Η ΑΛΗΘΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΔΟΣΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΤΟ 1974 - ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΕΙΑ ΤΟΥ STATE DEPARTMENT (Α' ΜΕΡΟΣ)

Του Κωνσταντίνου Δημητριάδη

Όπως έχω γράψει και στην πολύ αναλυτική Έρευνα μου, που εφανίζεται στο παρόν Ιστολόγιό μου, πάνω στην ΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΔΟΣΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ από Ελλαδίτες επίορκους και Ελληνοκύπριους ανεγκέφαλους, οι Αμερικάνοι είχαν κάθε τρόπο και την δύναμη να σταματήσουν τους Τούρκους, καθ' όσον γνώριζαν εκ των προτέρων τις προθέσεις τους.

Δεν το έκαναν (και βέβαια δεν το έκαναν γιατί δεν ήθελαν να το κάνουν)

Αντίθετα έπαιξαν σαν το "ποντίκι με την γάτα" με την Ελληνική διπλωματία, αποποιούμενοι κάθε συμμετοχή, και βέβαια κάθε δυνατότητα παρέμβασής τους προς τους Τούρκους (sic) !

Ο Πρόεδρος της Αιγύπτου Σαντάτ είχε εκμυστηρευτεί μετά το Πραξικόπημα και την πρώτη φάση της Εισβολής στον Μακάριο τον Γ' : το κλειδί γιά την λύση της κρίσης είναι στην Ουάσιγκτων και είναι στα χέρια του Dr.Kissinger !

Από τα αρχεία του State Department που βγήκαν στην δημοσιότητα φαίνεται καθαρά ο ρόλος του Αμερικανικού επικεφαλής του Dr.Henry Kissinger και του Αμερικανικού Πενταγώνου σε αυτό που σήμερα ονομάζουμε "τετελεσμένα στην Κύπρο"!

Επειδή ακόμα και έγκριτοι Συγγραφείς και Αναλυτές έχουν μιά συγκεχυμένη άποψη γιά τον ρόλο του Αμερικανικού παράγοντα στις τότε εξελίξεις, αποφάσισα από σήμερα να βγάζω στο blog μου ένα original κείμενο (δυστυχώς είναι στην Αγγλική) , από τα αρχεία του State Department (τα οποία είναι πέραν πάσης αμφιβολίας ακριβή - και αυτό φαίνεται ότι σε μερικά σημεία δεν έχει γίνει η αποδεσμευση του επίσημου κειμένου - όπου όποιος έχει την δυνατότητα να το διαβάσει, αντιλαμβάνεται πολλά πράγματα από αυτά που έγιναν τότε (αντιλαμβάνεται πολύ περισσότερα πράγματα από τις "κραυγές" του ενός και του άλλου που αγωνίζονται να αποδείξουν ότι ο προδότης είναι ο ...¨άλλος" ).

ΕΛΠΙΖΩ ΝΑ ΠΙΑΣΕΙ ΤΟΠΟ ΑΥΤΗ Η ΝΕΑ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΜΟΥ ΠΟΥ ΜΟΝΟ ΣΚΟΠΟ ΕΧΕΙ ΤΗΝ ΑΛΗΘΕΙΑ ΚΑΙ ΜΟΝΟ ΤΗΝ ΑΛΗΘΕΙΑ.

Το πρώτο κείμενο είναι το τηλεγράφημα που έλαβε ο Κίσσινγκερ από την Πρεσβεία του στην Άγκυρα στις 15-7-1974.

Foreign Relations of the United States, 1973-1976
Volume XXX, Greece; Cyprus; Turkey, 1973-1976, Document 85

---

85. Telegram From the Embassy in Turkey to the Department of State¹1. Source: National Archives, Nixon Presidential Materials, NSC Files, Box 634, Country Files, Middle East, Turkey, Vol. IV. Secret; Niact; Immediate; Exdis. Repeated to Nicosia, Athens, London, USNATO, USUN, USNMRSHAPE, USDOCOSOUTH, CINCUSAFE, COMSIXTHFLT, and USCINCEUR.

Ankara, July 15, 1974, 2330Z.

5589. Ref: Athens 4493, 4494.²2. In telegram 4493 from Athens, July 15, especially paragraphs 6–10, Tasca urged reiterating the U.S. interest in maintaining peace between Greece and Turkey and finding a long-term settlement for Cyprus. To that end, Tasca suggested promoting the return to the democratic structure just overthrown in Cyprus by concluding the intercommunal talks and arranging early elections, and he also envisioned a continuing role for the UN. Tasca thought that the United States should reiterate its opposition to violence as a solution, enlist the assistance of NATO allies and Secretary General Luns, and consult with the British regarding their reaction to the events. (Ibid., RG 59, Central Foreign Policy Files, 1974) Telegram 4494 is printed as Document 81.

1. Turkish policy on the Cyprus coup is still evolving. Yet two judgments which will be important as USG moves to prevent spread of conflict and protect its own interests can now be suggested with some confidence:

(A) GOT will move strongly, directly, and unitedly to prevent enosis by all means, including use of force, when and if it is convinced enosis is imminent. This is not only nationalist and emotional reaction but part of accepted Turkish grand strategy.

(B) Until so convinced, GOT likely attempt lay responsibility for action on Geneva signatories, UN, NATO, and US—unless Turk Cypriots come to suffer substantially, in which case direct action of some kind would again be likely.

2. Other, more subtle, choices and actions will probably for time being seem less important to Turks than to Greeks, Cypriots themselves, NATO, UN, and even Russians: e.g. comparative virtues MAKARIOS (if he is still alive) and Clerides, reinforcement or not of the Turkish contingent, role of UNFICYP, etc. At same time, GOT will continue deeply suspicious of Ioannides government and Ankara is already clearly very fearful that any government led by Sampson is an enosis government. For these reasons and because of its own political necessity, the GOT can be expected to undertake military alerts and troop movements within Turkey which will inevitably increase tension even while it awaits international action.

3. In this situation, we see first sine qua non for the prevention of intra-NATO fighting as the blocking by all means available to the US of enosis or anything that looks like it. Second is the prevention of significant hurt to Turkish Cypriots. In terms of avoiding Greek-Turk clash, these two, we think, are even more important than stopping a civil war between Greeks on Cyprus. After achievement these two objectives comes series of goals set forth paras 6–10 Athens 4493, with which we wholeheartedly concur. We will refine our thoughts on these and other ideas in Athens 4493 and submit ASAP.³3. In telegram 5609 from Ankara, July 16, Macomber urged a concentrated effort to diffuse the Cyprus situation for fear of an armed Turkish intervention. Turkey viewed the coup as a major step toward enosis, a violation of the 1960 agreements, and a product of Hellenic (not Greek Cypriot) officers. (National Archives, Nixon Presidential Materials, NSC Files, Box 1312, NSC Secretariat, Richard M. Nixon Cables/Contingency Plans 1974, Cyprus and Greek-Turkish Contingency Plans)

Spain

¹ Source: National Archives, Nixon Presidential Materials, NSC Files, Box 634, Country Files, Middle East, Turkey, Vol. IV. Secret; Niact; Immediate; Exdis. Repeated to Nicosia, Athens, London, USNATO, USUN, USNMRSHAPE, USDOCOSOUTH, CINCUSAFE, COMSIXTHFLT, and USCINCEUR.
² In telegram 4493 from Athens, July 15, especially paragraphs 6–10, Tasca urged reiterating the U.S. interest in maintaining peace between Greece and Turkey and finding a long-term settlement for Cyprus. To that end, Tasca suggested promoting the return to the democratic structure just overthrown in Cyprus by concluding the intercommunal talks and arranging early elections, and he also envisioned a continuing role for the UN. Tasca thought that the United States should reiterate its opposition to violence as a solution, enlist the assistance of NATO allies and Secretary General Luns, and consult with the British regarding their reaction to the events. (Ibid., RG 59, Central Foreign Policy Files, 1974) Telegram 4494 is printed as Document 81.
³ In telegram 5609 from Ankara, July 16, Macomber urged a concentrated effort to diffuse the Cyprus situation for fear of an armed Turkish intervention. Turkey viewed the coup as a major step toward enosis, a violation of the 1960 agreements, and a product of Hellenic (not Greek Cypriot) officers. (National Archives, Nixon Presidential Materials, NSC Files, Box 1312, NSC Secretariat, Richard M. Nixon Cables/Contingency Plans 1974, Cyprus and Greek-Turkish Contingency Plans)

(*) GOT = Government of Turkey

Σύσκεψη του Συμβουλίου Ειδικών Ενεργειών των ΗΠΑ υπό την προεδρία του Dr.Henry Kissinger την 16-7-1974 (την επομένη του Πραξικοπήματος)

-------------------------------------------------------------------------

Foreign Relations of the United States, 1973-1976
Volume XXX, Greece; Cyprus; Turkey, 1973-1976, Document 86

---

86. Minutes of Meeting of the Washington Special Actions Group¹1. Source: National Archives, Nixon Presidential Materials, NSC Institutional Files (H–Files), Box H–096, Meeting Files, WSAG Meetings. Top Secret; Codeword. The meeting took place in the Situation Room of the White House.

Washington, July 16, 1974, 10:36–11:20 a.m.

• SUBJECT
• Cyprus

• PARTICIPANTS
• Chairman—Henry A. Kissinger
• State
• Robert Ingersoll
• Joseph Sisco
• Robert McCloskey
• Wells Stabler
• Thomas D. Boyatt
• Defense
• William Clements
• Robert Ellsworth
• Harry Bergold
• JCS
• Lt. Gen. John W. Pauly
• CIA
• William Colby
• George Lauder
• NSC Staff
• Richard T. Kennedy
• Harold H. Saunders
• Rosemary Niehuss
• James Barnum

SUMMARY OF CONCLUSIONS

It was agreed that:

• —that the two U.S. naval task forces now in the Mediterranean would remain out of ports, in a holding position;
• —that Ambassador Tasca ask President Ioannides for an unambiguous statement on Greek intentions toward Cyprus;
• —that the Turkish Government be asked what they want to prevent on Cyprus;
• —that our assessment of the situation be sent to relevant diplomatic posts; and
• —CIA would prepare a situation report on the status of forces on Cyprus.

Secretary Kissinger: Bill (Mr. Colby), do you have a briefing for us?
Mr. Colby began briefing from the attached text.²2. Not attached and not found.
Secretary Kissinger: What time? (In reference to the scheduled meeting of the UN Security Council.)
Mr. Colby: Sometime this afternoon, I think 3:00 p.m.
Mr. Sisco: Before Bill goes on I would like to bring you up to date with some later information. I was just on the phone to Buffum in New York. USUN has been informed that Weckman (the Special UN Representative on Cyprus) saw MAKARIOS this morning—talked to him. MAKARIOS said that the British had offered him (MAKARIOS) protection and evacuation to any place he wanted to go. MAKARIOS refused, but asked for UN protection. Waldheim is planning to convene the UNSC this afternoon to deal with this request.
Secretary Kissinger: I just talked to (British Foreign Minister) Callaghan on the phone five minutes ago.³3. Kissinger phoned Callaghan at 10:15 a.m. (Transcript of telephone conversation; Library of Congress, Manuscript Division, Kissinger Papers, Box 384, Telephone Conversations, Chronological File) He says that MAKARIOS has accepted—wants British protection. From what I understand, the British are flying him to the aircraft carrier Hermes and then to Malta. He was asking whether we had any ideas on where MAKARIOS could be taken next. Everyone, at least now, agrees that MAKARIOS is alive.
Mr. Sisco: Well, our information seems to be conflicting. I would think that the Callaghan information is more reliable.
Secretary Kissinger: I told him (Mr. Callaghan) the line we were taking and he said go easy on the legitimate government issue because MAKARIOS is leaving the island.
Mr. Colby continued to brief.
Secretary Kissinger: What do you think they mean by this? (In reference to plans for a special Turk parliamentary meeting to be held July 18.)
Mr. Colby: It could mean that they intend to move their forces to Cyprus.
Secretary Kissinger: I just can't believe that. I just can't believe they want MAKARIOS back in power.
Mr. Sisco: The Turks would intervene to (a) protect the Turk Cypriot community and (b) to prevent enosis from taking place.
Secretary Kissinger: It just seems inconceivable to me that they would support him (MAKARIOS).
Mr. Colby continued to brief.
Secretary Kissinger: They are moving in an easterly direction away from Cyprus? (In reference to Mr. Colby's briefing on Soviet fleet movements.)
Mr. Colby: Yes.
Secretary Kissinger: What kind of forces do we have in the Eastern Mediterranean now?
Gen. Pauly: There are two main task forces. One has the aircraft carrier Forrestal with it and the other is an amphibious task force. That group is located south of Crete. The task force with the Forrestal in it is now somewhere between Crete and Athens. There are other small elements around, but those are the two main task forces. We've told them all to remain out of the ports, in a holding position and to be prepared for a 24 hour lead time in case they are needed.
Secretary Kissinger: I don't think we ought to do anything with them now, even if the Soviet ships are moving, am I right?
Mr. Sisco: Definitely. They are close enough anyway if we have to call on them. They are in a holding pattern and can be moved quickly. Besides, any movement might be seen as attempts to internationalize the situation. Holding is consistent with our policy.
Mr. Colby resumed his briefing which touched on the Greek-Turk Aegean dispute…
Secretary Kissinger: Let's finish with Cyprus first.
(to Mr. Clements) Bill, do you have any views?
Mr. Clements: Only that I think we ought to keep the forces where they are. No movement.
Gen. Pauly: I agree.
Mr. Sisco: I suggest we continue to maintain a low profile, remain cautious. Anything else at this time would be counterproductive. The situation is as murky today as yesterday. We just don't know what's going on. First, if the UK provides MAKARIOS protection, that changes the situation. Second, we need to provide some guidance for today's UN meeting. Also, Henry, we need some guidance on what to do about recognition.
Mr. Clements: Joe, (Mr. Sisco) I don't understand what you said earlier about the UN. What's happening at the UN?
Mr. Sisco: Well, in general, the way I understand it, the Secretary General will make this report to the Security Council. It's scheduled to meet at 3:00 p.m.
Secretary Kissinger: Is (Ambassador) Scali there?
Mr. Sisco: Yes. I believe it will be Rossides (the Cypriot UN representative), who represents MAKARIOS, who will raise the question. He will say that they will ask for the UN to support MAKARIOS consistent with UN resolutions. The Soviets will jump in.
Secretary Kissinger: It seems to me we have to have a firm understanding of the situation before we jump. We have to look at the possibility of (1) civil war and the role of MAKARIOS forces or (2) the Sampson regime establishes control with MAKARIOS off the island. I think we ought to be careful that we don't provide the Soviets the excuse to legitimatize the situation. I propose that in the noon briefing, if asked about recognition, we say that the issue has not arisen, or something like that. But, we do not want to be positive about who we do recognize. If MAKARIOS is off the island, this might raise the Soviet angle.
Mr. Clements: That sounds reasonable to me. This UN thing concerns me, however. I mean, it could be a stamp of endorsement that would be premature from our standpoint.
Mr. Sisco: I agree.
Secretary Kissinger: Our first objective is to prevent the situation from becoming internationalized. We need to put stronger pressure on Athens, and today. We must get our Ambassador in to see the President, or Prime Minister, or whoever it is, and get our views across forcibly. We've got to get somebody in there who will ask the Greeks for a statement of their intentions. [1 line not declassified] We want an unambiguous statement of Greek intentions towards Cyprus from him. We want to defuse the Turk angle. They mainly want to prevent enosis. If civil war develops then we'll have to assess the situation then. As far as the public line is concerned, we can say that the recognition issue just hasn't arisen. Tomorrow we can decide on the internal situation when we know just where MAKARIOS is. Callaghan can't be wrong.
Mr. Ellsworth: I might suggest that (Ambassador) Macomber also say something to the Turks. There has not been enough attention here to Turkey. It really fears the new Cypriot government.
Secretary Kissinger: O.K., but what should he say? Ask what they want to achieve.
Mr. Sisco: We need to make the point with Greece not to fool around with this troop rotation tomorrow.
Mr. Ellsworth: Something like, “don't do anything”, just play it cool.
Secretary Kissinger: [1 line not declassified]
Mr. Colby: I don't want to use it, but the Ambassador is insisting on it.
Mr. Lauder: [1 line not declassified]
Secretary Kissinger: Let's get the word to Ioannidis. I don't care which way, but do it.
Mr. Sisco: Ambassador Tasca should go see Ioannidis and tell him what we said yesterday.
Secretary Kissinger: Right.
Mr. Ingersoll: There is also a protocol problem of a reception for military attachés in Athens in a few hours. We should get a cable out to them for some guidance.
Mr. Clements: What's this you're talking about?
Mr. Stabler: It's the annual reception for military attachés that the Greek Government is holding this afternoon.
Mr. Sisco: The question is, should all of them go—I think there are 12—or only a few?
Secretary Kissinger: I think we should cut it down a bit. Tell the top man not to go. Second-level our attendance.
Mr. Clements: O.K.
Secretary Kissinger: We should also write an assessment of the situation and send it to the various posts. Ambassador Davies in particular, and cut the number of attachés to the reception to about four. What do you want to do at the UN?
Mr. Sisco: Providing the British information is correct, we ought to try to slow or deflect it. We should tell Scali to limit this round to what they want to say. Cyprus, Greece, and Turkey will certainly want to say something. We can be sure of that. They can go ahead and have their say, but we should say nothing. All we should say is that we support the territorial integrity of Cyprus.
Secretary Kissinger: Good. I agree.
Mr. Colby: There is a good chance that resistance will develop on the island if the Turks invade.
Secretary Kissinger: What, MAKARIOS and the Communists? But if he (MAKARIOS) is off the island, it seems to me resistance would collapse.
Mr. Sisco: If he remains on the island, there is a better chance, I agree. MAKARIOS in the past has had Communist support. He also has a broad-based popular support.
Ambassador McCloskey: That's right, in past elections MAKARIOS has received upwards of 95 percent of the vote—in honest elections.
Secretary Kissinger: At issue here is what is the balance of forces if a civil war develops. If the organized forces are Communist, it's an entirely different situation than if they are not.
Mr. Sisco: What are the political leanings of MAKARIOS' Tactical Reserve Forces?
Mr. Boyatt: They are basically pro-Makarios. They are certainly not Communist.
Secretary Kissinger: We don't have a basis on which to move until the situation clarifies. It's too complicated at this point. When talking to Callaghan, I could give him no ideas on what to do with MAKARIOS. I just don't think it is in his (MAKARIOS') interest to leave the island.
Mr. Clements: What is the size of the organized forces there, again?
Mr. Colby: There are 950 regular Greek forces, 650 Greek officers in the National Guard, and about 6,000 total forces on the island.
Mr. Sisco: Through the London-Turkish agreement the Greeks have a right to station officers on the island.
Secretary Kissinger: Our objectives as I see it are: (1) to prevent the internationalization of the situation, and (2) if civil war develops to conduct ourselves so that the Communists aren't encouraged to exploit the situation. The first thing we have got to do is decouple the Greeks, and do it today. We also have to get the Turks to stay out of it. If he (MAKARIOS) is indeed leaving, it seems to me that organized resistance will collapse. Callaghan told me it was at MAKARIOS' initiative to leave. Callaghan said that MAKARIOS asked to be moved to a British Sovereign Base and from there to Malta. I just don't understand his reasons for not staying.
Mr. Boyatt: I can't either. It's quite unlike him. He has guts, and this I don't understand.
Secretary Kissinger: One thing we cannot accurately assess is what paramilitary forces are going to do. History has proved this. We have to see what develops on the island before we can really do anything. I see no problem on the recognition thing. We don't want to recognize Sampson. He's just a figurehead anyway, isn't he?
Mr. Stabler: That's right. If asked, we should just say that the question of recognition just hasn't arisen.
Mr. Colby continued to brief on the implication of the Aegean dispute.
Secretary Kissinger: Do we have anybody who can talk to the Turks?
Mr. Ellsworth: I've got some contacts in New York. I would like to get their assessment of the situation.
Secretary Kissinger: Can Macomber see Ecevit?
Mr. Sisco: Sure.
(At this point the Secretary was handed a cable from which he read.)⁴4. Telegram 8934 from London, July 16. (National Archives, RG 59, Central Foreign Policy Files, 1974)
Secretary Kissinger: Callaghan has just reported that MAKARIOS is now in a Sovereign Base Area. He is not off the island yet. I had better call Callaghan and get some clarification because we can't make a judgment until we know the status of MAKARIOS. We need to get a better view of the ground situation on the island. Can I get that from you (to Mr. Colby)?
Mr. Colby: You can have what we have, but it isn't much.
Secretary Kissinger: We have to find out what the situation on the ground is first, then we can decide who we will support.
Mr. Colby: We aren't getting much information. We are getting some traffic now on military moves, but it isn't much.
Secretary Kissinger: (to Mr. Colby) Give me a situation report by the end of the day. Today we will concentrate our moves on Athens and Turkey. We want a clear reading on what the Turks want. Tomorrow we can take up the internal situation.
Mr. Clements: What are the Greeks doing? What is their objective in this?
Mr. Colby: They want to take over the country. They think that MAKARIOS is nothing but a bloody Communist.
Secretary Kissinger: We have to keep the Turks and the Soviets out of this. We must see how the internal situation on Cyprus evolves.

¹ Source: National Archives, Nixon Presidential Materials, NSC Institutional Files (H–Files), Box H–096, Meeting Files, WSAG Meetings. Top Secret; Codeword. The meeting took place in the Situation Room of the White House.
² Not attached and not found.
³ Kissinger phoned Callaghan at 10:15 a.m. (Transcript of telephone conversation; Library of Congress, Manuscript Division, Kissinger Papers, Box 384, Telephone Conversations, Chronological File)
⁴ Telegram 8934 from London, July 16. (National Archives, RG 59, Central Foreign Policy Files, 1974)

ΚΩΣΤΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ ΜΑΥΡΟΣΚΟΥΦΗΣ
ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ

ΚΥΠΡΟΣ 1974 : ΟΣΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΙΣ ΣΥΜΦΩΝΙΕΣ ΖΥΡΙΧΗΣ-ΛΟΝΔΙΝΟΥ. ΟΙ ΑΝΤΙΡΡΗΣΕΙΣ ΜΑΚΑΡΙΟΥ, Η ΥΠΟΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΣΥΜΦΩΝΙΩΝ ΚΑΙ Η ΥΜΝΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥΣ

Ο Πρωθυπουργός της Ελλάδας Κωνσταντίνος Καραμανλής μπαίνει στο «Λάνγκαστερ Χάουζ», όπου υπογράφτηκαν οι Συμφωνίες για την Κύπρο. Τον υποδέχεται στην είσοδο ο Βρετανός ομόλογός του, Χάρολντ Μακμίλαν.

 

Του Νίκου Παπαναστασίου

ΜΕΣΑ, λοιπόν, σ’ αυτό το αβέβαιο κλίμα, τις αντιρρήσεις και τις αμφιταλαντεύσεις του Μακαρίου, ο Σέλτζγουιν Λόιντ συγκάλεσε τη Διάσκεψη για το Κυπριακό, το απόγευμα τη 18ης Φεβρουαρίου 1959. Σε προσφώνησή του ο Λόιντ, είπε πως «η διάσκεψη είχε κληθεί για να επικυρώσει έναν συμβιβασμό σε ένα πολύπλοκο και οδυνηρό πρόβλημα, συμβιβασμό που είχε επιτευχθεί έπειτα από λεπτομερείς διαπραγματεύσεις». Ανέφερε, επίσης, πως είχε πληροφορηθεί ότι «ο Αρχιεπίσκοπος είχε αντιρρήσεις και θα ήθελα να μάθω ποιες είναι αυτές, ώστε να εξετασθεί αν είναι δυνατόν να αρθούν».

Μακάριος: «Βάση για λύση του Κυπριακού η Ζυρίχη»

ΠΑΙΡΝΟΝΤΑΣ το λόγο ο Μακάριος μίλησε στα ελληνικά, με μεταφραστή το δικηγόρο Αχιλλέα Αιμιλιανίδη, λέγοντας πως «δεν απέρριπτε τις Συμφωνίες» και ότι «αυτές αποτελούν μια πολύ φιλότιμη προσπάθεια και μια βάση για επίλυση του Κυπριακού», αλλά ζητούσε «την τροποποίηση ορισμένων σημείων». Κατά τον Έλληνα ΥΠΕΞ Ευάγγελο Αβέρωφ, «τα σημεία αυτά ήταν σχεδόν όλα εκείνα που είχαν κάνει τους Τούρκους να δεχτούν τις Συμφωνίες». Και ο Αβέρωφ συνεχίζει (σημείωμα προς Καραμανλή, ημ. 17.2.1959-«Κων. Καραμανλής Αρχείο, Γεγονότα και κείμενα»):

«Όταν τελείωσε ο Μακάριος, ο Σέλτζγουιν Λόιντ του έφερε διάφορες αντιρρήσεις και υπήρξε ένας διάλογος μεταξύ τους. Στο τέλος, με κάποιον εκνευρισμό, ο Βρετανός υπουργός είπε ότι, «με όσα ζητούσε ο Αρχιεπίσκοπος ανατρεπόταν ένας επίπονος συμβιβασμός και, συνεπώς, χρειάζονταν μακρές διαπραγματεύσεις, που δεν ήταν δυνατόν να γίνουν σε μια διάσκεψη ανωτάτου επιπέδου, που αναγκαστικά θα έληγε το επόμενο βράδυ.» Γι’ αυτό, κάνοντας χρήση των δικαιωμάτων μου ως προέδρου της Διασκέψεως…»

ΣΤΟ σημείο αυτό ο Αβέρωφ, κρίνοντας ότι ο Λόιντ θα κήρυττε της λήξη της συνεδριάσεως και την επ’ αόριστο αναβολή της Διασκέψεως, σηκώθηκε όρθιος και τον διέκοψε, λέγοντας:

– Σας ζήτησα το λόγο, κύριε πρόεδρε…

– Μα δεν υπάρχει θέμα για συζήτηση, είπε αμήχανος ο Βρετανός υπουργός. Εδώ ξαναρχίζει μια μακρά διαπραγμάτευση. Παρακαλώ να μην μιλήσετε…

Η «τιμή της Ελλάδας» και η τουρκική θέση

Ο Αβέρωφ επέμενε, οπότε ο Λόιντ, δυσφορώντας, του έδωσε το λόγο. Και ο Έλληνας ΥΠΕΞ είπε:

«Πρέπει να πω δυο λόγια, για να υπερασπιστώ την τιμή της Ελλάδος και τη σοβαρότητα της Ελληνικής Κυβερνήσεως. Η Ελλάδα τίμησε πάντα την υπογραφή της. Θα την τιμήσει κι αυτή τη φορά. Οι μονογραφές που έβαλε στα κείμενα της Ζυρίχης και του

Λονδίνου, δεν ανακαλούνται. Τη δεσμεύουν έναντι των άλλων, με τους οποίους συνυπέγραψε. Αυτά ως προς την τιμή. Ως προς την σοβαρότητα της Κυβέρνησης, θα στερούνταν σοβαρότητας αν είχε διαπραγματευθεί νέου είδους λύση ενός τόσον οδυνηρού και πολύπλοκου διεθνούς προβλήματος αν δεν είχε τη σύμφωνη γνώμη των αδελφών μας Κυπρίων, στην τύχη των οποίων τα τελευταία χρόνια υπέταξε σχεδόν όλη την εξωτερική πολιτική της χώρας. Αλλά, οι αδελφοί μας Κύπριοι, με γραπτές και προφορικές εκδηλώσεις, είχαν επανειλημμένα, και τους τελευταίους δυο μήνες ακόμη, διακηρύξει όλοι ότι τους εκπροσωπούσε πλήρως ένας άνθρωπος, τον οποίο σεβόμαστε και πολύ αγαπούμε, ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος. Πρωτοβουλίες πήραμε, αλλά σε όλα ενημερώναμε τον Μακαριότατο και δεν προχωρούσαμε στο επόμενο βήμα αν δεν είχαμε τη σύμφωνη γνώμη του. Πιστεύω ότι αυτά τα λόγια αρκούν, για να μη μείνει τραυματισμένη η εντιμότητα του ονόματος της Ελλάδος και της Κυβερνήσεώς της.»

ΣΤΗ συνέχεια ο Μακάριος ζήτησε διακοπή για μισή ώρα, αλλά ο Λόιντ δεν την παρεχώρησε, λέγοντας όπως «δεν υπάρχει θέμα προς συζήτηση». Ο Αβέρωφ, όμως, υποστήριξε έντονα το αίτημα του Μακαρίου και, κάνοντας με κάποιον τρόπο πνεύμα, είπε πως «κόντευε η ώρα πέντε και είναι αντίθετο προς τις βρετανικές παραδόσεις να μη μας προσφέρετε τσάι!..»

Υπήρξε πραγματι διακοπή και, με την επανάληψη της συνεδρίασης, πήρε το λόγο ο Τούρκος ΥΠΕΞ Φατίν Ζορλού, ο οποίος ανέφερε μεταξύ άλλων:

«Καταλαβαίνω πολύ καλά τους δισταγμούς του Αρχιεπισκόπου και, απ’ όσα έχω ακούσει, δύο φαίνονται να είναι τα αίτια των δισταγμών. Το ένα ότι επρόκειτο για μια λύση πολύ διαφορετική από εκείνη που επί χρόνια επιδίωκε και, το δεύτερο, ότι θεωρούσε πως το νέο καθεστώς που δημιουργούμε στηρίζεται για μερικά θέματα σε αρκετά πολύπλοκους μηχανισμούς. Αλλά τα ίδια ακριβώς αίτια είχαν προκαλέσει δισταγμούς και στην τουρκική πλευρά. Στην Τουρκία είχε κυριαρχήσει το σύνθημα «διχοτόμηση ή θάνατος» και τη διχοτόμηση την είχε ως πρόσφατα υποστηρίξει ανένδοτα η τουρκική Κυβέρνηση. Τώρα, για το κοινό συμφέρον, σε μια γενναία συμβιβαστική προσπάθεια, η Κυβέρνησή μας, αγνοώντας πολιτικές δυσκολίες, δεσμεύεται να αποκλείσει για πάντα τη διχοτόμηση.»

Μακάριος: «Αν είναι τώρα, τότε όχι»

ΤΟΣΟ ο Ζορλού, όσο και ο Αβέρωφ μίλησαν τότε με κολακευτικά λόγια για τον Μακάριο, ο οποίος και ζήτησε αναβολή μέχρι την επομένη το πρωί, «γιατί ήθελε να σκεφθεί και να προσευχηθεί», όπως είπε. Ο Σέλτζγουιν Λόιντ δεν δέχτηκε και είπε πως το επόμενο βράδυ θα έφευγαν για τη Μόσχα «γιατί υπήρχαν και άλλα σοβαρά ζητήματα εκτός από το Κυπριακό και ό,τι είναι να λεχθεί, πρέπει να λεχθεί απόψε».

ΤΟΤΕ ο Μακάριος είπε στα αγγλικά:

– Αν είναι τώρα, τότε όχι!

Μετά από αυτό, η συνεδρίαση αναβλήθηκε για την επομένη το πρωί. Το βράδυ, όπως γράφει ο Αβέρωφ, «ο Αρχιεπίσκοπος μου παράγγειλε ότι θα υπέγραφε τις Συμφωνίες. Πράγμα που έγινε την επομένη, 19 Φεβρουαρίου 1959»…

ΠΡΑΓΜΑΤΙ, τα κείμενα των Συμφωνιών υπογράφηκαν στη μεγάλη αίθουσα του Λάνγκαστερ Χάουζ την επομένη το πρωί. Τις υπόγραψαν οι Πρωθυπουργοί Ελλάδας και Βρετανίας, Κ. Καραμανλής και Χ. Μακμίλαν και οι Μακάριος και Φαζίλ Κιουτσιούκ, ως εκπρόσωποι των δύο κοινοτήτων στην Κύπρο. Ο Τούρκος Πρωθυπουργός Αντνάν Μεντερές τις υπόγραψε σε κλινική του Λονδίνου, όπου νοσηλευόταν μετά το αεροπορικό δυστύχημα που επισυνέβη κατά την προσγείωση του αεροπλάνου που μετέφερε την τουρκική αντιπροσωπία από την Άγκυρα στη βρετανική πρωτεύουσα.

Ύμνοι πανταχόθεν για τις Συμφωνίες

ΤΗΝ υπογραφή των Συμφωνιών ακολούθησαν δηλώσεις των πρωταγωνιστών, ως εξής:

– Ο Κ. Καραμανλής ευχαρίστησε τον Μακμίλαν «για την επιτυχή έκβαση των προσπάθειών μας, τόσο στη Ζυρίχη, όσο και εδώ στο Λονδίνο», ενώ εξέφρασε και την κοινή χαρά του «ως πνευματικοί πατέρες ενός νέου κράτους, της Δημοκρατίας της Κύπρου.» Εξήρε επίσης την υπογραφείσα λύση, επισημαίνοντας και τα εξής:

«Είμαι βαθύτατα πεπεισμένος, ότι η λύση που εξασφαλίσαμε, ικανοποιεί με τον καλύτερο τρόπο τις ελπίδες όλου του πληθυσμού της Κύπρου, ο οποίος τώρα αποκτά την ελευθερίαν του και έχει τη δυνατότητα, είμαι βέβαιος, να αποβλέψει στη μέγιστη ευημερία. Ήδη, από την έναρξη αυτών των διαπραγματεύσεων, κύρια φροντίδα μας ήταν να μην υπάρξει άλλος νικητής εκτός από τον ίδιο το λαό της Κύπρου. Είμαι βέβαιος ότι το επιτύχαμε. Πρόκειται για την καλύτερη λύση, εφ’ όσον η κύρια βάση εντοπίζεται στη συνεργασία μεταξύ Ελλήνων και Τούρκων, τόσο στη μεγαλόνησο, όσο και στις δύο χώρες μας. Είναι, ακόμη, η καλύτερη λύση, γιατί παρέχει στην πλειοψηφία του πληθυσμού τα δικαιώματα που της επιτρέπουν να αναπτύξει, με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, όλες τις δραστηριότητές της ενώ, ταυτόχρονα, επιφυλάσσει και στη μειοψηφία μια λαμπρή ευκαιρία να διατηρήσει τον χαρακτήρα και τους θεσμούς της, αλλά και να έχει ένα σημαντικό μερίδιο στις κοινές ευθύνες της εξουσίας. Ιδού οι λόγοι που μου επιτρέπουν να εκφράσω την πίστη μου στο μέλλον της Κύπρου.»

Ο ΜΑΚΑΡΙΟΣ εξέφρασε μεγάλη ικανοποίησή του «για το ότι η παραδοσιακή αγγλοελληνική φιλία θα αναβιώσει και θα ανθήσει εκ νέου, του λοιπού δε, αντί να είναι αιτία προστριβών, η Κύπρος θα καταστεί ισχυρός δεσμός μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας, επίσης δε παράγων σταθερότητας, προόδου και ειρήνης στη Μέση Ανατολή». Εξ άλλου, σε μήνυμά του προς τον κυπριακό λαό, ο Αρχιεπίσκοπος χαιρέτιζε «ιδιαιτέρως τον ηρωικόν ηγέτην του απελευθερωτικού κινήματος της Κύπρου, στρατηγόν Γεώργιον Γρίβαν, τον θρυλικόν Διγενήν, και πάντα τα μέλη της Εθνικής Οργανώσεως Κυπρίων Αγωνιστών, χάρις εις τους αγώνας και τας θυσίας των οποίων δυνάμεθα σήμερον να γευθώμεν τους καρπούς της ελευθερίας», με την προσθήκη ότι «το μέλλον διανοίγεται σήμερον ελπιδοφόρον και λαμπρόν ενώπιόν μας» και ότι «ύστερα από μακρούς αιώνας δουλείας ανατέλλει και πάλιν εις την νήσον μας ο ήλιος της ελευθερίας»…

ΣΤΟ ίδιο πνεύμα κινήθηκε και δήλωση του εθναρχεύοντα Μητροπολίτη Κιτίου Ανθίμου, στο αεροδρόμιο Αθηνών καθ’ οδόν προς την Κύπρο. «Η υπογραφείσα συμφωνία», ανέφερε, «διανοίγει αρίστην προοπτικήν δια την ευημερίαν και πρόοδον του κυπριακού λαού.». Ο Κιτίου είχε σταλεί επειγόντως στην Κύπρο από τον Μακάριο, για να εκτιμήσει και να του διαβιβάσει στη συνέχεια  την αντίδραση του Αρχηγού της ΕΟΚΑ έναντι των Συμφωνιών και, ανάλογα, να αποφασίσει (ο Αρχιεπίσκοπος) πότε θα επέστρεφε στη νήσο.

ΣΧΟΛΙΟ: Το πόσον αληθινά ήσαν όλα τα πιο πάνω, αποδείχτηκε  το αμέσως επόμενο διάστημα. Ότι επρόκειτο για υπερβολές, ευσεβοποθισμούς και, προπάντων, προσπάθεια αποπροσανατολισμού και δημιουργίας ψευδών εντυπώσεων ανάμεσα στον κυπριακό λαό . Στους μαχόμενους τον υπέρ πάντων αγώνα Κυπρίους, οι οποίοι για τέσσερα και πλέον χρόνια έδωσαν το παν για την ελευθερία του τόπου τους, για την Ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα, για ν’ ακούσουν ένα θλιβερό πρωινό ότι δόθηκε στο Κυπριακό «λύση ανεξαρτησίας». Μιας «ανεξαρτησίας», που καμιά σχέση με ανεξαρτησία είχε. Που αδικούσε το ελληνικό στοιχείο του νησιού, το οποίο αποτελούσε και την καταπληκτική πλειοψηφία του πληθυσμού. Που παραχωρούσε στην τουρκική μειονότητα υπέρμετρα και εξωφρενικά δικαιώματα. Που επανέφερε τον τουρκικό στρατό στην Κύπρο. Που καθιστούσε την Κύπρο δέσμιο τριών «εγγυητών». Που το δοτό Σύνταγμα ήταν τόσο δυσλειτουργικό, που κατέστη ανεφάρμοστο από της δημιουργίας του. Που έδιδε δικαιώματα σε ξένους για «κυρίαρχες» στρατιωτικές Βάσεις. Που, που…

ΑΚΟΛΟΥΘΕΙ: Η έντονη αντίδραση του Αρχηγού της ΕΟΚΑ στις Συμφωνίες. – Κιτίου προς Διγενή: «Ο Αρχιεπίσκοπος ήτο πλήρως ενήμερος του περιεχομένου της συμφωνίας εις Ζυρίχην». – Διγενής: «Δεν γνωρίζω ποία ακριβώς η συμφωνία, αλλά δεν θα διασπάσω την ενότητα του κυπριακού λαού, τουναντίον θα τον συγκρατήσω πάση δυνάμει». – Ο Αβέρωφ είπε ψέματα στη Βουλή των Ελλήνων, ότι η ΕΟΚΑ είχε αντιπροσωπευθεί στο Λονδίνο – Διγενής: «Η ισχύς της ΕΟΚΑ ουδέποτε ήτο τόσον μεγάλη, όσον όταν υπεγράφοντο αι Συμφωνίαι». – Απειλές του Φουτ «δια νέας κακουχίας και δάκρυα».

 

https://nikospa.wordpress.com/

ΕΝΩΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΝ ...«ΑΝΕΛΕΥΘΕΡΟΝ ΣΥΣΤΗΜΑ»

Ο ΙΟΥΛΙΟΣ ΤΟΥ 1920 ΕΙΝΑΙ Ο ΜΗΝΑΣ που δολοφονήθηκε ο Ίων Δραγούμης στην Αθήνα από το παραστρατιωτικό Τάγμα Ασφαλείας του Παύλου Γύπαρη «κατ’ εντολήν» (τινός …αγνώστου μέχρι σήμερα). Ο Δραγούμης έχει επιστρέψει από την σκληρή του εξορία, που διήρκεσε δυόμισι χρόνια σε Αιάκειο της Κορσικής και Σκόπελο, μόλις τον Νοέμβριο του 1919 (αν και ο ιστορικός Βλάσης Αγτζίδης διατείνεται  σε βιβλίο του ότι αυτός ήταν …«αυτοεξόριστος στο Παρίσι»!). Βρίσκεται σε πυρετικές διαβουλεύσεις  και συζητήσεις στους κύκλους της αντιβενιζελικής παράταξης και προαλείφεται ως αρχηγός της Ηνωμένης Αντιπολιτεύσεως στις επικείμενες εκλογές. Συντάσσει μαχητικά άρθρα, δίνει συνεντεύξεις και προετοιμάζεται.  Εδώ, σε ένα μικρό σημείωμα στην εφημερίδα «Πολιτεία»-Αθηνών (αρ. φ. 209, Πέμπτη 5 Μαρτίου 1920) καταγγέλλει το καταχρηστικό σύστημα της λογοκρισίας που, παρά το τέλος του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου και την συναφθείσα  Ειρήνη, στην Ελλάδα, με το πρόσχημα της Μικρασιατικής εκστρατείας που βρίσκεται σε εξέλιξη, το βενιζελικό καθεστώς εξακολουθεί ακόμα να διατηρεί σε πλήρη ανάπτυξη. Μάλιστα, ενδιαφέρον είναι το γεγονός πως ακόμα κι αυτό το κείμενο που καταγγέλλει τη λογοκρισία ...λογοκρίθηκε στα σημεία που επισημαίνουμε (κάποτε λείπει μια ολόκληρη παράγραφος κι αλλού μια δυο σειρές). Φαίνεται οι λογοκριτές, άγρυπνοι, παραμόνευαν τις νύχτες πλάι στους στοιχειοθέτες των εφημερίδων...

          Για να σχηματίσει, όποιος το επιθυμεί μιαν επαρκέστερη άποψη της περιόδου της Γαλλικής Κατοχής στην Ελλάδα και της Βενιζελικής «Τυραννίδος» συνιστώ ανεπιφύλακτα το βιβλίο του φίλου ιστορικού Γιάννη Β. Δασκαρόλη Ο Ελευθέριος Βενιζέλος και το εσωτερικό μέτωπο (1917-1920), Α΄ Τόμος: η αντιβενιζελική εμπειρία (1917-1919) που κυκλοφόρησε πολύ πρόσφατα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

 

 

ΑΝΕΛΕΥΘΕΡΟΝ ΣΥΣΤΗΜΑ

 

Τρίς, εἰς διάστημα μηνός, μοῦ ἀπήλειψεν ἄρθρα ἡ λογοκρισία. Τοῦτο δὲν μὲ θίγει ὡς ἀτομικὸν ζήτημα ἀλλ’ ἀντανακλᾷ εἰς ὅλους ἡμᾶς τοὺς ζῶντας εἰς ἐλεύθερον λεγόμενον κράτος.

[ΛΟΓΟΚΡΙΣΙΑ]

       Τὴν πρώτην φορὰν ἐπρόκειτο περὶ ἀπαντήσεώς μου διὰ τῆς «Καθημερινῆς» εἰς δηλώσεις τοῦ κ. Βενιζέλου ἐν τῇ Βουλῇ. Εἶχε δὲ τὸ ἑξῆς ἄτοπον ἡ ἀπάλειψις τοῦ ἄρθρου μου ἐκείνου, ὅτι, ἐνῷ ὁ πρωθυπουργός εἶχε προκαλέσει τὴν ἀντιπολίτευσιν νὰ δηλώσῃ, ἂν ἀναγνωρίζῃ τὸ καθεστώς, ἕνας βουλευτής (καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν ταύτην ἔτυχε νὰ εἶμαι ἐγώ, ἀλλ’ ἠμποροῦσε νὰ εἶνε καὶ οἱοσδήποτε ἄλλος) θέλων ν’ ἀπαντήσῃ, εὑρέθη πρὸ ἀδυναμίας νὰ τὸ πράξη, διότι τὸ ἀπηγόρευσεν ἡ λογοκρισία. Δηλαδή ἀπηγορεύθη εἰς ἕνα βουλευτὴν νὰ γράψῃ ὅσα θὰ ἔλεγεν εἰς τὴν Βουλήν, ἐὰν παρίστατο εἰς τὰς συνεδριάσεις της.

    Τὴν δευτέραν φορὰν ἐπρόκειτο περὶ ἄρθρου εἰς τὸ περιοδικὸν «Μέλλον», ὅπου ἐπραγματευόμην τὸ ζήτημα τῆς ἀπὸ διεθνοῦς ἀπόψεως θέσεως τῆς Ἑλλάδος ὡς κράτους ἀνεξαρτήτου ἐν σχέσει καὶ μὲ τὴν κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν, ζήτημα δηλαδὴ ἐκτάκτως ἐπίκαιρον καθ’ ἣν στιγμὴν συνεζητεῖτο εἰς τὴν Βουλὴν ἡ ἐπικύρωσις τῶν συνθηκῶν, αἱ ὁποῖαι κανονίζουν τὰς νεωτέρας σχέσεις τῶν κρατῶν μεταξύ των.

[ΛΟΓΟΚΡΙΣΙΑ]

        Τὸ ζήτημα, ὡς εἶπα, δὲν εἶνε προσωπικόν, ἀλλά γενικοῦ ἐνδιαφέροντος, καὶ ὡς τοιοῦτο ἀξίζει νά τύχῃ τῆς προσοχῆς πάντων. Τῆς λογοκρισίας ἡ ἔννοια καὶ ὁ σκοπὸς δὲν εἶνε ὁ περιορισμός ὁ περιορισμός τῆς ἐλευθερίας τῆς σκέψεως, ἀλλ’ ἡ μὴ ἀνακοίνωσις πληροφοριῶν δυναμένων νὰ ἐκθέσουν εἰς κινδύνους τὰς στρατιωτικὰς μετακινήσεις ἢ ἐπιχειρήσεις, ὁσάκις κηρύσσεται γενικὴ ἐπιστράτευσις ἢ γίνεται πόλεμος.

                         

      Τὸ πολὺ δύναται νὰ ἐκταθῇ ἡ περιοριστική ἐξουσία τῆς λογοκρισίας καὶ εἰς δημοσιεύματα ἐκθέτοντα εἰς κίνδυνον τὰς διπλωματικὸς ἢ συμμαχικὰς σχέσεις τῆς χώρας μὲ ἄλλα κράτη. Ἀλλὰ δὲν εἶνε ἐπιτετραμμένον νὰ δίδεται τοιαύτη ἐλαστικότης εἰς τοὺς περιορισμοὺς τῆς λογοκρισίας, ὥστε νὰ καταπνίγεται ὁλοτελῶς ἡ ἐλευθερία τῆς σκέψεως καὶ νὰ καθίσταται ἀδύνατος ἡ ἔκφρασις τῶν διανοημάτων.   

[ΛΟΓΟΚΡΙΣΙΑ]

      Τοιαύτην ἔκτασιν ἀσφαλῶς δὲν ἔχει δικαιωματικῶς ἡ λογοκριτικὴ ἐξουσία, τῆς ὁποίας ἔπρεπε νὰ γίνεται χρῆσις μὲ ὑπερβολικὴν διάκρισιν, μέχρις ὅτου ἔλθῃ ὁ εὐλογημένος καιρὸς τῆς καταργήσεώς της. Ἀσφαλέστερα εἶνε τὰ καθεστῶτα, ὅπου ὁμιλεῖ κανεὶς ἐλεύθερα. 

    Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ὁ κ. Βενιζέλος ἔπαυσε νὰ εἶνε ἀγαπητὸς εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ δι’ ἄλλους μὲν λόγους, ἀλλὰ κυρίως ἀφότου δὲν αἰσθάνεται ὁ κόσμος ὅτι εἶνε ἐλεύθερος νὰ ὁμιλῇ περὶ πολιτικῆς δημοσίᾳ. 

       Καὶ ἂν ἡ Βουλή, μὴ οὖσα Βουλή, δέχεται τὴν λογοκρισίαν ἀδιαμαρτύρητος, καὶ ἂν ὁ τύπος ἀναγκάζεται νὰ ὑποκύπτῃ εἰς αὐτὴν διαμαρτυρόμενος, καὶ ἂν ἀκόμη καὶ τὰ δικαστήρια δὲν τὴν ἀποκρούουν προκειμένου διὰ τὴν περικεκομμένην δημοσίευσιν τῶν πρακτικῶν των, τὸ κοινὸν ὅμως, ὡς λέγει καὶ ὁ Gide, φέρει καὶ αὐτὸ βαρεῖαν τὴν εὐθύνην· «Ἡ ἀνεκτικότης τὴν ὁποίαν ἐπέδειξε καὶ ἡ εὐπείθεια μεθ’ ἧς ὑπεβλήθη εἰς τὸ ἀνελεύθερον σύστημα τῆς λογοκρισίας, ἐπέτρεψαν τὴν διατήρησιν αὐτοῦ ἐπὶ πενταετίαν, καὶ ἀναμφιβόλως θὰ διηυκόλυνον τὴν ἐπ’ ἄπειρον παράτασίν του. Διότι τοῦτο εἶνε τὸ ἀνησυχητικόν. Ἄς αποθαυμάζουν ἄλλοι ὡς πολιτικὴν ἀρετὴν τὴν παθητικότητα ταύτην τοῦ κοινοῦ.               

 [ΛΟΓΟΚΡΙΣΙΑ]

ΙΩΝ ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ

https://dragoumision.blogspot.com/2026/07/blog-post_10.html