ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ ΤΩΝ ΠΟΝΤΙΩΝ : ΤΟ ΑΤΙΜΩΡΗΤΟ ΕΓΚΛΗΜΑ ΤΗΣ ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑΣ ΤΩΝ ΠΟΝΤΙΩΝ

Ενα διαχρονικό πολιτισμικό τραύμα για τον Ελληνισμό παραμένει ανοιχτό και επουλώνεται μόνο με την αναγνώρισή του από την Τουρκία και τη διεθνή κοινότητα

Του Θεοφάνη Μαλκίδη

Διδάκτωρ Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών 

Ηταν το 1994, όταν ύστερα από πρόταση του αείμνηστου Μιχάλη Χαραλαμπίδη, η Βουλή των Ελλήνων έπειτα από σιωπή δεκαετιών ανακήρυξε με τον σχετικό νόμο τη 19η Μαΐου ως ημέρα μνήμης της Γενοκτονίας. Λίγο αργότερα θα ακολουθήσει η 14η Σεπτεμβρίου για το έγκλημα στη Μικρά Ασία και η 6η Απριλίου για την ανατολική Θράκη. 

Το σχέδιο το οποίο οργανώθηκε και υλοποιήθηκε εις βάρος των Ελληνίδων και των Ελλήνων από τους Νεότουρκους και τους Κεμαλικούς και στο χρονικό διάστημα 1908-1923 ολοκληρώθηκε ως Γενοκτονία, με πάνω από 1.000.000 θύματα και πάνω από 1.500.000 πρόσφυγες. Ολα τα παραπάνω, δυστυχώς, είναι εν πολλοίς άγνωστα και συνεπώς ένας βασικός σκοπός είναι η ανάδειξή τους και η συνεχής προσπάθεια για να μην υπάρξουν ποτέ ξανά.

Αλλωστε, όπως είναι γνωστό, ό,τι δεν τιμωρείται επαναλαμβάνεται και μάλιστα με τον πιο επώδυνο τρόπο! Και ειδικά για το έθνος μας η επανάληψη ήταν και οδυνηρή και τραγική: τα εγκλήματα στην Τραπεζούντα, στην Κερασούντα, στη Ραιδεστό, στην Αδριανούπολη, στα Σώκια, στη Σμύρνη, επαναλήφθηκαν στη Βιάννου, στην Κάνδανο, στα Κερδύλια, στους Πύργους, στο Μεσόβουνο, στο Δοξάτο, στο Δομένικο, στην Παραμυθιά, στη Ρόδο, στην Κω, στην Κάλυμνο, στο Δίστομο, στα Καλάβρυτα το 1941-1994, στην Κωνσταντινούπολη το 1955, στην Κύπρο το 1974.

Η Γενοκτονία εναντίον του Ελληνισμού αποτελεί μία από τις πιο τραγικές σελίδες στην Ιστορία της ανθρωπότητας. Πρόκειται για την εκ προθέσεως εξόντωση ή εξάλειψη ενός εθνολογικού, θρησκευτικού ή πολιτιστικού συνόλου. Η αναγκαιότητα τιμωρίας των μαζικών εγκλημάτων αναδείχθηκε για πρώτη φορά μετά τις φρικαλεότητες του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου και τις Γενοκτονίες εναντίον των Ελλήνων, των Αρμενίων, των Ασσυρίων. Ωστόσο, έπρεπε να γίνουν ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος και άλλα μαζικά εγκλήματα για να υπογραφεί η Σύμβαση για τη Γενοκτονία από τον ΟΗΕ και να τιμωρηθούν οι θύτες στα διεθνή ποινικά δικαστήρια. 

Ωστόσο, για τη Γενοκτονία που υπέστη ο Ελληνισμός και άλλοι λαοί, όπως οι Αρμένιοι, οι Ασσύριοι, πολιτικές, προσεγγίσεις, αντιλήψεις, συμφέροντα και λογικές οι οποίες δεν συμβάδιζαν με την ιστορική αλήθεια, άργησε να έρθει η αναγνώριση, αφού μεσολάβησε μια μακρά περίοδο σιωπής, χωρίς να έλθει και η τιμωρία των ενόχων. Μαζί με την απώλεια της ζωής, μια σημαντική επίπτωση της Γενοκτονίας είναι το τραύμα, το οποίο αποτελεί μία από τις πιο καταστροφικές και μακροχρόνιες ψυχολογικές, συναισθηματικές συνέπειες που αφήνουν πίσω τους τα εγκλήματα.

Τα θύματα, οι επιζώντες και οι απόγονοί τους αντιμετωπίζουν αόρατους αλλά εξαιρετικά δυνατούς δεσμούς με το τραγικό παρελθόν τους, που αναδύονται μέσα από τον φόβο, τον πόνο και τη μνήμη των βιωμάτων τους. Το τραύμα της Γενοκτονίας δεν είναι απλώς μια προσωπική εμπειρία, αλλά διαμορφώνει συλλογικές ταυτότητες, διαπερνώντας όλη την κοινωνία και επηρεάζοντας τις σχέσεις, τη μνήμη και την εθνική συνείδηση. Η αποδοχή και η κατανόηση του τραύματος της Γενοκτονίας είναι θεμελιώδεις για τη διαδικασία της αποκατάστασης και της πρόληψης της επανάληψης τέτοιων φρικαλεοτήτων στο μέλλον.

Το τραύμα της Γενοκτονίας εναντίον του Ελληνισμού είναι ένα βαθύ και πολύπλοκο φαινόμενο με μακροχρόνιες και συνεχείς επιπτώσεις, θέτοντας υπό αμφισβήτηση αξίες και πεποιθήσεις σχετικά με τη δικαιοσύνη. Η Γενοκτονία άφησε ανεξίτηλες πληγές, δημιουργώντας ένα συλλογικό τραύμα που μεταφέρεται από γενιά σε γενιά, τραύμα το οποίο ήταν μέρος του σχεδίου της Γενοκτονίας ενάντια στον Ελληνισμό με άμεσες και μακροχρόνιες επιπτώσεις (χηρεία, ορφάνια, αγνοούμενοι, βιασμοί κ.ά.). Η αντιμετώπιση του τραύματος της Γενοκτονίας είναι μια σύνθετη και μακροχρόνια διαδικασία που απαιτεί πολύπλευρη προσέγγιση και συνεργασία.

Το τραύμα δεν περιορίζεται σε άμεσες ψυχολογικές επιπτώσεις, αλλά επηρεάζει και την κοινωνική συνοχή, την πολιτική σταθερότητα και τη συλλογική μνήμη, με συνέπειες που διαρκούν για πολλές γενιές. Η Γενοκτονία, πέραν των νομικών και πολιτικών προεκτάσεών της, δεν παύει να αποτελεί και ένα διαχρονικό πολιτισμικό τραύμα για τον Ελληνισμό. Μεταφέρεται από γενιά σε γενιά και επουλώνεται μόνον με την αναγνώριση της Γενοκτονίας από την Τουρκία και τη διεθνή κοινότητα, με την επανόρθωση, την αποκατάσταση, τη δικαιοσύνη, δικαιώνοντας έτσι την ιστορική μνήμη των θυμάτων και θεμελιώνοντας θετικές μελλοντικές προοπτικές για την ειρήνη, την πρόοδο και τη συνύπαρξη των λαών.

Σήμερα, έναν αιώνα και πλέον μετά την (ατιμώρητη) Γενοκτονία εναντίον του Ελληνισμού και το τραύμα που έχει δημιουργήσει, η πολιτική της άρνησης του εγκλήματος δεν έχει αλλάξει από πλευράς των τουρκικών κυβερνήσεων, παρόλο που τα τελευταία χρόνια αυξάνουν οι φωνές στην Τουρκία, οι οποίες με κινδύνους, διώξεις και φυλακίσεις αγωνίζονται για την ιστορική αλήθεια για τη Γενοκτονία και για την επούλωση του τραύματος. Η δολοφονία του Αρμένιου δημοσιογράφου Χραν Ντινκ το 2007 είναι μια χαρακτηριστική περίπτωση, ενώ οι διώξεις υπερασπιστών της δικαιοσύνης και της αναγνώρισης της Γενοκτονίας είναι χιλιάδες.

«Η πάλη του ανθρώπου ενάντια στην εξουσία είναι η πάλη της μνήμης κατά της λήθης», γράφει ο σπουδαίος Τσέχος συγγραφέας Μίλαν Κούντερα. Παρόλο που η λεγόμενη διεθνής κοινότητα παραβλέπει, αποσιωπά, αδιαφορεί για τα εγκλήματα στον βωμό των πολιτικών, οικονομικών συμφερόντων και σκοπιμοτήτων, η Τουρκία αρνείται την ευθύνη της και η Ελλάδα σιωπά, όταν δεν καταθέτει στεφάνι στον Κεμάλ (…), όλοι μας έχουμε την υποχρέωση να αγωνιστούμε ενάντια στις πράξεις βίας και θανάτου.

Το πέρασμα του χρόνου, η λήθη, τα συμφέροντα δεν πρέπει να αποτελούν εμπόδιο, ειδικότερα για τις νέες γενιές των Ελληνίδων και Ελλήνων, των υπερασπιστών της αλήθειας, ακόμη και στην Τουρκία. Ολοι αυτοί, παρ’ όλες τις δυσκολίες, τα εμπόδια, την άρνηση, τη σιωπή, οφείλουν να συνεχίσουν τον αγώνα αναγνώρισης, μνήμης, δικαιοσύνης. Η συνεχής παρουσία μας, από τις ΗΠΑ μέχρι την Αυστραλία και την Ευρώπη, και οι αναγνωρίσεις της Γενοκτονίας που έχουμε πετύχει αποτελούν την επιβεβαίωση ότι θα νικήσουμε τη σιωπή, την προπαγάνδα, τη βία, το ψεύδος, την άρνηση!

Μικρά Ασία, Θράκη, Πόντος: Ενα βιβλίο για την αποσιωπημένη τραγωδία

Το αποσιωπημένο έγκλημα εναντίον του Ελληνισμού της Μικράς Ασίας, της Θράκης και του Πόντου αναδεικνύει το βιβλίο του Θεοφάνη Μαλκίδη «Μικρά Ασία, Θράκη, Πόντος. H γενοκτονία και το τραύμα». Το βιβλίο διερευνά το τραύμα της Γενοκτονίας και ως μέρος του σχεδίου εξαφάνισης του Ελληνισμού και διαιώνισης του εγκλήματος στους διασωθέντες και της μεταφοράς του στις επόμενες γενιές.

Οπως αναφέρει στον πρόλογό της η πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Κω και της Αστικής Εταιρείας «Ιπποκράτης»- Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Διονυσία Τελλή-Τσιμισίρη, «η έκδοση είναι μια ουσιαστική συμβολή στην επιστημονική μελέτη θεμάτων Πολιτικής Ψυχολογίας και στον εμπλουτισμό της βιβλιογραφίας. Η βιαιότητα των διώξεων, το έγκλημα κατά προσώπων και συλλογικοτήτων ανέδειξαν την ψυχική διαταραχή του “τραύματος” ως έκφραση υπαρξιακής απειλής, επώδυνων αναμνήσεων, προσωπικής και συλλογικής μνήμης θανάτου. Ο συγγραφέας, με εμπεριστατωμένο τρόπο, αναλύει και παρουσιάζει όλο το φάσμα της Ιστορίας της Γενοκτονίας, τις κοινωνικές διαστάσεις, τον ψυχικό τραυματισμό».

Παράλληλα, στην εισαγωγή του ο ιατρός ψυχίατρος και επιστημονικός διευθυντής τής Αστικής Εταιρείας Δημήτριος Κ. Γερούκαλης, τονίζει ότι «η Γενοκτονία ἀποτελεῖ ἕν τῶν πλέον φρικτῶν ἐγκλημάτων κατά τῆς ἀνθρωπότητος, μέ ἀνεξιτήλους ἐπιπτώσεις τόσον έπί τῶν προσώπων, ἐπί τῶν ὁποίων ἀσκεῖται ἡ βία, ὅσον καί ἐπί τῶν ἐπερχομένων γενεῶν. Μέ τόν ὅρο Συλλογικό Τραῦμα περιγράφονται αἱ μακροχρόνιαι ψυχολογικαί, κοινωνικαί καί πολιτισμικαί ἐπιπτώσεις τῆς κατα στροφικῆς ἐμπειρίας τοῦ πληγέντος πληθυσμοῦ (….) Ἡ ἡμέρα μνήμης τῆς Γενοκτονίας, ἐκφράζει τήν ἀνάγκην ἀναδείξεως τοῦ ἱστορικοῦ γεγονότος, ἀναδείξεως τοῦ Συλλογικοῦ Τραύματος, ἀποδόσεως τιμῆς πρός τά θύματα, διατηρήσεως τῆς ἱστορικῆς μνήμης και εὐαισθητοποιήσεως τῶν λαῶν. Ἡ προβολή, εἰς τό παρόν, τῆς Ἱστορίας, ἡ ἀναγνώρισις καί ἡ μνήμη εἶναι θεμελιώδη διά τήν ἱστορικήν αὐτοσυνειδησίαν καί τήν πρόληψιν».

Ο Θεοφάνης Μαλκίδης γεννήθηκε στην Αλεξανδρούπολη από προγόνους διασωθέντες της Γενοκτονίας και των Ολοκαυτωμάτων κατά τη διάρκεια της ναζιστικής Κατοχής (1941-1944), όπου η οικογένειά του είχε και στις δύο αυτές τραγικές για τον Ελληνισμό περιόδους θύματα, ορφανά και αγνοουμένους. Σπούδασε Κοινωνικές Επιστήμες, είναι διδάκτορας του Πάντειου Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος της Διεθνούς Ενωσης Ακαδημαϊκών για τη Μελέτη των Γενοκτονιών.

 

https://www.dimokratia.gr/ellada/694457/to-atimorito-egklima-tis-genoktonias-ton-pontion/

ΧΡΥΣΑΝΘΟΣ : Ο «ΑΓΙΟΣ ΤΩΝ ΠΟΝΤΙΩΝ» Η «ΔΙΑΣΩΣΗ» ΚΑΙ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΠΑΘΩΝ ΤΟΥ ΠΟΝΤΙΑΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΤΟΝ ΜΗΤΟΠΟΛΙΤΗ ΤΡΑΠΕΖΟΥΝΤΟΣ

Στην μνήμη της γενοκτονίας των Ποντίων, κατά την οποία 353.000 σφαγιάσθηκαν και δολοφονήθηκαν μαρτυρικά, παρατίθεται η μαρτυρία του Μητροπολίτης Τραπεζοῦντος, ὁ ὁποῖος δικαίως ὀνομάστηκε ἀπό τόν ποντιακό ἑλληνισμό ὡς ὁ “Ἅγιος τῶν Ποντίων”

Ὁ ἐκ Κομοτηνῆς καταγόμενος ἀγωνιστής Μητροπολίτης Τραπεζοῦντος καί μετέπειτα Ἀρχιεπίσκοπος Ἀθηνῶν Χρύσανθος (Φιλιππίδης), ὁ ὁποῖος δικαίως καί προσφυῶς ὀνομάστηκε ἀπό τόν ποντιακό ἑλληνισμό ὡς ὁ “Ἅγιος τῶν Ποντίων”, “διά χειρί” διασώζει στίς “Βιογραφικές Ἀναμνήσεις” του τά πάθη τῶν Ποντίων, ὅταν οἱ τσέτες τοῦ τουρκικοῦ κομιτάτου ἐφάρμοζαν τό σχέδιο τῆς “ἐθνοκαθάρσεως” καί γενοκτονίας τοῦ Ποντιακοῦ Ἑλληνισμοῦ.

Ἡ προσωπική γραπτή μαρτυρία τοῦ ἀοίδιμου Μητροπολίτου Τραπεζοῦντος Χρύσανθου ἀποτελεί τήν ζῶσα ἀπόδειξη τῶν ὅσων ἔλαβαν χώρα στόν ἑλληνικό Πόντο καί εἶχαν ὡς συνέπεια τόν φρικτό καί μαρτυρικό θάνατο 353.000 Ἑλλήνων Ποντίων.
Ἀπό τίς “Βιογραφικές Ἀναμνήσεις” τοῦ Τραπεζοῦντος Χρύσανθου, πού ἐκδόθηκαν τό 1970 ἀπό τόν ἐκτελεστή τῆς διαθήκης του, Γεώργιο Ν. Τασούδη, δημοσιεύουμε ὁρισμένα ἀποσπάσματα στά ὁποῖα ὁ ἀοίδιμος Ἱεράρχης καταγράφει τά τῶν Ποντίων πάθη ὡς ἑξῆς:
“Κατά Δεκέμβριο τοῦ 1917 ἄρχισε ἡ ἐγκατάλειψη τοῦ μετώπου καί ἡ ὀπισθοχώρηση τοῦ ἐν πλήρει ἀναρχίᾳ και παραλυσίᾳ διατελοῦντος ρωσικοῦ στρατοῦ.
Οἱ Ἔλληνες κάτοικοι τῶν ρωσοκρατούμενων μερῶν ἀπό Τραπεζοῦντος μέχρι Ἐρζιγκιάν καί ἀπό Ριζαίου μέχρι Ἐλεβής, γνωρίζοντας τί εἶναι τουρκική προέλαση καί δή ἐπιδρομή τσετέδων, οἱ ὁποῖοι οὐδέν ἀφήνουν ὀρθόν, ἔντρομοι ἀπέστελναν πανταχόθεν ἀπεσταλμένους στήν Μητρόπολη Τραπεζοῦντος γιά νά μάθουν περί τοῦ πρακτέου.
Ἡ Μητρόπολη γνωρίζοντας τίς ὀλέθριες ὑπό πᾶσαν ἄποψη συνέπειες τῆς μεταναστεύσεως καί δή ἐν καιρῷ χειμῶνος, συνεβούλευσε τούς ἐρωτῶντες νά μήν ἐγκαταλείψουν τούς βωμούς καί τίς ἑστίες τους, καί ἄν ἀκόμη ἐπρόκειτο νά φονευθοῦν.
Φρονοῦσε (ἡ Μητρόπολη) ὅτι ὁ ἐν τῇ πατρίδι καί ὑπέρ τῆς πατρίδος ὡραῖος θάνατος εἶναι προτιμότερος ἀπό τήν διά τῆς φυγῆς ἄδοξη καί ἄσχημη θανή.
Ἐάν ἡ Μητρόπολη ἐδίσταζε ἤ συνεβούλευε τήν μετανάστευση, εἶναι βέβαιο ὅτι ἡ ἀπό Ριζαίου μέχρι Ἐλεβής χώρα θά ἐρημώνετο, ἀφοῦ μάλιστα ὅλος ὁ Ἑλληνικός λαός πανικόβλητος ἀνέμενε ἕνα νεῦμα τῆς Μητροπόλεως γιά νά μεταναστεύσει.
Γιά νά ἐνθαρρυνθοῦν οἱ Ἕλληνες καί νά δυνηθοῦν νά ὑπερασπιστοῦν τούς ἑαυτούς τους κατά τῆς ἀναρχίας καί ἰδιαίτερα κατά τῆς ἐπελάσεως τῶν τσετέδων, ἐλήφθη πρόνοια νά ἐξοπλιστοῦν ὅλοι οἱ χωρικοί, οἱ δυνάμενοι νά φέρουν ὅπλα.
Συνεννοήθηκαν μέ τό ρωσικό κομιτάτο, τό ὁποῖο κυβερνοῦσε τόν ρωσικό στρατό καί παρέλαβαν χιλιάδες ὅπλων καί πολεμοφοδίων, τά ὁποῖα μεταφέρονταν στό κτίριο τοῦ Παρθεναγωγείου.
Ἀνέθεσαν τό ἔργο στήν ὀργάνωση τῶν νέων τῆς Τραπεζοῦντος, οἱ ὁποῖοι ἀπό πρωίας μέχρι νυκτός ἐξόπλιζαν τούς χωρικούς μέχρι ἑβδομῆντα ἐτῶν, οἱ ὁποῖοι κατέρχονταν ἀπό τά χωριά τους γιά νά ἐξοπλιστοῦν καί ἐνδύονταν ὅλοι μέ στρατιωτικές χειμερινές περικνημίδες καί ὑποδήματα πρός φύλαξη ἀπό τοῦ ψύχους…
Ἐπί τρεῖς καί πλέον μῆνες διήρκεσαν οἱ ἐπιθέσεις καί διαρκῶς ἀποκρούονταν καί ἐσώθησαν μέ τήν ἡρωική ἄμυνά τους τα χωριά Τσίτα τῶν Σουρμένων, ἡ περιφέρεια τοῦ Κοσμά, τοῦ Καπήκιοϊ, τῆς Λιβερᾶς, τά χωριά Χαμσήκιοϊ τῆς ἡρωικῆς Σάντας, ὅπου ὁ ἀδελφός τοῦ καθηγητοῦ Φίλιππου Χειμωνίδου κατασκεύασε εἴδη ὀβίδων καί ἄλλων ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, οἱ ὁποῖες ἐρρίπτοντο ἐναντίον τῶν ἐπιτιθεμένων κατά τῆς Σάντας πολυάριθμων Τούρκων τῆς Γέμουρας, ὥστε αὐτοί νά νομίζουν ὅτι οἱ Σανταῖοι διαθέτουν τηλεβόλα. Ἔτσι προελήφθη ἡ τελευταία ἑρήμωση τοῦ Πόντου, ὁ ὁποῖος θά ἑρημώνετο ὅλος ἐάν δέν ἐγένετο ὁ ἐξοπλισμός τῶν χωρικῶν.
Τά λοιπά χωριά, ὅσα δέν κατόρθωσαν νά ἀντιτάξουν ἔνοπλη ἄμυνα, μετανάστευσαν στήν Ρωσία.
Καί τήν μετανάστευση αὐτή διευκόλυναν παντοιοτρόπως τά πλοῖα τῶν Ρώσων, οἱ ὁποῖοι καίπερ Μπολσεβίκοι, ἐφάνησαν ἀνθρωπινότεροι ἀπό τά πληρώματα τῶν συμμαχικῶν πλοίων, τά ὁποῖα κατά τήν Μικρασιατική καταστροφή ἐν ἔτει 1922 δέν ἐδέχθησαν οὔτε ἕναν Ἕλληνα νά σώσουν καί ὅσοι τυχόν ἀνερριχῶντο στούς κάβους τῶν πλοίων, ἐρρίπτοντο ἀσπλάχνως στήν θάλασσα, κοπτομένων τῶν κάβων, γεγονός πού ἀποδεικνύει ὅτι οἱ ἐξ Ἀνατολῆς χριστιανοί ἀκόμη καί μπολσεβικοποιούμενοι εἶναι ἀνθρωπινότεροι ἀπό τούς χριστιανούς τῆς Δύσεως…
Ἐν μέσῳ τῆς γενικῆς ταύτης ἀναστατώσεως καί τρικυμίας ἡ Μητρόπολη καί ἡ ἐπιτροπή τῶν προσφύγων ἀταράχως ἐξακολουθοῦσε τόν δρόμο της. Μάλιστα ἐπειδή ἐσκέφθη ὅτι μέ τήν ἔλευση τῶν Τούρκων θά ἐπέλθει ἔλλειψη τροφίμων, ἐπρομηθεύθη κατά τίς παραμονές τῆς εἰς Τραπεζοῦντα ἐπελάσεως τοῦ τουρκικοῦ στρατοῦ 400 σάκκους ἀλεύρων, τούς ὁποίους κατά τίς ἡμέρες τῆς ἀναρχίας ἐποφθαλμιοῦσαν οἱ Γεωργιανοί στρατιῶτες καί ζητοῦσαν νά τούς ἁρπάσουν, ἐνῶ διεσώθησαν μετά δυσκολίας στόν νάρθηκα τοῦ μητροπολιτικοῦ ναοῦ.
Ἀλλά τούς διασωθέντες σάκκους, πλήν ἑκατό ἐπέταξε κατόπιν ὁ ἐλθών τουρκικός στρατός, ἄν καί τούς ἐπέστρεψε μετά ἀπό λίγους μῆνες χάρη στήν προσπάθεια τοῦ Βεχήπ Πασᾶ.
Ἐνῶ προετοιμάζαμε κατά τόν τρόπο αὐτό τήν ζωή τῶν Ἑλλήνων χριστιανῶν γιά τήν νέα ἅλωση τῆς Τραπεζοῦντος ὑπό τῶν Τούρκων, μέ συνεῖχε ἡ σκέψη πῶς θά ἦταν δυνατόν ἡ νέα αὐτή ἅλωση νά γίνει χωρίς αἱματοχυσίες καί κινδύνους τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ.
Ἐπειδή δέ ὁ τρόπος καί ἡ μέθοδος τῆς φυγῆς τοῦ ρωσικοῦ στρατοῦ ἀπό τήν Τραπεζοῦντα καί τήν πέριξ χώρα ἐξαρτιόταν κυρίως ἀπό τό μπολσεβίκικο κομιτᾶτο τῆς Τραπεζοῦντος, ἐδέχθην πρόσκληση τοῦ κομιτάτου νά παρακάθημαι στίς συνεδριάσεις του, οἱ ὁποῖες ἐγίνοντο στήν ἕδρα του, στό μέγαρο Θεοφυλάκτου.
Οἱ συνεδριάσεις ἐγίνοντο καθ’ ἕκαστην ἑσπέραν καί τακτικῶς παρευρισκόμουν σ’ αὐτές προσπαθῶντας νά κατευθύνω μέ ὅση δύναμη εἶχα τίς συζητήσεις γιά ἥρεμη φυγή τοῦ πολυάριθμου ρωσικοῦ στρατοῦ χωρίς βομβαρδισμούς τῆς πόλεως ὑπό τοῦ ρωσικοῦ στόλου καί χωρίς καταστροφές.
Γι’ αὐτό, ἀφ’ ἑνός προσπαθοῦσα να συγκρατήσω τήν προέλαση τῶν τσετέδων προκειμένου νά μήν ἔλθουν σέ ἐπαφή μέ τόν ρωσικό στρατό καί τόν ἐρεθίσουν, ἀφ’ ἑτέρου δέ ἐργαζόμουν ὥστε νά μήν παρεξηγοῦν οἱ τοῦ μπολσεβικικοῦ κομιτάτου τίς ὕποπτες κινήσεις τῶν Τούρκων.
Πρός τοῦτο ἐδέησε νά συναντήσω στό χωριό Χολομάνα τόν ἀρχηγό τῶν τσετέδων Καχράν Βέη, ἄλλοτε ἀρχηγό τῆς τουρκικῆς χωροφυλακῆς , γιά νά τόν πείσω περί τῆς ἀνάγκης βραδείας προελάσεως τῶν τσετέδων καί ἀποφυγῆς πάσης αὐτῶν ἐπαφῆς μέ τόν ρωσικό στρατό.
Ἔφθασα στήν οἰκία ὅπου διέμενε ὁ ἀρχηγός Καχρά Βέης, ὁ ὁποῖος μέ ὑπεδέχθη εὐγενῶς, ἀλλά κατά τήν ἴδια ὥρα ἔφθασαν καί δύο Γεωργιανοί ἐκ τῶν ὁποίων ὁ ἕνας ἦταν μέλος τοῦ μπολσεβικικοῦ κομιτάτου.
Ὁ Γεωργιανός αὐτός ἐπεζητοῦσε τρόπο νά χαρακτηριστεῖ ὁπωσδήποτε ἡ Τραπεζοῦντα ὡς γεωργιανή γιά κάθε ἐνδεχόμενο κατά τό τέλος τοῦ πολέμου καί τήν ὑπογραφή τῆς Συνθήκης.
Γι’ αὐτό προσπάθησε νά ἀποστείλει ἀπόσπασμα Γεωργιανῶν στρατιωτῶν οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦσαν στόν ρωσικό στρατό πρός φύλαξη τηλεβόλων τοῦ Μπόζ Τεπέ (Φαιοῦ Λόφου), ἀλλά τήν προσπάθειά του αὐτή ἐματαίωσα συνεννοηθείς μέ τόν πρόεδρο τοῦ μπολσεβικικοῦ κομιτάτου καί ἀπέστειλα ἑκατό περίπου εὐσταλεῖς Ἑλληνόπαιδες, τελειόφοιτους τοῦ Γυμνασίου Τραπεζοῦντος, μεταξύ τῶν ὁποίων καί τόν ἀνεψιό μου Γεώργιο Τασούδη, οἱ ὁποῖοι ἀφοῦ περιεβλήθηκαν, φρουροῦσαν νύκτα καί μέρα τά τηλεβόλα καί ὅλη τήν περιφέρεια τοῦ Μπόζ Τεπέ, ἀσκούμενοι συγχρόνως ὑπό δύο Ρώσων ἀξιωματικῶν στήν χρήση τῶν τηλεβόλων.
Καί τώρα ποιός γνωρίζει μέ τί διαβούλια ἦλθε νά συνεννοηθεῖ ὁ Γεωργιανός αὐτός ἀξιωματικός μέ τόν ἀρχηγό Καχράν Βέη, ἀλλά καί πάλιν συνήντησε ἐμέ ἐμπόδιόν του.
Ἐζήτησα νά ἰδῶ ἰδιαιτέρως τόν Καχράν Βέη καί περιέγραψα σ’ αὐτόν τούς κινδύνους τούς ὁποίους ἐνεῖχε πᾶσα βιαία προέλαση τῶν τσετέδων καί τοῦ τουρκικοῦ στρατοῦ.
Κατενόησε τήν ἀλήθεια τῶν λεγομένων μου καί ὑπεσχέθη ὅτι θα συμμορφωθεῖ. Συγχρόνως παρεκάλεσα αὐτό, νά παύσουν οἱ τσετέδες νά ἐπιτίθενται κατά τῶν ἀόπλων χωρίων, διότι τά ἄλλα εἶχα ὁπλίσει ἐγώ πρός ἄμυνάν των.
Μοῦ περιέγραψε ὁ Καχράν Βέης τήν λύσσα τῶν ἀμυνομένων Ἑλλήνων χωρικῶν καί πῶς πολυάριθμοι ἔνοπλοι Ἕλληνες ἐπάνω στό χωριό Καρλίκ ἀναχαιτίζουν τούς τσετέδες ὑπό τήν ἡγεσίαν κάποιου Λεοντίδου – ἦταν ὁ Νικόλαος Λεοντίδης, πρόεδρος τῆς Ὀργανώσεως – μέ τόν ὁποῖο ἀναγκάσθηκε ὁ Καχράν Βέης νά ἔλθει σέ συνεννόηση…
Τήν ἑπομένη μετά τό ἐπεισόδιο ἡμέρα παρεκάθησα πάλι στό μπολσεβικικό Συμβούλιο στό ὁποῖο παρέστη καί ὁ Γεωργιανός ἀξιωματικός, ὁ ὁποῖος μέ τόνο δραματικό ἄρχισε κατηγορητήριο ἐναντίον μου καί δή ὅτι εἶχα ἰδιαιτέρα συνέντευξη μέ τόν Καχράν Βέη… Ἄκουσα ἀταράχως τό κατηγορητήριόν του καί ἀπήντησα ὅτι εἶμαι ὑποχρεωμένος νά προστατεύσω τόν Ἑλληνικό λαό δραττόμενος οἱουδήποτε ξύλου, εἴτε γεροῦ, εἴτε σάπιου, ἀφοῦ ὁ ρωσικός στρατός δέν προσφέρεται νά ὑπεραμυνθεῖ τῶν Ἑλλήνων καί τοῦτο μέ ὁδήγησε σέ ἐπίσκεψη καί συνεννόηση μέ τόν ἀρχηγό τῶν τσετέδων, οἱ ὁποῖοι λυμαίνονται τά ἀπροστάτευτα ἑλληνικά χωριά…
Συγχρόνως ἄρχισα νά ἐνεργῶ ἐξοπλισμό τῶν νέων Ἑλλήνων πολιτῶν γιά νά ἀποτελέσουν τήν χωροφυλακή τῆς Τραπεζοῦντος κατά τῆς κρατούσης ἀναρχίας καί τό τάγμα τοῦτο τῶν Ἑλλήνων χωροφυλάκων ἐπαγρυπνοῦσε νύκτα καί ἡμέρα γιά τήν ἀσφάλεια τῆς πόλεως…
Ἀλλά ἡ ἀναρχία ὁλοένα καί ὀξύνετο, ἐνῶ οἱ τσετέδες στήν ὕπαιθρο ὀργίαζαν.
Ἐσκέφθην λοιπόν νά ἀποστείλω ἰδιαίτερο ἀπεσταλμένο πρός τόν Τοῦρκο Ἀρχιστράτηγο τοῦ μετώπου Βεχή Πασᾶ… να περιγράψει σ’ αὐτόν τήν κρατοῦσα ἔκρυθμη κατάσταση καί νά ἐρωτήσει αὐτόν ἐκ μέρους μου ἄν ἡ τουρκική κυβέρνηση εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ὀργανώνει καί ἐξαποστέλλει κατά τῶν ἑλληνικῶν χωριῶν τούς τσετέδες γιά νά διαφωτίσω ἀναλόγως τό ποίμνιό μου…
Ἀλλά καί στήν ἰδιαίτερη ἐπιστολή του καί στήν συνομιλία τήν ὁποία εἶχε ὁ Βεχήπ Πασᾶς μέ τόν Σιδηρόπουλο, ἀπέφυγε ἐπιμελῶς νά πεῖ ἐάν ἡ τουρκική κυβέρνηση εἶναι ἡ ὠθοῦσα τούς τσετέδες μέ σκοπό τήν ἑρήμωση τῶν χωρίων τῆς Τραπεζοῦντος…
Ἡ πίεση τῶν Τούρκων ἐβάρυνε πολύ τούς Ἕλληνες καί ἐφαίνετο βαρυτέρα μετά τήν σχετική ἐλευθερία, τήν ὁποία ἀνέπνευσαν κατά τήν ρωσική κατοχή.
Κατά δεκάδες ἐφυλακίζοντο οἱ Ἕλληνες διότι δῆθεν εἶχαν βλάψει Τοῦρκο ἐπί ρωσικῆς κατοχῆς.
Καί ὅταν διαμαρτυρόμουν πρός τίς τουρκικές αρχές γιά τίς φυλακίσεις αὐτές, μοῦ ἀπαντοῦσαν ὅτι ἄν ζητοῦσα κάτι ἀτομικό, θά τό ἔπρατταν εὐχαρίστως διότι προστάτευσα τούς Τούρκους ἐπί ρωσικῆς κατοχής, ἀλλά ἐπειδή ζητῶ, ὅπως καί πάντοτε ζητοῦσα, μόνον ἐθνικό, ἀδυνατοῦν νά τό πράξουν, διότι, ὅπως εἴπαμε καί προηγουμένως, σκοπός τους ἦταν ἡ βαθμιαία καταστροφή τοῦ ἑλληνικοῦ ἔθνους.
Ἔτσι ἐξακολουθούσαμε νά στενάζουμε ὑπό τόν βαρύ τουρκικό ζυγό καί ἀπελπισία κατεῖχε πάντες τούς Ἕλληνες, ὥστε νά μή θέλουν νά καλλιεργήσουν καί νά σπείρουν τούς ἀγρούς τους, διότι δέν ἤξεραν ἐάν θά τούς ἐπέτρεπαν οἱ Τοῦρκοι ἐλεύθερους νά θερίσουν ὅ,τι ἔσπειραν…
Στό μεταξύ ἐξακολουθοῦσα ἀδιακόπτως μαζί μέ τήν ἐπιτροπή τῶν προσφύγων νά ἀποκαθιστῶ στά χωριά τους , τούς πρόσφυγες Ἕλληνες, οἱ ὁποῖοι παρά τήν μαστίζουσα αὐτούς πενία θεωροῦσαν τήν ὀργανική ἀνάγκη νά ἔχουν ἀμέσως καί τήν ἐκκλησία καί τό σχολεῖο, δηλαδή ἱερέα καί διδάσκαλο.
Ἔτσι, μόλις ἀπεκατέστησα στό μακρινό χωριό Οὔζη τούς χωρικούς μετά ἀπό λίγες ἡμέρες ἦλθε ἐπιτροπή τῶν χωρικῶν, ἡ ὁποία ζητοῦσε νά δώσω σ’ αὐτούς ἱερέα καί διδάσκαλον, τούς ὁποίους ἀφοῦ παρέλαβαν, ἐπέστρεψαν στό χωριό…
Ἀπό τοῦ Πάσχα τοῦ ἔτους 1918 καί ἐφεξῆς κατορθώθηκε ἡ ἀποκατάσταση τῶν προσφύγων Ἑλλήνων στά χωριά τους καί ἔτσι κανείς πρόσφυγας χωρικός δέν ὑπελείφθη στήν Τραπεζοῦντα.
Ἀλλά ἐξακολουθοῦσε ἡ ὑπό τήν προεδρία μου λειτουργοῦσα Ἐπιτροπή τῶν προσφύγων νά παρέχει τήν ἐπιμελημένη περίθαλψή της καί στούς ἐπερχόμενους στήν πατρίδα τους Τούρκους.
Παρά τήν ἐπελθοῦσα ἰσχνότητα τῶν πόρων της, ἡ Ἐπιτροπή προσφύγων ἔτρεφε καί πάλι ἱκανούς τῶν μουσουλμάνων καί ἐνέδυε τούς ἐξ αὐτῶν γυμνούς”.


ΕΘΝΙΚΟΣ ΜΑΧΗΤΗΣ
ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ ΤΩΝ ΠΟΝΤΙΩΝ : ΟΙ ΣΠΑΡΑΚΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΟΛΕΣ ΤΩΝ ΜΕΛΛΟΘΑΝΑΤΩΝ ΤΟΥ ΠΟΝΤΟΥ ΛΙΓΟ ΠΡΙΝ ΕΚΤΕΛΕΣΤΟΥΝ - Η ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΓΕΡΜΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΥΣΤΡΙΑΚΑ ΕΓΓΡΑΦΑ

Tου Γιώργου Σαρρή

Εκατοντάδες επιφανείς προσωπικότητες του Ποντιακού Ελληνισμού οδηγήθηκαν τέλη καλοκαιριού με αρχές φθινοπώρου του 1921 στην κρεμάλα από το τουρκικό εθνικιστικό κίνημα του Μουσταφά Κεμάλ, καταδικασμένοι από το κατ’ επίφασιν δικαστήριο που είχε στηθεί στην πόλη της Αμάσειας. Κάποιοι εξ αυτών, όμως, κλεισμένοι μέσα στη φυλακή, έγραψαν λίγο πριν πεθάνουν επιστολές προς τα αγαπημένα τους πρόσωπα, μερικές εκ των οποίων έχουν διασωθεί και αποτυπώνουν ανάγλυφα την κατάσταση που επικρατούσε εκείνη την εποχή. 

Ο στρατιωτικός και πολιτικός ηγέτης των Νεότουρκων Μουσταφά Κεμάλ φωτογραφημένος το 1918. Μετέπειτα θα λάβει το προσωνύμιο Ατατούρκ. 

Ν. Καπετανίδης:  «Θαρσείτε  και καρτερείτε»

Ο δημοσιογράφος και εκδότης της εφημερίδας «Εποχή» της Τραπεζούντας, Νικόλαος Καπετανίδης, έστελνε μέχρι την τελευταία στιγμή γράμματα στο σπίτι του, παρηγορώντας τους δικούς του ανθρώπους. Οπως έγραφε, «θα μάθετε από τους ολίγους που θα περισωθούν, ότι μήτε το θάρρος μήτε η ψυχραιμία μ’ εγκατέλειψαν ως την τελευταία μου στιγμή… Εντούτοις η ψυχή μου βαρύτατα πενθεί διότι σας αφήνω για πάντα… Τέτοιος θάνατος σαν τον δικό μου είναι ωραίος, δοξασμένος… Γι’ αυτό μη λυπηθήτε… Εσύ, μανούλα μου, εγκαρτέρησε. Ετίμησα τα στήθια σου και τ’ όνομά σου με τον θάνατό μου… Ο θάνατος είναι τιμή για όλους μας. Θαρσείτε και καρτερείτε, μια φορά κανείς πεθαίνει…». Ο Καπετανίδης υπήρξε συνεπής με τα γραφόμενά του μέχρι την έσχατη ώρα. Οταν ο πρόεδρος του δικαστηρίου τού ανέγνωσε το κατηγορητήριο, ότι επεδίωκε την ανεξαρτησία του Πόντου, εκείνος τον διόρθωσε: «Οχι, κύριε πρόεδρε, εγώ ήθελα την απευθείας ένωση του Πόντου με την Ελλάδα». Απαγχονίστηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 1921, σε ηλικία μόλις 32 χρόνων. Η τελευταία του κραυγή πάνω στην αγχόνη ήταν: «Ζήτω η Ελλάς!».

Ο δημοσιογράφος και  εκδότης της εφημερίδας Εποχή, Νίκος Καπετανίδη

Αλ. Ακριτίδης:  «Γλυκυτάτη μου, την Τρίτη δεν θα είμαστε  εν ζωή»

Ο Αλέξανδρος Ακριτίδης ήταν ένας από τους προύχοντες του Πόντου. Κοινοτικός άρχοντας της Τραπεζούντας, εργοστασιάρχης, ευεργέτης της κοινότητας. Οδηγήθηκε από το κεμαλικό καθεστώς στο ικρίωμα τον Σεπτέμβριο του 1921, ωστόσο την παραμονή του θανάτου του έγραψε στη γυναίκα του: «Γλυκυτάτη μου Κλειώ, σήμερον ετελέσθη εν τη φυλακή λειτουργία και εκοινωνήσαμε όλοι, περί τους 100 από διάφορα μέρη. Εχει αποφασισθεί ο δια κρεμάλας θάνατος. Αύριο θα πηγαίνουν οι 30, μεταξύ αυτών και 5 Τραπεζούντιοι, και θα γίνει ο δι’ αγχόνης θάνατος. Την Τρίτη δεν θα είμαστε εν ζωή, ο Θεός να μας αξιώσει τους ουρανούς και σε σας να δώσει ευλογία και υπομονή και άλλο κακό να μη δοκιμάσετε.

Οταν θα μάθετε το λυπηρό να μην χαλάσετε τον κόσμον, να έχετε υπομονή. Τα παιδία ας παίξουν και ας χορέψουν. Ας σε βλέπω να κανονίσεις όλα όπως ξέρεις εσύ. Ο αγαπητός μου Θεόδωρος ας αναλαμβάνει πατρικά καθήκοντα και να μην αδικήσει κανένα από τα παιδιά. Τον Γιώργο να τελειώσει το Σχολείο και να γίνει καλός πολίτης. Τον Γιάννη ας τον έχει μαζί του στη δουλειά. Από τα μικρά τον Παναγιώτη να στείλεις στο σχολείο, την Βαλεντίνη να την μάθεις ραπτική. Την Φωφώ να μην χωρίζεσαι εν όσω ζεις. Εις τον Στάθιον τας ευχάς μου και την υποχρέωσιν όπως χωρίς αμοιβήν διεκπεραιώσει όλας τας οικογενειακάς μου υποθέσεις, που θα του αναθέσητε. Ο παπά-Συμεών ας με μνημονεύσει εν όσω ζει. Να δώσεις 5 πέντε λίρες στην Φιλόπτωχο, 5 πέντε λίρες στην Μέριμνα, 5 πέντε λίρες στου Λυκαστή στο Σχολείο. Και ας με συγχωρέσουν όλοι οι αδελφοί μου, οι νυφάδες και όλοι οι συγγενείς και φίλοι. Αντίο, βαίνω προς τον Πατέρα και συγχωρήσατέ μου. Ο υμέτερος, Αλ. Γ. Ακριτίδης».

Ο επιχειρηματίας  Αλέξανδρος Ακριτίδης

Αντ. Τζινόγλου:  «Ο Θεός δε με αξίωσε  να γηροκομήσω  τους γονείς μας»

Λίγο πριν μαρτυρήσει, ο διευθυντής του Γραφείου Προσφύγων της παραθαλάσσιας Αμισού (Σαμψούντας), Αντώνιος Τζινόγλου, έστειλε γράμμα προς τους οικείους του, με το οποίο τους ζητούσε «να μην κλαύσητε πολύ». Στενοχωριόταν γιατί δεν θα κατάφερνε να γηροκομήσει τους γονείς του, ενώ χαρακτηρίζει την καταδίκη του από το καθεστώς του Μουσταφά Κεμάλ ως «θέλημα Θεού», το οποίο έπρεπε να υπομείνει. Αναφέρει χαρακτηριστικά: «Σεβαστοί μου γονείς, προσφιλής μου σύζυγος, τέκνα μου αγαπητά, λοιποί συγγενείς και φίλοι. Κατεδικάσθην αθώος ων εις θάνατον, ήτο θέλημα Θεού, δια τούτο και εγώ δεν λυπούμαι, και σεις μη λυπηθείτεֹ, έχω πίστιν ότι θα συναντηθούμε εις την άλλην ζωήν.

Σας στέλω τον χαιρετισμό και την αγάπη μουֹ εν όσω ζείτε να με μνημονεύετε. Αντιόπη, ο Θεός δε με αξίωσε να γηροκομήσω τους γονείς μας, το έργον τούτο το αφήνω μόνον εις σε. Δια σε και δια τα τέκνα μας είμαι βέβαιος ότι θα φροντίσει ο καλός Θεός. Να μη λυπηθής και αγανακτήσεις εναντίον του θελήματος του Θεού. Εάν επιζήσετε της καταιγίδας αυτής, να πάτε στους γονείς μας κοντά και να γράφεις δε και στον Φώτιον και τον Χρύσανθον την παράκλησίν μου, όπως λάβουσιν υπό την μέριμναν των την Ιουλίαν και την Χρυσάνθην. Τη βεργέτα και το ωρολόγι μου παρέδωσα εις τον κ. Π. Βαλιούλην. Τα ρούχα μου θα διαμοιρασθούν εδώ. Πήρα την τελευταία σου επιστολήν και είμαι ήσυχος εν τη φυλακή. Εξομολογήθην, εγένετο λειτουργία και εκοινώνησα, θα αποθάνω ήσυχος και ατάραχος. Επιθυμώ να μη κλαύσητε πολύ. Ο Θεός μαζί σας. Σας φιλώ όλους εκ ψυχής, ο ιδικός σας».

Μ. Κωφίδης:  «Καμία ελπίδα δεν έχω πλέον. Σας γλυκοφιλώ όλους»

Με την κατηγορία της συμμετοχής σε κίνημα για την ανεξαρτησία του Πόντου εκτελέστηκε ο Ματθαίος Κωφίδης, πρώην εκλεγμένος βουλευτής στην οθωμανική Βουλή από το βιλαέτι της Τραπεζούντας. Είχε προβάλει σιδερένια πυγμή βλέποντας τις γενοκτονικές αγριότητες. Απαίτησε μάλιστα όχι μόνο την παύση των ωμοτήτων αλλά και την επιβολή αυστηρών κυρώσεων στους υπαίτιους. Στις 15 Σεπτεμβρίου 1921, λίγες ώρες μετά τη δίκη-παρωδία που θα τον οδηγούσε μετά βεβαιότητας στον θάνατο, θα γράψει από το μπουντρούμι των φυλακών Τιμαρχανέ της Αμάσειας στη σύζυγό του: «Φιλτάτη Ουρανία, χθες, ημέρα της Σταυροπροσκυνήσεως, επαρουσιάσθην εις το δικαστήριον Ιστικλάλ, καμία ελπίδα δεν έχω πλέον.

Σήμερον θα δοθή η απόφασις, η οποία βεβαίως θα είναι καταδικαστική, σας αφήνω υγείαν και εις την προστασίαν του Παναγάθου. Περιττά τα πολλά λόγια, θάρρος και εγκαρτέρησις και ελπίς επί Κύριον, δια να ημπορέσης το κατά δύναμιν να σηκώσης το βαρύ φορτίον σου. Σας γλυκοφιλώ όλους, ο Ματθαίος σου. Υ.Γ. Εις τα φίλτατα την ευχήν μου, καλήν πρόοδον και καλήν διαγωγήν, όπως η ψυχή μου και μακρόθεν αγάλλεται. Ο ίδιος». Αξίζει να τονιστεί ότι η εκτέλεση του Ματθαίου Κωφίδη έφτασε στο σημείο να εξοργίσει ακόμη και τον μουσουλμανικό πληθυσμό της Τραπεζούντας, καθώς ο ίδιος είχε αναπτύξει πολύ καλή συνεργασία και σχέσεις αλληλεγγύης με τους μουσουλμάνους της περιοχής. Μάλιστα οι τελευταίοι, αντιδρώντας, αρνήθηκαν να υποδείξουν και άλλους Ελληνες ως «ύποπτους» στους άνδρες του Μουσταφά Κεμάλ

Ο βουλευτής Τραπεζούντας την περίοδο 1908 – 1918, Ματθαίος Κωφίδης.

Οι ανελέητοι διωγμοί των Ποντίων

«Εξορία και εξολόθρευση είναι στα τουρκικά η ίδια έννοια» αναφέρει  ο πρόξενος του Ράιχ στη Σαμψούντα  σε έγγραφό του προς το Βερολίνο.

Η επιχείρηση εθνοκάθαρσης που εφάρμοσε το κίνημα των Νεότουρκων και των εθνικιστών του Μουσταφά Κεμάλ την περίοδο 1914-1923 κατά του Ποντιακού Ελληνισμού (όπως επίσης και κατά των Αρμενίων, των Ασσυρίων και άλλων χριστιανικών πληθυσμών) δύσκολα θα διαπράττονταν εάν δεν υπήρχε η ανοχή της πολιτικοστρατιωτικής ηγεσίας της τότε Γερμανικής αλλά και της Αυστροουγγρικής Αυτοκρατορίας.

Εναν χρόνο πριν από τις σφαγές, το Ράιχ είχε φροντίσει να αναδιοργανώσει τον οθωμανικό στρατό, προσφέροντας τεχνογνωσία, οπλισμό, καθώς επίσης και πλήρη οικονομική κάλυψη. Η αλήθεια είναι, ωστόσο, ότι υπήρχαν και ορισμένοι διπλωμάτες των δύο συγκεκριμένων ισχυρών κρατών της Δυτικής Ευρώπης, οι οποίοι είχαν σταλεί στην ευρύτερη περιοχή του Πόντου και όχι απλώς δεν συμφωνούσαν με την τακτική των εθνοκαθάρσεων, αλλά φρόντιζαν να το γνωστοποιούν στην ηγεσία τους. 

«Οποιος δεν δολοφονείται,  πεθαίνει από αρρώστιες και πείνα»

Από έγγραφα που έχουν διασωθεί προκύπτει, για παράδειγμα, ότι ο Γερμανός πρόξενος της Αμισού (Σαμψούντας), Kuckhoff, ανέφερε προς το υπουργείο Εξωτερικών του Βερολίνου, στις 16 Ιουλίου 1916, ότι βάσει αξιόπιστων πηγών «ολόκληρος ο ελληνικός πληθυσμός της Σινώπης και της παραλιακής περιοχής της επαρχίας Κασταμονής έχει εξοριστεί. Εξορία και εξολόθρευση είναι στα τουρκικά η ίδια έννοια, γιατί όποιος δε δολοφονείται, πεθαίνει ως επί το πλείστον από τις αρρώστιες και την πείνα».

«Οι εξοριζόμενοι θα πεθάνουν  κατά χιλιάδες»

Από την πλευρά του ο πρόξενος Σαμψούντας της Γερμανίας, Bergfeld, επισημαίνει ότι η εξελισσόμενη γενοκτονία θα επηρέαζε την ηθική εικόνα όχι μόνο της Τουρκίας αλλά και της χώρας του που ήταν σύμμαχος. Με επιστολή προς το υπουργείο Εξωτερικών της αυτοκρατορίας του, με ημερομηνία 14 Σεπτεμβρίου 1916, αναφέρει χαρακτηριστικά: «Οι επιθέσεις κατά της ζωής και της περιουσίας που παρατηρήθηκαν στη μεταφορά των Αρμενίων θα επαναληφθούν. Οι εξοριζόμενοι θα πεθάνουν κατά χιλιάδες από τις αρρώστιες, την πείνα και τις κακουχίες. Αυτό θα σήμαινε ότι η ηθική εικόνα της Τουρκίας και των συμμάχων της θα έπεφτε πολύ μπροστά στα μάτια των ουδετέρων. Οι επιζήσαντες θα φτώχαιναν και έτσι το εμπόριο θα κατέληγε στα χέρια εκείνων που θα ήταν χειρότεροι για τους μωαμεθανούς από ό,τι οι ντόπιοι. Για όλους αυτούς τους λόγους θα πρέπει να θεωρηθεί η γενική εκτόπιση των Ελλήνων επικίνδυνη σε υψηλό βαθμό».

«Εστειλα τάγματα να σκοτώσουν  κάθε Ελληνα που συναντούν»

Τα απεχθή συμβάντα είχαν θορυβήσει επίσης και τον Kwiatkowski, Αυστριακό υποπρόξενο στην ίδια περιοχή. Σε επιστολή του προς τον υπουργό Εξωτερικών της Αυστρίας, Stephan Burian von Rajecz, του γνωστοποιεί τις αποφάσεις που έλαβε ο Ραφέτ μπέης, ο οποίος έφερε το αξίωμα του μουτεσαρίφη (διοικητής) της Αμισού. Γράφει χαρακτηριστικά: «Στις 26 Νοεμβρίου 1916 μου είπε ο Ραφέτ μπέης: Τελικά με τους Ελληνες πρέπει να ξεκαθαρίσουμε όπως και με τους Αρμενίους». Λίγο πιο κάτω προσθέτει πως δύο μέρες αργότερα, στις 28 Νοεμβρίου 1916, του ξανάπε ο Ραφέτ: «Πρέπει να τελειώνουμε με τους Ελληνες. Εστειλα σήμερα στα περίχωρα τάγματα για να σκοτώσουν κάθε Ελληνα που συναντούν στο δρόμο. Φοβάμαι την απέλαση ή την εξορία του συνολικού ελληνικού πληθυσμού και την επανάληψη των περσινών παραδειγμάτων». 

Πυρπολήσεις χωριών και βιασμοί

Στα μέσα του επόμενου μήνα, ο Αυστριακός πρεσβευτής της Κωνσταντινούπολης, Pallavicini, περιέγραφε με σημείωμά του προς τη Βιέννη τα τελευταία γεγονότα του Πόντου που αφορούσαν τη μαρτυρική Αμισό (Σαμψούντα), καταθέτοντας και μια σειρά από αριθμητικά στοιχεία:

• – 11 Δεκεμβρίου 1916. Λεηλατήθηκαν πέντε ελληνικά χωριά, κατόπιν κάηκαν. Οι κάτοικοι εκτοπίστηκαν.
• – 12 Δεκεμβρίου 1916. Στα περίχωρα της πόλης καίγονται χωριά.
• – 14 Δεκεμβρίου 1916. Ολόκληρα χωριά καίγονται μαζί με τα σχολεία και τις εκκλησίες.
• – 17 Δεκεμβρίου 1916. Στην Περιφέρεια Σαμψούντας έκαψαν 11 χωριά. Η λεηλασία συνεχίζεται. Οι χωρικοί κακοποιούνται.
• – 31 Δεκεμβρίου 1916. 18 ελληνικά χωριά κάηκαν εξ ολοκλήρου. 15 εν μέρει. 60 γυναίκες περίπου βιάστηκαν. Ελεηλατήθησαν ακόμη και εκκλησίες.
• Οι αναφορές αυτές, όμως, δεν ευαισθητοποίησαν ούτε τη Γερμανική Αυτοκρατορία ούτε την Αυστροουγγρική, που προφανώς γνώριζε τι θα επακολουθούσε, όμως δεν έπραξε οτιδήποτε απτό προκειμένου να το σταματήσει.

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στην ειδική έκδοση του ΕΘΝΟΥΣ της Κυριακής (17/5) με τίτλο «Πόντος, ματωμένη γη»

www.ethnos.gr.

ΙΝΦΟΓΝΩΜΩΝ

https://infognomonpolitics.gr/2020/05/i-sparaktikes-epistoles-ton-mellothanaton-tou-pontou-ligo-prin-ektelestoun/

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ ΤΩΝ ΠΟΝΤΙΩΝ : ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΗΣ ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑΣ ΤΩΝ ΠΟΝΤΙΩΝ - ΤΟ ΧΡΕΟΣ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ

Το Μάϊο του 2011 πραγματοποιήθηκε ομιλία υπό του Ποντίου, αποστράτου αξιωματικού του Ελληνικού στρατού, κ. Σάββα Καλεντερίδη στη Χριστιανική Εστία Λαμίας.

Διαβάστε αποσπάσματα από την ομιλία αυτή πρός γνώση των αναγνωστών της Αιώνιας Ελληνικής Πίστης

Χαράζει η ανατολή του 20ού αιώνα και οι λαοί της Βαλκανικής οραματίζονται ένα ελπιδοφόρο μέλλον χωρίς τον Οθωμανό δυνάστη πάνω από τις κεφαλές τους.

Την ίδια περίοδο, οι Νεότουρκοι αρχίζουν να σχεδιάζουν ένα αποτρόπαιο έγκλημα. Τη δημιουργία μιας νέας Τουρκίας στα εδάφη της Ανατολής, ‘αποκαθαρμένης’ από τους χριστιανικούς και τους μη μουσουλμανικούς πληθυσμούς,

Το σχέδιο συζητείται στα μυστικά συνέδρια των Νεοτούρκων που διεξάγονται στη Θεσσαλονίκη το 1908, 1909 1910 και 1911 και προβλέπει την απομάκρυνση του χριστιανικού πληθυσμού από τα εδάφη της Μικράς Ασίας ακόμα και με τη χρήση βίας, για να δημιουργηθεί εκεί το νέο τουρκικό κράτος.

Στο τελευταίο συνέδριό τους, αυτό του 1911, οι Νεότουρκοι λαμβάνουν την εξής απόφαση:

“Η Τουρκία πρέπει να γίνει μωαμεθανική χώρα, όπου η μωαμεθανική θρησκεία και οι μωαμεθανικές αντιλήψεις θα κυριαρχούν και κάθε άλλη θρησκευτική προπαγάνδα θα καταπνίγεται… Αργά ή γρήγορα θα πρέπει να πραγματοποιηθεί η πλήρης οθωμανοποίηση όλων των υπηκόων της Τουρκίας. Και είναι ολοκάθαρο ότι αυτό δεν μπορεί να γίνει με την πειθώ. Άρα πρέπει να χρησιμοποιηθεί ένοπλη βία… Το δικαίωμα των άλλων εθνοτήτων να έχουν δικές τους οργανώσεις θα πρέπει να αποκλειστεί. Κάθε μορφή αποκέντρωσης και αυτοδιοίκησης θα θεωρείται προδοσία προς την τουρκική αυτοκρατορία.”

Σε μυστική σύσκεψη των Νεοτούρκων υπό την προεδρία του Ταλαάτ Πασά, ο δρ. Σακίρ Μπεχαεντίν αναφέρει τα εξής:

“Τα έθνη που απέμειναν από παλιά στην Αυτοκρατορία μας, μοιάζουν με ξένα και βλαβερά χόρτα που πρέπει να ξεριζωθούν. Να ξεκαθαρίσουμε τη γη μας. Αυτός άλλωστε είναι και ο σκοπός της επανάστασής μας.”

Στην ίδια σύσκεψη ο δρ. Ναζίμ λέει:

“…Θέλω να ζήσει ο Τούρκος. Και θέλω να ζήσει μόνο σ αυτά τα εδάφη και να είναι ανεξάρτητος. Εκτός των Τούρκων όλα τα άλλα στοιχεία να εξοντωθούν, άσχετα σε ποια θρησκεία ή πίστη ανήκουν. Αυτή η χώρα πρέπει να καθαρίσει από τα ξένα στοιχεία. Οι Τούρκοι πρέπει να κάνουν την εκκαθάριση.”

Η εφαρμογή του Σχεδίου

Το σχέδιο τίθεται σε εφαρμογή το 1914, με το Μεγάλο Διωγμό, οπότε -υποτίθεται για ‘λόγους ασφαλείας’- εκτοπίζονται και χάνουν τη ζωή τους πολλές δεκάδες χιλιάδες Έλληνες της Θράκης και των παραλίων.

Ακολουθεί η Γενοκτονία 1,5 εκατομμυρίου Αρμενίων, το 1915, και το έγκλημα ολοκληρώνεται στη συνέχεια και μέχρι το 1923, με τη Γενοκτονία από 353 χιλιάδων Ελλήνων του Πόντου και περισσότερο από ενός εκατομμυρίου Ελλήνων της Θράκης και της Μικράς Ασίας.

Μερικές από τις μαρτυρίες ξένων διπλωματών

Σε έγγραφο του Αυστριακού υπουργού εξωτερικών για τους διωγμούς των Ελλήνων, που απευθύνεται προς τον ομόλογό του στο Βερολίνο, αναφέρονται τα εξής:

“Η πολιτική των Τούρκων είναι μέσω μιας γενικευμένης καταδίωξης του ελληνικού στοιχείου, να εξοντώσει τους Έλληνες ως εχθρούς του Κράτους, όπως πριν τους Αρμένιους.

Οι Τούρκοι εφαρμόζουν τακτική εκτόπισης των πληθυσμών, δίχως διάκριση και δυνατότητα επιβίωσης, απ’ τις ακτές στο εσωτερικό της χώρας, ώστε οι εκτοπιζόμενοι να είναι εκτεθειμένοι στην αθλιότητα και τον θάνατο από πείνα.

Τα εγκαταλειπόμενα σπίτια των εξοριζομένων λεηλατούνται από τα τούρκικα τάγματα τιμωρίας ή καίονται και καταστρέφονται.

Και όλα τα άλλα μέτρα τα οποία εις τους διωγμούς των Αρμενίων ευρίσκοντο εις ημερησίαν διάταξιν, επαναλαμβάνονται τώρα εναντίον των Ελλήνων.”

Ο μαρκήσιος Παλαβιτσίνι γράφει τον Ιανουάριο του 1918:

“Είναι σαφές ότι οι εκτοπισμοί του ελληνικού στοιχείου δεν υπαγορεύονται ουδαμώς από στρατιωτικούς λόγους και επιδιώκουν κακώς εννοουμένως πολιτικούς σκοπούς.”

Την ίδια περίοδο ο Αυστριακός πρόξενος της μαρτυρικής Αμισού, Κβιατόφσκι, αναφέρει στους προϊσταμένους του τα εξής:

“Όπως επανειλημμένως ετόνισα, θεωρώ τον εκτοπισμόν των Ελλήνων της ποντιακής παραλίας εν τω πλαισίω της εκτελέσεως του προγράμματος των Νεοτούρκων, το οποίον επιδιώκει την εξασθένησιν του Χριστιανικού στοιχείου ως μίαν καταστροφήν μεγίστης απηχήσεως, ήτις θα έχη εις την Ευρώπην ζωηρότερον αντίκτυπον από τας αγριότητας εναντίον των Αρμενίων”.

Το 1921 ο Βρετανός Αρμοστής της Κωνσταντινούπολης, ενημερώνει εγγράφως τον Υπουργό Εξωτερικών της Μεγάλης Βρετανίας:

“Οι Τούρκοι φαίνεται ότι δρουν βάσει προμελετημένου σχεδίου για την εξόντωση των μειονοτήτων…

Όλοι οι άνδρες ηλικίας άνω των 15 ετών της περιφερείας Τραπεζούντος και της ενδοχώρας εκτοπίστηκαν στα τάγματα εργασίας του Ερζερούμ, Καρς και Σαρήκαμις.”

Δικαστήρια Ανεξαρτησίας Αμάσειας

Βρισκόμαστε στο 1921.

Το νεόκοπο κεμαλικό καθεστώς, για να ολοκληρώσει το έγκλημα, σχεδιάζει την εξολόθρευση της οικονομικής, πολιτικής και πνευματικής ηγεσίας του Ελληνισμού του Πόντου.

Στα πλαίσια του σχεδιασμού αυτού, ιδρύει τα περιβόητα Δικαστήρια Ανεξαρτησίας, στα οποία οδηγούνται όλα τα ηγετικά στελέχη των Ελλήνων του Πόντου.

Έτσι η Αμάσεια από τον Μάιο μέχρι τον Σεπτέμβριο του 1921 γίνεται τόπος εγκλεισμού και θανάτου.

Για πέντε μήνες το τρελοκομείο της πόλης μετατρέπεται σε φυλακή.

Πολλοί από τους συλληφθέντες πεθαίνουν κατά τη διάρκεια του εγκλεισμού.

Όπως μας πληροφορεί ο εκ Πόντου διανοούμενος και συγγραφέας Γεώργιος Κανδηλάπτης:

«Το δικαστήριο στήνεται με πρόφαση την καταδίωξη των δημιουργών του Ποντιακού ζητήματος, αλλά ουσιαστικά με σκοπό την καταστροφή του άνθους των ομογενών του Πόντου, δηλαδή των εμπόρων, δικηγόρων, γιατρών, φαρμακοποιών, δασκάλων, ιερέων, δημοσιογράφων».

Μαρτυρίες μελοθανάτων

Επιστολή μελλοθάνατου Αλέξανδρου Ακριτίδη, εμπόρου Τραπεζούντας

Κυριακή, 7 Σεπτεμβρίου 1921

Γλυκυτάτη μου Κλειώ

Σήμερον ετελέσθη εν τη φυλακή λειτουργία και εκοινωνήσαμε όλοι, περί τους 100 από διάφορα μέρη.

Έχει αποφασισθεί ο δια της κρεμάλας θάνατος.

Αύριον θα πηγαίνουν οι 60, μεταξύ αυτών οι 5 Τραπεζούντιοι και θα γίνει ο δι' αγχόνης θάνατος.

Την Τρίτην δεν θα είμεθα εν ζωή, ο Θεός να μας αξιώσει τους ουρανούς και σε  σας να δώσει ευλογίαν και υπομονήν και άλλο κακόν να μη δοκιμάσητε.

Όταν θα μάθετε το λυπηρόν γεγονός να μη χαλάσετε τον κόσμον, να έχετε υπομονή.

Τα παιδιά ας παίξουν και ας χορέψουν.

Ας σε βλέπω να κανονίσης όλα όπως ξέρεις εσύ.

Ο αγαπητός μου Θεόδωρος ας αναλαμβάνει πατρικά καθήκοντα και να μην αδικήσει κανένα από τα παιδιά.

Τον Γέργον να φροντίσει να τελειώσει το σχολείον και να γίνει καλός πολίτης.

Τον Γιάννην ας τον έχει μαζί του στη δουλειά.

Από τα μικρά, τον Παναγιώτη να στείλεις στο σχολείο, την Βαλεντίνην να την μάθης ραπτικήν.

Την Φωφών να μη χωρίζεσαι ενόσω ζεις.

Εις τον Στάθιον τας ευχάς μου και την υποχρέωσιν όπως χωρίς αμοιβήν διεκπεραιώσει όλας τα οικογενειακάς μου υποθέσεις που θα του αναθέσητε.

Ο παπα Συμεών ας με μνημονεύσει ενόσω ζη.

Να δώσης 5 λίρες στην Φιλόπτωχον, 5 λίρες στην Μέριμναν, 5 λίρες στου Λυκαστή το σχολείον.

Και ας με συγχωρέσουν όλοι οι αδελφοί μου, οι νυφάδες και όλοι οι συγγενείς και φίλοι.

Αντίο βαίνω προς τον πατέρα και συγχωρήσατέ μου

ο υμέτερος

Αλ. Γ. Ακριτίδης

Επιστολή Γεωργίου Κακουλίδη προς τη σύζυγό του Κυριακή

Γράφτηκε στη φυλακή της Αμάσειας, μια ημέρα πριν τον απαγχονισμό του

Αγαπητή μου Κυριακή:

Πλησιάζει το τέλος μας, ο θάνατος περιίπταται των κεφαλών μας.

Χθες ενενήκοντα πέντε Αμισηνοί και Παφραίοι κατεδικάσθησαν εις θάνατον δι' αγχόνης, εκ των οποίων οι περισσότεροι ήσαν το άνθος των άνω πόλεων, επιστήμονες, έμποροι, τραπεζίται, τυχόντες πάσης ηλικίας - ώστε και εις ημάς το ίδιον θα συμβή.

Μήπως είμεθα ένοχοι;

Το μόνο που εκάμαμεν ήτο ότι εβοηθούμεν τα ορφανά και τους πτωχούς πρόσφυγας και εφροντίζαμεν όπως επανέλθουν εις τας εστίας των.

Όταν λάβης αυτήν την επιστολήν μου, γλυκειά μου Κυριακή και γλυκύτατά μου τέκνα, δεν θα υπάρχω πλέον, δεν θα επανίδω πλέον την γλυκείαν σου μορφήν και των τέκνων μας.

Αγαπητή μου, εις τον βίον μου υπέφερα, υπέφερες και συ - την στιγμήν, καθ' ην θα αναπαυόμεθα, φευ! αποχωριζόμεθα.

Χαίρετε, αγαπητή μου, και υγιαίνετε, φρόντισε δια την υγείαν σου, δια να μπορείς ν' αναθρέψης, όπως πρέπει, τα τέκνα μας, να γίνουν καλοί πολίτες.

Όπως σου έγραφα, εάν ενθυμείσαι, εάν αποθάνω, θα γίνης εσύ άνδρας, να μπορής να φέρης το βάρος το οποίον σου αφήνω.

Φίλησε την θυγατέραν μου Δέσποινα, τους υιούς μου Χάρην, Θεοδωράκην, Βάσον, Παναγιώτην, Κωστάκην και Λευτεράκην.

Ο δυστυχής εγώ δεν θα σας επανίδω εις τον κόσμον τον επίγειον, αλλά εκ του ουρανίου κόσμου, όπου θα ευρίσκωμαι, θα σας επιβλέπω ευτυχής.

Φιλώ τους αδελφούς μου Νικόλαον, Ηλίαν, τας αδελφάς μου Ευανθίαν και Κυριακήν, τους γαμβρούς μου Γιάγκον και Σωκράτην.

Επίσης τους αδελφούς σου Νικολάκην, Παναγήν και Αντώνην και πάντας τους συγγενείς και φίλους

Σας φιλώ με άπειρα φιλήματα. Υγιαίνετε! Γεώργιος Κακουλίδης»

Επιστολή μελλοθάνατου Ματθαίου Κωφίδη, βουλευτής Τραπεζούντας

15 Σεπτεμβρίου 1921

Φυλακαί Τιμαρχανέ – Αμασείας

Φιλτάτη Ουρανία

Χθες ημέραν της Σταυροπροσκυνήσεως επαρουσιάσθην εις το δικαστήριον Ιστικλάλ, καμίαν ελπίδα δεν έχω πλέον.

Σήμερον θα δοθή η απόφασις η οποία βεβαίως θα είναι καταδικαστική.

Σας αφίνω υγείαν και εις την προστασίαν του Παναγάθου, περιττά τα πολλά λόγια.

Θάρρος και εγκαρτέρησις και ελπίς επί Κύριον, δια να ημπορέσης το κατά δύναμιν να σηκώσης το βαρύ φορτίον σου.

Σας γλυκοφιλώ όλους

Ο Ματθαίος σου

Υ.Γ. Εις τα φίλτατα την ευχήν μου, καλήν πρόοδον και καλήν διαγωγήν όπως η ψυχή μου και μακρόθεν αγάλλεται.

Επιστολή Αντωνίου Τζινόγλου

Διευθυντού του ΓραφείουΠροσφύγων εν Αμισώ

Φυλακές Αμάσειας

Δευτέρα 6 Οκτωβρίου 1921

Σεβαστοί μου γονείς, προσφιλής μου σύζυγος, τέκνα μου αγαπητά, λοιποί συγγενείς και φίλοι.

Κατεδικάσθην αθώος ων εις θάνατον, ήτο θέλημα Θεού, διά τούτο και εγώ δεν λυπούμαι, και σεις μη λυπηθήτε.

Έχω πίστιν, ότι θα συναντηθούμε εις την άλλην ζωήν.

Σας στέλλω τον χαιρετισμό και την αγάπη μου. Εν όσω ζείτε να με μνημονεύετε.

Αντιόπη, ο θεός δε με ηξίωσε να γηροκομήσω τους γονείς μας, το έργον τούτο το αφήνω μόνον εις σε.

Δια σε και δια τα τέκνα μας είμαι βέβαιος ότι θα φροντίσει ο καλός Θεός. Να μη λυπηθής και αγανακτήσεις εναντίον του θελήματος του Θεού.

Εάν επιζήσετε της καταιγίδος αυτής, να πάτε στους γονείς μας κοντά και να γράψεις δε και στον Φώτιον και τον Χρύσανθον την παράκλησίν μου, όπως λάβουσιν υπό την μέριμνάν των την Ιουλίαν και την Χρυσάνθην.

Τη βεργέτα και το ωρολόγι μου παρέδωσα εις τον κ. Π. Βαλιούλην να σε φέρει.

Τα ρούχα μου θα διαμοιρασθούν εδώ.

Πήρα την τελευταία σου επιστολήν και είμαι ήσυχος εν τη φυλακή.

Εξομολογήθην, εγένετο λειτουργία και εκοινώνησα. Θα αποθάνω ήσυχος και ατάραχος.

Επιθυμώ να μη κλαύσητε πολύ.

Ο Θεός μαζί σας

Σας φιλώ όλους εκ ψυχής

Ο ιδικός σας

ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΤΖΙΝΟΓΛΟΥ

Επίλογος

H ομιλία αυτή ήταν αφιερωμένη στα θύματα της Γενοκτονίας που διέπραξαν οι Τούρκοι από το 1914 μέχρι το 1923 εναντίον των Ελλήνων, των Αρμενίων, των Ασσυρίων και των λοιπών μη μουσουλμανικών πληθυσμών της Ανατολής.

Επικεντρώθηκε στη Γενοκτονία του Ελληνισμού του Πόντου και στην περίπτωση των μελοθανάτων, που απέστειλαν επιστολές στους οικείους τους, λίγες ημέρες πριν οδηγηθούν στην αγχόνη, μετά από μια δίκη παρωδία στα Δικαστήρια Ανεξαρτησίας της μαρτυρικής Αμάσειας, το 1921.

Η ομιλία και οι εκδηλώσεις μνήμης που γίντονται για τη Γενοκτονία, δεν στοχεύουν στην αναμόχλευση και τη διαιώνιση του μίσους.

Είναι μια πράξη ανάχωμα σε πολιτικές που οδηγούν σε νέες γενοκτονίες.

Είναι μια πράξη δικαίωσης των αδικοχαμένων νεκρών και λύτρωσης των λαών της περιοχής.

Είναι μια πράξη ευθύνης για τις γενιές που θάρθουν.

http://www.tideon.org/index.php/2012-02-03-08-49-48/2012-02-16-21-14-28/2347-2011-05-18-21-31-08-v15-2347 
ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ