Του Λεωνίδα Λεωνίδου
Συγγραφέως – Ερευνητού
Στις 2 Οκτωβρίου 1974, έξι περίπου εβδομάδες μετά την ολοκλήρωση της δεύτερης στρατιωτικής, επεκτατικής και εγκληματικής επιχείρησης των Τούρκων, ο Μακάριος είχε άλλη κατ’ ιδίαν συνάντηση, μεταξύ της 11:25 και 12:45, με τον Αμερικανό Υπουργό Εξωτερικών και Βοηθό του Προέδρου των ΗΠΑ για θέματα Εθνικής Ασφάλειας, Henry Kissinger. Ο τρίτος παρών στη συνάντηση ήταν ο πρακτικογράφος Peter Rodman, από το προσωπικό του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας (NSC). Από τα όσα λέχθηκαν στη συνάντηση αυτή, σύμφωνα με το σχετικό απόρρητο έγγραφο, το οποίο αποχαρακτηρίστηκε 30 χρόνια μετά, προκύπτουν συγκλονιστικά νέα στοιχεία τόσο για το πραξικόπημα όσο και για την τουρκική εισβολή που ακολούθησε (Έγγραφα Kissinger, Πλαίσιο CL 272, Μνημόνια Συζητήσεων, Χρονολογικό αρχείο. Απόρρητο. Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε στη σουίτα του υπουργού (Kissinger) στο Waldorf Towers).
Η συνάντηση αυτή Μακαρίου και Kissinger έγινε, όταν οι Τούρκοι είχαν ήδη καταλάβει την Κερύνεια, τη Μόρφου, τη Μεσαορία, την Καρπασία, τα πλείστα Κοκκινοχώρια και το Βαρώσι, μια έκταση περίπου 38% του κυπριακού εδάφους. Η αιματηρή και βάρβαρη τουρκική στρατιωτική εισβολή στοίχισε τη ζωή πέραν των 5.000 Ελληνοκυπρίων, με εκατοντάδες αγνοούμενους και 180.000 πρόσφυγες.
Μόλις τότε ο Μακάριος είχε συνειδητοποιήσει την πλάνη στην οποία βρέθηκε, ότι, δηλαδή, οι Τούρκοι με την εισβολή θα τον επανάφεραν στην εξουσία και την παγίδα των Βρετανών να δώσει τη συγκατάθεσή του και να ασκήσει δριμείς δημόσιες κατηγορίες ενάντια στη στρατιωτική κυβέρνηση της Ελλάδας.
Από τα πρακτικά της συνάντησης προκύπτουν τα εξής αποκαλυπτικά στοιχεία:
1) Ο Μακάριος είχε ενημερωθεί εκ των προτέρων για το επικείμενο πραξικόπημα εναντίον του, αλλά αγνόησε την προειδοποίηση.
"Kissinger: Μου είπαν ότι η Μακαριότητά σας είχε ενημερωθεί γι’ αυτό.
Μακάριος: Υπήρχαν δημόσιες αναφορές ότι την τελευταία στιγμή η CIA έλαβε πληροφορίες, αλλά δεν υπήρχε αρκετός χρόνος για να προσεγγιστεί κάποιος στην Ελλάδα να σταματήσει το πραξικόπημα. Αλλά αυτό είναι πολύ διαφορετικό από αυτό που δημοσιεύθηκε στη Le Mond ότι η CIA έκανε το πραξικόπημα. Αυτό δεν ήταν προς το συμφέρον των Ηνωμένων Πολιτειών.
Kissinger: Αυτό είναι γελοίο.
Μακάριος: "Έτσι, η συνέντευξη στην Le Monde δεν ήταν αληθής".
2) Η πρώτη φορά που ο Kissinger άκουσε για πραξικόπημα ήταν το πρωί της Δευτέρας μετά τη διεξαγωγή του στις 15 Ιουλίου 1974.
"Kissinger: Σας είπα ότι… ήσασταν η καλύτερη λύση για το νησί. Νομίζετε ότι τον Ιούνιο ή τον Ιούλιο, όταν είχαμε έναν Πρόεδρο που εξαναγκαζόταν να παραιτηθεί, θα παρεμβαίναμε εναντίον σας;… Είχαμε αναφορές για πραξικοπήματα κάθε τρεις μήνες. Τι έκανε η Μακαριότητά σας εναντίον μας; Δεν είχαμε αντιφατικές αντιρρήσεις για το τι συνέβαινε. Η πρώτη φορά που άκουσα για πραξικόπημα ήταν το πρωί της Δευτέρας μετά τη διεξαγωγή του".
3) Ο Kissinger είπε στον Μακάριο ότι δεν είχε αντιμακαριακά αισθήματα:
"Δεν είμαστε αντιμακαριακοί… Σίγουρα δεν είμαστε αντιμακαριακοί. Ούτε επιμένουμε να είστε φιλοαμερικανοί. Ήμασταν απόλυτα ικανοποιημένοι με την κατάσταση, πριν από το πραξικόπημα. Η καλύτερη λύση ήταν να αφήσουμε την Κύπρο μόνη της. Αν ήξερα για το πραξικόπημα, θα το σταματούσα. Είχαμε μια καλή συζήτηση, όταν συναντηθήκαμε στην Κύπρο τον Μάιο… Δεν είχαμε κανένα πιθανό αμερικανικό ενδιαφέρον. Δεν είχαμε τίποτα εναντίον του Μακαρίου…
4) Ο Μακάριος δηλώνει ότι «ούτε οι Ηνωμένες Πολιτείες ούτε η CIA είχαν οποιαδήποτε ανάμιξη στο πραξικόπημα εναντίον του":
"Μακάριος: Πρώτον, πρέπει να καταστήσω σαφές ότι ποτέ δε συμμερίστηκα την άποψη ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ή η CIA είχαν οποιαδήποτε ανάμειξη στο πραξικόπημα εναντίον μου.
Kissinger: Σας δίνω τον λόγο μου.
Μακάριος: Και αυτό που έγραψε η Le Monde δεν ανταποκρίνεται σε όσα είπα. Δεν είχα συνέντευξη με τον κ. Eric Rouleau, απλά μια συζήτηση. Δε με ρώτησε, αν η CIA συμμετείχε, αλλά, αν η CIA ήξερε εκ των προτέρων. Είπα ότι δεν ήξερα, αν ήξεραν εκ των προτέρων για ένα πραξικόπημα τη συγκεκριμένη ημέρα. Είχατε πληροφορίες ότι δεν μπορούσε να αποκλειστεί το ενδεχόμενο πραξικοπήματος".
5) Ο Kissinger είπε ότι οι ΗΠΑ δεν είχαν κάνει καμία δήλωση εναντίον του Σαμψών, επειδή «όσο πιο πολύ κατηγορούσαν τον Σαμψών, τόσο πιο βέβαιο ήταν ότι οι Τούρκοι θα έκαναν εισβολή». Αυτή η στάση ήταν εντελώς αντίθετη με εκείνη που πήρε ο Μακάριος, ο οποίος με τις δημόσιες καυστικές επιθέσεις του εναντίον της Ελληνικής Στρατιωτικής Κυβέρνησης από τις 16 μέχρι τις 19 Ιουλίου, με τις δηλώσεις του περί εξωτερικής εισβολής από την Ελλάδα, τις προειδοποιήσεις του ότι κινδύνευαν όχι μόνο οι Ελληνοκύπριοι, αλλά και οι Τουρκοκύπριοι και ότι καμία συμφωνία δεν μπορούσε να επέλθει με το νέο καθεστώς, έδωσαν όχι μόνο νομική κάλυψη, αλλά και ώθηση στην Τουρκία να εισβάλει.
Δίνει, δηλαδή, έμμεσα, ο διάσημος και πανούργος Αμερικανός Υπουργός Εξωτερικών ένα μάθημα εξωτερικής πολιτικής και διπλωματίας στον Μακάριο.
6) Ο Kissinger είπε ότι "οι Ευρωπαίοι ενθάρρυναν τους Τούρκους να εισβάλλουν, για ηλίθιους συναισθηματικούς λόγους!". Είναι, όμως, γνωστό ότι το κράτος της Ευρώπης που είχε άμεση ανάμιξη στην κατάσταση μετά το πραξικόπημα ήταν η Βρετανία. Το τι ξεκαθάρισε επομένως ο Kissinger στον Μακάριο ήταν ότι "οι Βρετανοί ενεθάρρυναν τους Τούρκους να εισβάλλουν, για ηλίθιους συναισθηματικούς λόγους!".
7) Ο Μακάριος είπε ότι δε θα υπέγραφε διζωνική λύση, αλλά "αν ο Κληρίδης και η Ελληνική Κυβέρνηση θεωρούσαν ότι ήταν η μόνη λύση, δε θα δημιουργούσε πρόβλημα". Επομένως, εκείνο που ενδιέφερε τον Μακάριο δεν ήταν η μορφή λύσης και οι συνέπειές της για τον λαό του, αλλά ποιος θα την υπέγραφε!
8) Ο Μακάριος ζήτησε από τον Kissinger να ασκήσει πίεση στην Τουρκία για υποχωρήσεις αλλά ο Kissinger απάντησε ότι η πολιτική των απειλών και εκβιασμών προς την Τουρκία δε θα έφερε αποτέλεσμα.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου