ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΛΙΟ ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΟ ΤΗΣ Β΄ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ 1979

Το σπήλαιο και η Φάτνη

Τά παιδιά στό διπλανό δωμάτιο σχεδίασαν τό σπήλαιο καί τή Φάτνη. Μέσα τοποθέτησαν μιά μεγάλη κι ωραία εικόνα μέ τή Γέννηση του Χριστού. Όλα πήραν μέρος στή Χριστουγεννιάτικη αυτή γιορτή, γιά νά ευχαριστήσουν  τόν παππού. Τό σπήλαιο φωτιζόταν με αναμμένα κεράκια. Έχυναν τέτοιο φως που κανένας νόμιζε πως βρίσκεται σέ σπήλαιο αληθινό.
Ο παππούς κοιτάζει και δέν  μπορεί να κρατήσει, τη συγκίνηση του. Σηκωνει το χερι και κάνει το σταυρό του.
Τα παιδιά ψέλνουν:
«Η Παρθένος σήμερον τον Υπερούσιον τίκτει…»
Τα τροπάρια αυτά τα είχαν μάθει στο σχολείο. Και τη γιορτή εκεί την είχαν δει και τώρα την έκαμαν στο σπίτι. Γι αυτό και την σχεδίασαν  καλά. Απ΄ όλες τις φωνές πιο γλυκειά είναι του Λάμπρου. Αυτός ήταν το πιο μικρό εγγόνι του παππού.
Άμα τελείωσε η γιορτή, ο παππούς πήρε τα εγγόνια κοντά του και τα χάιδεψε. Με δυσκολία έβρισκε λόγια να τα ευχαριστήσει.
Τέτοια ωραία χριστουγεννιάτικη γιορτή ο παππούς δεν είχε ξαναγιορτάσει.

***************

Τά Χριστούγεννα του γερο-Μάνθου

Είναι παραμονή των Χριστουγέννων. Ό γερο – Μάνθος κατέβηκε άπό τά κτήματα του στό χωριό. Θέλει νά γιορτάσει τή μεγάλη γιορτή μέ τά παιδιά του, νά πάει καί στην εκκλησία νά μεταλάβει. Στό χωριό έχει μεγάλους γιους καί δώδεκα εγγόνια.
Τή νύχτα πού χτύπησε ή καμπάνα, δλοι ξεκίνησαν γιά τήν εκκλησία. Ό παππούς φορεί τήν καινούρια φορεσιά του καί περπατεΐ καμαρωτός.
Στήν εκκλησία άναψε μιά μεγάλη λαμπάδα.
Προσκύνησε κι ασπάστηκε τήν εικόνα μέ τή Γέννηση του Χριστού. Τά παιδιά πήγαν κοντά
στον ψάλτη νά βοηθήσουν. Ψέλνουν μαζί του.
«Ή γέννησίς Σου, Χριστέ ό Θεός ημών…»
Τί γλυκά πού ακούονται οι ψαλμωδίες! Τί ωραίες πού είναι οι άγιες ευχές, πού διαβάζει ο παπα-Νικόλας! Ό παππούς όλα τά παρακολουθεί μέ προσοχή.
Όταν ή θεία λειτουργία τελείωσε, ό γερο-Μάνθος πλησίασε καί κοινώνησε. Έπειτα ό παπα – Νικόλας κοινώνησε καί τά παιδιά καί τούς άλλους καί τους έδωσε αντίδωρο.
Γεμάτοι άπ’ τη χάρη τοΰ Θεοϋ γυρίζουν τώρα όλοι στό σπίτι. Αρχίζει πιά νά χαράζει. Οί πετεινοί διαλαλούν πώς ξημέρωσε. Κικιρίκου! κικιρίκου!
Ό παππούς κάθεται στή γωνιά. Όλοι σκύβουν καί τοϋ φιλούν τό χέρι. Πρώτα οί νύφες, ύστερα οί γιοί, ύστερα τά εγγόνια.
— Χρόνια πολλά, παππού! Νά μας ζήσεις! Νά γιορτάσουμε καί του χρόνου καλά Χριστού-γεννα!
Ό παππούς συγκινημένος τους δίνει τήν ευχή του.



ΑΝΤΕΧΟΥΜΕ

Ο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΚΑΙ Η ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΦΙΛΙΑΣ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΥΤΑΡΚΕΙΑ

Του  Αθανασίου Μπαντέ

Αριστοτέλης: «Ηθικά Ευδήμια», βιβλίο έβδομο, μετάφραση Βασίλειος Μπετσάκος, εκδόσεις, ΖΗΤΡΟΣ, Θεσσαλονίκη 2018.

Συνεχίζοντας τη διερεύνηση του ζητήματος της φιλίας ο Αριστοτέλης διερωτάται: «Άραγε πρέπει να εξυπηρετούμε και να βοηθούμε μόνο τον ενάρετο ή μήπως όποιον μα ανταποδίδει –ή έστω μπορεί να μας ανταποδώσει κάτι αντίστοιχο;» (1244a 2-4).

Και το ερώτημα θα γίνει σαφέστερο: «Πρόκειται, βέβαια, για το ίδιο πρόβλημα με το εξής: το καλό του φίλου μας πρέπει να πράττουμε ή το καλό του ενάρετου ανθρώπου;» (1244a 4-6).

Το δίλημμα αν πρέπει να βοηθάει κανείς εκείνον που μπορεί να του φανεί χρήσιμος με μια μελλοντική ανταπόδοση της ευεργεσίας ή τον ενάρετο, που ενδεχομένως αδυνατεί να ανταποδώσει, δίνει την εντύπωση ότι επαναφέρεται το ζήτημα του κατά πόσο οι προτεραιότητες πρέπει να διαμορφώνονται με βάση την ωφέλεια ή την αρετή. Εν τέλει, τίθεται θέμα συμπεριφοράς. Ο προβληματισμός έχει να κάνει με τη συμπεριφορά που πρέπει να κρατηθεί απέναντι στους ανθρώπους θεωρώντας δεδομένη τη συναναστροφή μαζί τους.

Γι’ αυτό και η διευκρίνιση: «Και αν μεν ο φίλος μας είναι και ένας ενάρετος άνθρωπος, δεν υπάρχει θέμα, παρά μόνο αν κανείς υπερτιμήσει τη φιλία και υποτιμήσει την αρετή του άλλου» (1244a 6-8).Ζ

Το δεδομένο ότι ο φίλος κατέχει την αρετή (αν βέβαια δεν υπάρξει η πλάνη της υπερεκτίμησής του) διευκολύνει τα πράγματα, αφού σε μια τέτοια περίπτωση η βοήθεια κρίνεται ανεπιφύλακτη: «Αν, όμως, ο φίλος δεν είναι ενάρετος, αναφύονται πολλά προβλήματα» (1244a 9).

Η αναγνώριση ότι τα προβλήματα ξεκινούν με την προϋπόθεση της έλλειψης της αρετής καθιστά σαφές ότι, εν τέλει, δεν τίθεται θέμα προτεραιοτήτων, αφού η επίγνωση της αρετής διαλύει όλες τις αμφιβολίες καθιστώντας τη βοήθεια αναντίρρητη. Μονάχα η φιλία της χρησιμότητας γεννά αμφιβολίες, οι οποίες σχετίζονται με το μέγεθος της ωφέλειας που μπορεί να εισπραχθεί σε σχέση με τη βοήθεια που ζητείται. Σε τελική ανάλυση, η βοήθεια στο φίλο της χρησιμότητας δε θα μπορούσε παρά να είναι εξίσου χρησιμοθηρική, αφού η ωφέλεια τίθεται ως μοναδικό μέτρο αυτών των σχέσεων.

Το βέβαιο είναι ότι όπως δεν πρέπει κανείς ανεπιφύλακτα να προσφέρει μια τέτοια βοήθεια, έτσι δεν πρέπει και να την αρνείται. Η φιλία αυτού του είδους μπορεί να κρίνεται κατώτερη, αλλά δεν παύει να έχει τη δική της αξία.

Εξάλλου ισχύει και το εξής: «… τα έργα δεν πρέπει να αποδίδονται όλα στον πατέρα· υπάρχουν και αυτά που δικαιούται κι η μητέρα, κι ας είναι ανώτερος ο πατέρας. Και στον Δία ακόμα υπάρχουν θυσίες που δεν του τις προσφέρουμε, και τις τιμές δεν τις αποδίδουμε όλες σ’ αυτόν αλλά συγκεκριμένες» (1244a 16-18).

 Με άλλα λόγια, όπως η μητέρα, αν και κατώτερη, δικαιούται τις δικές της τιμές, έτσι και ο χρήσιμος, αν και κατώτερος του ενάρετου, δικαιούται επίσης τη δική του προσοχή: «Έτσι, λοιπόν, άλλα είναι που αρμόζουν στο φίλο μας το χρήσιμο και άλλα σ’ έναν άνθρωπο ενάρετο» (1244a 19-20). Η τελική συμπεριφορά διαμορφώνεται με βάση τις αξίες του αναλογικού δικαίου, όπου ο καθένας αξίζει την προσοχή με βάση την αξία του.

Με τον ίδιο τρόπο όμως θα μπορούσε να ισχύει και το αντίστροφο: «Έστω, για παράδειγμα, ότι κάποιος μας δίνει ψωμί και ό,τι χρειαζόμαστε· δε σημαίνει ότι πρέπει να συζήσουμε και μαζί του. Ούτε και με αυτόν που μοιραζόμαστε τη συμβίωση, πρέπει οπωσδήποτε να του ανταποδίδουμε πράγματα που δε μας δίνει αυτός αλλά κάποιος άλλος χρήσιμος» (1244a 20-22).

Το τελικό συμπέρασμα που επιβεβαιώνει ότι πρέπει να αποδίδεται στον καθένα αυτό που πράγματι αξίζει, όσο κι αν δεν αποκλείει τη χρησιμότητα, είναι αδύνατο να αποκρύψει την προτεραιότητα που δίνεται στην αρετή. Στην ουσία ο προβληματισμός για το ζήτημα της βοήθειας του φίλου αποτελεί προέκταση του δεδομένου των διαφόρων ειδών φιλίας που υπάρχουν.

Αποδεχόμενοι ότι υπάρχουν πολλές φιλίες είναι λογικό να υπάρχουν και πολλές εκδοχές βοήθειας προς το φίλο, ανάλογα το είδος της φιλίας που εκφράζεται: «Και όλα όσα λέγονται περί φιλίας και οι ορισμοί που της αποδίδονται, τη φιλία με τον ένα ή τον άλλο τρόπο αφορούν, πλην όμως όχι την ίδια φιλία. Το “να θέλεις το καλό του φίλου” λέγεται και για τον χρήσιμο και για τον άνθρωπο που μας κάνει το καλό και για εκείνον που είναι αυτό που είναι (δεν το διευκρινίζει ο συγκεκριμένος ορισμός, σε ποιον ακριβώς αναφέρεται)» (1244a 24-28).

Κι όχι μόνο αυτό: «Ακόμα, μπορεί για τον ένα να ποθούμε να έχει ζωή, για τον άλλο να ποθούμε τη ζωή μαζί του· με τον ένα να μοιραζόμαστε την ηδονή, με άλλον τις χαρές και τις λύπες στη ζωή. Όλοι αυτοί οι ορισμοί στη φιλία αναφέρονται, αλλά για την ακρίβεια σε κάποια συγκεκριμένη μορφή της ο καθένας· και δεν υπάρχει ένας ορισμός για μία φιλία» (1244a 29-32).

Όπως δεν υπάρχει ένας ορισμός για τη φιλία, έτσι δεν μπορούν να υπάρξουν τα ίδια μέτρα για όλες τις περιπτώσεις. Ο τρόπος που πρέπει να συμπεριφερθεί κανείς είναι ανάλογος με το είδος της φιλίας που απευθύνεται. Ο Αριστοτέλης θα συμπληρώσει: «Πολλοί είναι οι ορισμοί, και ο καθένας –έτσι το βλέπουμε– καλύπτει μια πλευρά της. Αλλά αυτό δεν ισχύει» (1244a 32-33).

Η τελευταία προσθήκη («αλλά αυτό δεν ισχύει») δεν προτίθεται να αναιρέσει όλα τα παραπάνω διαψεύδοντας τις πεποιθήσεις των περισσότερων ανθρώπων (εξάλλου, αυτό θα αναιρούσε και την αριστοτελική αντίληψη των πολλών εκδοχών της φιλίας), αλλά να καταστήσει σαφές ότι, όσο κι αν υπάρχουν διαφορετικά είδη φιλίας, δεν πρέπει να εκλαμβάνονται ως φιλίες όλες οι ανθρώπινες σχέσεις. Το ότι μπορεί κανείς να επιθυμεί το καλό για κάποιον δε σημαίνει ότι υπάρχει κατ’ ανάγκη φιλία (οποιασδήποτε μορφής) ανάμεσά τους, ακόμη κι αν το ενδιαφέρον του ενός για τον άλλο κρίνεται απολύτως ειλικρινές.

Ως απόδειξη αυτού ο Αριστοτέλης θα επικαλεστεί τις σχέσεις του ευεργέτη με τον ευεργετούμενο: «Για παράδειγμα ο ορισμός: φιλία είναι να θέλεις να υπάρχει ο άλλος. Και ο φίλος που είναι ανώτερος και ευεργέτης του άλλου, επίσης θέλει να υπάρχει το έργο του· το ίδιο όμως συμβαίνει και αντίστροφα: και για αυτόν που μας ευεργέτησε θέλουμε την ύπαρξη και του το ανταποδίδουμε, αλλά δε φτάνουμε και στο να επιθυμούμε τη συμβίωση μαζί του, όπως το επιθυμούμε για όποιον μας είναι ηδύς» (1244a 33-37).

Το ότι δεν υπάρχει επιθυμία συμβίωσης δεν αναιρεί τη φιλία, αφού και η φιλία της χρησιμότητας δε συνοδεύεται από την επιθυμία της συμβίωσης. Σε κάθε περίπτωση, θα ήταν παράλογο να οριστεί ως φίλος μονάχα εκείνος που επιθυμούμε τη συμβίωση. Αυτή η φιλία είναι σπάνια και αφορά μονάχα την αρετή.

Σε κάθε περίπτωση, όμως, όλοι αυτοί οι προβληματισμοί (ασχέτως αν κάποιος συμφωνεί ή διαφωνεί μαζί τους) δεν μπορούν παρά να ενταχθούν στο ευρύτερο πλαίσιο της διερεύνησης της ανθρώπινης αυτάρκειας. Κι αυτό ακριβώς είναι το πεδίο που θέλει να στρέψει την έρευνα ο Αριστοτέλης: «Τώρα είναι η ώρα να εξετάσουμε τη σχέση αυτάρκειας και φιλίας, και να δούμε πώς συσχετίζεται η λειτουργικότητα της μιας με τη λειτουργικότητα της άλλης» (1244b 1-2).

Στο πλαίσιο αυτής της διερεύνησης θα ξεκινήσει νέος κύκλος ερωτημάτων: «Έστω ότι ένας άνθρωπος είναι απόλυτα αυτάρκης· θα έχει φίλους; Ή μήπως η φιλία προϋποθέτει μιαν έλλειψη, και ο αυτάρκης δεν έχει ανάγκη από φίλους; Μήπως ο άνθρωπος ο αγαθός είναι απόλυτα αυτάρκης; Μήπως ο άνθρωπος της αρετής έχει την ευτυχία, και τότε τι τον θέλει τον φίλο;» (1244b 3-7).

Όμως, η υπόθεση της απόλυτης αυτάρκειας που δε χρειάζεται κανενός είδους συναναστροφή προσομοιάζει περισσότερο στη θεϊκή παρά στην ανθρώπινη φύση: «Ο αυτάρκης δεν έχει ανάγκη ούτε τους χρήσιμους ούτε και τους ηδείς (ευχάριστους). Αλλά και τη συμβίωση με τον άλλο, επίσης δεν την έχει ανάγκη· η παρέα με τον εαυτό του, του είναι υπεραρκετή. Άνετα το βλέπουμε αυτό στο θεό: προφανώς και δεν έχει καμία ανάγκη από τίποτε, άρα ούτε κι από κάτι που κάποια στιγμή μπορεί να του λείψει» (1244b 7-12).

Αποδεχόμενοι ότι είναι αδύνατο να υπάρξει τέτοιος άνθρωπος γίνεται αντιληπτό ότι η πλήρης αυτάρκεια δεν αρμόζει στην ανθρώπινη φύση, ή, αν πρέπει να ειπωθεί αλλιώς, ότι ο άνθρωπος είναι αδύνατο να φτάσει στην ύψιστη ευτυχία της ολοκληρωτικής αυτάρκειας: «Άρα και ο άνθρωπος της ύψιστης ευτυχίας δεν πρόκειται να νιώσει καθόλου την ανάγκη της φιλίας, παρά μόνο στο βαθμό που δεν αντέχεται απ’ τον άνθρωπο η ίδια η αυτάρκεια» (1244b 12-14).

Η απόρριψη του ανθρώπου-θεού σηματοδοτεί και την απόρριψη της απόλυτης (θεϊκής) αυτάρκειας για τον άνθρωπο. Ο άνθρωπος είναι από τη φύση κοινωνικό ον κι όποιος δεν νιώθει την ανάγκη της κοινωνικότητας επιμένοντας να ζει εντελώς μόνος στερείται της ανθρώπινης υπόστασης ως ον ανώτερο ή κατώτερο του ανθρώπου· είναι ή ζώο ή θεός.

Το αδύνατο, όμως, μιας τέτοιας εκδοχής δεν αποκλείει την κατ’ αναλογία προσέγγισή της. Με άλλα λόγια, όσο πιο ευτυχής αισθάνεται κάποιος, τόσο πιο αυτάρκης νιώθει, οπότε τόσο λιγότερους φίλους χρειάζεται: «Υποχρεωτικό συμπέρασμα: όποιος ζει ζωή άριστη, έχει φίλους ελάχιστους, και μάλιστα αυτοί πρέπει να λιγοστεύουν. Και να μη νοιάζεται πια να βρει καινούριους· να αδιαφορεί τόσο για τους χρήσιμους όσο και για κείνους που θα του άρεζε μαζί τους η συμβίωση. Αλλά και σε αυτήν την περίπτωση –όλοι θα το δεχόντουσαν– ο φίλος δεν είναι για χρήση ούτε για ωφέλεια, παρά μόνο για την αρετή» (1244b 15-21).

  Σε τελική ανάλυση, η ανάγκη του φίλου ξεκινά μετά την εξασφάλιση της αυτάρκειας: «Διότι όταν δεν μας λείπει τίποτε, τότε αποζητάμε –όλοι μας– τους ανθρώπους που θα μοιραστούμε μαζί τους τις απολαύσεις μας· να τους ευεργετήσουμε μάλλον θέλουμε, παρά να ευεργετηθούμε. Και η κρίση μας είναι πιο καθαρή μες την αυτάρκεια παρά μες στην ανάγκη· αυτάρκεις όντες, ζητούμε και τους φίλους που αξίζει να ζήσουν μαζί μας» (1244b 22-26).

Η εκδοχή που θέλει την αναζήτηση των φίλων ως αποτέλεσμα της αυτάρκειας καταρρίπτει όλους τους σχετικούς προβληματισμούς. Ο άνθρωπος επιζητά τους φίλους όχι για να πετύχει την αυτάρκεια, αλλά για να τη μοιραστεί μαζί τους, χωρίς αυτό να ανατρέπει το δεδομένο ότι μονάχα η πόλη μπορεί να προσφέρει στον άνθρωπο την πληρότητα των αγαθών που έχει ανάγκη.

Ο άνθρωπος ζει σε κοινωνίες για να αποκτήσει αυτάρκεια, κι όταν αυτή επιτευχθεί, στρέφεται και πάλι στους άλλους ανθρώπους για να μοιραστεί-ολοκληρώσει την ευτυχία του. Η θέση της εκ φύσεως κοινωνικότητας όχι μόνο δεν αμφισβητείται, αλλά ενισχύεται.

Η αντίληψη ότι ο άριστος βίος, ως έκφραση της υψηλότερης μορφής αυτάρκειας, επιβάλλει την ολιγοφιλία, δεν αφορά την υπονόμευση της συντροφικότητας, αλλά την αυστηρή επιλεκτικότητα που πρεσβεύει η αρετή. Ένας τέτοιος άνθρωπος δεν έχει ανάγκη τη συντροφικότητα του χρήσιμου και οι υψηλές του απαιτήσεις αξιώνουν και την αντίστοιχη ποιότητα του ευχάριστου. Οι άνθρωποι που θα τον πλαισιώσουν θα εκπληρώνουν τις προϋποθέσεις που του αρμόζουν, οι οποίες αναγκαστικά θα ορίζονται από τις επιταγές της αρετής.

Εξάλλου, η ευτέλεια της χρησιμοθηρικής φιλίας ενδέχεται να φτάσει σε τέτοιο σημείο που τα πράγματα να θεωρούνται πολυτιμότερα από το φίλο: «Ορισμένοι φίλοι αδικούν το φίλο τους· η αιτία είναι ότι αγαπούν τα πράγματα πιο πολύ από το φίλο τους που τα κατέχει. Οπότε τον αγαπάνε με τον τρόπο που διαλέγουν το ένα ή το άλλο κρασί ως πιο ηδύ, ή όπως διαλέγουν τον πλούτο για τη χρησιμότητά του: απλώς δηλαδή ο ένας φίλος τους είναι πιο χρήσιμος από τον άλλο» (1244a 37-41).

Αυτού του είδους οι φιλίες εκφυλίζουν τις ανθρώπινες σχέσεις καταδεικνύοντας ότι η εκδοχή της άκρατης χρησιμότητας μπορεί να μετατρέψει τους ανθρώπους σε πράγματα. Ο ενάρετος δεν έχει καμία σχέση με όλα αυτά. Έχοντας επίγνωση της σπανιότητας στις φιλίες της αρετής προτιμά τις λίγες συναναστροφές.

Όμως, αυτό δεν έχει καμία σχέση με τη θεϊκή αυτάρκεια της απόλυτης μοναξιάς. Κάτι τέτοιο θα ισοδυναμούσε με άρνηση της φύσης του.

 

https://eranistis.net/wordpress/2021/11/02/%ce%bf-%ce%b1%cf%81%ce%b9%cf%83%cf%84%ce%bf%cf%84%ce%ad%ce%bb%ce%b7%cf%82-%ce%ba%ce%b1%ce%b9-%ce%b7-%ce%b4%ce%b9%ce%b5%cf%81%ce%b5%cf%8d%ce%bd%ce%b7%cf%83%ce%b7-%cf%84%ce%b7%cf%82-%cf%86%ce%b9%ce%bb/

ΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΞΑΝΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ

Του Πέτρου Ι. Νικολού

Ασκούμενου Δικηγόρου, Νομική ΕΚΠΑ

Λένε μερικοί ιπτάμενοι στα νέφη της συνταγματικής νομιμότητας, της θεσμικής απάτης και της δικαιοκρατικής ορθοφροσύνης πως το κράτος δεν έχει ιδεολογία και δεν διώκει τους πολίτες του ανάλογα με τα πολιτικά τους φρονήματα. Δυστυχώς για εκείνους τους απονήρευτους συμπολίτες μας και τον εύμορφο φαντασιακό τους κόσμο, το κράτος όχι μόνον έχει ιδεολογία, αλλά γεννά με ρυθμούς κονίκλου στρατιές ιδεολογικών τέκνων. Ο εθνομηδενισμός, αν δεν ήταν κρατική ιδεολογία, δεν θα διαπερνούσε κάθε έκφανση της δημοσίας ζωής και δη τις εκπαιδευτικές στάνες . Οι τελευταίες ως θερμοκήπια αρνησιπατρίας εξοπλίζουν τις νέες γενεές με το απαραίτητο μίσος για το χώμα που πατούν, προκειμένου στο πρόσωπο όλων όσοι τόλμησαν να αποκλίνουν από το κυρίαρχο κρατικό αφήγημα, πως όποιος πιστεύει στο Έθνος είναι απόβρασμα του ‘‘φασισμού’’, να αντικρίζουν τον θανάσιμο εχθρό, τον οποίον πρέπει πάση θυσία να εξοντώσουν. Ο θανάσιμος εχθρός δεν διαθέτει ηλιακό πρόσημο. Γι’ αυτό και τίποτε δεν ίσταται πρόσκομμα, ώστε να εντοπιστεί ακόμα και σε δέκα έξι χρονών παιδιά, όπως εκείνα του 1^ου-2^ου ΕΠΑΛ Σταυρουπόλεως Θεσσαλονίκης, τα οποία απαρνούμενα γενναία την ιδεολογία του πατερναλιστικού κράτους έστησαν ένα νέο ‘‘ Μεσολόγγι’’, γενόμενοι οι ‘‘ελεύθεροι πολιορκημένοι’’ των ημερών. 

Η Αριστερά ανέκαθεν θεωρούσε τα πανεπιστήμια αμπέλι του παππού της, φέουδο, το οποίο η μεταπολίτευση τής παρεχώρησε ως γονική παροχή από πηγαία οικογενειακή στοργή.  Επειδή, όμως, άρχισε να διαπιστώνει ότι πλέον το κτήμα έπαυσε να αποδίδει καρπούς και οι φοιτητές τής γυρίζουν επιδεικτικά την πλάτη, στράφηκε προς τα σχολεία, αναζητώντας εφεδρείες.  Η σθεναρή και υπερήφανη αντίσταση της μαθητιώσης νεολαίας στη δυτική Θεσσαλονίκη στην ωμή προπαγάνδα της κόκκινης πανούκλας, η οποία επεδόθη σε μία οργανωμένη επιχείρηση προσηλυτισμού νεαρών παιδιών, κατέδειξε  πως οι μαθητές ήδη από εποχής μακεδονικών συλλαλητηρίων έχουν χαράξει μία έντονη και οριστική διαχωριστική γραμμή με τον σοβιετικό ολοκληρωτισμό. Η στάση τόλμης και ανδρείας, την οποία κράτησαν απέναντι στις επιθέσεις, τις ύβρεις, τις προκλήσεις και τις απειλές των ταγμάτων εφόδου των συμμοριτών, ταπείνωσε, ευτέλισε και απεγύμνωσε πατόκορφα το θρασύδειλο με τα πλαστικά μπράτσα αντιφασιστικό μέτωπο των νταήδων και των απλύτων γυναίων. Μία χούφτα θαρραλέων παιδιών, μεγαλωμένων σε λαϊκές συνοικίες, χωρίς πλάτες, λεφτά και ανέσεις, με γονείς βιοπαλαιστές του μεροκάματου, έστησαν στον τοίχο, κάνοντας δωρεάν μαθήματα πραγματικής εργατικής πάλης, σ’ όλα τα άεργα μεσήλικα κοπρόσκυλα της αστικής πλουτοκρατίας, τα οποία ήρθαν με εξασφαλισμένο στην τράπεζα κεφάλαιο να τούς πωλήσουν φθηνό αντικαπιταλισμό. Για πρώτη φορά μετά από καιρό ένα ολόκληρο σχολείο βάφτηκε στα χρώματα της γαλανόλευκης, γενόμενο κάστρο Εθνικά ανυπότακτων, φρούριο ελληνικότητας. 

Το κατεστημένο κάθιδρο από τον κόλαφο ολκής, που έφαγε από τους Εθνικιστές μαθητές της Σταυρουπόλεως, επιστρατεύοντας όλα τα αργυρώνητα κανάλια της διαφθοράς και της διαπλοκής, απεγνωσμένο διαστρεβλώνει και πάλι την πραγματικότητα, διαδίδοντας απίστευτα και χονδροειδή ψεύδη, λάσπη και συκοφαντίες σε βάρος μικρών παιδιών, στοχοποιώντάς τα απροκάλυπτα. Οι συλλήψεις, οι προσαγωγές, ο στιγματισμός και ο διασυρμός ανηλίκων μέσω χυδαίων συσχετισμών και μονταρισμένων πλάνων συνιστούν κατά συρροήν δολοφονίες χαρακτήρων. Όποιος και ό,τι ανθίσταται στο καθεστώς εκτελείται ανεξαιρέτως και με συνοπτικές διαδικασίες, για να αποθαρρυνθούν άπαντες έτεροι αντιφρονούντες να σηκώσουν κεφάλι. Εν αντιθέσει, ουδείς από τους αναρχοκομμουνιστές ταραχοποιούς, οι οποίοι σχεδιάζουν να μετατρέψουν τα σχολεία στα νέα τους άντρα βίας, ανομίας και παραβατικότητας, όχι μόνο δεν εδιώχθη θεσμικώς, αλλά ούτε καν επεπλήχθη, για τα κράνη, τα ρόπαλα, τις μολότοφ και τα στειλιάρια, τα οποία προέταξαν κατά των μαθητών, οι οποίοι είχαν και εξακολουθούν να έχουν κάθε δικαίωμα να υπερασπιστούν το ιερό εκπαιδεύτικό τους περιβάλλον και τους συνομηλίκους τους από εξωσχολικούς κομματικούς βραχίονες. 

Δεν θα ήταν υπερβολή να ειπωθεί πως στη Σταυρούπολη τις διανυθείσες ημέρες εσημειώθη μία τεράστια νίκη για τις δυνάμεις της Ταυτότητος και της Πίστεως κατ’ εκείνων των τραμπούκων, που θέλησαν να κινήσουν ένα νέον άτυπο ‘‘συμμοριτοπόλεμο’’. Τα σχολεία μας από τους νομίμους ιδιοκτήτες τους, τους ιδίους τους μαθητές, γίνονται και πάλι κυψέλες ελληνικής Εθνικής συνειδήσεως, οχυρά στρατιωτών του Χριστού και της Πατρίδος.  Όστις αγαπά και σέβεται τον έαυτό του έχει καθήκον να σταθεί στο πλευρό όλων εκείνων των νέων κορασίδων και παλληκαριών, τα οποία ύψωσαν ξανά τη Σημαία με τον Σταυρό στα σχολεία της νεωτερικότητος και του εκσυγχρονισμού, στηρίζοντας όχι μόνο θεωρητικά, αλλά πρωτίστως έμπρακτα και δη οικονομικά αυτά τα παιδιά, τα οποία, χωρίς να υπολογίζουν καριέρες, κόστη και θυσίες, σαν κάποιους άλλους μικροαστούς νεανίες των κοινοβουλευτικών φατριών, ενσάρκωσαν και πάλι τον Έλληνα της αρετής και της θυσίας, αυτόν που δεν φοβάται να αγωνιστεί άχρι θανάτου για τη γή των πατέρων του.

 

ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ

ΤΑ «ΟΡΘΟΔΟΞΑ» ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ, ΠΟΥ ΔΕΝ ΑΝΑΠΤΥΣΣΟΥΝ ΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ, ΣΕ ΑΝΤΙΘΕΣΗ ΜΕΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΙΣΡΑΛΗΛΙΤΟΠΑΙΔΩΝ ΚΑΙ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΩΝ

Του Ηρακλή Ρεράκη, Καθηγητού Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ

 

Στη Διαρκή Ιερά Σύνοδο (ΔΙΣ) του Σεπτεμβρίου, οι σεβαστοί μας Αρχιερείς, σύμφωνα με το Δελτίο Τύπου της ΔΙΣ, εμπιστεύθηκαν τον Γεν. Γραμματέα Θρησκευμάτων και εξέφρασαν, συνοδικώς, την Ικανοποίησή τους, για τα νέα Βιβλία των Θρησκευτικών, επειδή, κατά τη γνώμη τους, «συμμορφώθηκαν απολύτως με τις αποφάσεις του ΣτΕ».

Σεβόμαστε τον Μακαριώτατο Πρόεδρο και τους σεβαστούς Ιεράρχες, μέλη της ΔΙΣ. Όμως, κατά την ταπεινή μας γνώμη, η ΔΙΣ θα μπορούσε να ορίσει μια μεικτή ειδική επιτροπή (με τη συμμετοχή και μάχιμων Θεολόγων), η οποία να ελέγξει επακριβώς τα Θρησκευτικά της κ. Κεραμέως και, με επιστημονικά επιχειρήματα, να αποφανθεί επ’ αυτών και να δημοσιεύσει ένα έγκυρο και εμπεριστατωμένο πόρισμα, με επιχειρήματα, το οποίο να τεκμηριώνει την απόφασή της.

Τότε, θα μπορούσε η ικανοποίηση της ΔΙΣ να ικανοποιεί και τους/τις διδάσκοντες/ουσες Θεολόγους και δασκάλους/ες του ΜτΘ, τους/τις μαθητές/τριες, τους γονείς και τον πιστό στην Ορθόδοξη πίστη ελληνικό λαό και να πείθει όλους ότι, όντως, τα Βιβλία συμμορφώθηκαν με τις αποφάσεις του ΣτΕ.

Δυστυχώς, αυτό δεν έγινε. Οι σεβαστοί Ιεράρχες της ΔΙΣ στην πρώτη τους Συνεδρίαση, ως μέλη της παρούσας ΔΙΣ, κλήθηκαν να εγκρίνουν τα Βιβλία και την αξιολόγηση που τους έκανε ο Γεν. Γραμματέα Θρησκευμάτων.

Η συγγραφή των νέων μεταβατικών Βιβλίων, όμως, όπως τα ίδια στον πρόλογό τους αναφέρουν, έγινε με βάση το ίδιο περιεχόμενο και την ίδια μεθοδολογία και δομή των ακυρωμένων από το ΣτΕ Βιβλίων. Τα μέλη της επταμελούς Επιτροπής της κ. Κεραμέως, υπό την επίβλεψη και την ευθύνη του Γεν. Γραμματέα Θρησκευμάτων, έκοψαν και έραψαν τα μεταβατικά θρησκευτικά, όπως οι ίδιοι αναφέρουν σε όλους τους Προλόγους των Βιβλίων, με βάση τους ακυρωμένους από το ΣτΕ φακέλους!

Δηλαδή, τελικά, οι μαθητές/τριες, συνεχίζουν να διδάσκονται, ανακατεμένη και μετακινημένη, την ίδια ύλη των Θρησκευτικών Διαμαντοπούλου – Φιλη- Γαβρόγλου, με την ίδια δομή, το ίδιο πνεύμα και την ίδια αποδομητική για τα ορθόδοξα δόγματα, το ορθόδοξο ήθος και τις ορθόδοξες παραδόσεις στόχευση.

Λέξη προς λέξη, στο μεγαλύτερο μέρος τους, με λίγες εξαιρέσεις, τα μεταβατικά Βιβλία της κ. Κεραμέως, που, δεν γνωρίζουμε τους λόγους που τα ενέκρινε η ΔΙΣ, διατηρούν ΕΠΑΚΡΙΒΩΣ την ακυρωθείσα από το ΣτΕ, ως ακατάλληλη για παιδιά, διδακτέα ύλη.

Έτσι όπως είναι διατυπωμένο το Δελτίο Τύπου της ΔΙΣ, φαίνεται ότι οι Ιεράρχες ενέκριναν τα Βιβλία, με βάση την το εισηγητικό έγγραφο που τους παρέδωσε ο Γεν. Γραμματέας Θρησκευμάτων -για μας ακατάλληλο πρόσωπο για να εποπτεύει ένα άγνωστο γι αυτόν έργο, όπως είναι η συγγραφή διδακτικών Βιβλίων για το ΜτΘ, ως μη Θεολόγος και ως ένας από τους υπεύθυνους και εμπνευστές της συγγραφής και έγκρισης των ακυρωμένων από το ΣτΕ Προγραμμάτων και Βιβλίων.

Οι μόνες αλλαγές που έχουν γίνει στα Βιβλία είναι η μετακίνηση της ύλης των Θρησκειών από κάποιες Ενότητες σε κάποιες άλλες, η θεραπεία δηλαδή της μείξεως των χριστιανικών στοιχείων με τα στοιχεία των θρησκειών. Η ύλη όμως αυτή συνεχίζει να διδάσκεται ξανά, ενέχοντας τα ίδια θεολογικά και παιδαγωγικά προβλήματα.

Η υπόλοιπη ύλη των βιβλίων αυτών παρέμεινε ανέπαφη, στο μεγαλύτερο μέρος της, δηλαδή, κατά το ΣτΕ, ακατάλληλη για να αναπτύσσει την ορθόδοξη χριστιανική συνείδηση των μαθητών, με βάση τα Δόγματα, το ήθος και τις παραδόσεις της Ορθοδόξου Εκκλησίας.

Μετά από το γεγονός της εγκρίσεως των Μεταβατικών Βιβλίων από την ΔΙΣ, εύλογα επικρατεί απορία, ανησυχία και αγανάκτηση στην Πανελλήνια Ένωση Θεολόγων (ΠΕΘ) για το γεγονός ότι, ενώ η ΠΕΘ ήταν εκείνη, που, μεταξύ άλλων φορέων και προσώπων, προσέφυγε στο ΣτΕ και προκάλεσε τις θεραπευτικές για το ΜτΘ ακυρωτικές αποφάσεις του, που έπρεπε να λειτουργήσουν ως βάση για άμεση ακύρωση και εξαφάνιση αυτών των Προγραμμάτων και των Φακέλων (Διαμαντοπούλου – Φίλη – Γαβρόγλου), τα Βιβλία αυτά επανέρχονται, ελαφρώς τροποποιημένα και ξαναμπαίνουν, ως ύλη θρησκευτικών, στα σχολεία και μάλιστα, αυτή τη φορά, με τις ευλογίες της ΔΙΣ.

Αυτή η στάση της ΔΙΣ, έναντι της ορθόδοξης νεότητας, δημιουργεί έντονα ερωτήματα, ως προς την ποιότητα και τον χαρακτήρα των θρησκευτικών που θέλει η ΔΙΣ στα σχολεία. Θέλει, τα ορθόδοξα εκκλησιαστικά θρησκευτικά, που είναι σύμφωνα με τα δόγματα, το ήθος και τις παραδόσεις της Εκκλησίας, όπως όρισε και υπέδειξε το ΣτΕ ή αυτά, που μαγειρεύει ο Γ. Γραμματέας Θρησκευμάτων, με την ομάδα των συγγραφέων των ακυρωθέντων από το ΣτΕ Βιβλίων και τα προτείνει στη ΔΙΣ ως δήθεν συμμορφωμένα με τις αποφάσεις του ΣτΕ;

Γιατί άραγε, εφόσον αναγνωρίζει η ΔΙΣ τις αποφάσεις του ΣτΕ, δεν ζήτησε από την ΠΕΘ, που η δική της προσφυγή συνέβαλε στην έκδοσή τους, να συμβάλει, επίσης, στη έρευνα και αξιολόγηση των Βιβλίων και στην έγκυρη και επιστημονικά άρτια διαπίστωση, αν, όντως, είναι συμμορφωμένα με αυτές τις αποφάσεις;

Στο σημείο αυτό, ωστόσο, αξίζει να δούμε πόσο και πώς ενδιαφέρονται οι άλλες θρησκευτικές κοινότητες της χώρας μας, για την ποιότητα και τα χαρακτηριστικά της θρησκευτικής αγωγής των δικών τους παιδιών, σε αντίθεση με τα ποιοτικά χαρακτηριστικά των θρησκευτικών για τους ορθόδοξους μαθητές, όπου η ΔΙΣ φαίνεται να ενεργεί τελείως συμβιβαστικά και υποχωρητικά προς τις αποφάσεις της πολιτικής εξουσίας.

Στον πρόλογό του, για παράδειγμα, το σχολικό Βιβλίο, με τίτλο «Βασικές αρχές του Ιουδαϊσμού», το Κεντρικό Ισραηλιτικό Συμβούλιο της Ελλάδος (ΚΙΣ) αναφέρει:

«Το ΚΙΣ, στην προσπάθειά του να συμβάλει στη διατήρηση της διάδοσης της εβραϊκής παιδείας, κυκλοφορεί το βιβλίο αυτό, με τη βεβαιότητα πως στις σελίδες του θα βρει ο κάθε ενδιαφερόμενος έναν καταστατικό οδηγό για ό, τι αφορά την εβραϊκή θρησκεία, την εβραϊκή ιστορία και τις βασικές ηθικές και κοινωνικές αρχές που διέπουν τον Εβραϊσμό… Ο αναγνώστης μπορεί να αναζητήσει τα στοιχεία που αποτελούν την ουσία της θρησκείας και του τυπικού του Ιουδαϊσμού. Γι’ αυτό απευθύνεται περισσότερο στη νέα γενιά, για να μεταλαμπαδεύσει, μέσα από τις αρχές της θρησκείας μας, την παράδοση και τα έθιμα της μακραίωνης Εβραϊκής κληρονομιάς».

Στον πρόλογό του, επίσης, ο υπεύθυνος της έκδοσης Ραβίνος δρ. Isidore Epstein, Καθηγητής Πανεπιστημίου, αναφέρει, μεταξύ άλλων, για τους συγγραφείς:

«Τις σωστές ταλμουδικές αρχές υιοθέτησαν οι σοφολογιώτατοι δύο διδάσκαλοι του Ιουδαϊσμού, συντάσσοντας αυτό το βιβλίο. Σκοπός τους ήταν να δώσουν στον αναγνώστη τις βασικές αρχές του Ιουδαϊσμού, με τον απλούστερο δυνατό τρόπο, έτσι που το βιβλίο τους να διαβάζεται εύκολα και να είναι εύληπτο. Οι πληροφορίες που περιέχονται σ’ αυτόν τον μικρό τόμο είναι συνοπτικές ακριβείς και ελεγμένες».

Άλλο βιβλίο διδασκαλίας των Ισραληλιτοπαίδων της Ελλάδας, με τον τίτλο: «Μεγάλες Μορφές του Ισραήλ (Α΄ Τόμος), αναφέρει στον πρόλογό του: «Ύστερα από μιαν εντατική προσπάθεια, μελέτη και εργασία, το Κεντρικό Ισραηλιτικό Συμβούλιο παραδίδει τον πρώτο τόμο του βιβλίου: “Μεγάλες μορφές του Ισραλήλ”. Έχει σκοπό τη γνωριμία της ιστορίας των βιβλικών χρόνων του Εβραϊκού Λαού στα παιδιά μας… Το κεντρικό Ισραηλιτικό Συμβούλιο πιστεύει ότι με την εργασία αυτή συνέβαλε θετικά στην ανύψωση του επιπέδου της εβραϊκής εκπαιδεύσεως στη χώρα μας».

Οι Μουσουλμάνοι μαθητές, επίσης, με παρεμβατικές ενέργειες της ηγεσίας της Μουσουλμανικής Κοινότητας, διδάσκονται, ως κύριο διδακτικό βιβλίο της πίστεώς τους, το Κοράνιο, Στη σ. 10 το Κοράνιο αναφέρει:

«Εσένα μόνο λατρεύουμε και εσένα μόνο ικετεύουμε για να μας παρέχεις τη βοήθειά Σου… Καθοδήγησέ μας στον ορθό δρόμο… Πείτε: Η Θρησκεία μας (το Ισλάμ) είναι το Βάπτισμα του ΑΛΛΑΧ. Ποιος άλλος μπορεί να δώσει μια λατρεία καλύτερη απ’ τον ΑΛΛΑΧ; Και εμείς Αυτόν λατρεύουμε».

Στις τελευταίες παραγγελίες του Κορανίου, επισης, αναφέρεται: «Και δεν είχαν διαταχθεί (στη Βίβλο) παρά μόνο: Να λατρεύουν τον ΑΛΛΑΧ μ’ ειλικρινή πίστη, να τηρούν την Προσευχή, να δίνουν τακτικά Ελεημοσύνη. Και αυτή είναι η Θρησκεία της Αλήθειας… Λέγε: Επιδιώκω για καταφύγιό μου τον Κύριο, την Ελπίδα των ανθρώπων, τον Κυρίαρχο των ανθρώπων, τον Θεό των ανθρώπων».

Με τη διδασκαλία της Βίβλου και του Κορανίου, οι Έλληνες Εβραίοι και Μουσουλμάνοι Μαθητές αναπτύσσουν τη θρησκευτική τους συνείδησή πάνω στις αρχές και των Ιερών τους Βιβλίων. Η σχέση τους με τον Θεό δεν αποτελεί μια διανοητική, αλλά μια έμπρακτη και βιωματική διδασκαλία, που στοχεύει να γίνει πράξη και τρόπος ζωής. Μαθαίνουν, όχι απλώς για τις αρχές της πίστεώς τους, αλλά πώς να τις εφαρμόζουν σωστά και αληθινά στη ζωή τους, τι να κάνουν ως πιστοί και πώς να ενισχύουν, καθημερινά, την πίστη τους στον δικό τους Θεό, μέσω της Λατρείας, της Νηστείας, της Προσευχής και της Ελεημοσύνης.

Αντίθετα, στο μεγαλύτερο μέρος της διδασκαλίας των νέων Θρησκευτικών (του 2020) για τους Έλληνες Ορθόδοξους μαθητές/τριες, δεν γίνεται, όπως συνέβαινε και με τη διδασκαλία των Προγραμμάτων και των Βιβλίων του 2018 και 2019, καμιά προσπάθεια να συνδεθεί η ζωή τους με την πίστη στον Τριαδικό Θεό, στο πλαίσιο της ζωντανής σχέσης τους με την Εκκλησία τους και τα τελούμενα σ΄ αυτήν.

Όλες οι διδασκαλίες, με ελάχιστες εξαιρέσεις, διδάσκονται θρησκειολογικά, ως μουσειακές πληροφορίες, που τις μαθαίνουν τα παιδιά διανοητικά, θεωρητικά και πληροφοριακά.

Οι ορθόδοξοι μαθητές, θεωρούμενοι ξένοι και όχι μέλη, στον χώρο της Εκκλησίας τους και ως μη έχοντες σχέση με την πίστη τους, διδάσκονται θέματα, που έχουν μεν σχέση με τον Χριστιανισμό, αλλά όχι με αυτούς/ές ως μαθητευόμενοι/ες.

Οι θεματικές ενότητες έχουν τοποθετηθεί, ατάκτως ερριμμένες, άστοχα, με θρησκειολογικό και ουδέτερο τρόπο, στο πλαίσιο μιας οφθαλμοφανώς διακρινόμενης μεθόδευσης διατήρησής των διδασκομένων στην ουδετερότητα και την ουδετεροθρησκεία, καθώς εκλαμβάνονται ως θεατές που ξεναγούνται για τα της Εκκλησίας και λατρείας και όχι ως ενεργά και ζωντανά μέλη της.

Αυτό δεν έχει καμιά σχέση με την ανάπτυξη της ορθόδοξης χριστιανικής συνείδησης, όπως προβλέπουν οι αποφάσεις του ΣτΕ και δεν καταλαβαίνει κανείς, πώς είναι δυνατόν η ΔΙΣ της Ορθόδοξης Εκκλησίας μας να έχει εγκρίνει ότι αυτά τα Βιβλία είναι εναρμονισμένα με τις αποφάσεις του ΣτΕ;

Φαίνεται ότι δεν διάβασαν, αυτό που αναφέρεται εντός των νέων Προγραμμάτων, ότι αποφεύγεται η οποιαδήποτε προσπάθεια περαιτέρω συνειδητής σύνδεσης των μαθητών/τριών με την εκκλησιαστική ζωή, διότι αυτό θεωρείται «κατήχηση» η οποία «κατήχηση», όπως αναφέρουν τα νέα Προγράμματα απαγορεύεται δήθεν από το ΣτΕ. Πουθενά όμως το ΣτΕ δεν αναφέρει κάτι σχετικό με «κατήχηση», που απαγορεύεται!

Ουσιαστικά, τα δόγματα, το ήθος και οι παραδόσεις της ορθόδοξης Εκκλησίας, που αναπτύσσουν την ορθόδοξη χριστιανική συνείδηση των μαθητών/τριών, αυτό, δηλαδή, που ορίζει ως διδασκαλία του μαθήματος των Θρησκευτικών το ΣτΕ, δεν το προσφέρουν τα Θρησκευτικά της κ. Κεραμέως, διότι το θεωρούν «κατήχηση» και η κατήχηση ισχυρίζονται ότι είναι έργο της Εκκλησίας και όχι του Σχολείου. Και όλα αυτά η ΔΙΣ τα θεωρεί εναρμόνιση με τις αποφάσεις του ΣτΕ!

Ωστόσο, κατά παράδοξο τρόπο, δεν θεωρείται «κατήχηση», από το Υπουργείο Παιδείας και διδάσκεται ακολύτως, η θρησκευτική διδασκαλία που απευθύνεται στους Έλληνες Εβραίους και Μουσουλμάνους μαθητές/τριες, που διδάσκονται ως ύλη, αποκλειστικά και μόνον, τα ιερά τους Βιβλία, μαθαίνοντας, με θρησκευτική ακρίβεια και ευλάβεια, πώς μπορούν, να ζουν ως συνειδητοί πιστοί στη θρησκευτική τους κοινότητα, στο πλαίσιο της δικής τους θεολογικής θεωρίας και λατρευτικής πράξεως.

ΑΝΤΙΒΑΡΟ

ΑΝΑΚΑΛΥΦΘΗΚΕ 1700 ΕΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΤΗΝ ΑΙΓΥΠΤΟ

Οι αρχαιολόγοι που εργάζονται στη δυτική έρημο της Αιγύπτου ανακάλυψαν ένα σχολείο 1.700 ετών περίπου, στους τοίχους του οποίου βρέθηκαν κείμενα γραμμένα στην αρχαία ελληνική γλώσσα, συμπεριλαμβανομένου και ενός κειμένου για την αρχαία χρήση των φαρμάκων που παραπέμπει στην Οδύσσεια του Ομήρου.

Το σχολείο – το οποίο έχει μικρούς πάγκους που χρησιμοποιούσαν οι μαθητές ως θρανία για να κάθονται, να διαβάζουν ή να στέκονται όρθιοι και να γράφουν στους τοίχους – χρονολογείται σε μια εποχή όπου η Αίγυπτος ελέγχεται από τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και τα αρχαία ελληνικά ήταν ευρέως διαδεδομένα.

Σε χρήση για λιγότερο από 20 χρόνια, το κτίριο του σχολείου ενσωματώθηκε τελικά ως τμήμα ενός μεγάλου σπιτιού που περιείχε πολύχρωμα έργα τέχνης, συμπεριλαμβανομένων εικόνων των θεών του Ολύμπου, σύμφωνα με τους ερευνητές.

Το σπίτι, και μερικά από τα έργα τέχνης που φιλοξενούσε, ανακαλύφθηκαν για πρώτη φορά το 1979. Το 2001, ένα νέο πρόγραμμα έρευνας στην Amheida, που σήμερα χρηματοδοτείται κατά κύριο λόγο από το πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, οδήγησε στην ανακάλυψη του σχολείου, των ελληνικών συγγραμμάτων του και ακόμη περισσότερων σκηνών τέχνης που φιλοξενούσε.

Μια μοναδική ανακάλυψη

Στον αρχαίο κόσμο, τα σχολεία δεν αποτελούσαν αυτόνομα κτίρια αλλά φιλοξενούνταν συχνά σε άλλα μέρη – όπως σε ιδιωτικές κατοικίες, δημόσια κτίρια και ναούς – και, ως εκ τούτου, είναι πολύ δύσκολο για τους αρχαιολόγους να το προσδιορίσουν με ακρίβεια, αναφέρει η Raffaella Cribiore, καθηγήτρια στο πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, στο άρθρο της στο επιστημονικό περιοδικό Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik.

Παρόλο που οι αρχαιολόγοι γνωρίζουν την ύπαρξη κι άλλου αρχαίου σχολείου στην Αίγυπτο – του πανεπιστημίου στην Αλεξάνδρεια – το σχολείο στην Amheida είναι μοναδικό, γιατί βρέθηκε με κείμενα στους τοίχους του, δηλώνει η Cribiore. Τα κείμενα αυτά είναι «μια ακόμη απόδειξη ότι η διδασκαλία και η μάθηση πραγματοποιήθηκε εκεί, και επιβεβαιώνουν ότι ανήκουν στον μοναδικό κτίριο που έχει ανακαλυφθεί μέχρι σήμερα από την αρχαιότητα, και που αναγνωρίζεται με βεβαιότητα ως σχολείο ενώ επιδεικνύει και εκπαιδευτικές δραστηριότητες», αναφέρει η Cribiore.

Για παράδειγμα, το κείμενο που αναφέρεται στην Οδύσσεια αφηγείται μια θρυλική ιστορία για την αρχαία χρήση φαρμακευτικών ουσιών: η Ελένη της Τροίας δίνει στους επισκέπτες της ένα φάρμακο (πιθανόν όπιο), το οποίο «παίρνει μακριά τη θλίψη και το θυμό, και φέρνει τη λήθη σε κάθε αρρώστια», αναφέρει το αρχαίο κείμενο. «Όποιος το πιεί αναμεμειγμένο σε κύπελλο δεν θα αφήσει να πέσει ένα δάκρυ στο μάγουλό του κατά τη διάρκεια αυτής της ημέρας τουλάχιστον. Μιμηθείτε». Η λέξη «Μιμηθείτε» φαίνεται να υποδεικνύει στους μαθητές ότι θα πρέπει να αντιγράψουν το κείμενο με κάποιο τρόπο. Αρχαίες πηγές αναφέρουν ότι μερικοί άνθρωποι πίστευαν ότι αυτό το απόσπασμα είχε μια τέτοια μαγική ποιότητα που μπορούσε να ηρεμεί τους νέους.

Σε ένα διαφορετικό δωμάτιο του σχολείου, η ομάδα ανακάλυψε ένα άλλο κείμενο που αποτελείται από ένα δάσκαλο να προτρέπει τους μαθητές του να αποκτήσουν τέτοιες ρητορικές ικανότητες που να φτάνουν μέχρι το επίπεδο διαφόρων θεοτήτων, όπως του αρχαίου Έλληνα θεού Ερμή. Προέτρεψε επίσης τους μαθητές να δουλέψουν σκληρά. «Να είστε τολμηροί, αγόρια μου. Ο μεγάλος θεός θα σας ανταμείψει με ένα όμορφο στέμμα πολλαπλής αρετής», αναφέρει μέρος του κειμένου. «Δούλεψε σκληρά για μένα, ο κόπος κάνει τους άνδρες ανδροπρεπείς …»

Το σχολείο τελείωσε

Το σχολείο δεν ήταν σε χρήση για μεγάλο χρονικό διάστημα, ίσως επειδή ο δάσκαλος μετακινήθηκε ή έχασε τη ζωή του, σύμφωνα με τους ερευνητές. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, «το σχολείο ήταν ο δάσκαλος και έπαψε να υπάρχει όταν ο τελευταίος μετακινήθηκε ή πέθανε», γράφει η Cribiore. Αφού έκλεισε, το σχολικό κτίριο ενσωματώθηκε σε ένα κοντινό σπίτι που ανήκε σε έναν σύμβουλο της πόλης με το όνομα «Serenos», ο οποίος χρησιμοποίησε μέρος του ως αποθηκευτικό χώρο.

Το 1979, οι ερευνητές βρήκαν μια εικόνα των θεών του Ολύμπου στο σπίτι του Serenos και οι πρόσφατες ανασκαφές έφεραν στο φως περισσότερα έργα ζωγραφικής μεταξύ των οποίων και μια σκηνή συμποσίου με έναν άνδρα να παίζει φλάουτο. Σε ένα δωμάτιο, σχεδόν κάθε επιφάνεια «ήταν διακοσμημένη, είτε με πολύχρωμα γεωμετρικά μοτίβα ή με ζωντανές σχηματικές παραστάσεις, έτσι ώστε η εμπειρία της εισόδου στο χώρο, για πρώτη φορά κατά την αρχαιότητα θα πρέπει να ήταν συντριπτική», έγραψε η Susanna McFadden, καθηγήτρια στο πανεπιστήμιο Fordham, σε ένα βιβλίο με τίτλο «Actes du XII Colloque de l’ Association International pour la Peinture Murale Antique». (Το βιβλίο θα δημοσιευθεί από τον εκδοτικό οίκοInternazionale L’ Associazione per la Pittura murale antica).

Ο Serenos φαίνεται να είχε μια εκτίμηση για τα μαθήματα που λάμβανα χώρα στο σχολείο και διατήρησε το κείμενο του καθηγητή που προτρέπει τους μαθητές να εργαστούν σκληρά και να ανυψώσουν τις ρητορικές τους ικανότητες, αναφέρει η Cribiore. Οι ιδιοκτήτες του σπιτιού κατά πάσα πιθανότητα«εκτίμησαν την εμφάνιση και το περιεχόμενό του, το οποίο θα μπορούσε να εκληφθεί ως σημάδι της πολιτιστικής τους εκλέπτυνσης», γράφει η Cribiore.

Το κείμενο που γράφτηκε από τον καθηγητή εκδόθηκε για πρώτη φορά στην έκδοση του 2008 του επιστημονικού περιοδικού Journal of Roman Archaeology.

https://master-lista.blogspot.com
ΙΝΦΟΓΝΩΜΩΝ
ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ

Η ΑΠΟΣΙΩΠΗΣΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΑΣ

Ο αφελληνισμός της δημόσιας εκπαίδευσης ήταν ορατός ως σχέδιο, ακόμα και πριν από το ζημιογόνο για το έθνος μας «πέρασμα» της Μαρίας Ρεπούση από τους «διαδρόμους» της ισχύος, που εφάπτονται με εκείνους της κρατικής εξουσίας.

Η αναφορά της Μαρίας Ρεπούση στο βιβλίο της Ιστορίας της Στ' Δημοτικού για τον «συνωστισμό» στην προκυμαία της Σμύρνης δεν ήταν τυχαίο περιστατικό, μια κακιά στιγμή του πολιτικού βίου της χώρας. Αυτή η αθλιότητα που προσέβαλε θανάσιμα τη μνήμη των θυμάτων του γενοκτόνου Κεμάλ ήταν ένα από τα θεαματικότερα και ηχηρότερα τεκμήρια της θανάσιμης νεοταξικής στροφής που είχε πάρει η δημόσια εκπαίδευση.

Δεν ήταν, ωστόσο, η πρώτη απόδειξη της επί το ανθελληνικότερο στροφής και, δυστυχώς, ούτε η τελευταία. Το σχέδιο εκτελείται κανονικά, ανεμπόδιστα και γρήγορα.

Υπό αυτό το πρίσμα πρέπει να εξεταστεί και η «παράλειψη» του υπουργείου Παιδείας να φροντίσει ώστε η ύλη της Ιστορίας της Γ΄ Γυμνασίου, που αφορά τα πρώτα βήματα του νεότερου ελληνικού κράτους, να μην τελειώνει το 1843... Οι μαθητές αυτής της τάξης θα υποχρεωθούν να αποστηθίσουν μια κολοβωμένη, ανιστόρητη Ιστορία!

Οταν κάποιον μαθητή τον τροφοδοτήσεις με εκπαιδευτικό υλικό ως το 1843 θα του δώσεις μια λειψή εικόνα της σύγχρονης Ελλάδας και, όλως τυχαίως, αυτές οι ελλείψεις θα ευνοήσουν ιδιαίτερα όλες τις δυνάμεις και τις χώρες που εγείρουν αξιώσεις σε βάρος της πατρίδας μας.

Η διδασκαλία ιστορικών μαθημάτων που ολοκληρώνονται την περίοδο του Οθωνα εκ των πραγμάτων παραλείπει καμπές του συλλογικού βίου κεφαλαιώδους σημασίας, όπως είναι ο Μακεδονικός Αγώνας, οι Βαλκανικοί Πόλεμοι, η Μικρασιατική Εκστρατεία και η Καταστροφή που ακολούθησε, το ιταλικό τελεσίγραφο, το «ΟΧΙ» και η νίκη επί των Ιταλών, η γερμανική Κατοχή κ.ά. 

Από την αμνημοσύνη ευνοούνται μόνο οι εχθροί της Ελλάδας, όχι οι Ελληνες. Η Ιστορία δεν είναι ένα παρελθόν που δεν σχετίζεται με το τώρα. Αντιθέτως, το παρόν βασίζεται στο παρελθόν και οι άνθρωποι δεν μπορούν να αντεπεξέλθουν σωστά στις προκλήσεις τού σήμερα, αν δεν γνωρίζουν τι συνέβη χθες...

ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
http://www.dimokratianews.gr/content/101907/i-aposiopisi-tis-istorias-mas
ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ