἀκόμη καί μπολσεβικοποιούμενοι εἶναι ἀνθρωπινότεροι ἀπό τούς χριστιανούς τῆς Δύσεως…
Ἐν μέσῳ τῆς γενικῆς ταύτης ἀναστατώσεως καί τρικυμίας ἡ Μητρόπολη καί ἡ ἐπιτροπή τῶν προσφύγων ἀταράχως ἐξακολουθοῦσε τόν δρόμο της. Μάλιστα ἐπειδή ἐσκέφθη ὅτι μέ τήν ἔλευση τῶν Τούρκων θά ἐπέλθει ἔλλειψη τροφίμων, ἐπρομηθεύθη κατά τίς παραμονές τῆς εἰς Τραπεζοῦντα ἐπελάσεως τοῦ τουρκικοῦ στρατοῦ 400 σάκκους ἀλεύρων, τούς ὁποίους κατά τίς ἡμέρες τῆς ἀναρχίας ἐποφθαλμιοῦσαν οἱ Γεωργιανοί στρατιῶτες καί ζητοῦσαν νά τούς ἁρπάσουν, ἐνῶ διεσώθησαν μετά δυσκολίας στόν νάρθηκα τοῦ μητροπολιτικοῦ ναοῦ.
Ἀλλά τούς διασωθέντες σάκκους, πλήν ἑκατό ἐπέταξε κατόπιν ὁ ἐλθών τουρκικός στρατός, ἄν καί τούς ἐπέστρεψε μετά ἀπό λίγους μῆνες χάρη στήν προσπάθεια τοῦ Βεχήπ Πασᾶ.
Ἐνῶ προετοιμάζαμε κατά τόν τρόπο αὐτό τήν ζωή τῶν Ἑλλήνων χριστιανῶν γιά τήν νέα ἅλωση τῆς Τραπεζοῦντος ὑπό τῶν Τούρκων, μέ συνεῖχε ἡ σκέψη πῶς θά ἦταν δυνατόν ἡ νέα αὐτή ἅλωση νά γίνει χωρίς αἱματοχυσίες καί κινδύνους τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ.
Ἐπειδή δέ ὁ τρόπος καί ἡ μέθοδος τῆς φυγῆς τοῦ ρωσικοῦ στρατοῦ ἀπό τήν Τραπεζοῦντα καί τήν πέριξ χώρα ἐξαρτιόταν κυρίως ἀπό τό μπολσεβίκικο κομιτᾶτο τῆς Τραπεζοῦντος, ἐδέχθην πρόσκληση τοῦ κομιτάτου νά παρακάθημαι στίς συνεδριάσεις του, οἱ ὁποῖες ἐγίνοντο στήν ἕδρα του, στό μέγαρο Θεοφυλάκτου.
Οἱ συνεδριάσεις ἐγίνοντο καθ’ ἕκαστην ἑσπέραν καί τακτικῶς παρευρισκόμουν σ’ αὐτές προσπαθῶντας νά κατευθύνω μέ ὅση δύναμη εἶχα τίς συζητήσεις γιά ἥρεμη φυγή τοῦ πολυάριθμου ρωσικοῦ στρατοῦ χωρίς βομβαρδισμούς τῆς πόλεως ὑπό τοῦ ρωσικοῦ στόλου καί χωρίς καταστροφές.
Γι’ αὐτό, ἀφ’ ἑνός προσπαθοῦσα να συγκρατήσω τήν προέλαση τῶν τσετέδων προκειμένου νά μήν ἔλθουν σέ ἐπαφή μέ τόν ρωσικό στρατό καί τόν ἐρεθίσουν, ἀφ’ ἑτέρου δέ ἐργαζόμουν ὥστε νά μήν παρεξηγοῦν οἱ τοῦ μπολσεβικικοῦ κομιτάτου τίς ὕποπτες κινήσεις τῶν Τούρκων.
Πρός τοῦτο ἐδέησε νά συναντήσω στό χωριό Χολομάνα τόν ἀρχηγό τῶν τσετέδων Καχράν Βέη, ἄλλοτε ἀρχηγό τῆς τουρκικῆς χωροφυλακῆς , γιά νά τόν πείσω περί τῆς ἀνάγκης βραδείας προελάσεως τῶν τσετέδων καί ἀποφυγῆς πάσης αὐτῶν ἐπαφῆς μέ τόν ρωσικό στρατό.
Ἔφθασα στήν οἰκία ὅπου διέμενε ὁ ἀρχηγός Καχρά Βέης, ὁ ὁποῖος μέ ὑπεδέχθη εὐγενῶς, ἀλλά κατά τήν ἴδια ὥρα ἔφθασαν καί δύο Γεωργιανοί ἐκ τῶν ὁποίων ὁ ἕνας ἦταν μέλος τοῦ μπολσεβικικοῦ κομιτάτου.
Ὁ Γεωργιανός αὐτός ἐπεζητοῦσε τρόπο νά χαρακτηριστεῖ ὁπωσδήποτε ἡ Τραπεζοῦντα ὡς γεωργιανή γιά κάθε ἐνδεχόμενο κατά τό τέλος τοῦ πολέμου καί τήν ὑπογραφή τῆς Συνθήκης.
Γι’ αὐτό προσπάθησε νά ἀποστείλει ἀπόσπασμα Γεωργιανῶν στρατιωτῶν οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦσαν στόν ρωσικό στρατό πρός φύλαξη τηλεβόλων τοῦ Μπόζ Τεπέ (Φαιοῦ Λόφου), ἀλλά τήν προσπάθειά του αὐτή ἐματαίωσα συνεννοηθείς μέ τόν πρόεδρο τοῦ μπολσεβικικοῦ κομιτάτου καί ἀπέστειλα ἑκατό περίπου εὐσταλεῖς Ἑλληνόπαιδες, τελειόφοιτους τοῦ Γυμνασίου Τραπεζοῦντος, μεταξύ τῶν ὁποίων καί τόν ἀνεψιό μου Γεώργιο Τασούδη, οἱ ὁποῖοι ἀφοῦ περιεβλήθηκαν, φρουροῦσαν νύκτα καί μέρα τά τηλεβόλα καί ὅλη τήν περιφέρεια τοῦ Μπόζ Τεπέ, ἀσκούμενοι συγχρόνως ὑπό δύο Ρώσων ἀξιωματικῶν στήν χρήση τῶν τηλεβόλων.
Καί τώρα ποιός γνωρίζει μέ τί διαβούλια ἦλθε νά συνεννοηθεῖ ὁ Γεωργιανός αὐτός ἀξιωματικός μέ τόν ἀρχηγό Καχράν Βέη, ἀλλά καί πάλιν συνήντησε ἐμέ ἐμπόδιόν του.
Ἐζήτησα νά ἰδῶ ἰδιαιτέρως τόν Καχράν Βέη καί περιέγραψα σ’ αὐτόν τούς κινδύνους τούς ὁποίους ἐνεῖχε πᾶσα βιαία προέλαση τῶν τσετέδων καί τοῦ τουρκικοῦ στρατοῦ.
Κατενόησε τήν ἀλήθεια τῶν λεγομένων μου καί ὑπεσχέθη ὅτι θα συμμορφωθεῖ. Συγχρόνως παρεκάλεσα αὐτό, νά παύσουν οἱ τσετέδες νά ἐπιτίθενται κατά τῶν ἀόπλων χωρίων, διότι τά ἄλλα εἶχα ὁπλίσει ἐγώ πρός ἄμυνάν των.
Μοῦ περιέγραψε ὁ Καχράν Βέης τήν λύσσα τῶν ἀμυνομένων Ἑλλήνων χωρικῶν καί πῶς πολυάριθμοι ἔνοπλοι Ἕλληνες ἐπάνω στό χωριό Καρλίκ ἀναχαιτίζουν τούς τσετέδες ὑπό τήν ἡγεσίαν κάποιου Λεοντίδου – ἦταν ὁ Νικόλαος Λεοντίδης, πρόεδρος τῆς Ὀργανώσεως – μέ τόν ὁποῖο ἀναγκάσθηκε ὁ Καχράν Βέης νά ἔλθει σέ συνεννόηση…
Τήν ἑπομένη μετά τό ἐπεισόδιο ἡμέρα παρεκάθησα πάλι στό μπολσεβικικό Συμβούλιο στό ὁποῖο παρέστη καί ὁ Γεωργιανός ἀξιωματικός, ὁ ὁποῖος μέ τόνο δραματικό ἄρχισε κατηγορητήριο ἐναντίον μου καί δή ὅτι εἶχα ἰδιαιτέρα συνέντευξη μέ τόν Καχράν Βέη… Ἄκουσα ἀταράχως τό κατηγορητήριόν του καί ἀπήντησα ὅτι εἶμαι ὑποχρεωμένος νά προστατεύσω τόν Ἑλληνικό λαό δραττόμενος οἱουδήποτε ξύλου, εἴτε γεροῦ, εἴτε σάπιου, ἀφοῦ ὁ ρωσικός στρατός δέν προσφέρεται νά ὑπεραμυνθεῖ τῶν Ἑλλήνων καί τοῦτο μέ ὁδήγησε σέ ἐπίσκεψη καί συνεννόηση μέ τόν ἀρχηγό τῶν τσετέδων, οἱ ὁποῖοι λυμαίνονται τά ἀπροστάτευτα ἑλληνικά χωριά…
Συγχρόνως ἄρχισα νά ἐνεργῶ ἐξοπλισμό τῶν νέων Ἑλλήνων πολιτῶν γιά νά ἀποτελέσουν τήν χωροφυλακή τῆς Τραπεζοῦντος κατά τῆς κρατούσης ἀναρχίας καί τό τάγμα τοῦτο τῶν Ἑλλήνων χωροφυλάκων ἐπαγρυπνοῦσε νύκτα καί ἡμέρα γιά τήν ἀσφάλεια τῆς πόλεως…
Ἀλλά ἡ ἀναρχία ὁλοένα καί ὀξύνετο, ἐνῶ οἱ τσετέδες στήν ὕπαιθρο ὀργίαζαν.
Ἐσκέφθην λοιπόν νά ἀποστείλω ἰδιαίτερο ἀπεσταλμένο πρός τόν Τοῦρκο Ἀρχιστράτηγο τοῦ μετώπου Βεχή Πασᾶ… να περιγράψει σ’ αὐτόν τήν κρατοῦσα ἔκρυθμη κατάσταση καί νά ἐρωτήσει αὐτόν ἐκ μέρους μου ἄν ἡ τουρκική κυβέρνηση εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ὀργανώνει καί ἐξαποστέλλει κατά τῶν ἑλληνικῶν χωριῶν τούς τσετέδες γιά νά διαφωτίσω ἀναλόγως τό ποίμνιό μου…
Ἀλλά καί στήν ἰδιαίτερη ἐπιστολή του καί στήν συνομιλία τήν ὁποία εἶχε ὁ Βεχήπ Πασᾶς μέ τόν Σιδηρόπουλο, ἀπέφυγε ἐπιμελῶς νά πεῖ ἐάν ἡ τουρκική κυβέρνηση εἶναι ἡ ὠθοῦσα τούς τσετέδες μέ σκοπό τήν ἑρήμωση τῶν χωρίων τῆς Τραπεζοῦντος…
Ἡ πίεση τῶν Τούρκων ἐβάρυνε πολύ τούς Ἕλληνες καί ἐφαίνετο βαρυτέρα μετά τήν σχετική ἐλευθερία, τήν ὁποία ἀνέπνευσαν κατά τήν ρωσική κατοχή.
Κατά δεκάδες ἐφυλακίζοντο οἱ Ἕλληνες διότι δῆθεν εἶχαν βλάψει Τοῦρκο ἐπί ρωσικῆς κατοχῆς.
Καί ὅταν διαμαρτυρόμουν πρός τίς τουρκικές αρχές γιά τίς φυλακίσεις αὐτές, μοῦ ἀπαντοῦσαν ὅτι ἄν ζητοῦσα κάτι ἀτομικό, θά τό ἔπρατταν εὐχαρίστως διότι προστάτευσα τούς Τούρκους ἐπί ρωσικῆς κατοχής, ἀλλά ἐπειδή ζητῶ, ὅπως καί πάντοτε ζητοῦσα, μόνον ἐθνικό, ἀδυνατοῦν νά τό πράξουν, διότι, ὅπως εἴπαμε καί προηγουμένως, σκοπός τους ἦταν ἡ βαθμιαία καταστροφή τοῦ ἑλληνικοῦ ἔθνους.
Ἔτσι ἐξακολουθούσαμε νά στενάζουμε ὑπό τόν βαρύ τουρκικό ζυγό καί ἀπελπισία κατεῖχε πάντες τούς Ἕλληνες, ὥστε νά μή θέλουν νά καλλιεργήσουν καί νά σπείρουν τούς ἀγρούς τους, διότι δέν ἤξεραν ἐάν θά τούς ἐπέτρεπαν οἱ Τοῦρκοι ἐλεύθερους νά θερίσουν ὅ,τι ἔσπειραν…
Στό μεταξύ ἐξακολουθοῦσα ἀδιακόπτως μαζί μέ τήν ἐπιτροπή τῶν προσφύγων νά ἀποκαθιστῶ στά χωριά τους , τούς πρόσφυγες Ἕλληνες, οἱ ὁποῖοι παρά τήν μαστίζουσα αὐτούς πενία θεωροῦσαν τήν ὀργανική ἀνάγκη νά ἔχουν ἀμέσως καί τήν ἐκκλησία καί τό σχολεῖο, δηλαδή ἱερέα καί διδάσκαλο.
Ἔτσι, μόλις ἀπεκατέστησα στό μακρινό χωριό Οὔζη τούς χωρικούς μετά ἀπό λίγες ἡμέρες ἦλθε ἐπιτροπή τῶν χωρικῶν, ἡ ὁποία ζητοῦσε νά δώσω σ’ αὐτούς ἱερέα καί διδάσκαλον, τούς ὁποίους ἀφοῦ παρέλαβαν, ἐπέστρεψαν στό χωριό…
Ἀπό τοῦ Πάσχα τοῦ ἔτους 1918 καί ἐφεξῆς κατορθώθηκε ἡ ἀποκατάσταση τῶν προσφύγων Ἑλλήνων στά χωριά τους καί ἔτσι κανείς πρόσφυγας χωρικός δέν ὑπελείφθη στήν Τραπεζοῦντα.
Ἀλλά ἐξακολουθοῦσε ἡ ὑπό τήν προεδρία μου λειτουργοῦσα Ἐπιτροπή τῶν προσφύγων νά παρέχει τήν ἐπιμελημένη περίθαλψή της καί στούς ἐπερχόμενους στήν πατρίδα τους Τούρκους.
Παρά τήν ἐπελθοῦσα ἰσχνότητα τῶν πόρων της, ἡ Ἐπιτροπή προσφύγων ἔτρεφε καί πάλι ἱκανούς τῶν μουσουλμάνων καί ἐνέδυε τούς ἐξ αὐτῶν γυμνούς”.


ΕΘΝΙΚΟΣ ΜΑΧΗΤΗΣ
ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ

27 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1941 : Ο ΕΥΖΩΝΑΣ ΗΡΩΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΟΥΚΙΔΗΣ ΠΕΦΤΕΙ ΣΤΟ ΚΕΝΟ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΕΡΟ ΒΡΑΧΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ ΤΥΛΙΓΜΕΝΟΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΗΜΑΙΑ

Όταν μπήκαν οι Γερμανοί στην Αθήνα, 27 Απριλίου 1941, η πρώτη τους δουλειά ήταν να στείλουν ένα απόσπασμα υπό τον λοχαγό Γιάκομπι και τον υπολοχαγό Έλσνιτς για να κατεβάσει τη Γαλανόλευκη από τον Ιερό Βράχο της Ακρόπολης και να υψώσει τη σβάστικα.

Δεξιά ο Παρθενώνας, αριστερά οι Καρυάτιδες. Από τήν εληά τής Αθηνάς οι Γερμανοί αντικρύζουν στό ακραίο σημείο τού βράχου τής Ακρόπολης πού δεσπόζει τής πόλης, τήν γαλανόλευκη σημαία πού θ' αντικατασταθή από τόν αγκυλωτό σταυρό.

Η εθνική Σημαία με το μεγάλο σταυρό στην μέση λάμπει και τα χρώματά της τονίζουν και τονίζονται από τον Παρθενώνα που στέκει αγέρωχος και όμορφος όπως πάντα.

Εκεί στην θέση Καλλιθέα, στο ανατολικό σημείο του Ιερού Βράχου ο επικεφαλής του αποσπάσματος ζήτησε από τον εύζωνο που φρουρούσε τη σημαία μας να την κατεβάσει και να την παραδώσει.

Ο απλός αυτός φαντάρος, όταν στις 8:45 το πρωϊ έφθασαν μπροστά του οι κατακτητές της χώρας μας και με το δάκτυλο στην σκανδάλη των πολυβόλων τους, τον διέταξαν να κατεβάσει το Εθνικό μας σύμβολο, δεν έδειξε κανένα συναίσθημα. Δεν πρόδωσε την τρικυμία της ψυχής του. Ψυχρός, άτεγκτος και αποφασισμένος.. απλά αρνήθηκε! Οι ώρες της περισυλλογής, που μόνος του είχε περάσει δίπλα στην σημαία, τον είχαν οδηγήσει στη μεγάλη απόφαση.

“ΟΧΙ”! Αυτό μονάχα πρόφερε και τίποτε άλλο. Μια απλή λέξη, με πόση όμως τεράστια σημασία και αξία. Η Ελληνική μεγαλοσύνη σε όλη την απλή μεγαλοπρέπειά της κλεισμένη μέσα σε δύο συλλαβές! Ξέρουν απ’ αυτά οι Έλληνες….

Ο λοχαγός Γιάκομπι διέταξε έναν Γερμανό στρατιώτη να το πράξει. Ο στρατιώτης την κατέβασε κι αφού με τη βοήθεια ενός συναδέλφου του την δίπλωσε πολύ προσεκτικά, την παρέδωσε στα χέρια του Έλληνα φρουρού. Ο εύζωνας κοίταξε για λίγα δευτερόλεπτα με κατεβασμένο κεφάλι το διπλωμένο γαλανόλευκο πανί πάνω στα χέρια του. Κι ύστερα τυλίχτηκε με τη σημαία, έτρεξε ως την άκρη του Ιερού Βράχου και μπρος στα μάτια των εμβρόντητων Γερμανών ρίχτηκε μ’ ένα σάλτο στον γκρεμό, βάφοντας το εθνικό μας σύμβολο με το τίμιο αίμα του.

Οι Γερμανοί σκύβουν πάνω από τό κενό: 60 μέτρα πιό κάτω, κείτεται ο Εύζωνας, νεκρός πάνω στόν βράχο, σκεπασμένος μέ τό σάβανο πού διάλεξε.

Οι δύο Γερμανοί αξιωματικοί, πού είναι επί κεφαλής τών εμπροσθοφυλακών, ο αρχηγός ιππικού Γιάκομπι καί ο λοχαγός Έλσνιτς τής 6ης ορεινής μεραρχίας, χρησιμοποιούν τόν ραδιοφωνικό σταθμόν Αθηνών γιά νά στείλουν μήνυμα στόν Χίτλερ:

«Μάϊν Φύρερ, στίς 27 Απριλίου, στίς 8 καί 10, εισήλθαμε εις τάς Αθήνας, επί κεφαλής τών πρώτων γερμανικών τμημάτων στρατού, καί στίς 8 καί 45, υψώσαμε τήν σημαία τού Ράϊχ πάνω στήν Ακρόπολη καί στό Δημαρχείο. Χάϊλ, μάϊν Φύρερ».

Η γερμανική στρατιωτική διοίκηση Αθηνών υποχρέωσε την προδοτική κυβέρνηση Τσολάκογλου να δημοσιεύσει στον Τύπο ανακοίνωση, σύμφωνα με την οποία ο φρουρός της σημαίας μας, υπέστη έμφραγμα από την συγκίνηση όταν του ζητήθηκε να την παραδώσει. Όμως οι στρατιώτες κι οι επικεφαλής του γερμανικού αποσπάσματος είχαν συγκλονιστεί απ’ αυτό που είδαν και δεν κράτησαν το στόμα τους κλειστό. Στις 9 Ιουνίου η είδηση δημοσιεύθηκε στην DAILY MAIL με τίτλο: “A Greek carries his flag to the death” (Ένας Έλληνας φέρει την σημαία του έως τον θάνατο).

Η θυσία του Έλληνα στρατιώτη έγινε αιτία να εκδοθεί διαταγή από τον Γερμανό φρούραρχο να υψώνεται και η ελληνική σημαία δίπλα στη γερμανική. Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, εκεί στα Αναφιώτικα κάτω από τον Ιερό Βράχο, ζούσαν ακόμα αυτόπτες μάρτυρες, που είδαν το παλληκάρι να γκρεμοτσακίζεται μπροστά στα μάτια τους τυλιγμένο με την Γαλανόλευκη. Και κάθε χρόνο, στο μνημόσυνό του στις 27 Απριλίου, άφηναν τα δάκρυά τους να κυλήσουν στη μνήμη του. Ουδείς ενδιαφέρθηκε ποτέ να καταγράψει την μαρτυρία τους.

Κωνσταντίνος Κουκίδης είναι τ’ όνομα του ευζώνου (κατά μια άλλη άποψη ήταν 17χρονος νέος της Εθνικής Οργανώσεως Νέων αλλά τι σημασία έχει;). Κωνσταντίνος Κουκίδης είναι τ’ όνομα αυτού του ΕΛΛΗΝΑ και στολή του η Σημαία μας. Μας τον έχουν κρύψει, μας τον έχουν κλέψει. Κλείστε κι αυτόν τον εθνομάρτυρα στην ψυχή σας κοντά στους άλλους. Απαιτείστε να γραφτεί τ’ όνομά του στα σχολικά βιβλία της Ιστορίας. Ψιθυρίστε το, έστω και βουβά, μέσα σας, κάθε φορά που αντικρύζετε τη σημαία μας. Πείτε στα παιδιά σας ότι αυτή η σημαία, έχει βυζάξει ποταμούς ελληνικού αίματος, για να μπορεί αγέρωχη να κυματίζει την τιμή και την αξιοπρέπειά μας.

Το παραπάνω κείμενο αποτελείται από αποσπάσματα αναρτήσεων των εξής ιστολογίων Hellenic Electronic Center, Εβδόμη Τοπική Εφημεριδα της Ανατ. Αττικής,

Το μνημείο του Ηρωα Κωνσταντίνου Κουκίδη στο σημείο που βρήκε ηρωϊκό θάνατο

Αραγε τι σχέση μπορεί να υπάρχει μεταξύ αυτού του παλικαριού και των σύγχρονων εφιαλτών που καίνε την σημαία μας, αλλά και αυτών που το επιτρέπουν;

http://koukfamily.blogspot.gr/2009/04/27-1941.html

ΤΟ ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑ ΤΩΝ ΠΥΡΓΩΝ ΕΟΡΔΑΙΑΣ ΣΤΙΣ 23 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1944 - ΟΙ ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΗΣ ΚΑΤΑΓΩΓΗΣ ΚΑΤΟΙΚΟΙ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ, ΠΟΥ ΕΠΕΖΗΣΑΝ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΩΞΕΙΣ ΣΤΗ ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΠΟΝΤΟ, ΤΟ 1944 ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΓΙΑ ΔΕΥΤΕΡΗ ΦΟΡΑ ΤΡΑΓΙΚΑ ΘΥΜΑΤΑ ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑΤΟΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΓΕΡΜΑΝΟΥΣ

Του Στάθη Ταξίδη

δασκάλου-συγγραφέως, επιμελητή της έκδοσης του βραβευμένου από την Ακαδημία Αθηνών περιοδικού «Ποντιακή Εστία» που εκδίδει στη Θεσσαλονίκη το σωματείο «Παναγία Σουμελά» από το 1950.

Ήταν και τότε Απρίλης. Ο σκληρός Απρίλης του 1944. Οι υπόδουλοι στους Γερμανούς Έλληνες, μαζί με αυτούς και οι κάτοικοι των Πύργων, είχαν γιορτάσει την Ανάσταση του Κυρίου, την Κυριακή του Πάσχα, στις 16 Απριλίου, όπως και φέτος, ευελπιστώντας στην απελευθέρωση μιας και η φασιστική Γερμανία έδειχνε σημάδια κατάρρευσης. Ο καιρός την εβδομάδα της διακαινησίμου ήταν χειμωνιάτικος και οι κορυφές του Βερμίου χιονοσκεπείς (μαρτυρία του αείμνηστου δασκάλου μου Μιχάλη Σακαρίδη), όπως και φέτος που το θερμόμετρο φλερτάρει με αρνητικά πρόσημα. Η ατμόσφαιρα στο χωριό βαριά. Φήμες κυκλοφορούν, για μια ακόμα φορά, πως οι Γερμανοί θα αποτολμήσουν εκκαθαριστικές επιχειρήσεις εναντίον ανταρτικών σωμάτων στο Βέρμιο και στο πλαίσιό τους θα «κάψουν» το χωριό. Κάποιοι προνοητικοί από την «Πάνω Συνοικία» ενισχύουν με τρόφιμα και άλλα είδη τις ήδη έτοιμες κρυψώνες τους στις παρακείμενες πλαγιές του Βερμίου. Την Παρασκευή της Διακαινησίμου, της Ζωοδόχου Πηγής, τα σύννεφα τόσο του καιρού όσο και των φημών πυκνώνουν, όπως και φέτος. Παρόλα αυτά οι Πόντιοι κάτοικοι από την «Κάτω Συνοικία», οι από τα σιμοχώρια της Τραπεζούντας καταγόμενοι, ετοιμάζονται και τελούν, όπως και φέτος, μέσα σε κατανυκτική ατμόσφαιρα το ταφικό έθιμό τους. Βάφουν και πάλι λίγα κόκκινα αυγά από την Πέμπτη, ετοιμάζουν παραδοσιακά ποντιακά εδέσματα, πηγαίνουν στην εκκλησία της «Παναγίας», στα μνήματα. Μετά τη θεία λειτουργία, τελούν τρισάγια στους τάφους των προσφιλών νεκρών τους, διαμοιράζουν τα εδέσματα και τα καταναλώνουν εκεί, στα μνήματα. Σαν να ’ναι παρόντες οι νεκροί.

Θλίψη και βουβαμάρα, κατήφεια και παγωνιά επικρατεί στις ψυχές των κατοίκων αλλά και ο καιρός δεν πάει πίσω.

Ξημέρωνε η 23^η Απριλίου του 1944, Κυριακή του Θωμά και του Αγίου Γεωργίου ταυτόχρονα, όπως και φέτος – εβδομήντα τρία χρόνια είχε να συμβεί αυτή η σύμπτωση, δηλ. Κυριακή του Θωμά και Αγίου Γεωργίου – όταν οι πρώτοι που ξύπνησαν αχάραγα για να τακτοποιήσουν τα ζώα και να πάνε στην εκκλησιά αντιλήφθηκαν το τι συνέβαινε. Διέκριναν στους γύρω από το χωριό λόφους κινήσεις στρατιωτικών τμημάτων. Οι Γερμανοί είχαν ολοκληρώσει τις κυκλωτικές κινήσεις τους και είχαν ασφαλίσει τις θέσεις τους, πιάνοντας επίκαιρες θέσεις που έλεγχαν τις διόδους διαφυγής. Και πριν χτυπήσουν οι καμπάνες για να καλέσουν τους πιστούς στην εκκλησιά την ησυχία της αυγής διατάραξαν οι ομοβροντίες των οβίδων και τα κροταλίσματα των πολυβόλων. Έντρομοι οι κάτοικοι, όσοι δεν είχαν ξυπνήσει ακόμα, πετάχτηκαν από τα κρεβάτια τους για να δουν τι συμβαίνει. Φωνές, πολλές φωνές ακούγονται από παντού: «Οι Γερμανοί! Έρχονται οι Γερμανοί!».

Ανάστατοι όλοι ξεχύθηκαν στους δρόμους παίρνοντας μαζί τους ό,τι προλάβαιναν, με κατεύθυνση το Βέρμιο για να σωθούν. Οι Γερμανοί από το Αμύνταιο, με επικεφαλής αξιωματικούς της Γκεστάπο και καθοδηγούμενοι από ομάδα δοσίλογων συνεργατών τους από παρακείμενο χωριό, μπήκαν στην Κάτω Συνοικία, ενώ άλλη ομάδα Γερμανών από την Πτολεμαΐδα είχε ήδη εισβάλει, ταυτόχρονα με την πρώτη, στη Μεσαία και την Άνω Συνοικία.

Το τι επακολούθησε είναι αδύνατο να περιγραφεί. Αδύνατο να το χωρέσει ανθρώπου νους το τι έκανε «άνθρωπος» σε άνθρωπο. Οι ζοφερές σκηνές της Κόλασης ωχριούν μπροστά στη φρίκη που εκτυλίσσεται σε κάθε γωνιά του χωριού! Ο τελικός απολογισμός του ολοκαυτώματος σε ψυχές καταμετρά 341 νεκρούς[2]. Ωστόσο ο αριθμός των θυμάτων παραμένει ακόμη αδιευκρίνιστος γιατί καμία επίσημη έρευνα δεν έγινε ή δεν είδε ακόμα το φως της δημοσιότητας. Η ολοσχερής καταστροφή των αρχείων της κοινότητας και η μη επιστροφή έκτοτε στο χωριό κάποιων οικογενειών καθιστά εξαιρετικά δύσκολη την εξακρίβωση του τελικού αριθμού των θυμάτων. Δεν μπορεί όμως να αποτελεί δικαιολογία για την ολιγωρία και την αμεριμνησία μας. Η ακηδία μας αυτή αποτελεί όνειδος για όλους τους απογόνους των θυμάτων – μηδέ του γράφοντος εξαιρουμένου – και ύβριν, με την αρχαιοελληνική ερμηνεία του όρου – απέναντι στους νεκρούς μας. Για σαράντα περίπου χρόνια ως αριθμός των θυμάτων αναφερόταν ο αριθμός τριακόσιοι δεκαοχτώ που προτάθηκε από τον σεβασμιότατο, μητροπολίτη Φλωρίνης τότε, τον μακαριστό π. Αυγουστίνο. Αργότερα, χρόνο με τον χρόνο, ο αριθμός αυξανόταν. Οι δηλώσεις των τοπικών παραγόντων, που διαγκωνίζονταν σε πλειοδοσία, τον ανέβαζαν μια στους 350 και μια στους 360. Αυτό συνέβη την τελευταία δεκαετία, κυρίως, όταν τέθηκε δυναμικά το θέμα της διεκδίκησης των γερμανικών αποζημιώσεων από φορείς πανελλήνιας εμβέλειας και κόμματα.

Φέτος, την Κυριακή 23 Απριλίου 2017, συμπληρώνονται εβδομήντα τρία χρόνια από την αποφράδα εκείνη ημέρα που σημάδεψε κατά τραγικό τρόπο την ιστορία των Πύργων. Φέτος η 23^η Απριλίου είναι και Κυριακή του Θωμά και του Αγίου Γεωργίου, όπως και τότε (αυτό συμβαίνει για πρώτη φορά από τότε, σύμφωνα με την έρευνά μας στο διηνεκές ημερολόγιο). Φέτος, ακόμα και ο καιρός είναι παρόμοιος με τότε, χειμωνιάτικος. Όμως και φέτος, όπως σχεδόν και κάθε χρόνο, στις 23 Απριλίου δεν τελείται το μνημόσυνο στη μνήμη των αδικοχαμένων νεκρών μας. Οι εκάστοτε τοπικές αρχές επιδεικνύοντας μιαν ανεξήγητα και ακατανόητα πείσμονα διάθεση αρνούνται να ακολουθήσουν το αυτονόητο, τον ορισμό του μνημόσυνου για τα θύματα του ολοκαυτώματος στην επέτειό του, στις 23 Απριλίου, και «πρωτοτυπώντας» πανελληνίως το ορίζουν κατά το δοκούν. Οι δικαιολογίες που προβάλλουν δεν μπορούν να θεωρηθούν ως σοβαρές. Λένε πως η μέρα εκείνη, η 23 Απρίλη, δεν βολεύει τους επισήμους(;), λένε πως όταν η 23^η Απριλίου «πέφτει» μέσα στη Σαρακοστή «δεν μπορούμε να κάνουμε τραπέζι στους επισήμους», λένε πως «δεν γίνονται επιμνημόσυνες δεήσεις» τη Μεγάλη Εβδομάδα κ. ά. Να αναφέρουμε χαρακτηριστικά την έκπληξη που δοκίμασαν το 2014 γερμανοί ακτιβιστές από το Ντέλμενχορστ, όταν ήρθαν στις 23 Απριλίου, και έστησαν το μνημείο «συγγνώμης» στους Πύργους, αλλά τη μέρα εκείνη εκδήλωση μνήμης, ως έπρεπε, δεν υπήρχε.

Το όλο θέμα «στράβωσε» τη δεκαετία του ’80 όταν ο σεβασμιότατος, μητροπολίτη Φλωρίνης τότε, ο μακαριστό π. Αυγουστίνος μετέθεσε την ημερομηνία του Μνημόσυνου από τον Απρίλη στο Μάη, τοποθετώντας την στην Κυριακή των 318 θεοφόρων Πατέρων. Τότε κατά «μαγικό» τρόπο ο αριθμός των θυμάτων συνδέθηκε με τους 318 θεοφόρους πατέρες της Εκκλησίας και προέκυψε ο αριθμός 318 για τα θύματα, που άγνωστο για ποιο λόγο καθιερώθηκε από την κοινότητα των Πύργων στην αρχή και από το Δήμο Βερμίου αργότερα για αρκετά χρόνια. Πάντως μία από τις καταστάσεις που πήρε ο γράφων από την κοινότητα απαριθμεί 341 θύματα. Είναι καιρός να επιδειχθεί σωφροσύνη και σοβαρότητα και έρευνα επιστημονική.

Επανερχόμενοι στο θέμα της ημερομηνίας του Μνημόσυνου επιμένουμε στη βασική μας θέση εδώ και δεκαετίες, την οποία κοινοποιήσαμε επανειλημμένα στις τοπικές αρχές. Και αυτή δεν πρέπει να είναι άλλη από αυτήν της 23 του Απρίλη. Ούτε μια μέρα μπροστά ούτε μια μέρα πίσω. Γιατί η επέτειος του Ολοκαυτώματος δεν είναι κινητή γιορτή. Γιατί υπάρχουν δεκάδες λόγοι που συνηγορούν με την άποψη αυτή. Γιατί αυτό επιβάλλουν η στοιχειώδης σοβαρότητα και ο ελάχιστος σεβασμός. Γιατί οι νεκροί μας δικαιούνται τον προσήκοντα σεβασμό.

Ας είναι το σημείωμα τούτο, στις 23 του Απρίλη, στην επέτειο του Ολοκαυτώματος των Πύργων, ένας ελάχιστος φόρος τιμής στους προσφιλείς νεκρούς μας, ένα αγιοκέρι στη μνήμη τους.

Η τραγική μάνα κ. Άννα Κοσμίδου
από τους Πύργους Εορδαίας

Το Ιστορικό

Οι Πύργοι Πτολεμαΐδας (πρ. Καστράνιτσα) είναι ένα πανέμορφο και ιστορικό χωριό, χτισμένο στους βορειοδυτικούς πρόποδες του Βερμίου, κοντά στη λίμνη Βεγορίτιδα, κατοικημένο συνεχώς από την αρχαιότητα. Αυτό αποδεικνύεται από την ύπαρξη θολωτού μακεδονικού τάφου του 5ου π.Χ. αιώνα, από ευρήματα παλαιοχριστιανικού ναού και δύο άριστα σωζόμενα τοξωτά γεφύρια.

Το 1737 γεννήθηκε στους Πύργους ο μεγαλέμπορος της Βιέννης και συνεργάτης του Ρήγα Φεραίου Χρήστος Μάνος, γενάρχης της οικογενείας Χρηστομάνου, ενώ στα 1740 δρα στο Βέρμιο με τριακόσια παλικάρια ο Καστρανιτσιώτης κλέφτης Γούτας, ο οποίος συλλαμβάνεται το 1747 στη Βέροια. Εξαιτίας του γεγονότος αυτού οι Τούρκοι αυξάνουν τα μέτρα πίεσης στην ανθούσα κοινότητα, με αποτέλεσμα πολλοί κάτοικοι να αποδημήσουν στην Αυστροουγγαρία. Ο ιστοριοδίφης τούς συναντά εκεί ως μεγαλέμπορους και διπλωμάτες (Πέτρος Ίτσκος), δημάρχους (Παναγιώτης Μόρφης) και τυπογράφους στο Σεμλίνο (Δημ. Καραμάτας). Οι σερβικές πηγές καταγράφουν πάνω από εκατό κατοίκους της Καστράνιτσας ως απόδημους την εποχή αυτή, διασκορπισμένους στο Σεμλίνο, στο Όσιεκ, στη Βιέννη. Από τους Πύργους κατάγονται, επίσης, ο διαπρεπής γλύπτης στις Ηνωμένες Πολιτείες Γεώργιος Δημητρίου (1896 – 1974, σύζυγος της μεγαλύτερης Αμερικανίδας συγγραφέως παιδικής λογοτεχνίας Virginia Lee Burton), καθώς και ο επίσης διαπρεπής γλύπτης γιος τους, Άρης Δημητρίου (Aris Demetrios).

Στο χωριό την άνοιξη του 1924 εγκαταστάθηκαν πρόσφυγες της Μικρασιατικής Καταστροφής από τον Πόντο και τη Βιθυνία. Οι Πόντιοι, αυτοί που σώθηκαν από τη Γενοκτονία του ποντιακού ελληνισμού, προέρχονται από τα σιμοχώρια της Τραπεζούντας και της Γαλίανας (Όλασσα, Μαντρανόι, Τσουπανόι, Κογκά, Σέσερα, Λιβάδια) και από τα χωριά Κιοβ – τεπέ και Κιαμίν της περιοχής Επές της Γαράσαρης, ενώ οι πρόσφυγες από τη Βιθυνία κατάγονται από την περιοχή της Νικομήδειας, από την Απολλωνιάδα την «εν Ρυνδάκω ποταμώ».

Η ιστορία, λένε πολλοί, πως επαναλαμβάνεται. Τη δεύτερη φορά ως φάρσα ή ως τραγωδία. Και η ιστορία των Πύργων στην κορύφωσή της μοιάζει με αρχαία τραγωδία. Δεύτερη φορά μέσα σε είκοσι περίπου χρόνια, οι προσφυγικής καταγωγής κάτοικοι του χωριού γίνονται τραγικά θύματα της ιστορίας και υφίστανται γενοκτονία και ολοκαύτωμα με θύτες τη φορά αυτή τους ηθικούς αυτουργούς της γενοκτονίας τους στη Μικρά Ασία και τον Πόντο, τους Γερμανούς.

Πριν καλά-καλά στεγνώσουν τα δάκρυα στα μάτια και προτού καν βγουν τα μαύρα ρούχα του πένθους για τα θύματα της τουρκικής θηριωδίας στον Πόντο και στη Μικρά Ασία, οι Γερμανοί και οι συνεργάτες τους από την ομάδα του Πούλου αλλά και από το παρακείμενο χωριό Πελαργός (πρ. Μουλαλάρ) – δυστυχώς δυτικοποντιακής καταγωγής – εισβάλλουν, τα ξημερώματα της 23ης Απριλίου του 1944, και αφανίζουν το χωριό. Εκτελούν εν ψυχρώ ή καίνε ζωντανούς μέσα στους αχυρώνες 340 κατοίκους – αδιακρίτως καταγωγής – στην πλειονότητά τους γυναικόπαιδα, ακόμα και αβάφτιστα μωρά. Πρόσφυγες και ντόπιοι πληρώνουν βαρύ φόρο αίματος στους φασίστες θρηνώντας εκατόμβες νεκρών.

Οι Πύργοι Εορδαίας στον χάρτη, στη θέση Μπουρίνι

Οι γερμανικές δυνάμεις κατοχής, στο πλαίσιο των εκκαθαριστικών τους κινήσεων εναντίον των ανταρτικών ομάδων του ΕΛΑΣ που δρούσαν στη βόρεια Πίνδο, ανάμεσα στις περιοχές του Μετσόβου, της Κόνιτσας, της Καστοριάς και των Γρεβενών, σχεδίασαν μεγάλης έκτασης στρατιωτικές επιχειρήσεις με το κωδικό όνομα «Maigewitter» (μαγιάτικη καταιγίδα). Ως συνοδευτική της σχεδιάστηκε η επιχείρηση «Falke» (γεράκι) εναντίον των ανταρτών που δρούσαν στο Βέρμιο, στις περιοχές ανάμεσα σε Κοζάνη, Φλώρινα, Έδεσσα. Ως στόχο είχαν τον εγκλωβισμό και την εξόντωση του 16ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ στα χωριά Άνω και Κάτω Γραμματικό και Αγία Φωτεινή Έδεσσας, Πύργοι και Μεσόβουνο Πτολεμαΐδας, Ροδοχώρι και Άγιος Παύλος Νάουσας, στα οποία έδρευε ή στάθμευαν οι δυνάμεις του. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, στους Πύργους το 16ο Σύνταγμα είχε προωθήσει έναν λόχο του 2ου τάγματός του, ενώ υπήρξαν και ενισχύσεις με την άφιξη του 3/53 Τάγματος της 9ης Μεραρχίας με αρχηγό τον Δημήτρη Κυρατζόπουλο (Φωτεινό), που τοποθετήθηκε στη γραμμή Πύργων Κάτω Γραμματικού^[3].

Ξημέρωνε στο χωριό η 23η Απριλίου του 1944, Κυριακή του Θωμά, όταν την ησυχία διατάραξαν ομοβροντίες οβίδων και κροταλίσματα πολυβόλων. Τρομαγμένοι οι κάτοικοι πετάχτηκαν από τα κρεβάτια τους για να δουν τι συμβαίνει. Φωνές, πολλές φωνές ακούγονται από παντού: «Οι Γερμανοί! Έρχονται οι Γερμανοί!».

Ανάστατοι όλοι ξεχύθηκαν στους δρόμους παίρνοντας μαζί τους ό,τι προλάβαιναν, με κατεύθυνση το Βέρμιο για να σωθούν. Οι Γερμανοί από το Αμύνταιο, με επικεφαλής αξιωματικούς της Γκεστάπο και καθοδηγούμενοι από ομάδα ντόπιων συνεργατών τους από παρακείμενο χωριό, μπήκαν στην Κάτω Συνοικία, ενώ άλλη ομάδα Γερμανών από την Πτολεμαΐδα είχε ήδη εισβάλει, ταυτόχρονα με την πρώτη, στη Μεσαία και την Άνω Συνοικία.

Το τι επακολούθησε είναι αδύνατο να περιγραφεί. Αδύνατο να το χωρέσει ανθρώπου νους το τι έκανε «άνθρωπος» σε άνθρωπο. Οι ζοφερές σκηνές της Κόλασης ωχριούν μπροστά στη φρίκη που εκτυλίσσεται σε κάθε γωνιά του χωριού!

Η Μεσαία Συνοικία δοκίμασε ανείπωτη συμφορά. Μέσα στους αχυρώνες της έγιναν παρανάλωμα της φωτιάς 180 άνθρωποι. Διακόσια μέτρα από εδώ ξεσκίζουν την κοιλιά της Σοφίας Γκέσιου, που γέννησε μόλις την προηγούμενη μέρα, αφού πρώτα σκότωσαν μπροστά στα μάτια της τα δίδυμα μωρά και τον άντρα της.

Οι Γερμανοί χτενίζουν τις υπερκείμενες πλαγιές του Βερμίου, ξετρυπώνοντας από τις σπηλιές, τις λόχμες και τα λαγούμια, όπου είχαν καταφύγει για να σωθούν, 95 ανθρώπους από την Άνω Συνοικία. Τους συγκέντρωσαν κάτω από τη Μεγάλη Πέτρα και εν ψυχρώ τους εκτέλεσαν.

Στη συνοικία των «Σεβαστιανών» σκοτώνουν 30 γυναικόπαιδα, ξεκληρίζοντας την οικογένεια Φωτιάδη. Η Άννα Κοσμίδου προσπαθεί μάταια να προστατέψει τα πέντε παιδιά της, κρύβοντάς τα μέσα στα φορέματά της. Η ίδια, ημιθανής, σώζεται με εννέα τραύματα από το σωρό των νεκρών.

Ο Περικλής Μελκόπουλος είχε χωθεί με τη γυναίκα του και τα τέσσερα παιδιά του σε μια κρυψώνα. Το κλάμα του μικρότερου παιδιού τους πρόδωσε. Ο Γερμανός στρατιώτης που τους βρήκε δεν τους εκτέλεσε, και με νοήματα τους έδωσε να καταλάβουν πως πρέπει να σκοτώσουν το μικρό για να μην τους εντοπίσουν τα Ες-Ες. Οι γονείς αρνήθηκαν και η οικογένεια σώθηκε.

Μέσα στη βαρβαρότητα και μια χριστιανική πράξη, μια εξαίρεση από τον κανόνα, ευτυχώς…

Ο Χέλμουτ Ριβ γονυπετής ζητά συγγνώμη

Εν τω μεταξύ στην Κάτω Συνοικία, πυροβολώντας αδιακρίτως όποιον προσπαθούσε να ξεφύγει, έμπαιναν μέσα στα σπίτια και οδηγούσαν τους ανθρώπους στο χώρο κοντά στην εκκλησία της Παναγίας, όπου βρισκόταν το νεκροταφείο. Αφού συγκέντρωσαν όλους τους κατοίκους, τους έβαλαν στη σειρά και έστησαν τα πολυβόλα. Τρόπος να το σκάσει κανείς δεν υπήρχε, μήτε δυνατότητα καμιά. Ωστόσο δεν έλειψαν κι εκείνοι που αρνήθηκαν να δεχτούν το θάνατο με σταυρωμένα χέρια, όσο κι αν οι πιθανότητες σωτηρίας ήταν περιορισμένες. Ξεχύθηκαν στο ρέμα σε μια απέλπιδα προσπάθεια, με μάταιο αποτέλεσμα. Το παρακείμενο ρέμα και οι κοντινές πλαγιές γέμισαν νεκρούς. Οι υπόλοιποι μπροστά στα στημένα πολυβόλα περίμεναν ανήμποροι το θάνατο.

Ξαφνικά, και ενώ όλα ήταν έτοιμα για την ολοκλήρωση της απάνθρωπης πράξης, ένας Γερμανός μοτοσικλετιστής έφερε τη διαταγή για μεταφορά των επιζώντων στα Χάνια της Πτολεμαΐδας.

Εδώ σκοτώνουν τη δασκάλα Αναστασία Σιούλη (φωτ. αριστερά), τον νεαρό Κώστα Βερβέρη, καθώς και άλλα μέλη των εαμικών αντιστασιακών οργανώσεων, αφού πρώτα τους βασάνισαν φρικτά και τους υποχρέωσαν να σκάψουν τους τάφους τους. Το χωριό παραδόθηκε στις φλόγες. Kαταστράφηκε… Eρειπώθηκε… Δεν έμεινε πέτρα πάνω σε πέτρα. Δεν απόμεινε ούτε ένα δείγμα από τα μακεδονικού τύπου αρχοντικά με το σαχνισί που διέθετε. Λίγο προτού πυρποληθεί, οι συνεργάτες των Γερμανών λαφυραγώγησαν τις περιουσίες των κατοίκων του, μεταφέροντας στο χωριό τους ακόμα και τις προίκες των ανύπαντρων κοριτσιών.

Η ύβρις όμως –με την αρχαιοελληνική της σημασία– δεν ολοκληρώθηκε, αφού οι νεκροί μας έμειναν άταφοι, βορά στα άγρια θηρία. Μετά από 10 μέρες και πλέον, εκλιπαρώντας την άδεια από τον κατακτητή, δειλά-δειλά επέστρεψαν επιζήσαντες για να επιτελέσουν το θλιβερό καθήκον.

Σύμφωνα με μαρτυρία της Κατίνας Τουφεξή, που συνόδεψε τον πατέρα της για το σκοπό αυτόν, «η μυρωδιά καμένης ανθρώπινης σάρκας ήταν έντονη μέσα στα ερείπια και τα αποκαΐδια». Η εικόνα αυτή χαράχτηκε έντονα στη μνήμη της νεαρής κοπέλας, που τραυματισμένη ψυχικά δεν ξαναπάτησε το πόδι της στο χωριό. Όσοι νεκροί βρέθηκαν –πολλοί από αυτούς χωρίς να αναγνωριστούν– θάφτηκαν σε ομαδικούς τάφους.

Ο τελικός απολογισμός του ολοκαυτώματος καταμετρά 341 νεκρούς. Ο αριθμός αυτός εκτιμάται ότι είναι ακόμα μεγαλύτερος. Η ολοσχερής καταστροφή των αρχείων της κοινότητας και η μη επιστροφή έκτοτε στο χωριό κάποιων οικογενειών καθιστά εξαιρετικά δύσκολη την εξακρίβωση του τελικού αριθμού των θυμάτων.

Ο πόλεμος τελείωσε, οι κάτοικοι σιγά-σιγά επέστρεψαν στο χωριό – όχι όλοι, αφού πολλοί, τραυματισμένοι ψυχικά, δεν θέλησαν να ξαναγυρίσουν. Το 1951 που μετρήθηκαν βρέθηκαν μόνον 978, πολύ λίγοι, αφού οι μισοί… έλειπαν. Ακολούθησαν και άλλα δεινά, αυτά που επιφύλαξε στον τόπο Εμφύλιος.

Προϊόντος του χρόνου η ζωή άρχισε να βρίσκει τους κανονικούς της ρυθμούς, μα «τίποτε δεν ήταν όπως και πρώτα, τίποτε δεν ήταν όπως παλιά».

Οι κάτοικοι του χωριού ανασκουμπώθηκαν. Σήκωσαν αποφασιστικά τα μανίκια τους και δούλεψαν απαράμιλλα. Τα παιδιά που σώθηκαν έπρεπε να ζήσουν. Το ένστικτο της αυτοσυντήρησης και της επιβίωσης, κατά κύριο λόγο, ήταν αυτό που τους έκανε να αντέξουν τον πρώτο καιρό. Αδάμαστη κι ακατάβλητη η ψυχή τους, δεν το βάζει κάτω. Δεν παραδέχεται καμία ήττα. Γιατί η ήττα δεν αποτελεί εξωτερικό γεγονός. Αποτελεί κατεξοχήν εσωτερικό ψυχικό γεγονός. Και δεν υπάρχει όταν δεν γίνεται αποδεκτή από την ψυχή.

Κι έγινε η απόγνωσή τους ελπίδα κι απαντοχή, ο πόνος και το δάκρυ τους παρηγοριά και προσμονή, η πίκρα τους δύναμη και κουράγιο, το μοιρολόγι τους τραγούδι. Και τραγούδησαν μαζί Πόντιοι και ντόπιοι τα τραγούδια και τους σκοπούς τους. Τη μια φορά το «Μήλο μου κόκκινο», την άλλη το «Σεράντα μήλα κόκκινα σ’ έναν μαντήλ’ δεμένα». Τραγούδησαν, γιατί ο ιδρώτας τους που πότισε τη αιματοβαμμένη τους γη, την έκανε να βλαστήσει και να καρπίσει. Έδωσε πλούσιους καρπούς. Μήλα ολοκόκκινα, μήλα πράσινα, κάθε λογής και ποικιλίας, εκλεκτής ποιότητας μήλα, από τα καλύτερα της χώρας μας, επιβραβεύοντας έτσι τους κόπους των κατοίκων. Το σπουδαιότερο όμως είναι που βλάστησαν και θαλερά κλαδιά στο δέντρο της ζωής. Γεννήθηκαν παιδιά και ξαναγέμισαν το σχολείο και οι δρόμοι του χωριού με χαρούμενες παιδικές φωνές, και οι ψυχές των χαροκαμένων με ελπίδα για ζωή.

Σήμερα, 73 χρόνια μετά το τραγικό αυτό γεγονός που σημάδεψε τον τόπο, οι Πύργοι αποτελούν μια οικονομικά ευημερούσα κοινότητα χιλίων κατοίκων.

Η δυναμική και εκτεταμένη μηλοκαλλιέργεια, τα στάνταρντ παραγωγής της οποίας αγγίζουν τα αντίστοιχα ιταλικά, και οι εργαζόμενοι κάτοικοί της στα εργοστάσια της ΔΕΗ, συγκράτησαν τον πληθυσμό στον τόπο, ανεβάζοντας παράλληλα και το βιοτικό του επίπεδο.

Όμως ο άνθρωπος «ου μόνον επ’ άρτον ζήσεται», και χρέος ιερό επιτάσσει στους απογόνους των θυμάτων του ολοκαυτώματος των Πύργων τη γνωστοποίησή του στο πανελλήνιο, τη μεταλαμπάδευση της μνήμης στις επερχόμενες γενιές. Γιατί κατά πως λέει ο ποιητής Κωστής Παλαμάς:

Χρωστάμε

σε όλους όσους ήρθαν, πέρασαν,

θα έρθουν, θα περάσουν.

Κριτές θα μας δικάσουν

οι αγέννητοι, οι νεκροί.

Η μνήμη του παρελθόντος είναι αυτή που δίνει νόημα, συνοχή και περιεχόμενο στη ζωή και την ύπαρξη μας. Γιατί η μνήμη δεν είναι μόνο ο χρονικογράφος των περασμένων βιωμάτων μας, αλλά και ο προσωπικός μας χρόνος όπου αγκυροβολούν οι εμπειρίες μας.

Δεν συντρέχει όμως κανένας λόγος να στηθεί μια λατρεία της μνήμης για τη μνήμη. Γιατί η ιεροποίηση της μνήμης είναι ένας από τους τρόπους που την καθιστούν στείρα και επικίνδυνη.

Η μνήμη, λοιπόν, ας καταστεί οδηγός μας στον αγώνα ενάντια στον νεοναζισμό, στον ολοκληρωτισμό, στην παγκοσμιοποίηση, στην αφομοίωση. Είναι απαραίτητη η μνήμη στον αγώνα για την αποφυγή τραγικών γεγονότων. Για να μην ξαναγνωρίσει η ανθρωπότητα καταστροφικούς πολέμους, γενοκτονίες, σφαγές, ολοκαυτώματα, ολοκληρωτισμούς, πρέπει να θυμάται τις γενεσιουργούς των αιτίες. Να θυμάται και να αγωνίζεται για να τις αποφεύγει…

[1] Ο Στάθης Ταξίδης είναι δάσκαλος-συγγραφέας, επιμελητής έκδοσης του βραβευμένου από την Ακαδημία Αθηνών περιοδικού «Ποντιακή Εστία» που εκδίδει στη Θεσσαλονίκη το σωματείο «Παναγία Σουμελά» από το 1950.

[2] Κατάσταση των ονομάτων των θυμάτων που μνημονεύτηκαν στο Μνημόσυνο του 2015.

[3] Στράτος Δορδανάς, Το αίμα των Αθώων – Αντίποινα των Γερμανικών Αρχών Κατοχής στη Μακεδονία, εκδ. Βιβλιοπωλείον της Εστίας, Αθήνα 2007.

ΕΡΑΝΙΣΤΗΣ

1 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1955 ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ Ε.Ο.Κ.Α. ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΗΣ ΑΙΩΝΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΙΣΤΗΣ - ΤΙΜΗ ΚΑΙ ΔΟΞΑ

ΕΙΝΑΙ ΤΑΠΕΙΝΟ ΧΡΕΟΣ ΜΑΣ ΝΑ ΘΥΜΗΖΟΥΜΕ ΤΑ ΜΕΓΑΛΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΤΗΣ ΠΑΤΡΙΔΟΣ ΜΑΣ ΟΠΩΣ ΑΥΤΟ ΤΗΣ Ε.Ο.Κ.Α
ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΜΑΣ ΠΡΟΣΦΕΡΟΥΜΕ ΣΕ ΟΛΟΥΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΕΣ ΤΑ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΚΑΙ ΑΡΘΡΑ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΑΥΤΟΥ ΓΕΓΟΝΟΤΟΣ...
ΚΟΝΤΡΑ ΣΕ ΟΛΑ ΠΟΥ ΘΕΛΟΥΝ ΤΗΝ ΕΞΑΦΑΝΙΣΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΜΝΗΜΗΣ...
ΑΥΤΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΑΓΩΝΑΣ ΜΑΣ... Σ Υ Ν Ε Χ Ι Ζ Ο Υ Μ Ε....

ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΠΑΝΩ ΣΤΑ ΠΑΡΑΚΑΤΩ.

1:1 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1955 : Ο ΟΡΚΟΣ ΤΩΝ ΑΓΩΝΙΣΤΩΝ ΤΗΣ ΕΟΚΑ

2.1 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1955 : ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΣΤΗΝ ΙΕΡΗ ΜΝΗΜΗ ΤΩΝ ΑΘΑΝΑΤΩΝ ΗΡΩΩΝ ΚΑΙ ΤΑΜΑ ΖΩΗΣ ΓΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΚΑΤΑΞΙΩΣΗ Γράφει ο Ανδρέας  Σταυρίδης   Ταξίαρχος ε.α.

3:1 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1955 : Η ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΕΟΚΑ

4:Ε.Ο.Κ.Α.: ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΑΓΩΝΑ ΤΗΝ 1η ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1955 (ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΠΡΩΤΑΠΡΙΛΙΑΤΙΚΟ ΨΕΜΑ)

5:ΖΗΤΩ Η Ε.Ο.Κ.Α. ΖΗΤΩ Η ΕΝΩΣΙΣ

6:ΔΕΝ ΞΕΧΝΩ: 1 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1955 Ο ΚΥΠΡΙΑΚΟΣ ΑΓΩΝΑΣ ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ ΑΔΕΡΦΙΑ ...Η ΚΥΠΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ Της Ιωάννας Μαρίας Καλογεροπούλου

ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ