Ο ΣΠΥΡΟΣ ΣΠΥΡΟΜΗΛΙΟΣ ΚΗΡΥΤΤΕΙ ΤΗΝ ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ ΤΗΣ ΧΙΜΑΡΑ ΣΤΙΣ 9 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 1914

«Αν δεν έχομεν όπλα, θα έχωµεν τσεκούρια, δόντια και νύχια. Εγώ πάντως μοναχός µε τους Χειμαρραίους θα πολεμήσω και θα νικήσω!»

Τα φλογερά λόγια του Σπυρομήλιου στη σύσκεψη των αρχηγών και ο ζωτικός ρόλος του στον ξεσηκωμό των απανταχού Ελλήνων.

Η Αυτόνομη Βόρειος Ήπειρος - Πρώτη φάση του αγώνα

Οι Βορειοηπειρώτες από καιρό διαισθάνονταν, μαθαίνοντας και τις διεθνείς εξελίξεις ότι οι «Μεγάλοι» της εποχής τους επιφύλασσαν δυσάρεστες εκπλήξεις. Η «Μητέρα Ελλάδα» ήταν φανερό, δεν μπορούσε να βοηθήσει. Αυτό, το οποίο έμενε ήταν να πάρουν την τύχη τους στα χέρια τους. Να πολεμήσουν δηλαδή, ουσιαστικά εναντίον όλων. Άρχισαν λοιπόν να σχηματίζονται στρατιωτικά τμήματα, οι λεγόμενοι «Ιεροί Λόχοι» και να οργανώνονται οι υπηρεσίες επιμελητείας. Τα πράγματα ήταν πολύ δύσκολα, αφού ούτε και το ελληνικό κράτος θα μπορούσε να προσφέρει επισήμως βοήθεια. Πολλοί ήταν εκείνοι, και όχι άδικα ίσως, οι οποίοι συνέστηναν υπομονή και αυτοσυγκράτηση, μήπως και έλθουν καλύτερες ημέρες. Μεταξύ αυτών και ο μετέπειτα πολιτικός ηγέτης της Αυτόνομης Βορείου Ηπείρου Γεώργιος Ζωγράφος.

Όμως όπως είπε και ο Σπυρομήλιος σε σύσκεψη των παραγόντων της μαρτυρικής περιοχής:

«Πρέπει να ξέρετε αδελφοί ότι η λογική δεν συμβαδίζει µε τας επαναστάσεις. Εάν έπαιρναν έτσι τα πράγματα και οι Πατέρες µας, ουδέποτε θα έπαιρναν τα άρματα, ούτε και το 1821 ακόμα για να κτυπήσουν τους Τούρκους. Το ίδιο και ο Κουντουριώτης. Εάν συζητούσε µε τον εαυτό του τα υπέρ και τα κατά και μετρούσε πόσα είναι τα καράβια του και πόσα των Τούρκων στα Στενά, δεν θα είχαμε τον θρίαμβο της 'Έλλης.

Λέτε και ίσως να έχετε δίκιο, ότι τα όπλα που διαθέτομεν δεν είναι αρκετά. Μη ξεχνάτε όμως πως κοντά µας είναι αι αποθήκαι του Ελληνικού Στρατού, θα πάμε να τα πάρωμεν. Εάν µας κτυπήσουν, θα δεχθούμε και το αδελφικό βόλι, µια φορά θα τα πάρωμεν.

Κατόπιν λέτε πως χρειάζεται επιμελητεία, να όλος ο κάμπος είναι δικός µας και από αυτόν μπορούμε να έχωμεν ότι θέλοµεν, άλλωστε τα βουνά είναι γεμάτα κοπάδια. Θα φθάσουν να µας θρέψουν κι αν πάλι δεν µας φθάσουν, ας θυμηθούμε τους προγόνους µας στο Μεσολόγγι, που τρώγανε γάτες και ποντικούς.

Δεν χωρεί αδέλφια δισταγμός και να ζήσωμεν θα μπορέσουμεν και να πολεµήσωµεν θα κατωρθώσωµεν, ακόμη και στην περίπτωση που δεν έχομεν πολλά όπλα, θα έχωµεν τσεκούρια, δόντια και νύχια. Εγώ πάντως μοναχός µε τους Χειμαρραίους θα πολεμήσω και θα νικήσω».

Τα λόγια του φλογερού Έλληνα συνεπήραν και τους υπόλοιπους. Έτσι στις 17 Φεβρουαρίου 1914 ανακηρύχθηκε η Αυτόνομη Βορειοηπειρωτική Πολιτεία.

Από τις 9 Φεβρουαρίου πάντως, ο Σπυρομήλιος, επιστρέφοντας στην Χιµάρα είχε υψώσει την Σημαία της Ανεξαρτησίας. Οι ξένοι δημοσιογράφοι, οι οποίοι ευρίσκονταν στην περιοχή δεν επίστευαν στα µάτια τους. Όλη την Βόρειο Ήπειρο συνέπαιρνε ένας ιερός ενθουσιασμός. Όλοι οι άνδρες, που μπορούσαν να κρατήσουν όπλο θα έτασσαν τους εαυτούς τους στην διάθεση της πατρίδας, αλλά και οι γυναίκες δεν θα έμεναν πίσω. Ο σκοπός ήταν ιερός και η προσπάθεια τιτάνια. Κανείς δεν περίσσευε. Τα γεγονότα αυτά προκάλεσαν τον ενθουσιασμό στην ελεύθερη Ελλάδα. Ενθουσιασμός, που πολύ γλαφυρά αποτυπώνεται στο συγκλονιστικό ποίημα του Κωστή Παλαμά «Χειμάρρα - Οι Λύκοι».
Πηγή: Himara.gr | Ειδήσεις απ' την Βόρειο Ήπειρο

HIMARA

Η ΜΑΧΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΝΩΝ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΣΤΙΣ 14 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 1897 - 500 ΚΡΗΤΙΚΟΙ «ΠΕΛΕΚΗΣΑΝ» 20.000 ΤΟΥΡΚΟΥΣ

Οι Αρχάνες υπήρξαν το σημαντικότερο επαναστατικό κέντρο της Ανατολικής Κρήτης κατά την Επανάσταση του 1897 υπήρξε η κωμόπολη των Αρχανών. Οι Αρχάνες ήταν το μέρος εκείνο, όπου οργανώθηκε από τον Φεβρουάριο του 1897 η «επί της Αμύνης Επιτροπή των Αρχανών», η οποία ανέλαβε το βάρος του συντονισμού των πολεμικών επιχειρήσεων στην ευρύτερη περιοχή και στην Ανατολική Κρήτη και αντιμετώπισε με αξιοθαύμαστη γενναιότητα τις λυσσώδεις επιθέσεις των Τουρκοκρητικών και του τακτικού Τουρκικού Στράτου. Η γεωλογική θέση της ιστορικής κωμόπολης αποτέλεσε φυσικό οχυρό και έγινε επίκεντρο αγωνιστών της ευρύτερης περιοχής. 

Οι Μεγάλες Δυνάμεις προγραμματίζουν να προβούν σε διεθνή κατοχή της Κρήτης. Η Ελληνική Κυβέρνηση στέλνει 1.500 άνδρες για να κηρύξει την Ένωση.  Διεξάγονται μεγάλες μάχες σε όλη τη Κρήτη. Οι Μεγάλες Δυνάμεις απαγορεύουν στους επαναστάτες να πλησιάσουν περισσότερο από 6 χιλιόμετρα από τα Χανιά Ήδη στην ευρύτερη περιοχή είχαν συγκεντρωθεί πάνω από 2000 άτακτοι Οθωμανοί, πυροβολικό και  στρατός. Οι Τούρκοι είχαν σαν ορμητήρια τους όλα τα γύρω χωριά από τον Γιούχτα . Τα γυναικόπαιδα που είχαν συγκεντρωθεί στις Αρχάνες ήταν περίπου 6000 ψυχές.Οι οπλοφόροι Αρχανιώτες δεν ξεπερνούσαν τους 500 και ο οπλισμός τους ήταν μάλλον πρόχειρος. Είχαν καταφέρει όμως μ αυτές τις μη ιδανικές συνθήκες να κρατήσουν μακριά τους Τούρκους που αριθμούσαν πάνω από 20.000. Εκείνοι  είχαν εκπαιδευτεί κατάλληλα γιατί γνώριζαν πως τούτο το μέρος ήταν πολύ ισχυρό και πως θα τους δημιουργούσε αρκετά θέματα. 

O Γεώργιος Καπετανάκης 

Η επιτροπή Αμύνης που δημιούργησαν ήταν: Πρόεδρος ο Γεώργιος Καπετανάκης, Μέλη ο Μ. Καλοχριστιανάκης, ο Χ.Γ.Λυδάκης,ο Ιωαν. Καλπαδάκης,ο Χ. Χαιρέτης,ο Ζ.Κανάκης,ο Μιχ. Ψαλτάκης, ο Δ.Ψαραδάκης,Ο Χ.Ν. Λυδάκης,ο Μιχ. Καλυβιανάκηςπου έγινε και Πρόεδρος της ίδιας επιτροπής λίγο αργότερα, ο Ι.Ψαραδάκης και ο Χριστ. Κυριακάκης. Επίσης ο Εμμ. Αρνογιαννάκης,ο Δ.Ευτυχής,και σαν Γενικός Γραμματέας ήταν ο Γ.Ανδρουλάκης. Είχαν εγκαταστήσει φρουρά στην κορυφή του Γιούχτα και παρατηρούσαν τις κινήσεις των Τούρκων. Το χαρακτηριστικό σύνθημα συναγερμού για οποιαδήποτε ε κίνησή τους ήταν τρεις βολές πυροβόλου . 

Ο Μιχαήλ Καλυβιανάκης 

Στο βιβλίο του κ. Νίκου Χριστινίδη « Οι Αρχάνες στην Επανάσταση του 1897 – 98 » Αναφέρεται το εξής γεγονός από την πρώτη εκείνη μάχη των Αρχανιωτών . «…Το πρωί της 3ης Φεβρουαρίου, οι Φρουροί ειδοποίησαν, ότι πλήθος τούρκων ενόπλων ενεμφανίσθησαν  στα « Σπήλια » και κατευθύνονταν προς τις Αρχάνες μοιρασμένοι σε ομάδες. Η είδηση δημιούργησε σύγχυση και πανικό. Η ψυχραιμία όμως του Γεωργίου Καπετανάκη  και η σύνεση του υπέροχου αρχηγού του Μονοφατσίου Ιωάννου Αϊνικολιώτου, διέλυσε τους φόβους. Γρήγορα οι δύο αρχηγοί συγκέντρωσαν  700 οπλοφόρους χριστιανούς και τους σκόρπισαν στα υψώματα « Φουρνί », «Τζε», «Μάζα» και « Πετροκέφαλο» και περίμεναν την επίθεση. Ο εχθρός δεν άργησε να φανεί . Η μάχη άρχισε σκληρή και επί οκτώ ώρες με ηρωισμό και από τα δύο μέρη. Ο ιερομόναχος του Επανωσήφη Μισαήλ φονεύεται και η κεφαλή του αποκομμένη μεταφέρεται στο Ηράκλειο για χλευασμό. Σε λίγο τραυματίζεται σοβαρά  και ο οπλαρχηγός του Μονοφατσίου Γιάννης Μαρής. Για μια στιγμή κλίνει με το μέρος του εχθρού. Αλλά την ώρα αυτή τη δύσκολη καταφθάνουν οι οπλαρχηγοί της Μεσαράς Ματθαίος Πρεκατσούνης και Νικόλαος Μαρής με πολλούς άνδρες και έτσι ο εχθρός υποχωρεί άτακτα στο Σκαλάνι, αφήνοντας 30 νεκρούς και 60 τραυματίες. Από τους Χριστιανούς σκοτώθηκαν εκτός από τον παραπάνω καλόγερο, οι Αρχανιώτες Νικ. Στραταριδάκης και ο Γ. Εμμ. Παχάκης. Τραυματίστηκαν άλλοι 7…» Οι μάχες συνεχίστηκαν στις 14 Φεβρουαρίου του ίδιου έτους στις 21 του ίδιου μήνα και στις 15 Μαρτίου  με την πιο πολύνεκρη μάχη που έγινε τότε στην μικρή κωμόπολη που έκλεισε πάλι με νίκη των Χριστιανών.

πηγές Ιστορία της Κρήτης, Θεοχάρη Δετοράκη, Ηράκλειο 1990 

Οι Αρχάνες δια μέσου των Αιώνων, Νίκου Χριστινίδη- Μανώλη Μπουνάκη, 1970 

Οι Αρχάνες στην επανάσταση του 1897 – 98, Νίκου Χριστινίδη, 1997 

Το Ημερολογιο του Ταγματος των επιλεκτων Κρητων, Ηλια Βουτιεριδη ...

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΚΟΣΜΟΣ

Η ΥΠΟΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΣΥΝΘΗΚΗΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ ΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΣΤΙΣ 10 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 1947 ΣΤΟ ΠΑΡΙΣΙ

Της Φωτεινής Τομαή-Κωνσταντοπούλου Ιστορικού, Προϊσταμένης της Υπηρεσίας Διπλωματικού & Ιστορικού Αρχείου του Υπουργείου των Εξωτερικών

Με τη λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και τη νίκη των Συμμάχων σε βάρος των δυνάμεων του άξονα, η μικρή Ελλάδα με τη μεγαλειώδη αντίσταση, που έκανε το πρόσωπο-σύμβολο της νίκης Winston Churchill ν’ αναφωνήσει τη μνημειώδη φράση «πολέμησαν ως ήρωες, πολέμησαν ως Έλληνες!», μετρούσε απώλειες παντός είδους: σε άμαχο πληθυσμό, σε νεκρούς στα μέτωπα, σε φυσικό πλούτο και εγκαταστάσεις κοινής ωφέλειας.

Μόνη ελπίδα από τη μοιρασιά της λείας του πολέμου δεν φαινόταν άλλη -όπως και έγινε- από την εκπλήρωση του αιώνιου πόθου των Δωδεκανησίων για την Ένωση των νήσων τους με τη Μητέρα Ελλάδα.

Η ιταλική ανακωχή του 1943, η παράδοση των νησιών από τους Γερμανούς στα συμμαχικά στρατεύματα στις 8 Μαΐου 1945, η απόφαση των νικητών του Πολέμου να αποδοθούν τα Δωδεκάνησα στην Ελλάδα, η αγγλική στρατιωτική κατοχή μέχρι την 31η Μαρτίου 1947 και η υπογραφή στις 10 Φεβρουαρίου 1947 στο Παρίσι της Συνθήκης Ειρήνης μεταξύ των Συμμάχων και συνασπισμένων δυνάμεων (μεταξύ αυτών και της Ελλάδας), και της Ιταλίας από την άλλη, αποτέλεσαν μία αλυσίδα γεγονότων που κατέληξαν στο αίσιο για τη Δωδεκάνησο τέρμα, της επανενσωμάτωσής τους στην Ελλάδα με το Ν.518/9.1.1948 που ψήφισε η Βουλή των Ελλήνων με συμβολική ημερομηνία έναρξης ισχύος την 28η Οκτωβρίου 1947. Και η 7η Μαρτίου ορίσθηκε πλέον ως ημέρα του πανηγυρικού εορτασμού της Ενσωμάτωσης.
Με το παράδοξο όνομα Δωδεκάνησος, αφού ουσιαστικά πρόκειται για σύμπλεγμα δεκατεσσάρων μεγάλων νησιών (αναφερόμαστε στη Ρόδο, την Αστυπάλαια, την Κάλυμνο, την Κάρπαθο, την Κάσο, την Κω, τη Λέρο, τη Νίσυρο, την Πάτμο, τη Σύμη, την Τήλο, τη Χάλκη, το Καστελόριζο και τους Λειψούς), καθώς και πολυάριθμες αραιοκατοικημένες ή ακατοίκητες νησίδες και βραχονησίδες στο νοτιοανατολικό Αιγαίο, με επιφάνεια 2.681 τ.χ. και πληθυσμό 163.476 κατοίκους σύμφωνα με την απογραφή του 1991.

Πίσω στην Ιστορία

Οι αρχαίοι Έλληνες ονόμαζαν τα νησιά Σποράδες, καθώς φαίνονται άτακτα σπαρμένα κατά μήκος της μικρασιατικής ακτής, σε αντίθεση με τις Κυκλάδες, που μοιάζουν να σχηματίζουν κύκλο γύρω από το ιερό νησί της Δήλου. Η Δωδεκάνησος με την εξαιρετική της θέση στην ανατολική Μεσόγειο δεσπόζει στις θαλάσσιες οδούς ανάμεσα στην Ευρώπη, τον Εύξεινο Πόντο, τη Συρία και την Αίγυπτο. Το κλίμα της, το ωραιότερο της Μεσογείου και τις φυσικές τους καλλονές ύμνησαν Έλληνες και Λατίνοι συγγραφείς και ποιητές. Οι αρχές της δωδεκανησιακής ιστορίας χάνονται μέσα στο ημίφως της προϊστορίας και της μυθολογίας. Οι αρχαίοι μύθοι θέλουν τη Ρόδο να αναδύεται από τους βυθούς του Αιγαίου για να γίνει δώρο στον Απόλλωνα. Πρώιμοι κάτοικοι της Ρόδου και των άλλων νησιών αναφέρονται οι μυθικοί Τελχίνες, οι Κάρες, οι Φοίνικες, οι Αχαιοί, και άλλοι κατά τη νεολιθική, μινωική και μυκηναϊκή περίοδο. Ο Όμηρος αναφέρει τη συμμετοχή των νησιών στην πανελλήνια τρωική εκστρατεία. Η άλωση της Τροίας, πλήττοντας το εμπόριο και τις πειρατικές κινήσεις των Λυκίων, έδωσε τη θαλασσοκρατορία στη Ρόδο. Αργότερα Δωριείς άποικοι εγκαθίστανται στα νησιά και επιβάλλουν τη γλώσσα τους. Η θαλασσοκρατορία των Ροδίων συντελεί στην αύξηση και ευημερία του πληθυσμού και την ίδρυση ανθηρότατων αποικιών στη δυτική Μεσόγειο. Το πλήθος των αρχαιολογικών ευρημάτων αυτής της εποχής στα νησιά, μαρτυρούν την οικονομική και πολιτιστική ανάπτυξη της νησιωτικής περιοχής, που αποτέλεσε (ιδιαίτερα η Ρόδος) μεγάλο εμπορικό και ναυτικό κέντρο και εστία ελληνικού πολιτισμού. Λίγο πριν από τους περσικούς πολέμους τα νησιά του νοτιοανατολικού Αιγαίου κατελήφθησαν από τους Πέρσες. Μετά τη νίκη των Ελλήνων στη Σαλαμίνα ο αθηναϊκός στόλος ελευθέρωσε όλα τα νησιά, που έγιναν στη συνέχεια μέλη της Α’ Αθηναϊκής Συμμαχίας. Γύρω στα 480 π.Χ. η Κάμειρος, η Ιαλυσός και η Λίνδος της Ρόδου, η Κως και μικρασιατικές δωρικές πόλεις της Κνίδου και της Αλικαρνασσού σχημάτισαν πολιτική ομοσπονδία, τη Δωρική Εξάπολη.

Το 480 π.Χ. οι τρεις παλιές πόλεις της νήσου, η Λίνδος, η Ιαλυσός και η Κάμιρος συνενώθηκαν σε ένα νέο συνοικισμό που από τότε αποτελεί το ένδοξο άστυ της Ρόδου. Η πόλη, κτισμένη αμφιθεατρικά γύρω από τα πέντε λιμάνια της, δίκαια ονομάσθηκε, για την λαμπρότητα των κτηρίων και των μνημείων της, πόλη του Θεού Ήλιου. Στα Ελληνιστικά χρόνια η Ρόδος βρίσκεται στον Κολοφώνα της ακμής της. Οι Ρόδιοι, με την προσφιλή τους πολιτική της ουδετερότητας στη διαμάχη μεταξύ των διαδόχων του Μεγάλου Αλεξάνδρου, προκαλούν την οργή του ισχυρού Αντιγόνου και ο γιος του, ο περίφημος Δημήτριος ο Πολιορκητής, πολιορκεί τη Ρόδο το 305-304 π. Χ. χωρίς να πετύχει την κατάληψη της. Σε ανάμνηση της ηρωικής τους άμυνας οι Ρόδιοι έστησαν τον περίφημο Κολοσσό, τεράστιο άγαλμα του θεού Ήλιου και ένα από τα επτά θαύματα του αρχαίου κόσμου, που έπεσε στον καταστρεπτικό για τη Ρόδο και τα γύρω νησιά σεισμό του 227 π.Χ. Όταν η Ρώμη υπέταξε τις ελληνικές χώρες, κυριάρχησε και στα νησιά του νοτιοανατολικού Αιγαίου εκτός από τη Ρόδο. Και παρά τη Συμμαχία ανάμεσα στη Ρόδο και στη Ρώμη, διάφοροι Ρωμαίοι στρατηγοί, κατά καιρούς, την παραβίασαν και λεηλάτησαν τα πλούτη της Ρόδου. Ο Μάρκος Αντώνιος αποκατέστησε την ελευθερία της Ρόδου που απέκτησε και πάλι την παλιά της ακμή και έγινε ξανά κέντρο των επιστημών, των γραμμάτων και των τεχνών. Η Δωδεκάνησος κατέχει εξέχουσα θέση στην ιστορία του ελληνικού πολιτισμού. Από την Ρόδο κατάγονται ο Κλεόβουλος, ένας από τους επτά σοφούς της αρχαίας Ελλάδας, οι ποιητές Πείσανδρος, Τιμοκρέων, Απολλώνιος, Ανταγόρας, οι γραμματικοί Καλλίξενος, Ευαγόρας, Τιμαχίδας, οι ιστορικοί Διονύσιος, Ζήνων, οι φιλόσοφοι Παναίτιος, Εκάτων, Ανδρόνικος, οι γεωγράφοι Εύδοξος και Τιμοσθένης και άλλοι πολλοί. Παράλληλα, διάσημοι πνευματικοί άνθρωποι του αρχαίου κόσμου, φιλόσοφοι, φιλόλογοι, ρήτορες,αστρονόμοι δίδαξαν στις ξακουστές σχολές της Ρόδου, ιδιαίτερα στη ρητορική σχολή που ίδρυσε ο εξόριστος στη Ρόδο Αθηναίος ρήτορας Αισχίνης και άκμασε στους ελληνιστικούς και τους ρωμαϊκούς χρόνους. Η πόλη Κως, από τις ωραιότερες παράλιες πόλεις του ελληνορωμαϊκού κόσμου, είναι η πατρίδα του πατέρα της ιατρικής Ιπποκράτη, του ποιητή Φιλητά, του κωμωδιογράφου Επίχαρμου και άλλων. Από τη Λέρο κατάγεται ο Φερεκύδης, ο πρώτος Έλληνας λογογράφος, και στην Τήλο γεννήθηκε η ποιήτρια Ήριννα, σύγχρονη της Σαπφούς, που οι στίχοι θεωρήθηκαν ισότιμοι με τους στίχους του Ομήρου. Εξ ίσου σημαντική υπήρξε και η ανάπτυξη των τεχνών. Από τους Ροδίους ξεχωρίζει ο Χάρης ο Λίνδιος, ο δημιουργός του Κολοσσού, και οι Πολύδωρος και Αθηνόδωρος, δημιουργοί του περίφημου συμπλέγματος του Λαοκόοντος. Η Ρόδος, τέλος, ανέδειξε ονομαστούς αθλητές ολυμπιονίκες, όπως ο Διαγόρας, οι γιοι του Δαμάγητος, Ακουσίλαος και Δωριεύς και οι εγγονοί του Ευκλής και Πεισίροδος. Οι Ρόδιοι, κατ’ εξοχήν ναυτικός λαός, κατάρτισαν ιδιαίτερο ναυτικό και εμπορικό δίκαιο, γνωστόως «Νόμος Ροδίων Ναυτικός», για τον οποίο ο αυτοκράτορας Αντωνίνος είπε: «Εγώ μεν του κόσμου κύριος, ο δε Ρόδιος νόμος της θαλάσσης». Στην αυγή του Χριστιανισμού Ήδη από τον Ιο μ.Χ. αιώνα ο Χριστιανισμός διαδίδεται στη Δωδεκάνησο. Στην Πάτμο ο εξόριστος Ευαγγελιστής Ιωάννης γράφει την «Αποκάλυψη» του. Ο Απόστολος Παύλος περνώντας από την Κω και τη Λίνδο της Ρόδου διδάσκει τη νέα θρησκεία της αγάπης. Στα επόμενα χρόνια τα νησιά της Δωδεκανήσου αποτελούν τμήμα βυζαντινής αυτοκρατορίας και συμβάλλουν σημαντικά στην αύξηση της ναυτικής της δύναμης.

Οι Ενετοί

Τα νησιά του νοτιοανατολικού Αιγαίου εξ αιτίας της γεωγραφικής θέσης τους, στο σταυροδρόμι τριών ηπείρων, εκεί όπου συναντήθηκαν και συγκρούστηκαν λαοί και πολιτισμοί, δέχτηκαν τις καταστροφικές επιδρομές πρώτα των Περσών και στη συνέχεια των Αράβων, των Σελτζούκων Τούρκων και των Σταυροφόρων της Δύσης. Μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Φράγκους (1204) η Ρόδος και τα γειτονικά της νησιά κυβερνώνται, ως ανεξάρτητη Ηγεμονία, από τον Έλληνα ευγενή Λέοντα Γαβαλά που έλαβε τον τίτλο του Καίσαρα και Αυθέντη των Κυκλάδων. Την Αστυπάλαια κυβέρνησε από το 1207 ο ενετικός οίκος των Κουερίνι. Βενετοί κατέλαβαν και την Πάτμο. Στα 1306 τα νησιά Κάρπαθος και Κάσος κατελήφθησαν από τον κρητικό ευπατρίδη Ανδρέα Κορνάρο, ενώ στα 1309 οι Ιππότες του Αγίου Ιωάννου κατέλαβαν τη Ρόδο και λίγο αργότερα τα νησιά Χάλκη, Σύμη, Τήλο, Κω, Λέρο και Κάλυμνο. Οι Ιππότες ήταν χωρισμένοι σε εθνότητες που η κάθε μία μιλούσε τη δική της γλώσσα: Προβηγκίας, Ωβέρνης, Γαλλίας, Ιταλίας, Αραγώνας, Αγγλίας και Γερμανίας (αργότερα και της Καστίλλης). Κατά τη διάρκεια της κατοχής της Ρόδου από τους Ιππότες, υπάρχει άνθιση των γραμμάτων και των τεχνών, όπως σε όλες της μη τουρκοκρατούμενες ελληνικές περιοχές.

Οι Οθωμανοί

Κατά το έτος 1480 ο Σουλτάνος Μωάμεθ ο Πορθητής δοκίμασε να καταλάβει με το στόλο του τη Δωδεκάνησο. Οι Ιππότες, με τη βοήθεια του ομόθρησκου ελληνικού πληθυσμού, κατόρθωσαν να αποκρούσουν τους Τούρκους. Όμως, το 1522 ο Σουλτάνος Σουλεϊμάν ο Α’ ο Μεγαλοπρεπής πολιόρκησε και πάλι τη Ρόδο, που παραδόθηκε μετά από ηρωική αντίσταση, την 1η Ιανουαρίου 1523, ενώ την τύχη της είχε μετά από ένα χρόνο και η Κως. Από δε το 1537 όλα τα νησιά του νοτιοανατολικού Αιγαίου αποτελούν πλέον τμήμα της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Στον Αγώνα της Εθνικής Παλιγγενεσίας το 1821, η Δωδεκάνησος βρέθηκε αλληλέγγυα στο μαχόμενο Έθνος. Η Κως υπέστη τις σφαγές των Οθωμανών, ενώ η Κάσος που με τον στόλο της πρόσφερε σημαντικότατες υπηρεσίες στον Αγώνα, καταστράφηκε ολοσχερώς μετά από ηρωική άμυνα, τον Μάιο του 1824. Τα περισσότερα από τα προνομιούχα νησιά, αρχικά τμήμα του πρώτου ελληνικού κράτους, με κυβερνήτη τον Ιωάννη Καποδίστρια, ξαναδόθηκαν στην Τουρκία με το Πρωτόκολλο του Λονδίνου το 1830, με το οποίο ιδρύθηκε το νεοελληνικό κράτος. Την άνοιξη του 1912 η Ιταλία, που πολεμούσε με την Τουρκία για την Κυρηναϊκή, κατέλαβε τα νησιά για να πιέσει τους Τούρκους να υποχωρήσουν, δημιουργώντας στον ελληνικό πληθυσμό των νησιών την ψευδαίσθηση της επικείμενης απελευθέρωσης του, με υποσχέσεις για Αυτονομία και Αυτοδιοίκηση.

Η Ιταλοκρατία

Με την κήρυξη του Α’ Βαλκανικού Πολέμου, τον Οκτώβρη του 1912, η Ιταλία, υπαναχώρησε από την αρχική της θέση και υπέγραψε Συνθήκη Ειρήνης με την Τουρκία, σύμφωνα με την οποία η Ιταλία θα έπαιρνε τη Λιβύη και η Τουρκία θα επανακτούσε τη Δωδεκάνησο. Η Ιταλία, όμως,εξακολούθησε να παραμένει στα νησιά με πρόσχημα την πλήρη εφαρμογή από την Τουρκία των όρων της Συνθήκης. Με τη λήξη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου η Ελλάδα ζήτησε επίσημα τη Δωδεκάνησο από την Ιταλία, επικαλούμενη λόγους εθνικοϊστορικούς. Η Ιταλία, εκμεταλλευόμενη τη Μικρασιατική Καταστροφή, πέτυχε την υπογραφή της Συνθήκης της Λωζάνης στις 24.7.1923, με την οποία η Τουρκία παραιτήθηκε επισήμως των δικαιωμάτων της στη Δωδεκάνησο που έγινε πλέον ιταλική κτήση με ειδική νομοθετική αυτονομία. Τα Δωδεκάνησα ονομάστηκαν «Ιταλικά νησιά του Αιγαίου» και υπέστησαν τη σκληρότερη ίσως πολιτική που επέβαλε ποτέ η Ιταλία σε κυριαρχούμενη από αυτή ξένη κτήση. Με μία σειρά αλλεπάλληλων διαταγμάτων, τη δήμευση περιουσιών, την ίδρυση Καθολικής Αρχιεπισκοπής, τον έλεγχο της εκπαίδευσης, την επιβολή της ιταλικής ιθαγένειας καθώς και μία σειρά κατασταλτικών μέτρων που οδήγησαν ακόμα και σε αιματηρές συγκρούσεις με τον δωδεκανησιακό λαό, τόσο ο πρώτος όσο και ο δεύτερος Ιταλός κυβερνήτης, ο Mario Lago και ο Duce De Vecchi αντίστοιχα που τον διαδέχθηκε το 1936, κυβέρνησαν με στρατιωτικό νόμο και ιδιαίτερα σκληρά μέτρα. Σε γενικές γραμμές μπορούμε να πούμε ότι, κατά την περίοδο που κατείχαν τη Δωδεκάνησο, οι Ιταλοί εργάστηκαν μεθοδικά για τον αφελληνισμό του ντόπιου πληθυσμού με την ιταλοποίηση της Παιδείας, έπληξαν την Ορθόδοξη Εκκλησία, χτύπησαν τη γεωργία, εμπόδισαν την ανάπτυξη της αλιείας, δεν βοήθησαν την ανάπτυξη βιομηχανίας, ούτε για την επεξεργασία γεωργικών προϊόντων, εγκατέλειψαν τα χωριά σε μεσαιωνικές συνθήκες υγιεινής, πήραν τα πλουσιότερα χωράφια από τις ελληνικές κοινότητες και τα έδωσαν σε ιταλούς εποίκους υπό μορφή δύο μεγάλων γεωργικών συνεταιρισμών, και προσπάθησαν να απομακρύνουν τους Έλληνες κατοίκους των νησιών από τη διοίκηση του τόπου τους. Δηλαδή με χαρακτηριστικά έργα βιτρίνας προσπάθησαν να επιβάλλουν έναν ιταλικό χαρακτήρα στα νησιά, αδιαφορώντας για την υποδομή και την ουσιαστική ανάπτυξη τους. Για να χρησιμοποιήσουμε τα λόγια του Ταξίαρχου Χ. Τσιγάντε, αρχηγού της Ελληνικής Στρατιωτικής Αποστολής Δωδεκανήσου και ιδρυτή του Ιερού Λόχου που απελευθέρωσε τα Δωδεκάνησα το 1944-45: «έχτισαν άχρηστα παλάτια οι Ιταλοί και υπόγειες αποθήκες και πυροβολεία και η Ρόδος δεν έχει λιμάνι. Και μες στην πόλη τα ελληνόπουλα κάνουν μάθημα ξυπόλητα στον νάρθηκα των Αγίων Αναργύρων». Το αποτέλεσμα ήταν δεκάδες χιλιάδες Δωδεκανησίων να πάρουν το δρόμο της εξορίας και να εγκατασταθούν στην Αυστραλία, την Αίγυπτο, την ελεύθερη Ελλάδα, τις Η.Π.Α, τη Νότια Αμερική, την Αιθιοπία και αλλού.

Η Τουρκία

Η Τουρκία, παρά την παραίτηση της από τη Δωδεκάνησο με τη Συνθήκη της Λωζάνης, δεν βγήκε ποτέ οριστικά από το παιχνίδι. Το γεγονός ότι «δεν υπήρχαν τουρκικά ίχνη στα νησιά παρά τους αιώνες τουρκικής κατοχής» δεν εμπόδισε τους Τούρκους. Αιτία η στρατηγική θέση της Δωδεκανήσου και η εγγύτητα της στις μικρασιατικές ακτές. Η αρχή έγινε με τη διατύπωση αμφισβητήσεων για τα ακριβή όρια ανάμεσα στην ιταλοκρατούμενη Δωδεκάνησο και την τουρκική επικράτεια. Στις 4.1.1932 υπογράφηκε στην Αγκυρα ιταλοτουρκική σύμβαση που οριοθετούσε ορισμένα σημεία στη θαλάσσια περιοχή του Καστελόριζου. Τα δύο μέρη αντήλλαξαν επιστολές, δια των οποίων ανέλαβαν την υποχρέωση να καθορίσουν και το υπόλοιπο τμήμα των ιταλοτουρκικών θαλασσίων συνόρων στην περιοχή της Δωδεκανήσου. Ο καθορισμός επισημοποιήθηκε με το πρακτικό που υπογράφηκε στην Αγκυρα την 28.12.1932. Με τη συμφωνία αυτή προσδιορίστηκε πού ανήκουν όλα τα νησαία εδάφη της περιοχής, τα οποία «ουδεμίας αμφισβητήσεως αποτελούν αντικείμενον». Αφορμή για καινούρια εμπλοκή της Τουρκίας ήταν ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος που ώθησε την Αγγλία και τη Γαλλία να ζητήσουν τη βοήθεια της. Οι διαπραγματεύσεις οδήγησαν στην υπογραφή της Συνθήκης αμοιβαίας βοήθειας Γαλλίας-Αγγλίας-Τουρκίας στις 19/10/1939. Η Συνθήκη αυτή προέβλεπε ότι η Τουρκία θα έδινε κάθε δυνατή βοήθεια στους εταίρους της σε περίπτωση επιθετικής ενέργειας μίας ευρωπαϊκής δύναμης που θα οδηγούσε σε πόλεμο στη Μεσόγειο. Θα βοηθούσε επίσης τους εταίρους της αν αυτοί εμπλέκονταν σε πόλεμο εξαιτίας των εγγυήσεων που έδωσαν στην Ελλάδα και τη Ρουμανία τον Απρίλιο του 1939. Οι Αγγλογάλλοι με τη σειρά τους θα βοηθούσαν την Τουρκία αν έπεφτε θύμα επιθετικής ενέργειας εκ μέρους ευρωπαϊκού κράτους, ή αν εμπλεκόταν στον πόλεμο εξαιτίας των υποχρεώσεων που απέρρεαν από το Βαλκανικό Σύμφωνο.

Στη Συνθήκη αυτή υπήρχε συνημμένη στρατιωτική σύμβαση, της οποίας το άρθρο 3 προέβλεπε ότι σε ενδεχόμενη επιχείρηση κατάληψης της Δωδεκανήσου, θα χρησιμοποιούνταν τουρκικές κυρίως δυνάμεις σε συνεργασία με όσες βρετανικές θα υπήρχαν διαθέσιμες εκείνη τη στιγμή. Αυτό ήταν το συμμαχικό δόλωμα για να κερδίσουν τη συμμετοχή της Τουρκίας στον πόλεμο και στο πλευρό τους. Οι Τούρκοι όμως δεν ήταν διατεθειμένοι να σπάσουν το βολικότατο καθεστώς της ουδετερότητας. Μάλιστα μετά την υπογραφή της Συμφωνίας αυτής φρόντισαν να μην της δώσουν μεγάλη δημοσιότητα, αποφεύγοντας ταυτόχρονα οποιαδήποτε κριτική στη γερμανική πολιτική. Έτσι ήλπιζαν να καθησυχάσουν και τις ανησυχίες αυτής της πλευράς. Παρ’ όλα αυτά άρπαξαν την ευκαιρία στο πλαίσιο των συνεχών διαπραγματεύσεων τους με τους συμμάχους να τονίσουν το ενδιαφέρον τους για τη Δωδεκάνησο, τη βουλγαρική Θράκη και την Αλβανία εντός της σφαίρας επιρροής της Τουρκίας. Το θέμα έμεινε στάσιμο τότε, γιατί η Τουρκία δεν βοήθησε τελικά την Ελλάδα στον πόλεμο.

Το διπλωματικό παρασκήνιο

Η μελέτη των αρχείων δείχνει καθαρά ότι η Δωδεκάνησος βρισκόταν εν μέσω γενικού παζαρέματος. Είναι χαρακτηριστικό ότι, ενώ στο διπλωματικό επίπεδο, το φθινόπωρο του 1945 το Συμβούλιο των υπουργών Εξωτερικών στο Λονδίνο αναγνώριζε ότι η Δωδεκάνησος έπρεπε να δοθεί στην Ελλάδα, έως τον Ιούνιο του επόμενου έτους οι Βρετανοί, συμφωνώντας με την αμερικανική πρόταση, παζάρευαν το Καστελόριζο και συζητούσαν να δοθεί στην Τουρκία ενώ δεν υπήρχε, επίσημα τουλάχιστον, κανένα τουρκικό αίτημα. Ξαφνικά άρχισαν να κυκλοφορούν φήμες ότι τα Δωδεκάνησα θα συνδυαστούν με την τύχη των Στενών. Την άλλη μέρα η Ε.Σ.Σ.Δ συγκατατέθηκε σε μια αιφνίδια μεταστροφή της στην επίλυση του Δωδεκανησιακού, καταπλήσσοντας τους πάντες. Πιθανότατα η Ε.Σ.Σ.Δ έχασε τις ελπίδες της να κερδίσει κάτι από τη νομή των ιταλικών αποικιών, ή τις στρατιωτικές βάσεις στο Αιγαίο που τόσο πολύ επιθυμούσε, και αποφάσισε να υποστηρίξει αυτό που έως πριν θεωρούσε ως αντιδραστικό και σωβινιστικό αίτημα της Ελλάδας (στα εθνικά αιτήματα της χώρας εντασσόταν και η επαναχάραξη της ελληνοβουλγαρικής μεθορίου, κάτι που ήταν οδυνηρό για τη Σοβιετική Ένωση και τις σχέσεις της με το εγκαταστημένο πια στην εξουσία φίλο, κομμουνιστικό κόμμα της Βουλγαρίας). Συναινώντας άλλωστε στην παραχώρηση της Δωδεκανήσου διευκόλυνε πολιτικά τη θέση του ΚΚΕ απέναντι στον ελληνικό λαό.

Αντίθετα, πάντως, με την τακτική της Σοβιετικής Ένωσης, ο ρόλος των Βρετανών αποδείχτηκε τελικά, παρά τη διφορούμενη στάση τους, πολύ χρησιμότερος για τα ελληνικά συμφέροντα. Πρέπει να επισημάνομε ότι η διφορούμενη στάση των Βρετανών δεν παρεξηγήθηκε μόνον από τους Έλληνες αλλά και από τους Ιταλούς της Δωδεκανήσου, οι οποίοι νόμιζαν ότι είχαν κερδίσει τη συμπάθεια και το ενδιαφέρον της βρετανικής κυβέρνησης. Έφτασαν μάλιστα στο σημείο να σκεφθούν οι Ιταλοί ότι η Βρετανία ετοιμάζει ένα ιδιόμορφο, και πάντως ελεγχόμενο από αυτούς, καθεστώς για τη Δωδεκάνησο. Η έρευνα όμως του αρχειακού υλικού των βρετανικών αρχείων αποκαλύπτει ότι στην πραγματικότητα οι Βρετανοί δεν είχαν καμία επιφύλαξη για την ενσωμάτωση της Δωδεκανήσου στην Ελλάδα. Εκτός από την αναμφισβήτητη ελληνικότητα των νησιών, ένας λόγος παραπάνω ήταν ότι τα άλλα εδαφικά αιτήματα της Ελλάδας ήταν πιο δύσκολο να πραγματωθούν και η ελληνική κυβέρνηση είχε ανάγκη μιας επιτυχίας για να αποκτήσει ένα πλεονέκτημα στον αγώνα της με την Αριστερά. Η αλήθεια είναι λοιπόν ότι οι Βρετανοί είχαν αγωνία να προσφέρουν μια τέτοια επιτυχία στην ελληνική κυβέρνηση. Ήταν απλώς η στάση των Αμερικανών αλλά και ο φόβος της Ε.Σ.Σ.Δ που τους εμπόδιζαν να κάνουν βιαστικές κινήσεις. «Αν αποτύχομε να δώσομε τα νησιά στην Ελλάδα, ενώ τα ελέγχομε, θα γελοιοποιηθούμε διεθνώς, τη στιγμή που η Ρωσία μοιράζει εχθρικά εδάφη στους δορυφόρους της», υπογράμμιζε ο Βρετανός υπουργός Εξωτερικών Ernest Bevin το Σεπτέμβρη του 1945 σε σχετικό υπόμνημα του. Πρέπει να σημειωθεί τέλος ότι υπήρχε και μια βασική διαφορά νοοτροπίας ανάμεσα στους Έλληνες και τους Βρετανούς που δημιουργούσε παρεξηγήσεις. Το παραδοσιακό βρετανικό φλέγμα ήταν που τους εμπόδιζε να κατανοήσουν γιατί επείγονται τόσο πολύ οι Έλληνες Δωδεκανήσιοι να ενωθούν με την Ελλάδα. «Επιθυμούν τόσο πολύ την ένωση που τους έγινε νεύρωση!» σημείωνε στις 2.7.1946 ο Βρετανός πρέσβυς Reilly. Η οπτική του βρετανικού υπουργείου των Εξωτερικών είναι αλήθεια ότι ήταν σαφής ήδη από το Μάρτη του 1943. Δηλαδή οι Βρετανοί (α) έβλεπαν ευνοϊκά το θέμα παραχώρησης των Νήσων στην Ελλάδα αν και δήλωναν «όχι από τώρα δεσμεύσεις», (β) στο ζήτημα της συμμετοχής του ελληνικού στρατού σε μελλοντικές επιχειρήσεις στη Δωδεκάνησο απαντούσαν «είναι στρατιωτικό θέμα. Εμείς πάντως θα εισηγηθούμε ευνοϊκά», (γ) για τη συμμετοχή Ελλήνων στη μελλοντική διοίκηση της Δωδεκανήσου τα πράγματα ήταν ακόμα πιο περίπλοκα. Το βρετανικό υπόμνημα κατέληγε στην ευχή να μη χρειαστεί η συμμετοχή της Τουρκίας στη μελλοντική δωδεκανησιακή επιχείρηση, γιατί η Τουρκία θα ζητούσε σίγουρα ανταλλάγματα που θα περιέπλεκαν τρομερά την κατάσταση. Με βάση αυτό το σκεπτικό απάντησε ο Eden στο τηλεγράφημα του Churchill που πρότεινε να ζητήσουν βοήθεια από τους Τούρκους, δηλαδή αεροπορικές διευκολύνσεις, με αντάλλαγμα τη Ρόδο. Η εμπειρία όμως του Eden από συζητήσεις του στο Κάιρο, αμέσως μετά τη διάσκεψη της Μόσχας, με τον Τούρκο ΥΠΈΞ Νουμέν Μενεμετζίογλου το Νοέμβριο του ίδιου χρόνου ήταν πέρα για πέρα αρνητική. «Κανένας δεν είναι τόσο κουφός, όσο ένας Τούρκος που δεν θέλει να πεισθεί»,έγραφε ο Eden στον Churchill. Ο Eden πίστευε ότι οι Τούρκοι πάλι δεν θα αναλάμβαναν τις ευθύνες τους και το μόνο αποτέλεσμα θα ήταν η παράβαση του δόγματος «καμμία εδαφική συζήτηση πριν από τον πόλεμο» και η αγανάκτηση των Ελλήνων συμμάχων τους.

Μετά την αλλαγή της στάσης της Ε.Σ.Σ.Δ που τάχθηκε υπέρ της παράδοσης της Δωδεκανήσου στην Ελλάδα γνωστοποιήθηκε από το βρετανικό ΥΠΈΞ στις ελληνικές αρχές ότι τα νησιά θα παραδοθούν μόλις υπογραφεί η ιταλική συνθήκη ειρήνης και ότι το ίδιο θα ερχόταν σε επαφή με τους Αμερικανούς για να ρυθμιστούν οι λεπτομέρειες της μεταβίβασης αυτής. Τον Ιούλιο του 1946 ο έλληνας πρωθυπουργός Κ. Τσαλδάρης επισκέπτεται το Λονδίνο για επείγουσες συνομιλίες με τον αμερικανό υπουργό των Εξωτερικών James Byrnes και τον βρετανό ομόλογο του Ε. Bevin. Εκμεταλλευόμενος την ευκαιρία, ζητά από τον Bevin να επιτραπεί η αποστολή μερικών ελλήνων αξιωματούχων για να μετάσχουν στη διοίκηση των Νησιών, μαζί με τους Βρετανούς. Ο Bevin, όπως και οι Αμερικανοί λίγο αργότερα, συμφώνησε υπό την αίρεση ότι αυτό θα γίνει σιωπηρά για να μη δώσει λαβή για σχόλια. Το εντυπωσιακό είναι ότι τόνισε στον έλληνα πρωθυπουργό ότι παραχώρησε και το Καστελόριζο στην Ελλάδα, αν και η κυβέρνηση του το είχε υποσχεθεί αρχικά στην Τουρκία λόγω εγγύτητας. Η Ελλάδα έπρεπε να υποσχεθεί τώρα ότι
δεν θα υπέθαλπε τις φήμες που κυκλοφορούσαν για διεκδίκηση, ή αυτονομία της Ίμβρου και της Τενέδου, γιατί η Τουρκία είχε ανησυχήσει. Ο Κ. Τσαλδάρης τον διαβεβαίωσε ότι η Ελλάδα έχει τις καλύτερες διαθέσεις απέναντι στην Τουρκία και δεν υπήρχε λόγος ανησυχίας. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Bevin είχε χρησιμοποιήσει και ένα άλλο δυνατό επιχείρημα για να προλάβει πιθανές αντιρρήσεις των Τούρκων: κάθε προβολή διεκδίκησης του Καστελόριζου και της Σύμης από την Τουρκία θα ενθάρρυνε τους Σοβιετικούς να πιέσουν για αναθεώρηση του καθεστώτος των Στενών. Αυτό ήταν ικανό φόβητρο, δεδομένης της τουρκοσοβιετικής έντασης που επικρατούσε εκείνη την εποχή. Τελικά η ενσωμάτωση της Δωδεκανήσου εγκρίθηκε ομόφωνα στις 21.9.1946 από την πολιτική και εδαφική επιτροπή για τη συνθήκη ειρήνης με την Ιταλία. Ο προσδιορισμός όμως των ορίων της εκχωρούμενης περιοχής δεν ήταν σαφής. Η διατύπωση της πρώτης παραγράφου του άρθρου 12 του σχεδίου ήταν ότι «η Ιταλία εκχωρεί στην Ελλάδα κατά πλήρη κυριαρχίαν τας νήσους της Δωδεκανήσου» χωρίς να τις κατονομάζει. Σημειωτέον ότι, όταν παραχωρήθηκαν από την Τουρκία στην Ιταλία με τη Συνθήκη της Λωζάνης, τα νησιά είχαν απαριθμηθεί και προσαρτήθηκε και σχετικός χάρτης. Τελικά με τη μεσολάβηση του Ιωάννη Πολίτη, στο κείμενο της Συνθήκης ενσωματώθηκε απαρίθμηση των δεκατεσσάρων μεγαλύτερων νησιών και μνεία ότι παραχωρούνται επίσης και οι νησίδες και βραχονησίδες οι παρακείμενες των νησιών. Η ελληνική κυβέρνηση κατά την ημέρα της υπογραφής της Συνθήκης, δηλαδή στις 10.2.1947, διευκρίνισε με τις παρατηρήσεις της ότι οι μνημονευόμενες, παρακείμενες των νησιών νησίδες και βραχονησίδες είναι αυτές που ευρίσκοντο υπό ιταλική κυριαρχία, όταν εισήλθε η Ιταλία στον πόλεμο. Σήμερα, η τόνωση της εθνικής μνήμης με τον εορτασμό της επετείου της 10ης Φεβρουαρίου έχει διπλό στόχο μετά την εκδήλωση της τουρκικής αδιαλλαξίας στο Αιγαίο και την έγερση επιχειρημάτων περί υπάρξεως «γκρίζων ζωνών». Στο συνημμένο τηλεγράφημα no 198 με ημερομηνία 2.2.1933 της Ιταλικής Διοικήσεως των Νήσων του Αιγαίου χάρτη που απευθύνεται σε όλες τις στρατιωτικές βάσεις της Ιταλίας στα νησιά, καθορίζονται τα όρια της ιταλικής κυριαρχίας στα ιταλοτουρκικά χωρικά ύδατα, όπως αυτά ορίσθηκαν στο πρακτικό του Δεκεμβρίου του 1932.

Ο χάρτης, χαραγμένος δια χειρός, σε χαρτί σχεδιαστηρίου, υπογράφεται από τον Ιταλό ναύαρχο Soldati και τον Τούρκο αξιωματικό του ναυτικού Erugrul Bey. Μετά την κρίση σταΊμια, που είναι δύο από τις βραχονησίδες που ανήκουνστο δωδεκανησιακό σύμπλεγμα στο Αιγαίο, η δημοσιοποίηση του εγγράφου αυτού από την Υπηρεσία Διπλωματικού Αρχείου του Ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών το 1997 στον τόμο «Δωδεκάνησος-Η μακρά πορεία προς την ενσωμάτωση» (εκδ. Καστανιώτης) αποκτά ιδιαίτερη σημασία και βαρύτητα. Η ανάληψη της διοίκησης των νησιών από την Ελλάδα έγινε στις 31 Μαρτίου 1947 με την παράδοση από τους Βρετανούς στον Έλληνα στρατιωτικό διοικητή Αντιναύαρχο Π. Ιωαννίδη, ένα μήνα σχεδόν μετά την υπογραφή της Συνθήκης Ειρήνης. Οι Βρετανοί ζήτησαν αρχικά να τους καταβληθούν τα έξοδα της στρατιωτικής διοικήσεως της Δωδεκανήσου πριν αποχωρήσουν, αλλά εν συνεχεία και μετά από πιέσεις του ελληνικού Υπουργείου των Εξωτερικών, απέσυραν το αίτημα. Η περίοδος της ελληνικής στρατιωτικής διοικήσεως αποτέλεσε το τελευταίο και προπαρασκευαστικό στάδιο πριν από την επίσημη προσάρτηση των νησιών στην Ελλάδα, η οποία πραγματοποιήθηκε με την επικύρωση της Συνθήκης Ειρήνης. Η χαρά και ο πόνος των Δωδεκανησίων για την Ένωση με τη Μητέρα Ελλάδα μπορεί ναπεριγραφεί με ένα χαρακτηριστικό γεγονός που έχει παραμείνει ολοζώντανο στη μνήμη των Καλυμνίων. Μετά την υποστολή της αγγλικής σημαίας και την ανύψωση της ελληνικής, οι Καλύμνιοι αποχώρησαν σκυφτοί και η πλατεία του νησιού άδειασε. Τότε, ο άγγλος αξιωματικός, ξαφνιασμένος, ρώτησε τον έλληνα συνάδελφο του ταγματάρχη Ζαχαράκη γιατί έφυγε τόσο γρήγορα όλος ο κόσμος. Διερωτήθηκε μάλιστα μήπως είχαν δυσαρεστηθεί από τη μετάβαση της εξουσίας από τους Αγγλους στους Έλληνες. Ο μετέπειτα στρατηγός Ζαχαράκης, χωρίς να πει τίποτε, οδήγησε τον άγγλο αξιωματικό στο νεκροταφείο του νησιού. Εκεί ήταν μαζεμένοι όλοι οι Καλύμνιοι. Είχαν πάει στο νεκροταφείο να αναγγείλουν στους προγόνους τους ότι η Κάλυμνος ξαναγινόταν ελληνική. Γιατί είχε γίνει έθιμο, όσοι πέθαιναν να αφήνουν ευχή και κατάρα να τους το πουν μόλις η Κάλυμνος ξαναγινόταν ελληνική.

«Τότε είπε και γεννήθηκε η θάλασσα…Και στη μέση της έσπειρε κόσμους μικρούς»,έγραψε ο Έλληνας ποιητής, κάτοχος του βραβείου Νόμπελ, Οδυσσέας Ελύτης. Φαίνεται ότι οι θεοί επέδειξαν, περισσή επιμέλεια και υπομονή όταν φιλοτεχνούσαν αυτόν τον τόπο. Και αναγκάσθηκαν να κάνουν πολλές δοκιμές, κι ας ήταν θεοί, για να συνταιριάξουν τόσο καλά στεριά, βράχους και θάλασσα. Αυτό είναι το Αιγαίο.

Αναπόσπαστο τμήμα του ελληνισμού που για 6 χιλιάδες χρόνια, λόγω της γεωγραφικής του θέσης και της φυσικής του διαμόρφωσης με τις εκατοντάδες μικρά και μεγάλα νησιά μετέφερε μηνύματα από τη μια ήπειρο στην άλλη. Κοιτίδα πολιτισμού και πηγή έμπνευσης και δημιουργίας. Στο Αιγαίο όλα είναι ουσιώδη, τίποτε περιττό. Το τοπίο, σαν αρχαίος ναός, αποτυπώνει αβίαστα και απλά την αιωνιότητα. Η ελιά, η συκιά και η άμπελος ήταν το στολίδικαι ηδόξα του τόπου. Το νερό, λίγο και ακριβό. Ο άνθρωπος χρειάστηκε με υπομονή να σκάψει τον βράχο για να κάνει δυνατή την επιβίωση του, να παράγει, να δημιουργήσει, να χτίσει ναούς, κάστρα και γεφύρια, δρόμους. Πέρασαν κατακτητές, ληστές και πειρατές. Οι άνθρωποι δεν κουράστηκαν γιατί η γη ήταν λίγη, μα ο ουρανός απέραντος «για να διαβάζει μόνος του την απεραντοσύνη» όπως έγραψε ο νομπελίστας ποιητής, Οδυσσέας Ελύτης.

yannisk.wordpress.com
ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ

ΤΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΝΑΥΑΓΙΟ ΤΩΝ ΙΜΙΩΝ

γράφει ο Γιάννης Χ. Κουριαννίδης
Διευθυντής περιοδικού «Ενδοχώρα»

«Ευχαριστώ τους Αμερικανούς»! Υπάρχουν φράσεις που δεν είναι απλώς ατυχείς, αλλά ιστορικές ομολογίες ήττας. Η φράση του τότε πρωθυπουργού Κώστα Σημίτη, 30 χρόνια πριν, από το βήμα της Βουλής, μετά την κρίση των Ιμίων, ήταν μία δημόσια παραδοχή πολιτικής ανεπάρκειας. Η τότε κυβέρνηση αναγνώρισε, με τη φράση αυτή, ότι δεν μπορούσε να δώσει λύση και έτσι προχώρησε σε … απευθείας ανάθεσή της!

Τα Ίμια ήταν μία στρατηγική συντριβή χωρίς μάχη. Για πρώτη φορά η Ελλάδα αποδέχθηκε εμπράκτως ότι η κυριαρχία της μπορεί να τεθεί υπό διαπραγμάτευση. Και το έκανε από φόβο! Η χυδαία παραποίηση της πραγματικότητας με το ψευτοδίλημμα: «Τι θέλετε να κάνουμε; Πόλεμο;» αποπειράθηκε να γίνει το άλλοθι της τότε κυβέρνησης. Κανείς όμως δεν απαιτούσε πόλεμο, παρά απλώς στοιχειώδη κρατική αξιοπρέπεια, αποφασιστικότητα και ενεργοποίηση της αποτρεπτικής ισχύος της πατρίδας μας. Αντί γι᾽ αυτά, είδαμε ένα κράτος παραλυμένο, μία κυβέρνηση σε πανικό και μία ηγεσία που έψαχνε εναγωνίως σωσίβιο σωτηρίας στην Ουάσινγκτον. Δεν υπήρξαν ούτε ενιαίο σχέδιο αποφάσεων ούτε πολιτική πυγμή. Υπήρξαν μόνο σύγχυση, αναποφασιστικότητα και μετακύλιση ευθυνών. Ένοπλες δυνάμεις υπήρχαν. Πολιτική βούληση δεν υπήρχε.

Η αποδοχή του εξευτελιστικού «no ships, no flags, no troops» εξίσωσε τον νόμιμο κυρίαρχο με τον εισβολέα και από εκείνη τη νύχτα γεννήθηκαν οι «γκρίζες ζώνες». Όχι ως νομική πραγματικότητα, αλλά ως πολιτικό τετελεσμένο που επέβαλε η Τουρκία και αποδέχθηκε σιωπηρά η Ελλάδα.

Αυτή ήταν και η βαριά κληρονομιά των Ιμίων: Η θεσμοποίηση της υποχωρητικότητας! Και δυστυχώς, καμιά μεταγενέστερη κυβέρνηση δεν τόλμησε να ανατρέψει αυτό το προηγούμενο. Αντί να αποκαταστήσουν την αποτρεπτική αξιοπιστία της πατρίδας, όλες κινήθηκαν και κινούνται στη λογική της διαχείρισης του προβλήματος. Έτσι άνοιξε ο δρόμος για το τουρκικό αφήγημα της «γαλάζιας πατρίδας».

Η Άγκυρα δεν ξύπνησε ένα πρωί με επεκτατικές φαντασιώσεις, που έτσι κι αλλιώς αυτές είναι κυρίαρχες στη νοοτροπία και στην ιστορία των Τούρκων. Τις συγκεκριμένες φαντασιώσεις της στο Αιγαίο, τις έκτισε μεθοδικά, βήμα – βήμα, πάνω στην ελλαδίτικη ατολμία και στη μόνιμη αναζήτηση «ήρεμων νερών». Κάθε υπέρπτηση, κάθε NAVTEX, κάθε αμφισβήτηση κυριαρχίας μας είναι απότοκα εκείνης της νύχτας.

Με τις πομπώδεις επικλήσεις μας του διεθνούς δικαίου, η Άγκυρα γελά. Γιατί ξέρει καλά ότι το διεθνές δίκαιο δεν επιβάλλεται από μόνο του, αλλά απαιτεί ισχύ, αποφασιστικότητα, σαφή στρατηγική, και ότι χωρίς αποτροπή είναι απλώς ευχή.

Η Ελλάδα πάσχει διαχρονικά από την έλλειψη ενός συγκροτημένου εθνικού σχεδίου αντιμετώπισης κρίσεων ή, αν διαθέτει, αρνείται να το εφαρμόσει όταν έρθει η ώρα. Κυριαρχεί ο φόβος του πολιτικού κόστους, η μικροπολιτική λογική ή η ψευδαίσθηση ότι θα μας σώσουν οι «σύμμαχοι»!

Το «ευχαριστώ τους Αμερικανούς» αποτέλεσε την επιτομή μιας νοοτροπίας υποτέλειας. Ήταν η επίσημη παραδοχή ότι η Ελλάδα παραιτήθηκε από την πρωτοβουλία των κινήσεών της και αποδέχθηκε έναν ρόλο παθητικού παρατηρητή των εξελίξεων, στα ίδια της τα σύνορα.

Τα Ίμια δεν ανήκουν στο παρελθόν. Είναι ζοφερό παρόν. Αποτυπώνονται σε κάθε τουρκική πρόκληση που μένει αναπάντητη, σε κάθε «διάλογο» χωρίς προϋποθέσεις, σε κάθε κυβέρνηση που «μπερδεύει» τη σύνεση με τη δειλία. Και όσο αυτή η νοοτροπία δεν ανατρέπεται, η πατρίδα θα συνεχίσει να πληρώνει βαρύ το τίμημα εκείνης της νύχτας, κατά την οποία δεν χάθηκε απλώς έδαφος. Χάθηκε στρατηγική, αυτοσεβασμός και πολιτική αξιοπιστία!

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΚΟΣΜΟΣ 

1.500 ΑΝΕΚΔΟΤΕΣ ΕΠΙΣΤΟΛΕΣ ΤΟΥ ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗ ΣΤΗ ΔΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑ

Μουσεῖο στήν μνήμη τοῦ ἥρωος τῆς Ἐπαναστάσεως τοῦ 1821 ἱδρύει ἡ οἰκογένεια Στασινοπούλου – Ἀνακοινώσεις στίς 23 Μαρτίου – Ἡ ἀλληλογραφία του μέ τήν Ἐθνοσυνέλευση γιά τόν Καποδίστρια

Μέ τήν συμπλήρωση 205 ἐτῶν ἀπό τήν ἔναρξη τῆς Ἐπαναστάσεως τοῦ 1821, θά ἱδρυθεῖ μέ δωρεά τῆς οἰκογενείας Στασινοπούλου Μουσεῖο ἀφιερωμένο στόν πρωτεργάτη τῆς ἐθνεγερσίας, τόν Θεόδωρο Κολοκοτρώνη. Οἱ σχετικές ἀνακοινώσεις ἀναμένεται νά γίνουν στίς 23 Μαρτίου 2026, ἐπέτειο τῆς ἡμέρας κατά τήν ὁποία ἄρχισαν οἱ ἐπαναστατικές κινήσεις μέ τήν ἀπελευθέρωση τῆς πόλεως τῆς Καλαμάτας, κινήσεις πού προηγήθηκαν τῆς 25ης Μαρτίου, ἡμέρας τοῦ Εὐαγγελισμοῦ τῆς Θεοτόκου πού σημειολογικῶς ἐπελέγη γιά τήν ὕψωση τοῦ λαβάρου τῆς Ἐπαναστάσεως.

Ἡ ἵδρυσις τοῦ Μουσείου αὐτοῦ, πού θά ἀναδείξει σημαντικές ὄψεις τῆς Ἱστορίας τοῦ 1821, ἀλλά καί τήν ψυχοσύνθεση καί τίς προσδοκίες τοῦ πρωταγωνιστοῦ τοῦ πολέμου στόν Μοριᾶ, ἔρχεται σέ μιά χρονική στιγμή κατά τήν ὁποία ἡ Ἑλλάς ἀντιμετωπίζει μιάν ἔξαρση τῆς διαχρονικῆς ἀπειλῆς τῶν Τούρκων. Μέ τόν νεο-οθωμανισμό τοῦ Ἐρντογάν νά ἀποτελεῖ κεντρικό σημεῖο πολιτικῆς, ἡ Ἄγκυρα διεκδικεῖ τό Αἰγαῖο καί ἀμφισβητεῖ κυριαρχικά δικαιώματα καί νησιά πού ἀπελευθερώθηκαν μέ ἀγῶνες καί αἷμα.

Ἡ ἀπάντησις στόν ἐπεκτατισμό αὐτό δίδεται διά τῆς προβολῆς τοῦ ἐνδόξου παρελθόντος καί τῶν γραπτῶν πού μᾶς ἄφησαν οἱ πρωταγωνιστές τῆς Ἐθνεγερσίας. Αὐτοί πού ἀμφισβήτησαν τήν ἰσχύ τῆς τότε Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας (πολύ ἰσχυροτέρας ἀπό τήν σημερινή Τουρκία), τήν κατενίκησαν καί ἀπελευθέρωσαν τήν Ἑλλάδα. Εἶναι λοιπόν ἡ πλέον κατάλληλη στιγμή γιά νά ἀποκτήσουν πρόσβαση οἱ Ἕλληνες στίς ἀντιλήψεις τοῦ Θεοδώρου Κολοκοτρώνη. Ἀντιλήψεις πού ἀποτυπώνονται σέ 1.500 ἀνέκδοτες ἐπιστολές του, οἱ ὁποῖες θά ἐκτεθοῦν στό Μουσεῖο πού θά ἱδρυθεῖ. Ἐπιστολές πού παρέμεναν ἄγνωστες μέχρι σήμερα καί οἱ ὁποῖες εἶχαν διασωθεῖ στήν συλλογή τοῦ ναυάρχου Θεοφανίδη μέχρις ὅτου περιῆλθαν στήν κατοχή τῆς οἰκογενείας Στασινοπούλου.

Στίς ἐπιστολές αὐτές ἀναδεικνύεται ἡ συνολική ἀντίληψις τοῦ ἥρωος τῆς Ἐπαναστάσεως γιά τόν ἀγῶνα τῶν Ἑλλήνων ὑπέρ Ἐλευθερίας, ἀλλά καθίσταται ξεκάθαρη καί ἡ προσέγγισίς του σέ σημαντικά ζητήματα ἀπό τά ὁποῖα ἐκρίθη ἡ ἐξέλιξις τοῦ Ἀγῶνος καί ἡ ἵδρυσις τοῦ κράτους τῆς νέας Ἑλλάδος. Μεταξύ αὐτῶν, ἡ ἐξόχως σημαντική ὅσο καί ἐπίκαιρη, λόγῳ τῆς ταινίας γιά τόν Καποδίστρια, ἀλληλογραφία τοῦ ὁπλαρχηγοῦ μέ τήν Γ΄ Ἐθνοσυνέλευση τῆς Τροιζήνας (1927), ἡ ὁποία ἐξέλεξε τόν Ἰωάννη Καποδίστρια ὡς πρῶτο Κυβερνήτη τῆς Ἑλλάδος. Ἀπό τήν ἀλληλογραφία αὐτή προκύπτει ἡ ἐπιμονή τοῦ Θεοδώρου Κολοκοτρώνη στήν ἐπιλογή τοῦ Ἰωάννη Καποδίστρια, καθώς προειδοποιοῦσε τά μέλη τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως ὅτι θά σταματοῦσε τόν ἀγῶνα καί θά ἀπεσύρετο ἀπό τήν Ἑλλάδα στήν περίπτωση κατά τήν ὁποία δέν θά ἐπέλεγαν τόν Ἰωάννη Καποδίστρια.

 

https://www.estianews.gr/kentriko-thema/1-500-%e1%bc%80nekdotes-%e1%bc%90pistoles-to%e1%bf%a6-kolokotroni-stin-dimosiotita/

ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΣΟΥΡΛΑΣ - Ο ΚΑΠΕΤΑΝΙΟΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΕΤΣΙ ΣΩΘΗΚΕ Η ΘΕΣΣΑΛΙΑ 1942-1949 ΤΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΓΙΑΝΝΑΚΕΝΑ ΑΠΟ ΤΗΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΕΛΑΣΓΟΣ

Η Αντίσταση και Δράση του Γρηγόρη Σούρλα όπως αποτυπώνεται στο βιβλίο του συγγραφέα και εκδότη Ιωάννη Γιαννάκενα:“Γρηγόρης Σούρλας - Ο Καπετάνιος της Θεσσαλίας - Έτσι σώθηκε η Θεσσαλία 1942-1949“.

«Ὁ Γρηγόρης Σούρλας γεννήθηκε τό 1909 στό Κάτω Σιατερλί (Δέντρα) Φαρσάλων). Ἡ οἰκογένεια τοῦ Καπετάνιου κατάγονταν ἀπό τό χωριό Ματσούκι Ἰωαννίνων στά Ἀθαμανικά ὄρη.

Ὁ Γρηγόρης Σούρλας στο κλαρί με τούς κλέφτες. Φυγόδικος μέ τόν Γιαγκούλα. Ὁ Σούρλας βρῆκε καταφύγιο στή σπηλιά τοῦ περίφημου λήσταρχου Φώτη Γιαγκούλα, κοντά στό χωριό Μεταξά στά Σέρβια Κοζάνης. Κατόπιν στο κλαρί με τόν Μπόλια. Τελικά παρέδωσε τό κεφάλι τοῦ Μπόλια καί ἔτσι δώθηκε στόν Σούρλα ἀμνηστία.

Μέ τήν κήρυξη τοῦ πολέμου τήν 28η Ὀκτωβρίου 1940, ἐπιστρατεύθηκε στό πυροβολικό καί ὑπηρέτησε στό ἀλβανικό μέτωπο μέχρι τόν Ἀπρίλιο τοῦ 1941.

Ὁ Καπετάνιος συγκρότησε Ομάδα Σούρλα και συγκρούστηκε με τόν Ἄρη Βελουχιώτη. Τόν Ἰούλιο τοῦ 1942 ἵδρυσε αὐτοτελές Ἀρχηγεῖο.

Τόν Αὔγουστο τοῦ 1942 στά ὀρεινά τῆς Θεσσαλίας συγκροτήθηκε μιά καινούργια αντιστασιακή ὀργάνωση (Ε.Σ.Α.Π. - Ἑλληνικός Στρατός Ἀπελευθερωτικῆς Προσπάθειας) ὑπό τή διοίκηση τοῦ ταγματάρχη Γεωργίου Κωστόπουλου μέ στόχο τήν ἀντίσταση κατά τῶν κατακτητῶν.

Τό Ἀρχηγεῖο τῆς Μέσης Ἀνατολῆς ἀναγνώρισε τό ἔνοπλο σῶμα τοῦ Σούρλα ὡς «Ἀρχηγεῖον Φαρσάλων» καί προσχώρησαν στόν ΕΣΑΠ.Τήν νύκτα τῆς 2 πρός 3 Μαρτίου τοῦ 1943, διά ἀπάτης εἰς χωρίον Μορφοβούνιον Καρδίτσης, εἶχε ὡς ἀποτέλεσμα ἀντάρτες τοῦ Βελουχιώτη νά ἀφοπλίσουν τήν Ὁμάδα Κωστόπουλο.

Μάχες, συμπλοκές, ἀψιμαχίες, δολιοφθορές ἐναντίον τῶν κατοχικῶν δυνάμεων.

Τά Φάρσαλα ἦταν σέ κομβικό σημεῖο γιά τίς μεταφορές διότι ἀπό ἐκεῖ περνοῦσε ὁ μοναδικός δημόσιος δρόμος Ἀθήνας-Θεσσαλονίκης καί οἱ σιδηροδρομικές γραμμές Ἀθήνας-Εὐρώπης. Γιά τόν λόγο αὐτό οἱ Δυνάμεις Κατοχῆς πού ἔλεγχαν τήν περιοχή, θέλησαν νά ἀπαλλαγοῦν τελειωτικά ἀπό τόν Σούρλα καί τίς λοιπές δυνάμεις του, οἱ ὁποῖες τούς ἐμπόδιζαν μέ σαμποτάζ καί ἐπιθέσεις. Πολλές φορές διενήργησαν οἱ Ἰταλογερμανοί ἐπιχειρήσεις ἐναντίον αὐτῶν τῶν ὁμάδων χωρίς ὅμως, ποτέ νά ἀπαλλαγοῦν ὁριστικῶς.

Ἀπό τό Ἀρχεῖο τοῦ Σούρλα παραθέτουμε τή Συνοπτική Ἔκθεσις Δράσεως:

«… Ἐν συνεχείᾳ μετέβην εἰς τήν περιοχήν τῆς Ὄρθυος, διά νά εὑρίσκομαι ἐν ἀσφαλείᾳ καί ἐκεῖθεν νά ὀργανώσω τήν περιοχήν τῆς Ἀνατολικῆς Φθιώτιδος καί ἐκεῖθεν ὀρμώμενος νά δημιουργῶ σαμποτάζ εἰς τόν κατακτητή».

«…Τήν 19 Φεβρουαρίου 1942 Δύναμις Ἰταλῶν ἐπιδραμοῦσα εἰς Κάτω Σιατερλί Φαρσάλων ὅπου τό Ἀρχηγεῖον Φαρσάλων, συνέλαβε δώδεκα Ἄγγλους ὑποθαλπομένους ὑπό τοῦ Γρηγορίου Σούρλα. Κατά τήν ἀποχώρησιν τῶν Ἰταλῶν τμῆμα ὑπό τόν Γρηγόριο Σούρλαν ἐπιτεθέν ἀπηλευθέρωσε ἀπό τῶν χειρῶν τῶν Ἰταλῶν ἑπτά Ἄγγλους.

Τόν Μάρτιον τοῦ 1942 ἕν μικρόν τμῆμα τό ὁποῖον παρέμενεν ὁπλισμένον εἰς Βελεστῖνον ὑπό τοῦ ὁπλαρχηγοῦ Καλφούντζου Παναγιώτη ἀνετίναξεν τήν Ἰταλικήν ἁμαξοστοιχίαν τῶν Θεσσαλικῶν σιδηροδρόμων παρά τό Λατομεῖον Βελεστίνου μέ ἀποτέλεσμα τόν φόνον πολλῶν Ἰταλῶν καί τήν καταστροφήν ἀπείρου Πολεμικοῦ ὑλικοῦ.

Τήν 23η Ἰουλίου 1942 δύναμις ἰσχυρά Ἰταλῶν ἐπιδραμοῦσα εἰς Κάτω Σιατερλί Φαρσάλων, ἀφοῦ συνῆψε μάχην καί κατέβαλε ἀπομακρύνασα τήν δύναμιν τοῦ Ἀρχηγείου Φαρσάλων, ἐνέπρησε τά οἰκήματα τοῦ Γρηγορίου Σούρλα διαρπάσασα 2.000 αἰγοπρόβατα τοῦ Γρηγορίου Κ. Σούρλα.

Τήν 27 Φεβρουαρίου 1943, ὁμάς ἐξ εἴκοσιν ἀνδρῶν ὑπό τόν μόνιμον Ἐπιλοχίαν Μάγειραν Γεώργιον, ἐνισχυθείσα κατόπιν ἐντολῆς μου καί ὑπό ἀνδρῶν τοῦ Ἀρχηγείου Φαρσάλων μέ ἀποτέλεσμα τήν κατόπιν συμπλοκῆς αἰχμαλωσίαν τῆς Γερμανικῆς φρουρᾶς τῶν μεταλλείων καί τήν ἀχρήστευσιν ἁπάντων τῶν μηχανημάτων καί ἐργαλείων τοῦ μεταλλείου Τσαγκλίου ὡς καί τήν λεηλασίαν τῶν πυρομαχικῶν τῆς φρουρᾶς».

Τήν 10ην Μαρτίου 1943, τμῆμα ὑπό τάς Διαταγάς μου ἐξετροχίασεν Γερμανικήν ἁμαξοστοιχίαν εἰς Λουτρά Καΐτσης, καί συνέλαβεν 13 Βουλγάρους πολίτας, καί 6 Γερμανούς στρατιώτας, ἐξ᾽ ὧν ὁ εἷς Δεκανεύς καθώς καί πολεμικόν ὑλικόν καί τρόφιμα.

Τήν 10ην Ἰουνίου 1943 μέ ὅλον τό τμῆμα μου, ἕξ Ἄγγλους τῆς συμμαχικῆς ἀποστολῆς οἵτινες εἶχον μαζί των καί ἕν μικρόν τμῆμα Ἐλασιτῶν δυνάμεως 30 ἀνταρτῶν καί 32 βαρέλια πυρίτιδος καί ἄφθονον ἐκρηκτικόν ὑλικόν ἀνατινάξαμε τήν Γαλαρία εἰς θέσιν Κούρνοβο τοποθετήσαντες τήν πυρίτιδα εἰδικευμένοι τοῦ τμήματός μου καί οἱ Ἄγγλοι ἐντός τῆς Γαλαρίας μέ ἀποτέλεσμα τόν θάνατον «ὀκτακοσίων Ἰταλῶν, ἑνός Στρατηγοῦ καθώς καί πολλῶν Λεγεωναρίων καταστραφέντος καί ὁλοκλήρου τοῦ πολεμικοῦ ὑλικοῦ.
Ἡ ἀνατίναξις αὕτη εἶχεν ἐπίδρασιν εἰς ὅλον ἀγῶνα τῶν συμμαχικῶν δυνάμεων διότι ἐπρόκειτο νά γίνῃ ἡ ἀποβίβασις εἰς τήν Λιβύην. Ἡ συγκοινωνία ἀπεκατεστάθη μετά 15ήμερον.

Τήν 13ην Ἰουλίου 1943 ἀνατινάξαμε τήν Γέφυραν τῆς σιδηροδρομικῆς Γραμμῆς εἰς θέσιν Δερελί Καΐτσης τῇ συνεργασίᾳ τῶν κλπικήν δύναμιν ἐφονεύθη εἷς Γερμανός, ἐτραυματίσθη ὁ Λοχαγός Διοικητής τῆς φρουρᾶς καί τρεῖς Ἰταλοί στρατιῶται συλληφθέντος καί ἑνός Ἰταλοῦ στρατιώτου αἰχμαλώτου, τῶν λοιπῶν τραπέντων εἰς φυγήν ἀνά τούς ἀγρούς.

Τήν 17ην Ἀπριλίου 1943 τμῆμα τοῦ Ἀρχηγείου Φαρσάλων συνῆψε μάχην μετά στρατιωτικοῦ ἀποσπάσματος Ἰταλῶν και λεγεωναρίων εἰς ὑψώματα Παλαιοδερελί Φαρσάλων μέ ἀποτέλεσμα τήν παντελῆ διάλυσιν τῆς ἐχθρικῆς δυνάμεως.

Τήν 19ην Ἀπριλίου 1943 τμῆμα τοῦ Ἀρχηγείου Φαρσάλων συνῆψε μάχην εἰς Ἄνω Σιατερλί Φαρσάλων μετά Ἰταλῶν και λεγεωναρίων μέ ἀποτέλεσμα τήν διάλυσιν τούτων.

Τήν 15ην Μαϊου 1944 Τμήματα τοῦ Ἀρχηγείου Φαρσάλων ἀνετίναξαν Γερμανικήν ἁμαξοστοιχίαν παρά τῷ Δοξαρᾷ μέ ἀποτέλεσμα τήν ὁλοκληρωτικήν καταστροφήν τῆς ἁμαξοστοιχίας καί τον φόνον πολλῶν Γερμανῶν στρατιωτῶν.

Τήν 10ην Σεπτεμβρίου 1944 Τμήματα τοῦ Ἀρχηγείου Φαρσάλων εἰς διασταύρωσιν ΣΕΚ-Θεσσαλικοῦ (Δερελί) ἠχρήστευσαν πολλά ὀχήματα, ἐφόνευσαν πολλούς τῶν ὑποχωρούντων Γερμανῶν καί κατέστρεψαν ἄφθονον πολεμικόν ὑλικόν».

Ὁ Γρηγόρης Σούρλας εἶχον πάμπολλες μάχες, συμπλοκές καί ἐκκαθαριστικάς ἐπιχειρήσεις ἐναντίον τῶν κομμουνιστοσυμμοριτῶν, πάντα εἰς συνεργασίαν μετά τοῦ Στρατοῦ καί τῆς Χωρ/κῆς.

Ὁ Γρηγόρης Σούρλας ἀγωνίστηκε μέ αὐτοθυσία γιά νά ἀποφευχθεῖ ἡ κομμουνιστοποίηση τῆς Ἑλλάδος. Τό μακελλειό πού οἱ κομμουνιστοσυμμορίτες ξεκίνησαν τόν Μάρτιο τοῦ 1946, μέ σκοπό τήν κατάληψη τῆς ἐξουσίας, διήρκησε μέχρι τήν 29η Αὐγούστου 1949 ὅποτε ὁ Ἐθνικός μας Στρατός (Ε.Σ.) τούς συνέτριψε καθολικά καί ὁριστικά στόν Γράμμο καί τό Βίτσι.

Τελικά νομιμοποιεῖται ἡ πλήρης καί ἀπεριόριστη ἐκπροσώπηση τῆς Ὀργανώσεως τοῦ Γρηγορίου Σούρλα στήν εὐρύτερη περιοχή τῆς Στερεᾶς Ἑλλάδος καί Θεσσαλίας.
Ἀναγνωρίσθη ἡ Ἐθνική Ὀργάνωση Ἑλλήνων Ἀνταρτῶν Νοτιοανατολικῆς Θεσσαλίας τοῦ Γρηγόρη Σούρλα. «Ὑπῆρξεν αὐτοτελής Ἀρχηγός Ἐνόπλου Τμήματος δυνάμεως 2.500 Ἀγωνιστῶν Ἐνόπλων καί ἁπλῶν μελῶν. Διεξήγαγε σαμποτάζ ἐναντίον τῶν κατακτητῶν Ἰταλῶν και Γερμανῶν, εἰς τάς περιοχάς τῶν Νομῶν Λαρίσης, Μαγνησίας, Φθιώτιδος. Διεξήγαγε πλείστας μάχας κατά τῶν ἀρχῶν κατοχῆς καί τοῦ ΕΛΑΣ. Ἐπεβλήθη δέ εἰς την περιοχήν Νοτιοανατολικῆς Θεσσαλίας, συνεργασθεῖς ἀπολύτως μετά τῶν Ἀρχῶν Χωροφυλακῆς καί τοῦ Στρατοῦ».

Ἐγκρίνεται ἡ ἀναγνώριση τοῦ Ἀρχηγείου Ἐθνικῆς Ἀντίστασης Ε.Α.Ο.-Ν.Α Θεσσαλίας «Σούρλα 1941-1949», δυνάμεως 2500 ἀνδρῶν-Ἀγωνιστῶν.

Ὁ Γρηγόρης Σούρλας περνάει στήν Ἱστορία καί στό Πάνθεον τῶν Ἡρώων ὡς Ἀγωνιστής τῆς Εθνικῆς Ἀντίστασης!!
Ἄνθρωποι σάν τόν Καπετάνιο δέν ὑπάρχουν πολλοί. Καί ἦταν τέτοια ψυχή γιατί πίστευε βαθειά στόν Θεό, τήν ἀλήθεια καί τό δίκαιο. 
Αὐτός ἦταν ὁ Καπετάνιος τῆς Θεσσαλίας, ὁ Γρηγόρης Σούρλας. 
Ὁ Σούρλας καί ἡ Ὁμάδα του νίκησαν!».

Βέβαια στην επιτυχημένη προσπάθεια και στον αγώνα του Γρηγόρη Σούρλα για την απελευθέρωση της Ελλάδος από όποιον εχθρό που επιβουλεύονταν την ελευθερία της Πατρίδος, δεν ήταν μόνος.

Πρωτοστάτησαν μαζί του τα πρωτοπαλίκαρά του. Όλοι στυλοβάτες στον αγώνα και πάντα στην πρώτη γραμμή, στο πλευρό του Αρχηγού τους, δίπλα του μέχρι την τελευταία στιγμή!!

Δεν μπορούμε να μη μνημονεύσουμε τους Βαγ. Μπίσδα, Δ. Καρακώστα, Παν. Καλφούντζο, Βασ. Μπρόζο, Κ. Σαμουρέλη, Θωμ. Δημητρίου, Αργ. Αργυρίου, Γ. Μαχούχα, Βασ. Νάνη, Κ. Νάκο, Σπ. Ρίζο, Χρ. Επίσκοπο, Παν. Λιούπη, Χρ. Γκόβαρη, Χρ. Μπέη, Δ. Μπούτη, Στεφ. Μπούτλα, Σπ. Τσιώπο, Αθ. Μποκόρο, Δ. Πρίντζο, Αθ. Κυζιρίδη, Δ. Κράβαρη, Χρ. Γκρίνια, Αχ. Σβετζούρη, Γ. Σδάνη, Αθ. Τσαλάγκα, Ηλ. Στέκα, Αλ. Φασούλα, Θ. Σίσκο, Θεοδ. Κονταλέξη, Ι. Βλάντη, Απ. Καραμπούλα, Θεοδ. Μπαϊράμη, Σπ. Σιαμέτη, Β. Νταφόπουλο, Αλ. Αγγελακόπουλο, Ν. Φυτιλή, Γ. Οικονόμου, Ν. Σούκια, Ν. Καρατόλια, Θωμ. Λιάγγα, Ελ. Μάμαλη, Ν. Φούντα, Αλ. Αναγνωστόπουλο, Ρ. Τσιγάνη, Γ. Κοντούρη, Γ. Μυλωνά, Χρ. Σούρλα….….και τόσοι άλλοι. Χιλιάδες!

Ήταν όλοι τους παλικάρια!

Ήταν Ήρωες!

Αιωνία τους η μνήμη!

ΑΘΑΝΑΤΟΙ!!!

Σύλλογος Εθνικής Αντιστάσεως Θεσσαλίας ΕΑΟ Σούρλα

4 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 1843 - Ο ΓΕΡΟΣ ΤΟΥ ΜΩΡΗΑ, Ο ΑΡΧΙΣΤΡΑΤΗΓΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ ΠΕΡΝΑΕΙ ΣΤΗΝ ΑΙΩΝΙΟΤΗΤΑ

Στις 4 Φεβρουαρίου του 1843 σε ηλικία 73 ετών ο Αρχιστράτηγος του Απελευθερωτικού Αγώνα του 1821, περνάει στην αιωνιότητα. Αφήνει την τελευταία του πνοή νύχτα από αποπληξία.

Ο Κολοκοτρώνης γεννήθηκε στο Ραμαβούνι της Μεσσηνίας, καταγόταν από το Λιμποβίσι της Καρύταινας και πέρασε τα παιδικά του χρόνια στην Αλωνίσταινα της Αρκαδίας που ήταν τόπος καταγωγής της μητέρας του, Ζαμπίας Κωτσάκη (εκεί κατέφυγαν οι δυο τους, μετά το θάνατο του πατέρα). Ο πατέρας του Θεόδωρου, Κωνσταντής Κολοκοτρώνης, πήρε μέρος στην ένοπλη εξέγερση που υποκινήθηκε από την Αικατερίνη Β' της Ρωσίας το 1770, και σκοτώθηκε μαζί με δύο αδελφούς και τον φημισμένο Παναγιώταρο στον πύργο της Καστάνιτσας από τους Τούρκους. Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης εισχώρησε στα σώματα των κλεφτών της Πελοποννήσου και στα 15 του έγινε καπετάνιος. Έχοντας αποκτήσει πείρα και στη θάλασσα ως κουρσάρος, το 1805 πήρε μέρος στις ναυτικές επιχειρήσεις του ρωσικού στόλου κατά το Ρωσοτουρκικό πόλεμο. Τον Ιανουάριο του 1806 και ενώ βρισκόταν στην Πελοπόννησο βγήκε διάταγμα δίωξής του. Αποτέλεσμα αυτού ήταν να ακολουθήσει πολύμηνη περιπετειώδης και δραματική καταδίωξη του από τους Τούρκους σε πολλά χωριά και πόλεις της Πελοποννήσου. Κατάφερε - μαχόμενος - να διαφύγει τελικά με πλοιάριο, φεύγοντας από περιοχή στα ανατολικά του Λακωνικού κόλπου και περνώντας στα Ρωσοκρατούμενα Κύθηρα με ενδιάμεση στάση στην Ελαφόνησο λόγω κακοκαιρίας. Από το 1810 υπηρέτησε στο ελληνικό στρατιωτικό σώμα του αγγλικού στρατού στη Ζάκυνθο, και τιμήθηκε με το βαθμό του ταγματάρχη για τη δράση του εναντίον των Γάλλων.

Το 1818 μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία και άρχισε να προετοιμάζει την Επανάσταση στην Πελοπόννησο. Ως απεσταλμένος της στη Μάνη σήκωσε τη σημαία της Επανάστασης στην Καλαμάτα στις 23 Μαρτίου 1821. Πρωταγωνίστησε σε πολλές στρατιωτικές επιχειρήσεις του αγώνα, όπως στη νίκη στο Βαλτέτσι (14 Μαΐου 1821), στην άλωση της Τριπολιτσάς (23 Σεπτεμβρίου 1821), στην καταστροφή της στρατιάς του Δράμαλη στα Δερβενάκια (26 Ιουλίου 1822), όπου διέσωσε τον Αγώνα στην Πελοπόννησο αφού πρυτάνευσαν η ευφυΐα και η τόλμη του στρατηγικού του νου. Οι επιτυχίες αυτές τον ανέδειξαν σε αρχιστράτηγο της Πελοποννήσου. Στη διάρκεια του Εμφυλίου πολέμου πολλές φορές προσπάθησε να αμβλύνει τις αντιθέσεις ανάμεσα στους αντιπάλους, αλλά παρόλα αυτά δεν απέφυγε τη ρήξη. Μετά από ένοπλες συγκρούσεις, ο ίδιος και ο γιος του συνελήφθησαν και φυλακίστηκαν στο Ναύπλιο. Υπήρξε ένθερμος οπαδός της πολιτικής του Καποδίστρια και πρωτοστάτησε στα γεγονότα για την ενθρόνιση του Όθωνα. Το 1833, όμως, οι διαφωνίες του με την Αντιβασιλεία τον οδήγησαν, μαζί με άλλους αγωνιστές, πάλι στις φυλακές του Ιτς-Καλέ στο Ναύπλιο με την κατηγορία της εσχάτης προδοσίας, και στις 25 Μαΐου 1834, μαζί με τον Πλαπούτα, καταδικάστηκε σε θάνατο. Έλαβε χάρη μετά την ενηλικίωση του Όθωνα το 1835, οπότε και ονομάστηκε στρατηγός και έλαβε το αξίωμα του «Συμβούλου της Επικρατείας». Στα τελευταία χρόνια της ζωής του ο Κολοκοτρώνης υπαγόρευσε στον Γεώργιο Τερτσέτη τα «Απομνημονεύματά» του, που κυκλοφόρησαν το 1851 με τον τίτλο Διήγησις συμβάντων της ελληνικής φυλής από τα 1770 έως τα 1836 και τα οποία αποτελούν πολύτιμη πηγή για την Ελληνική Επανάσταση. (WIK.)

ΥΣ : ΩΣ ΕΛΑΧΙΣΤΟ ΦΟΡΟ ΤΙΜΗΣ ΑΝΑΡΤΩ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΥΣ ΕΛΛΗΝΕΣ ΤΗΝ ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗ ΣΤΟΥΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΠΑΙΔΕΣ ΣΤΗΝ ΠΝΥΚΑ ΣΤΙΣ 7 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1838

Παιδιά μου!

Εἰς τὸν τόπο τοῦτο, ὁποὺ ἐγὼ πατῶ σήμερα, ἐπατοῦσαν καὶ ἐδημηγοροῦσαν τὸν παλαιὸ καιρὸ ἄνδρες σοφοί, καὶ ἄνδρες μὲ τοὺς ὁποίους δὲν εἶμαι ἄξιος νὰ συγκριθῶ καὶ οὔτε νὰ φθάσω τὰ ἴχνη των. Ἐγὼ ἐπιθυμοῦσα νὰ σᾶς ἰδῶ, παιδιά μου, εἰς τὴν μεγάλη δόξα τῶν προπατόρων μας, καὶ ἔρχομαι νὰ σᾶς εἰπῶ, ὅσα εἰς τὸν καιρὸ τοῦ ἀγῶνος καὶ πρὸ αὐτοῦ καὶ ὕστερα ἀπ᾿ αὐτὸν ὁ ἴδιος ἐπαρατήρησα, καὶ ἀπ᾿ αὐτὰ νὰ κάμωμε συμπερασμοὺς καὶ διὰ τὴν μέλλουσαν εὐτυχίαν σας, μολονότι ὁ Θεὸς μόνος ἠξεύρει τὰ μέλλοντα. Καὶ διὰ τοὺς παλαιοὺς Ἕλληνας, ὁποίας γνώσεις εἶχαν καὶ ποία δόξα καὶ τιμὴν ἔχαιραν κοντὰ εἰς τὰ ἄλλα ἔθνη τοῦ καιροῦ των, ὁποίους ἥρωας, στρατηγούς, πολιτικοὺς εἶχαν, διὰ ταῦτα σας λέγουν καθ᾿ ἡμέραν οἱ διδάσκαλοί σας καὶ οἱ πεπαιδευμένοι μας. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ἀρκετός. Σᾶς λέγω μόνον πὼς ἦταν σοφοί, καὶ ἀπὸ ἐδῶ ἐπῆραν καὶ ἐδανείσθησαν τὰ ἄλλα ἔθνη τὴν σοφίαν των.

Εἰς τὸν τόπον, τὸν ὁποῖον κατοικοῦμε, ἐκατοικοῦσαν οἱ παλαιοὶ Ἕλληνες, ἀπὸ τοὺς ὁποίους καὶ ἡμεῖς καταγόμεθα καὶ ἐλάβαμε τὸ ὄνομα τοῦτο. Αὐτοὶ διέφεραν ἀπὸ ἡμᾶς εἰς τὴν θρησκείαν, διότι ἐπροσκυνοῦσαν τὲς πέτρες καὶ τὰ ξύλα. Ἀφοῦ ὕστερα ἦλθε στὸν κόσμο ὁ Χριστός, οἱ λαοὶ ὅλοι ἐπίστευσαν εἰς τὸ Εὐαγγέλιό του, καὶ ἔπαυσαν νὰ λατρεύουν τὰ εἴδωλα. Δὲν ἐπῆρε μαζί του οὔτε σοφοὺς οὔτε προκομμένους, ἀλλ᾿ ἁπλοὺς ἀνθρώπους, χωρικοὺς καὶ ψαράδες, καὶ μὲ τὴ βοήθεια τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ἔμαθαν ὅλες τὲς γλῶσσες τοῦ κόσμου, οἱ ὁποῖοι, μολονότι ὅπου καὶ ἂν ἔβρισκαν ἐναντιότητες καὶ οἱ βασιλεῖς καὶ οἱ τύραννοι τοὺς κατέτρεχαν, δὲν ἠμπόρεσε κανένας νὰ τοὺς κάμῃ τίποτα. Αὐτοὶ ἐστερέωσαν τὴν πίστιν.

Οἱ παλαιοὶ Ἕλληνες, οἱ πρόγονοί μας, ἔπεσαν εἰς τὴν διχόνοια καὶ ἐτρώγονταν μεταξύ τους, καὶ ἔτσι ἔλαβαν καιρὸ πρῶτα οἱ Ρωμαῖοι, ἔπειτα ἄλλοι βάρβαροι καὶ τοὺς ὑπόταξαν. Ὕστερα ἦλθαν οἱ Μουσουλμάνοι καὶ ἔκαμαν ὅ,τι ἠμποροῦσαν, διὰ νὰ ἀλλάξη ὁ λαὸς τὴν πίστιν του. Ἔκοψαν γλῶσσες εἰς πολλοὺς ἀνθρώπους, ἀλλ᾿ ἐστάθη ἀδύνατο νὰ τὸ κατορθώσουν. Τὸν ἕνα ἔκοπταν, ὁ ἄλλος τὸ σταυρό του ἔκαμε. Σὰν εἶδε τοῦτο ὁ σουλτάνος, διόρισε ἕνα βιτσερὲ [ἀντιβασιλέα], ἕναν πατριάρχη, καὶ τοῦ ἔδωσε τὴν ἐξουσία τῆς ἐκκλησίας. Αὐτὸς καὶ ὁ λοιπὸς κλῆρος ἔκαμαν ὅ,τι τοὺς ἔλεγε ὁ σουλτάνος. Ὕστερον ἔγιναν οἱ κοτζαμπάσηδες [προεστοί] εἰς ὅλα τὰ μέρη. Ἡ τρίτη τάξη, οἱ ἔμποροι καὶ οἱ προκομμένοι, τὸ καλύτερο μέρος τῶν πολιτῶν, μὴν ὑποφέρνοντες τὸν ζυγὸ ἔφευγαν, καὶ οἱ γραμματισμένοι ἐπῆραν καὶ ἔφευγαν ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα, τὴν πατρίδα των, καὶ ἔτσι ὁ λαός, ὅστις στερημένος ἀπὸ τὰ μέσα τῆς προκοπῆς, ἐκατήντησεν εἰς ἀθλίαν κατάσταση, καὶ αὐτὴ αὔξαινε κάθε ἡμέρα χειρότερα· διότι, ἂν εὑρίσκετο μεταξὺ τοῦ λαοῦ κανεὶς μὲ ὀλίγην μάθηση, τὸν ἐλάμβανε ὁ κλῆρος, ὅστις ἔχαιρε προνόμια, ἢ ἐσύρετο ἀπὸ τὸν ἔμπορο τῆς Εὐρώπης ὡς βοηθός του ἢ ἐγίνετο γραμματικὸς τοῦ προεστοῦ. Καὶ μερικοὶ μὴν ὑποφέροντες τὴν τυραννίαν τοῦ Τούρκου καὶ βλέποντας τὲς δόξες καὶ τὲς ἡδονὲς ὁποὺ ἀνελάμβαναν αὐτοί, ἄφηναν τὴν πίστη τους καὶ ἐγίνοντο Μουσουλμάνοι. Καὶ τοιουτοτρόπως κάθε ἡμέρα ὁ λαὸς ἐλίγνευε καὶ ἐπτώχαινε.

Εἰς αὐτὴν τὴν δυστυχισμένη κατάσταση μερικοὶ ἀπὸ τοὺς φυγάδες γραμματισμένους ἐμετάφραζαν καὶ ἔστελναν εἰς τὴν Ἑλλάδα βιβλία, καὶ εἰς αὐτοὺς πρέπει νὰ χρωστοῦμε εὐγνωμοσύνη, διότι εὐθὺς ὁποὺ κανένας ἄνθρωπος ἀπὸ τὸ λαὸ ἐμάνθανε τὰ κοινὰ γράμματα, ἐδιάβαζεν αὐτὰ τὰ βιβλία καὶ ἔβλεπε ποίους εἴχαμε προγόνους, τί ἔκαμεν ὁ Θεμιστοκλῆς, ὁ Ἀριστείδης καὶ ἄλλοι πολλοὶ παλαιοί μας, καὶ ἐβλέπαμε καὶ εἰς ποίαν κατάσταση εὑρισκόμεθα τότε. Ὅθεν μᾶς ἦλθεν εἰς τὸ νοῦ νὰ τοὺς μιμηθοῦμε καὶ νὰ γίνουμε εὐτυχέστεροι. Καὶ ἔτσι ἔγινε καὶ ἐπροόδευσεν ἡ Ἑταιρεία.

Ὅταν ἀποφασίσαμε νὰ κάμωμε τὴν Ἐπανάσταση, δὲν ἐσυλλογισθήκαμε οὔτε πόσοι εἴμεθα οὔτε πὼς δὲν ἔχομε ἄρματα οὔτε ὅτι οἱ Τοῦρκοι ἐβαστοῦσαν τὰ κάστρα καὶ τὰς πόλεις οὔτε κανένας φρόνιμος μᾶς εἶπε «ποῦ πᾶτε ἐδῶ νὰ πολεμήσετε μὲ σιταροκάραβα βατσέλα», ἀλλὰ ὡς μία βροχὴ ἔπεσε εἰς ὅλους μας ἡ ἐπιθυμία τῆς ἐλευθερίας μας, καὶ ὅλοι, καὶ ὁ κλῆρος μας καὶ οἱ προεστοὶ καὶ οἱ καπεταναῖοι καὶ οἱ πεπαιδευμένοι καὶ οἱ ἔμποροι, μικροὶ καὶ μεγάλοι, ὅλοι ἐσυμφωνήσαμε εἰς αὐτὸ τὸ σκοπὸ καὶ ἐκάμαμε τὴν Ἐπανάσταση.

Εἰς τὸν πρῶτο χρόνο τῆς Ἐπαναστάσεως εἴχαμε μεγάλη ὁμόνοια καὶ ὅλοι ἐτρέχαμε σύμφωνοι. Ὁ ἕνας ἐπῆγεν εἰς τὸν πόλεμο, ὁ ἀδελφός του ἔφερνε ξύλα, ἡ γυναῖκα του ἐζύμωνε, τὸ παιδί του ἐκουβαλοῦσε ψωμὶ καὶ μπαρουτόβολα εἰς τὸ στρατόπεδον καὶ ἐὰν αὐτὴ ἡ ὁμόνοια ἐβαστοῦσε ἀκόμη δυὸ χρόνους, ἠθέλαμε κυριεύσει καὶ τὴν Θεσσαλία καὶ τὴν Μακεδονία, καὶ ἴσως ἐφθάναμε καὶ ἕως τὴν Κωνσταντινούπολη. Τόσον τρομάξαμε τοὺς Τούρκους, ὁποὺ ἄκουγαν Ἕλληνα καὶ ἔφευγαν χίλια μίλια μακρά. Ἑκατὸν Ἕλληνες ἔβαζαν πέντε χιλιάδες ἐμπρός, καὶ ἕνα καράβι μίαν ἁρμάδα...

Ἐγώ, παιδιά μου, κατὰ κακή μου τύχη, ἐξ αἰτίας τῶν περιστάσεων, ἔμεινα ἀγράμματος καὶ διὰ τοῦτο σᾶς ζητῶ συγχώρηση, διότι δὲν ὁμιλῶ καθὼς οἱ δάσκαλοί σας. Σᾶς εἶπα ὅσα ὁ ἴδιος εἶδα, ἤκουσα καὶ ἐγνώρισα, διὰ νὰ ὠφεληθῆτε ἀπὸ τὰ ἀπερασμένα καὶ ἀπὸ τὰ κακὰ ἀποτελέσματα τῆς διχονοίας, τὴν ὁποίαν νὰ ἀποστρέφεσθε, καὶ νὰ ἔχετε ὁμόνοια. Ἐμᾶς μὴ μᾶς τηρᾶτε πλέον. Τὸ ἔργο μας καὶ ὁ καιρός μας ἐπέρασε. Καὶ αἱ ἡμέραι τῆς γενεᾶς, ἡ ὁποία σας ἄνοιξε τὸ δρόμο, θέλουν μετ᾿ ὀλίγον περάσει. Τὴν ἡμέρα τῆς ζωῆς μας θέλει διαδεχθῆ ἡ νύκτα τοῦ θανάτου μας, καθὼς τὴν ἡμέραν τῶν Ἁγίων Ἀσωμάτων θέλει διαδεχθῆ ἡ νύκτα καὶ ἡ αὐριανὴ ἡμέρα. Εἰς ἐσᾶς μένει νὰ ἰσάσετε καὶ νὰ στολίσετε τὸν τόπο, ὁποὺ ἡμεῖς ἐλευθερώσαμε· καί, διὰ νὰ γίνῃ τοῦτο, πρέπει νὰ ἔχετε ὡς θεμέλια της πολιτείας τὴν ὁμόνοια, τὴν θρησκεία, τὴν καλλιέργεια τοῦ θρόνου καὶ τὴν φρόνιμον ἐλευθερία.

Τελειώνω τὸ λόγο μου. Ζήτω ὁ βασιλεύς μας Ὄθων! Ζήτω οἱ σοφοὶ διδάσκαλοι! Ζήτω ἡ Ἑλληνικὴ Νεολαία!

http://www.stoxos.gr/2011/02/4-1843.html 
ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ 

ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΗΡΩΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ : ΑΕΡΟΠΟΡΟΣ ΚΩΣΤΑΣ ΠΕΡΡΙΚΟΣ Ο ΧΙΩΤΗΣ ΗΡΩΑΣ ΤΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ Π.Ε.Α.Ν. ΕΚΤΕΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΝΑΖΙ ΣΤΙΣ 4 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 1943

«Ζήτω η Ελλάς!» αυτή ήταν η τελευταία φράση του ήρωα αεροπόρου Κώστα Περρίκου λίγες στιγμές πριν εκτελεστεί από την Γκεστάπο στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής για τις πράξεις τους κατά των Γερμανών κατακτητών και των συνεργατών τους. Η ώρα ήταν 7:30πμ και το ημερολόγιο έγραφε 4 Φλεβάρη 1943. Μια από τις κορυφαίες μορφές της Εθνικής Αντίστασης είχε προσφέρει στην πατρίδα και την ίδια του τη ζωή, κρατώντας ψηλά το αντιστασιακό φρόνημα των Ελλήνων.

Ο Κωνσταντίνος Περρίκος γεννήθηκε στις 23 Απριλίου 1905 στην Καλλιμασιά της Χίου. Παιδί χωρισμένων γονιών, μεγάλωσε στο μοναστήρι του χωριού με τις δύο καλόγριες, αδελφές του πατέρα του. Μόλις τελείωσε το Δημοτικό Σχολείο εγκαταστάθηκε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, όπου ζούσε μία άλλη θεία του. Εκεί τελείωσε το Γυμνάσιο και το 1925 επέστρεψε στην Ελλάδα για να υπηρετήσει τη στρατιωτική του θητεία. Τον επόμενο χρόνο εγγράφηκε στη Στρατιωτική Σχολή Αεροπορίας στο Σέδες Θεσσαλονίκης και το 1932 ονομάστηκε ανθυποσμηναγός. Ενδιάμεσα, το 1929, είχε νυμφευτεί τη Μαρία Δεληγεώργη, με την οποία θα αποκτήσει τρία παιδιά.

Το 1934 γνωρίστηκε με τον Παναγιώτη Κανελλόπουλο και μετείχε ενεργά στο Εθνικόν Ενωτικόν Κόμμα, ένα κόμμα κεντροαριστερής απόκλισης, που ίδρυσε τον Δεκέμβριο του 1935 ο νεαρός καθηγητής Πανεπιστημίου και πολιτικός. Νωρίτερα, στις 27 Απριλίου 1935, είχε αποταχθεί από την Πολεμική Αεροπορία, αν και είχε αθωωθεί δικαστικά, επειδή με σειρά άρθρων του στην εφημερίδα Εστία είχε ασκήσει κριτική στην πολιτική και στρατιωτική ηγεσία. Θεωρούσε ως μη αξιόμαχη την Πολεμική Αεροπορία και ζητούσε την αναδιοργάνωσή της, με τη δημιουργία κρατικής αεροπορικής βιομηχανίας, προκειμένου η Ελλάδα να απαλλαγεί από ξένες πολιτικές και οικονομικές επιρροές στην εκλογή διαφόρων τύπων αεροσκαφών.

Αντιτάχθηκε στο μεταξικό καθεστώς της 4ης Αυγούστου, αλλά με την κήρυξη του ελληνοϊταλικού πολέμου (28 Οκτωβρίου 1940) ζήτησε με αίτησή του στο Υπουργείο Αεροπορίας την ανάκλησή του στην ενεργό υπηρεσία. Η αίτησή του έγινε δεκτή στις 23 Νοεμβρίου 1940 και αμέσως προωθήθηκε στο Μέτωπο. Μετά την κατάρρευση του Μετώπου, το Υπουργείο Αεροπορίας τον θεώρησε απολυθέντα από 1ης Μαΐου 1941.

Πνεύμα ανήσυχο και αδούλωτο, αμέσως μετά την αποστράτευσή του ίδρυσε στην Αθήνα μία από τις πρώτες αντιστασιακές οργανώσεις, τη «Στρατιά των Σκλαβωμένων Νικητών». Η οργάνωση αυτή αποτέλεσε το πρόπλασμα για την ίδρυση την 1η Οκτωβρίου 1941 της Πανελληνίου Ενώσεως Αγωνιζομένων Ελλήνων, γνωστής με τα αρχικά ΠΕΑΝ, που θεωρήθηκε από πολλούς τέκνο του Παναγιώτη Κανελλόπουλου.

Ο Περρίκος, ψυχή της οργάνωσης, ανέλαβε το επιχειρησιακό σκέλος της ΠΕΑΝ, τον «Ουλαμό Καταστροφών», όπως ονομάστηκε. Στις 15 Αυγούστου 1942, δεύτερη επέτειο του τορπιλισμού της Έλλης, η ομάδα του Περρίκου έριξε βόμβα στο εσωτερικό του κτιρίου του Γερμανικού Αναμορφωτηρίου, επί των οδών Πατησίων και Βασιλέως Ηρακλείου, η οποία προκάλεσε σοβαρές καταστροφές και τραυματισμούς Γερμανών στρατιωτικών. 

Έξι μέρες αργότερα, δύο μέλη του «Ουλαμού Καταστροφών», ο Αντώνης Μυτιληναίος και Νικόλαος Μούρτος τοποθέτησαν βόμβα στα γραφεία της προδοτικής οργανώσεως ΟΕΔΕ, στην οδό Κατακουζηνού 7, κοντά στην Ομόνοια.

Στην ΠΕΑΝ και την ομάδα Περρίκου οφείλεται μία από τις κορυφαίες πράξεις της Εθνικής Αντίστασης, η ανατίναξη των γραφείων της προδοτικής οργάνωσης ΕΣΠΟ (Εθνικο-Σοσιαλιστική Πατριωτική Οργάνωσις) στη διασταύρωση των οδών Πατησίων και Γλάδστωνος, στις 20 Σεπτεμβρίου 1942.

Η ΕΣΠΟ είχε ιδρυθεί το καλοκαίρι του 1941 από τον γιατρό Σπύρο Στεροδήμα και συνεργαζόταν με τους Γερμανούς κατακτητές. Η ανατίναξη του κτιρίου της ΕΣΠΟ χαρακτηρίστηκε από τους ραδιοφωνικούς σταθμούς της Μόσχας ως το μεγαλύτερο σαμποτάζ που είχε γίνει μέχρι τότε στην κατεχόμενη Ευρώπη.

Λίγους μήνες μετά το θάνατό του (11 Σεπτεμβρίου 1943) το Υπουργείο Αεροπορίας τον επανέφερε στην επετηρίδα των μονίμων αξιωματικών και τον προήγαγε στο βαθμό του Αντισμηνάρχου επ’ ανδραγαθία.

Η ΑΝΑΤΙΝΑΞΗ ΠΡΟΔΟΤΩΝ ΚΑΙ ΓΕΡΜΑΝΩΝ ΚΑΤΑΚΤΗΤΩΝ

Την εποχή εκείνη η ΕΣΠΟ, με αρχηγό τον γιατρό Σπύρο Στεροδήμο, προκαλούσε τους υπόδουλους Έλληνες, επειδή προσπαθούσε να στρατολογήσει νέους για να συγκροτήσουν την «Ελληνική Λεγεώνα», που θα πολεμούσε στο πλευρό της Βέρμαχτ στο ανατολικό μέτωπο.

Το χτύπημα εναντίον της ΕΣΠΟ προετοιμάστηκε προσεκτικά. Στην επιχείρηση πήραν μέρος τέσσερα άτομα: Ο Περρίκος, ο τεχνικός τηλεπικοινωνιών Αντώνης Μυτιληναίος, ο φοιτητής Νομικής Σπύρος Γαλάτης και η δασκάλα Ιουλία Μπίμπα. Η βόμβα συναρμολογήθηκε στο σπίτι της Μπίμπα και μεταφέρθηκε από την ίδια και τον Μυτιληναίο με μεγάλη προσοχή έξω από τα γραφεία της ΕΣΠΟ.

Ο Μυτιληναίος και ο Γαλάτης εισχώρησαν στο κτίριο από μια αφύλαχτη πόρτα της οδού Γλάδστωνος και τοποθέτησαν τη βόμβα σ’ ένα άδειο γραφείο στον ημιώροφο. Στον πρώτο όροφο στεγάζονταν τα γραφεία της ΕΣΠΟ και στους υπόλοιπους γερμανικές υπηρεσίες. Ο Γαλάτης άναψε το φιτίλι και αμέσως μαζί με τον Μυτιληναίο απομακρύνθηκαν. 

Ο Περρίκος και η Μπίμπα παρακολουθούσαν την επιχείρηση από κοντινό ζαχαροπλαστείο, έτοιμοι για κάθε βοήθεια.
Ήταν ακριβώς 12:03 το μεσημέρι, όταν ακούστηκε μια εκκωφαντική έκρηξη και πυκνός μαύρος καπνός σκέπασε την Πατησίων. 29 μέλη της ΕΣΠΟ και 48 Γερμανοί αξιωματικοί έχασαν τη ζωή τους. Ο αρχηγός της ΕΣΠΟ Σπύρος Στεροδήμος ανασύρθηκε βαρύτατα τραυματισμένος και εξέπνευσε λίγες μέρες αργότερα. Η ναζιστική οργάνωση, μετά το πλήγμα, διαλύθηκε.

Το πλήγμα ήταν μεγάλο για τις κατοχικές αρχές και τους εγχώριους συνεργάτες τους. Η Γκεστάπο εξαπολύει ανθρωποκυνηγητό για την εξάρθρωση της ΠΕΑΝ. Στις 11 Νοεμβρίου 1942, κατόπιν προδοσίας, ο Κώστας Περρίκος με 12 συναγωνιστές του συλλαμβάνονται σ’ ένα από τα κρησφύγετα της οργάνωσης στην Καλλιθέα. 

Η είδηση της ανατίναξης του κτιρίου της ΕΣΠΟ πέρασε γρήγορα τα σύνορα της Ελλάδας. Οι ραδιοφωνικοί σταθμοί Λονδίνου και Μόσχας μίλησαν με ενθουσιασμό για το εγχείρημα, χαρακτηρίζοντάς το ως το μεγαλύτερο σαμποτάζ στην τότε κατεχόμενη Ευρώπη.

ΥΠΕΡΗΦΑΝΕΥΟΜΑΙ ΓΙΑ ΤΟ ΧΤΥΠΗΜΑ ΠΟΥ ΣΑΣ ΕΔΩΣΑ

Περρίκος, Μπίμπα, Μυτιληναίος και Γαλάτης συνελήφθησαν και μεταφέρθηκαν στα ανακριτικά γραφεία της Γκεστάπο στον Πειραιά. Παρότι υπέστησαν φρικτά βασανιστήρια, δεν λύγισαν και δεν μίλησαν. Μάλιστα, ο Αντώνης Μυτιληναίος κατόρθωσε να δραπετεύσει και να διαφύγει στη Μέση Ανατολή.

Τα υπόλοιπα τρία μέλη της οργάνωσης πέρασαν από γερμανικό στρατοδικείο και καταδικάσθηκαν στην εσχάτη των ποινών.

Ο Κ. Περρίκος στην απολογία του αναλαμβάνει την ευθύνη για όλα, σε μια υπέρτατη χειρονομία αυτοθυσίας και απαράμιλλου ηρωισμού. Απολογείται λέγοντας: «Είμαι Έλληνας Αξιωματικός. Υπερηφανεύομαι για το χτύπημα που σας έδωσα. Το έκανα με την ιδέα πως έπρεπε να το κάνω χάριν της πατρίδας μου. Για το μεγαλείο της, δίνω την ζωή μου».

Ο αρχηγός της ΠΕΑΝ Κώστας Περρίκος καταδικάζεται τρις εις θάνατον και 15 χρόνια δεσμά και η δασκάλα Ιουλία Μπίμπα δις εις θάνατον και 15 χρόνια δεσμά. Ο Γαλάτης καταδικάσθηκε σε θάνατο και 5 χρόνια δεσμά, αλλά τελικά του δόθηκε χάρη, αφού η οικογένειά του πλήρωσε 1.000 λίρες και μεταφέρθηκε σε φυλακές στη Γερμανία.

Η Ιουλία Μπίμπα μεταφέρθηκε σε στρατόπεδο συγκέντρωσης στη Γερμανία και καρατομήθηκε δια πελέκεως. Ο προδότης Νταλιάνης σκοτώθηκε αργότερα από αντιστασιακούς.

ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΦΥΛΑΚΕΣ ΑΒΕΡΩΦ

Στις 23 Ιανουαρίου 1943 οι Γερμανοί επέτρεψαν στην οικογένεια του να τον επισκεφθεί στη φυλακή. Ήταν η τελευταία φορά που τον είδαν η γυναίκα του και τα παιδιά του.

Από τις Φυλακές Αβέρωφ ο Κ. Περρίκος έγραφε:

ΦΥΛΑΚΕΣ ΑΒΕΡΩΦ. 23.1.1943 το πρώτο του γράμμα

«Ο θεός θέλησε να μεγαλώσετε δίχως πατέρα. Σύμφωνα με την απόφαση του Στρατοδικείου, ο πατέρας σας υπήρξε ένας εξαιρετικά επικίνδυνος εγκληματίας ένας απαίσιος τρομοκράτης, αυτό όμως δεν ανταποκρίνεται στην αλήθεια.

Ο πατέρας σας είχε άλλες επιδιώξεις. Επίστευε σε υψηλά ανθρωπιστικά ιδεώδη. Η σκέψη του ξεπερνούσε τα στενά όρια της πατρίδας μας. Εκείνο κυρίως που τον χαρακτήριζε ήταν η αγάπη του προς όλους τους ανθρώπους δίχως εξαίρεση.

Βρέθηκε όμως στην δίνη ενός πολέμου και πιστεύοντας στα ιδανικά του ενόμισε πως θα μπορούσε να συμβάλει ? ακόμη και όταν ο πόλεμος βρισκόταν στο ζενίθ του ? στην προπαρασκευή του κόσμου για την πραγματοποίηση της Διεθνούς Συνεργασίας που αποτελεί προϋπόθεση της Ειρήνης και ευημερίας ολόκληρης της ανθρωπότητας.

Ο πατέρας σας έπεσε για την λευτεριά της Πατρίδας μας.

Έφυγε από τον κόσμο με την ικανοποίηση πως αν δεν έκανε το χρέος του όσο έπρεπε, πάντως το έκανε όσο μπορούσε. 

Το χρέος αυτό δεν τελειώνει ποτέ. Αν ζούσε, θα εξακολουθούσε τις προσπάθειές του και κατά την περίοδο της Ειρήνης.

Δουλέψτε για να σταματήσουν οι πόλεμοι, να ευημερήσουν οι άνθρωποι, να ΕΝΩΘΟΥΝ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ, να ειρηνεύσει και να ευτυχήσει ο κόσμος.

Δουλέψτε για να καταργηθούν οι τεχνητοί φραγμοί που παρεμποδίζουν και σε άπειρες περιπτώσεις ματαιώνουν την πρόοδο των αξίων.

Δουλέψτε για την επικράτηση της Δημοκρατίας.
Αφιερώστε την ζωή σας στην Ελλάδα και την ανθρωπότητα. Η θέλησις, η υπομονή, η εγκαρτέρηση, ο αλτρουϊσμός, η φιλοπατρία, το θάρρος, η αυτοθυσία, η αξιοπρέπεια και η σεμνή περηφάνια αποτελούσαν ολόκληρη την περιουσία μου και αυτά σας κληροδοτώ».

Στις 4.2.1943 πριν την εκτέλεσή του ένα άλλο σημείωμα για τον γιο του Δημήτρη.

Πεθαίνω για την Ελλάδα και θυμάμαι την τελευταία στροφή του ύμνου του Μιστράλ: «Κι αν πρέπει να πεθάνουμε για την Ελλάδα, ω θεία δάφνη, μια φορά κανείς πεθαίνει».

Εγκαταλείπω τον κόσμο χωρίς μίση και κακίες. Αγωνίσθηκα για την πατρίδα μου. Για την δικιά τους πατρίδα αγωνίζονται κι εκείνοι οι οποίοι με καταδίκασαν. Θα ήθελα το αίμα μου να μην μας χωρίσει αλλά να μας ενώσει στο μέλλον με τους σημερινούς αντιπάλους.

Ο Κώστας Περρίκος εκτελέσθηκε στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής την 4.2.1943, ώρα 7:30 π.μ.

Σύμφωνα με την αναφορά του ιερομόναχου Νικόδημου Γραικού εξομολογήθηκε ειλικρινώς και μετέλαβε των αχράντων μυστηρίων με κατάνυξη.

«Ο υποσμηναγός Κων/νος Περρίκος, ετών 37 λίγο πριν από την εκτέλεσή του είπε τα εξής προς τους παριστάμενους Γερμανούς:

«Δεν αισθάνομαι τίποτα εναντίον σας. Εσείς κάνατε το καθήκον σας. Ομοίως έκανα κι εγώ το δικό μου. Είμαι Ελληνας αξιωματικός της Αεροπορίας- Υποσμηναγός. Σας ευχαριστώ πολύ».

Οι παριστάμενοι Γερμανοί αξιωματικοί χαιρέτισαν άπαντες στρατιωτικώς. Λίγο πριν από την εκτέλεση αναφώνησε «Ζήτω η Ελλάς!».

Πηγή amanivoice.gr
ONALERT 
https://www.onalert.gr/san-shmera/aeroporos-kwstas-perrikos-o-xiwths-hrwas-ths-antistashs-ekteleitai-apo-tous-nazi/143933/