2 ΜΑΙΟΥ 1919 : Η ΑΠΟΒΑΣΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΣΤΗ ΣΜΥΡΝΗ

Ήταν μια γλυκεία ιωνική μαγιάτικη νύχτα όταν στην όμορφη Ελληνική πόλη την «Γκιούρ Ιζμίρ» όπως την έλεγαν οι Τούρκοι ψιθυριζόταν από στόμα σε αυτή και από σπίτι σε σπίτι ή είδηση :
«Έρχονται ! Αύριο έρχονται»

Το θωρηκτό Λήμνος στα ανοιχτά του λιμανιού της Σμύρνης στις 2 Μαϊου 1919.
Χιλιάδες λαού αγρύπνησε εκείνη την νύχτα στην προκυμαία, στην Αγία Φωτεινή τελέστηκε εσπερινός και οι Σμυρνιοί δοξολογούσαν με την χαρά ζωγραφισμένη στα πρόσωπα για την λευτεριά που έφτανε....
Ο Τούρκοι σκύβουν το κεφάλι και μουρμουρίζουν « Κισμέτ ... ξαναγυρίζουν στον τόπο τους οι γιουνάνηδες....». Μάταια κάποιοι δερβίσηδες στις τουρκογειτονιές του Μπαχρή Μπαμπά φανατίζουν τους ομοφύλους τους, ο μακελάρης Νουρεντίν και ο αιμοδιψής νομάρχης Ραχμή έχουν εξαφανιστεί, οι Νεότουρκοι όμως μοιράζουν όπλα και μαχαίρια σ’ όσους στρατολογούν, από κοντά και οι Ιταλοί, συμβουλεύουν καθοδηγούν, εμψυχώνουν όσους θέλουν να προκαλέσουν, και όπως γίνεται σ’ αυτές τις στιγμές τα κατάλληλα χέρια άνοιξαν τις φυλακές και πλήθος κακοποιών ξεχύνονται για να ενισχύσουν τους Νεότουρκους. Οι πληροφορίες αυτές φτάνουν στον πλοίαρχο Μαυρούδη που βρίσκεται ήδη στην « Καραντίνα» και κάνει διορθώσεις στο δρομολόγιο της μονάδος που θα αποβιβαζόταν.

Καθώς η νύχτα αρχίζει να φεύγει η νηοπομπή που οι Σμυρναίοι την είχαν ονομάσει «ΙΕΡΗ ΘΕΩΡΙΑ» πλησιάζει το λιμάνι της μεγαλύτερης Ελληνικής πόλης τότε, τα μεταγωγικά « Θεμιστοκλής», «Πατρίς», « Συρία», «Αθηνά», «Ατρόμητος», « Καλουτάς», « Ρέπουλης», «Αντιγόνη», « Άρης», «Ξενία», «Ουρανία», «Αργολίς», « Δελφίν», « Έλδα» και τα αντιτορπιλικά «Σφενδόνη», «Λόγχη», « Αλκιών» και « Αίγλη» προσεγγίζουν, πλησιάζουν τα πλοία της λευτεριάς.

ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΣΤΡΑΤΟΣ ΑΠΟΣΤΑΛΕΙΣ ΕΙΣ ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ
ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΩΝ ΣΕΒΡΩΝ

Α' ΣΩΜΑ ΣΤΡΑΤΟΥ (3/6/1919 -31/5/1920)

Διοικητής:
υποστράτηγος Κώστας Νίδερ
Έδρες:
Από 3 Ιουνίου 1919 έως 16 Δεκεμβρίου 1919 Σμύρνη
από 17 Δεκεμβρίου 1919 έως 31 Μαΐου 1920 Σεβδί κιοϊ
Μονάδες οργανικές:
1η Μεραρχία
2η Μεραρχία
13η Μεραρχία
Μη Μεραρχιακές Ομάδες
Μονάδες μη οργανικές:
Μεραρχία Αρχιπελάγους
Μεραρχία Σμύρνης
3ο Σύνταγμα Ιππικού
9ο Σύνταγμα Πεδινού Πυροβολικού
1η Μοίρα
2η Μοίρα
1 Μοίρα Βαρέως Πυροβολικού
Τάγμα Χωροφυλακής
Τάγμα Ασφαλείας Σμύρνης
533 Μοίρα Αεροπλάνων
1ο Μεραρχιακό Τάγμα Μετόπισθεν
4ο Μεραρχιακό Τάγμα Μετόπισθεν (από τον Νοέμβριο 1919)
2ο Τάγμα Μηχανικού Μετόπισθεν (από τον Νοέμβριο 1919)
Παρατηρήσεις: Το Α' Σ.Σ. αναλαμβάνει τη διοίκηση όλων των μονάδων του Στρατού Κατοχής Μικρασίας στις 3/6/19, ενώ μέχρι τότε τη διοίκηση είχε η 1η Μεραρχία, η οποία προορίζετο για την Ουκρανία, αλλά τελικά διετέθη, πρώτη αυτή, για την κατάληψη της Σμύρνης ή γενικότερα για τη Μικρασιατική εκστρατεία.

τμήμα της ελληνικής 1ης μεραρχίας παρελαύνει στην προκυμαία της Σμύρνης το πρωί της 2ας Μαΐου 1919

ΣΩΜΑ ΣΤΡΑΤΟΥ ΣΜΥΡΝΗΣ (27/11/1919 - 31/5/1920)

Διοικητής:
αντιστράτηγος Δημήτρης Ιωάννου
Έδρα:
Μαγνησία
Μονάδες:
Μεραρχία Αρχιπελάγους
Μεραρχία Σμύρνης
Παρατηρήσεις: Στις 13/12/1919, το Σ.Σ.Σ. υπάγεται στη συγκροτηθείσα Στρατιά Κατοχής Μικρασίας

ΣΤΡΑΤΙΑ ΚΑΤΟΧΗΣ ΜΙΚΡΑΣΙΑΣ (12/12/1919 - 15/2/1920)

Διοικητής:
αντιστράτηγος Κ. Μηλιώτης Κομνηνός
Έδρα:
Σμύρνη
Μονάδες
Α' ΣΩΜΑ ΣΤΡΑΤΟΥ
1η Μεραρχία
2η Μεραρχία
13η Μεραρχία
ΣΩΜΑ ΣΤΡΑΤΟΥ ΣΜΥΡΝΗΣ
Μεραρχία Αρχιπελάγους
Μεραρχία Σμύρνης
Σύνταγμα Βαρέως Πυροβολικού
3ο Σύνταγμα Ιππικού
533 Μοίρα Αεροπλάνων
1ο Μεραρχιακό Τάγμα Μετόπισθεν
4ο Μεραρχιακό Τάγμα Μετόπισθεν
2ο Τάγμα Μηχανικού Μετόπισθεν

1η ΜΕΡΑΡΧΙΑ
Διοικητής:
Συνταγματάρχης Πυροβολικού Νίκος Ζαφειρίου
Έδρες:
Σμύρνη
Κασαμπά
Αϊδίνιο
Κύριες μονάδες:
4ο Σύνταγμα Πεζικού
5ο Σύνταγμα Πεζικού
1/38 Σύνταγμα Ευζώνων
2η ΜΕΡΑΡΧΙΑ
Διοικητές:
Υποστράτηγος Νίκος Βλαχόπουλος
Κατά καιρούς ο Συνταγματάρχης Πεζικού Παναγιώτης Γαργαλίδης
Έδρες:
Σμύρνη
Τουρμπανλί
Βαϊνδήριο
Οδεμήσιο
Κύριες μονάδες:
1ο Σύνταγμα Πεζικού
7ο Σύνταγμα Πεζικού
34ο Σύνταγμα Πεζικού
13η ΜΕΡΑΡΧΙΑ
Διοικητές:
Υποστράτηγος Ιάκωβος Νεγρεπόντης
Από τον Δεκέμβριο ο Συνταγματάρχης Πεζικού Κώστας Μανέττας
Έδρες:
Σμύρνη
Μαγνησία
Κασαμπά
Κύριες μονάδες:
2ο Σύνταγμα Πεζικού
3ο Σύνταγμα Πεζικού
5/42 Σύνταγμα Ευζώνων
ΜΕΡΑΡΧΙΑ ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΥΣ
Διοικητής:
Συνταγματάρχης Πεζικού Χαράλαμπος Τσερούλης
Έδρα:
Πέργαμος
Κύριες μονάδες:
4ο Σύνταγμα Πεζικού Αρχιπελάγους
5ο Σύνταγμα Πεζικού Αρχιπελάγους
6ο Σύνταγμα Πεζικού Αρχιπελάγους

Tο ελληνικό Διοικητήριο στη Σμύρνη.

ΜΕΡΑΡΧΙΑ ΣΜΥΡΝΗΣ
Διοικητής:
Υποστράτηγος Αλέξανδρος Μαζαράκης
Έδρες:
Σμύρνη
Βουτζάς
Μαγνησία
Κύριες μονάδες:
27ο Σύνταγμα Πεζικού
8ο Σύνταγμα Κρητών (αρχικά)
27ο Σύνταγμα Πεζικού τον Οκτώβριο
28ο Σύνταγμα Πεζικού τον Οκτώβριο
29ο Σύνταγμα Πεζικού τον Νοέμβριο
30ο Σύνταγμα Πεζικού το Νοέμβριο

3ο ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΠΕΖΙΚΟΥ
Μεταφέρεται από την Ρουμανία στην Σμύρνη στις 15/6/1919 και συμμετέχει στην καταδίωξη των Τούρκων νότια του ποταμού Μαιάνδρου, σε καταλήψεις και σ' εκκαθαρίσεις.

4ο ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΠΕΖΙΚΟΥ
Συμμετέχει στην κατάληψη της Σμύρνης (2/5/1919) και μετά καταλαμβάνει:
στις 4/5 το Σεβδί κιοϊ
στις 14 το Αϊδίνιο
στις 19 το Ομερλού
στις 20 Τσιφτέ Χαν
στις 21 το Ναζλί
στις 20/6 συμμετέχει στην ανακατάληψη του Αϊδινίου, ενώ εκτελεί πολλές αποστολές προφυλακών.

5ο ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΠΕΖΙΚΟΥ
Συμμετέχει στην κατάληψη της Σμύρνης και καταλαμβάνει:
στις 3/5/1919 το Μπουρνόβα
στις 6 τη στενωπό Μπελ Καβέ
στις 9 τη Μενεμένη
στις 11 το Νυμφαίο
στις 12 τη Μαγνησία
στις 15 το Σαμπαλάρ
στις 16 τον Κασαμπά και το Μιχαηλί
στις 18 τα χωριά Αχμετλί και Αραπλί
στις 20 το Καϊσλάρ και το Τσιφλίκ
στις 23 το Αξάριο
Στις 25/5 εξάλλου εγκαταλείπει το Αχμετλί και το Αραπλί και στις 28 το Αξάριο, ενώ στις 14/6 ανακαταλαμβάνει το Αχμετλί, κι από τότε εκτελεί διάφορες αποστολές απόκρουσης επιθέσεων, προφυλακής, εξερευνήσεων και αντικαταστάσεων, ενώ στις 4/7/1919 συμμετέχει και στην κατάληψη του Ομερλού.

7ο ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΠΕΖΙΚΟΥ
Μεταφέρεται από τη Ρουμανία στη Σμύρνη στις 30/6/19, κι εκτελεί εκκαθαρίσεις (Μπεστανμί, Τσερελί, Αγιασουλούκ, Τσερκές κιοϊ, Καραδογάν, Ταπάι Ουζουνγί, Ορεινό όγκο Μπολ νταγ ), αποκρούσεις επιθέσεων, καταλήψεις (αυχένα 862) στο Κιούρε, γραμμή Σεμίτ- Μπουτζάκ- Γκιούρτζόβα- Καϊμακτσί, λόφο Σημαίας, υψώματα δυτικά Μπαντεμνίων και αποστολές προφυλακών.

27ο ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΠΕΖΙΚΟΥ
Συγκροτείτε στις 17-29/6/1919 στη Σμύρνη, κι αφού εκτελεί διάφορες αποστολές καταδιώξεων και αναλαμβάνει την υπηρεσία φρουρών της Σμύρνης, αποχωρεί στις 9/5/1920 για την Θεσσαλονίκη.

28ο ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΠΕΖΙΚΟΥ
Συγκεντρώνεται στη Σμύρνη στις 7/7/1919 κι εκτελεί αποστολές φρουρήσεως σιδηροδρομικών γραμμών.

30ο ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΠΕΖΙΚΟΥ
Ανασυγκροτείται στη Θεσσαλονίκη και μεταφέρεται το Νοέμβριο του 1919 στη Σμύρνη, απ' όπου στέλνεται σε διάφορες αποστολές υποστηρίξεως.

31ο ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΠΕΖΙΚΟΥ
Μεταφέρεται από την Θεσσαλονίκη στην Σμύρνη στις 10/2/1920 και αναλαμβάνει την επιτήρηση των εξόδων της πόλεως.

32ο ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΠΕΖΙΚΟΥ
Μεταφέρεται από την Πρέβεζα στην Σμύρνη από Φεβρουάριο μέχρι τα μέσα Μαρτίου του 1920, και είναι συμπληρωματικό.

33ο ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΠΕΖΙΚΟΥ
Ονομασία την οποία παίρνει από τις 7/2/1920 το σύνταγμα Φρουράς Σμύρνης, έχει αποστολές φρουρήσεως.

34ο ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΠΕΖΙΚΟΥ
Μεταφέρεται από τη Ρουμανία στη Σμύρνη στις 25/6/1919 και στη συνέχεια συμμετέχει στην κατάληψη του Ομερλού (3-4/7), των υψωμάτων βόρεια του Καϊμακτσί (8/11), των υψωμάτων δυτικά του Κέλες και του Κεμέρ (17/12), ενώ το 1920 εκτελεί αποστολές εκκαθαρίσεων και προφυλακών.

4ο ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΥΣ
Αποβιβάζεται από τη Ρουμανία στο Ντικελί στις 16/6/1919 και συμμετέχει στην εκκαθάριση της περιοχής ΒΑ Περγάμου, στην καταδίωξη και διάλυση τουρκικών ομάδων πέρα από το Καραγάτς και σε διάφορες αναγνωρίσεις.

5ο ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΥΣ
Μεταφέρεται στην Σμύρνη στις 28/5/1919 και συμμετέχει στην ανακατάληψη της Περγάμου, διαλύσεις τουρκικών συγκεντρώσεων, αναγνωρίσεις κι επιτηρήσεις.

6ο ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΥΣ
Αποβιβάζεται στην Σμύρνη στις 5/5/1919 και στις 7/7 ανακαταλαμβάνει την Πέργαμο, ενώ εκτελεί διάφορες άλλες επιθετικές αποστολές.



8ο ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΚΡΗΤΩΝ
Μεταφέρεται στις 10/5/1919 από την Αθήνα στη Σμύρνη και 4 μέρες αργότερα παίρνει μέρος στην κατάληψη του Αϊδινίου.
στις 16/5 καταλαμβάνει τις Κυδωνιές
στις 30/5 την Πέργαμο
στις 31/5 το Ντικελί
στις 2/6 εγκαταλείπει την Πέργαμο και στην συνέχεια εκτελεί αποστολές φρουρήσεως σιδηροδρομικών γραμμών, εκκαθαρίσεων και αναγνωρίσεων

1/38 ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΕΥΖΩΝΩΝ
Συμμετέχει στην κατάληψη της Σμύρνης (2/5/1919) και μετά καταλαμβάνει:
στις 3-4/5 τα επάκτια πυροβολεία (Βουρλά, δυτικά της Σμύρνης)
στις 7 το Τουρμπαλί
στις 9 το Βαϊνδήριο και το Σιβρί Χισάρ
στις 11 το Αγιασολούκ
στις 12 το Αζιζιέ
στις 17 τα Θείρα
στις 19 το Οδεμήσιο
στις 20 το Αντιζεντέ, Μπιρτζέ, Αλάτσατα και Τσεσμέ
Τον Ιούνιο αναλαμβάνει τη φρούρηση σιδηροδρομικών γραμμών και στις 16-23 του μήνα συμμετέχει στους αγώνες του Αϊδινίου, στην εγκατάλειψη και ανακατάληψη της πόλης και στην καταδίωξη των τούρκων νότια του Μαιάνδρου(προς τη Τζίνα). Μετά απ' αυτά συμμετέχει στην κατάληψη του Ομερλού (4/7) κι εκτελεί αποστολές προφυλακών.

5/42 ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΕΥΖΩΝΩΝ
Μεταφέρεται από τη Ρουμανία στη Σμύρνη στις 16-19/5/1919 κι αποκρούει τουρκικές επιθέσεις στο Παπαζλί, ενώ συμμετέχει και σ' επιθετικές αποστολές.

1ο ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΙΠΠΙΚΟΥ
Αποβιβάζεται στη Σμύρνη στις 2/2/1920.

3ο ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΙΠΠΙΚΟΥ
Μεταφέρεται από το λιμάνι των Ελευθερών στη Σμύρνη στις 18/5/1919, συμμετέχει στην ανακατάληψη της Περγάμου (3-6/6/1919) και του Αχμετλί (14/6), σε διαλύσεις τουρκικών συγκεντρώσεων στις Σάρδεις και Γενί Τσιφτ ενώ εκτελεί ακόμα αποστολές εκκαθαρίσεων, ασφάλειας και επιτήρησης.

Από την υποδοχή του Ελληνικού στρατού.

ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ
Συγκροτείται στις 4-21/5/1920 από το Τάγμα Εθελοντών Ποντίων, το 1ο Μεραρχιακό Τάγμα και το 5ο Μεραρχιακό Τάγμα. Μετονομάζεται τον Ιούνιο σε 17ο Σύνταγμα Πεζικού.

Συνολικά, στο τέλος Ιουνίου 1919 υπάρχουν στη Σμύρνη:
39 Τάγματα
48 ορειβατικά Πυροβόλα
24 Πεδινά Πυροβόλα,
700 σπάθες
4 αεροπλάνα
Στα τέλη Ιουλίου 1919 η δύναμη του Α' Σ.Σ. είναι
1.189 αξιωματικοί
34.542 οπλίτες
η δύναμη της ΜΕΡΑΡΧΙΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ είναι:
304 αξιωματικοί
10.375 οπλίτες
η δύναμη της ΜΕΡΑΡΧΙΑΣ ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΥΣ είναι:
302 αξιωματικοί
7.628 οπλίτες

Οι αριθμοί αυτοί δείχνουν ότι η δύναμη του ελληνικού στρατού στη Μικρασία το καλοκαίρι του 1919 είναι 1795 αξιωματικοί και 52.545 οπλίτες

2 Μαΐου 1919 ο ήλιος της λευτεριάς φωτίζει την θάλασσα του Ερμαίου κόλπου, από ψηλά τα Μαστούσια όρη που ο θρύλος λέει ότι ήταν δύο αδέλφια που απολιθώθηκαν και έγιναν κορφές μετά την κατάκτηση της πόλης από τους Τούρκους λάμπουν χαμογελούν, όλη η πόλη λάμπει σήμερα....

7:50 ο σαλπιγκτής του « Πατρίς» σαλπίζει το Ελευθερωτήριο και μέσα σε φρενίτιδα ενθουσιασμού αποβιβάζονται οι εύζωνοι του 1/38, ο πρώτος τσολιάς σκύβει και φιλά το χώμα της ελεύθερης Σμύρνης, αγκαλιές ανοίγουν να υποδεχτούν, δάκρυα, φιλιά, κουνιέται η γη, κτυπούν οι καμπάνες της Σμύρνης χαρμόσυνα, ο λαός φωνάζει « Ελλάς Ανέστη» και ο Χρυσόστομος , ο άγιος Χρυσόστομος Σμύρνης γονατίζει με λυγμούς μπροστά στην Λέσχη των Κυνηγών και ευλογεί την σημαία ψάλλοντας « Ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου», Χιλιάδες λαού ψάλουν « Υπερμάχω στρατηγώ», ο σειρήνες των πλοίων δονούν την ατμόσφαιρα, πλήθος Ελληνικές σημαίες στα χέρια μικρών και μεγάλων, πως ράφτηκαν τόσες σημαίες σε μια νύχτα; Οι Σμυρνιωτοπούλες ραίνουν με άνθη και ροδόνερο το τάγμα του Τζαβέλα, οι Σμυρνιοί στολίζουν με λουλούδια τα όπλα των τσολιάδων και η φωτογραφία του Βενιζέλου παντού στα χέρια όλων. Αυτή ήταν η Σμύρνη για τον στρατό που κατέβαινε από τα πλοία μια μεγάλη αγκαλιά, και αφού είδαν τον στρατό μας έτρεξαν στο νεκροταφείο όπου εκτυλισσόντουσαν σκηνές που δεν ξαναείδε ανθρώπινο μάτι: Με στεφάνια όπως στην ανάσταση πήγαν στους κεκοιμημένους προγόνους για να αναγγείλουν το μεγάλο γεγονός « Σήκω πατέρα, ήρθαν...» « Ήρθαν ξυπνήστε...».
Γι’ αυτό τον λαό που παραληρούσε υπήρχε μόνο η Ελλάδα που έστελνε τα παιδιά της να τους ελευθερώσει, όπως την Μακεδονία, την Κρήτη, τα νησιά και την Ήπειρο, τον ιερό αυτό πόλεμο αργότερα κάποιοι μικρόψυχοι (Γούναρης, Καλούδης ΚΚΕ κα) τον ονόμασαν αποικιακό!!! Και να σκεφτείς ότι σε κάθε πόλη που έμπαινε ο τσολιάς αυτή την συμπεριφορά του επεφύλασσαν οι Μικρασιατές, όχι από υπολογισμό αλλά γιατί έτσι ένοιωθαν, για τον στρατό μας παντού ανοίχτηκε το καλύτερο δωμάτιο για να τον φιλοξενήσει, παντού του προσέφεραν άδολα πολλές φορές και από το στέρημα, ή Μικρά Ασία υποδεχόταν τον ελευθερωτή αδελφό από την άλλη πλευρά του Αιγαίου, και μετά από λίγο χιλιάδες παιδιά της ανατολής πρόθυμα μπήκαν στις γραμμές αυτού του στρατού για να υπερασπιστούν την γη των αγίων, μεραρχία Κυδωνιών, μεραρχία Σμύρνης κάθε πόλη και μια μεραρχία και οι άρχοντες ο πλούτος του τόπου άνοιξαν τα κεμέρια τους να ενισχύσουν οικονομικά την προσπάθεια, ένα έθνος ενωμένο μέχρι που η διχόνοια του διχασμού Βενιζελικοί Βασιλικοί μούχλιασαν τον αγέρα σάπισαν τα μυαλά σκλήραναν τα ματιά, αδελφός κατά αδελφού, αλλά τώρα όλα αυτά ήταν μακριά . Τώρα ΗΡΘΑΝ ΟΙ ΈΛΛΗΝΕΣ ΑΔΕΛΦΙΑ.

Ο ελληνικός στρατός αποβιβάζεται στην προκυμαία της Σμύρνης.

Και οι Τούρκοι ;

Το τάγμα του Τζαβέλα βαδίζοντας κατά τετράδες μπροστά από το διοικητήριο και τις φυλακές δέχεται εχθρικά πυρά στις 10:30 , δύο εύζωνοι πέφτουν το πλήθος πανικοβάλλεται, μέσα στην σύγχυση ο Τζαβέλας δίνει εντολή για την αντιμετώπιση της εχθρικής ενέδρας, γρήγορα η τουρκική μικροαντίσταση που είχε οργανωθεί, όπως αποδείχτηκε από τους Ιταλούς, διαλύεται.


ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΤΩΝ ΙΤΑΛΩΝ


Οι Ιταλοί από ημέρες είχαν εκπονήσει σχέδιο εκτεταμένων ταραχών με σκοπό την ματαίωση της κατάληψης της Σμύρνης από τον Ελληνικό στρατό, το σχέδιο αυτό προέβλεπε, ενέδρες στους δρόμους πυροβολισμούς από ξενοδοχεία ακόμα και από βάρκες κατά την αποβίβαση του στρατού, διάδοση φημών ότι θα τορπίλιζαν τα Ελληνικά πλοία κλπ έτσι θα δημιουργείτο ένα κλίμα αρνητικό για τους Έλληνες και θα πρότειναν την διοίκηση της πόλης να την αναλάβουν οι ίδιοι, πράγμα που έκαναν προς τον Άγγλο ναύαρχο Κάλθορπ μόλις γίνηκε το επεισόδιο με το τάγμα Τζαβέλα.
Οι σποραδικές συμπλοκές που σημειώθηκαν είχαν απολογισμό 22 νεκρούς (20 πολίτες και 2 εύζωνοι ), οι ηρωικοί πρωτομάρτυρες εύζωνοι ήταν οι : Βασίλειος Δάλαρης και Γεώργιος Παπακώστας. Οι Έλληνες απεκατέστησαν γρήγορα την τάξη για όλη την υπόλοιπη ημέρα και προέβησαν σε πολυάριθμες συλλήψεις.


ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΗΜΕΡΕΣ ΤΗΣ ΛΕΥΤΕΡΙΑΣ


Η μεταβίβαση της πόλης από την τουρκική κατοχή στην Ελληνική διοίκηση ολοκληρώθηκε τις επόμενες μέρες, όλα τα προάστια της πόλης απελευθερώθηκαν και διοικητικά οργανώθηκαν. Στον Μπουρνόβα, το Κορδελιό, το Βουτσά το Σεβδίκιοι και τον Κουκλουτζά αποβιβάστηκε πυροβολικό υπό τον ταγματάρχη Σπ Τραυλό και φρούραρχος Σμύρνης ανέλαβε ο Συνταγματάρχης Χ Τσερούλης.
Στις 3/5/1919 στην Αγία Φωτεινή ο Άγιος Χρυσόστομος τελεί νεκρώσιμη ακολουθία για τους φονευθέντας ευζώνους και ο ανεξίκακος άγιος επισκέπτεται τους συλληφθέντας Τούρκους για να τους παρηγορήσει, πόσοι άραγε από αυτού θα πάρουν ενεργό μέρος μετά τρία χρόνια στο μαρτύριο του; Φροντίζει μάλιστα να μετατρέψει το μητροπολιτικό μέγαρο σε άσυλο για όσους Τούρκους φοβούνται και θέλουν προστασία, τέλος ο πρώτος που στέλνει συγχαρητήριο τηλεγράφημα είναι ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου «Αληθώς Ανέστη ! Εκκλησία και λαός Σμύρνης ...» οι υπόδουλοι καταλαβαίνουν καλύτερα από λευτεριά.

Την ίδια ημέρα ο αντιπρόεδρος Ρέπουλης διεξαγάγει ανακρίσεις για τα επεισόδια και καθησυχάζει Τούρκους προκρίτους και ιερωμένους καθώς και προσωπικότητες των μειονοτήτων, επισκέπτεται σημεία της πόλης προκειμένου να καθησυχάζει φόβους αντεκδικήσεων, σε ένα καφενείο μάλιστα δίνει 25 δραχμές για ένα καφέ αντί δίδραχμο και λέει στον έκπληκτο καφετζή όταν του έφερε τα ρέστα: « Κράτησε τα. Που να φανταστώ πως θα ερχόμουν στην Σμύρνη να πιω καφέ».
Ο λαμπρός αυτός άνθρωπος έμεινε στην πόλη μέχρι την άφιξη του Πολιτικού Συμβούλου των Ελληνικών Δυνάμεων Αρ Στεργιάδη, ο οποίος αποδείχθηκε θηριώδης χριστιανομάχος και σατράπης της Ιωνίας, ο «οφθαλμός της Αγγλίας», σκέψου ότι για τα πιο πάνω επεισόδια που προξένησαν οι Τούρκοι διέταξε να δοθούν αποζημιώσεις για τυχόν υλικές ζημίες σε Τουρκικές περιουσίες και να επιβληθούν σκληρές κυρώσεις στους Έλληνες «υπευθύνους»... ο άνθρωπος αυτός δεν τόλμησε να έρθει στην Ελλάδα μετά το 1922, η Ελλάδα δεν τον ανεχόταν μήτε και μετά τον θάνατό του εκεί στα ξένα έμεινε αυτός ο σκληρός άνθρωπος, πεσκέσι στα αφεντικά του…


Στις 5/5/1919 στην Αγία Φωτεινή με αγαλλίαση γιορτάζεται για πρώτη φορά η ελευθερία. Η Σμύρνη ειρηνική και Ελληνική βλέπει με αισιοδοξία το μέλλων της.
 
ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ 1821 : Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΑΛΑΜΑΝΑΣ ΚΑΙ Η ΗΡΩΙΚΗ ΘΥΣΙΑ ΤΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΔΙΑΚΟΥ ΣΤΙΣ 23-24 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1821

Πηγές

1.Απόστολος Βακαλόπουλος, Ιστορία του νέου Ελληνισμού, εκδόσεις Σταμούλη
2.Σπυρίδων Τρικούπης, Ιστορία της ελληνικής Επαναστάσεως, εκδόσεις "Γιοβάνης"
3.Δημήτριος Μπόμπης, Αθανάσιος Διάκος ο πρώτος μάρτυρας του Αγώνα, περιοδικό "Στρατιωτική Ιστορία" 
Αθανάσιος Διάκος (1788-1821) – Ο μάρτυρας της Επανάστασης
http://www.athanasios-diakos-museum.gr 
 

Πρόλογος - η Βοιωτία επαναστατεί (27 Μαρτίου 1821)
 
Το τρίτο δεκαήμερο του Μαρτίου του 1821 υπήρχαν πολλές ενδείξεις και διάσπαρτες φήμες ότι οι Έλληνες θα επαναστατούσαν με κύρια εστία την Πελοπόννησο. Στην Ανατολική Στερεά Ελλάδα, στην περιοχή της Λιβαδειάς καπετάνιος στο αρματολίκι της περιοχής ήταν ο Αθανάσιος Διάκος γεννημένος στην Μουσουνίτσα Φωκίδος και μυημένος στην Φιλική Εταιρεία ήδη από το 1818, όταν ήταν πρωτοπαλίκαρο του Οδυσσέα Ανδρούτσου. Όταν μέσω του αγγελιοφόρου και υπαρχηγού στο αρματολίκι Βασίλη Μπούσγου μαθεύτηκε η γενική εξέγερση στην Πελοπόννησο, ο Διάκος αποφάσισε να υψώσει την σημαία της Επανάστασης κάμπτοντας τους όποιους δισταγμούς και των προκρίτων της περιοχής (Λογοθέτης, Λάμπρος Νάκος, Φίλων).
Σύντομα έφτασαν στην περιοχή και τα νέα για την εξέγερση των Ελλήνων και την πολιορκία των Τούρκων στα Σάλωνα εκφοβίζοντας τους ντόπιους Τούρκους ότι κάτι τέτοιο έμελλε να συμβεί και στην επαρχία τους. Με ένα τέχνασμα ο Διάκος έπεισε τον Τούρκο βοεβόδα δήθεν ότι θα πολεμούσε τους εξεγερμένους και έτσι κατάφερε με τουρκική επίσημη γραπτή έγκριση να στρατολογήσει και να εξοπλίσει 5.000 χωρικούς. Στις 27 Μαρτίου ξεκίνησαν οι σποραδικές εχθροπραξίες και οι μεμονωμένες δολοφονίες Τούρκων, ενώ οι περισσότεροι από αυτούς κατέφυγαν στο κάστρο της Λιβαδειάς.

Η απελευθέρωση της Λιβαδειάς ( 1η Απριλίου 1821)

Τη νύχτα της 28ης προς την 29η Μαρτίου οι επαναστάτες υπό τον Διάκο κατέλαβαν τον λόφο του

Απεικόνιση της σημαίας του Διάκου

Προφήτη Ηλία έναντι της πόλης της Λιβαδειάς και από εκεί έστειλε ομάδες οπλοφόρων και απέκλεισε τους δρόμους που οδηγούσαν στην πόλη. Στις 30 και 31 Μαρτίου οι επαναστάτες υπό την σημαία του Διάκου (ο Άγιος Γεώργιος με την επιγραφή "Ελευθερία η Θάνατος") προήλασαν με τόλμη και κατέλαβαν την κυρίως πόλη συντρίβοντας την μικρή τουρκική αντίσταση που συνάντησαν. Οι κάτοικοι της πόλης ήταν περίπου 10.000 και έχοντας ξεχωριστή σημαία από κάθε συνοικία (Παναγιά, Άγιος Νικόλαος, Άγιος Δημήτριος) της πόλης, ενώθηκαν με τους επαναστάτες.  Οι Τούρκοι περιορίστηκαν στο κάστρο της πόλης που λεγόταν "Ώρα" η "ρολόι".

Μετά από συνεννοήσεις με τον Διάκο οι Αρβανίτες παρέδωσαν την εξωτερική πύλη του κάστρου που υπερασπίζονταν και αποχώρησαν αβλαβείς διατηρώντας τα όπλα τους. Μετά από αυτή την εξέλιξη οι Τούρκοι περιήλθαν σε δεινή θέση και παραδόθηκαν την 1η Απριλίου.  Οι Έλληνες φέρθηκαν με μεγαλοψυχία  στους Τούρκους τους οποίους απλώς αφόπλισαν και τους επέτρεψαν να κυκλοφορούν ελεύθεροι στην πόλη, ενώ ο χρυσός και τα πολύτιμα αντικείμενα τους έμειναν στην κατοχή τους. Μάλιστα οι επισημότεροι των Τούρκων για την ασφάλεια τους, φιλοξενήθηκαν σε σπίτια Ελλήνων.

Εκείνη την Ιστορική ημέρα σε πανηγυρική δοξολογία στην εκκλησία της Αγίας Παρασκευής Λιβαδειάς, οι επίσκοποι Σαλώνων, Ταλαντίου και Αθηνών ευλόγησαν την επαναστατική σημαία του

Ιωάννης Δυοβουνιώτης

Διάκου. Ο Διάκος εκείνη την κρίσιμη στιγμή για την επανάσταση έδειξε πατριωτισμό παραμερίζοντας κάθε υλικό προσωπικό συμφέρον. Μάζεψε όλα τα όπλα που παραδόθηκαν από τους Τούρκους όπως και όλα τα λάφυρα και τα παρέδωσε στους προεστούς ώστε να χρησιμοποιηθούν για αγορά τροφών και εφοδίων για τον νεοσύστατο επαναστατικό στρατό.

Στην συνέχεια ο Διάκος συνεργαζόμενος με τον Δυοβουνιώτη απελευθέρωσαν εύκολα το Ταλάντι και την Θήβα ενώ είχαν πρόθεση να καταλάβουν την Λαμία (Ζητούνι), που ήταν το διοικητικό κέντρο της περιοχής, καθώς και την Υπάτη. Όλοι οι επαναστάτες μαζεύτηκαν στους Κομποτάδες ζητώντας την σύμπραξη του ισχυρού αρματολού Μήτσου Κοντογιάννη της περιοχής Πατρατσικίου για να επιτεθούν στο Ζητούνι (Λαμία). Ο Κοντογιάννης όμως δίσταζε να αποστατήσει και δεν απαντούσε στις δραματικές εκκλήσεις για βοήθεια. Μετά από οκτώ κρίσημες μέρες παρασυρόμενος από τους συγγενείς του, ο Κοντογιάννης ενώθηκε με τους επαναστάτες και όλοι μαζί επιτέθηκαν στην επαρχία Πατρατσικίου. Οι Έλληνες όμως δεν πρόλαβαν να καταλάβουν την πόλη καθώς την νύχτα είδαν να έρχονται από το Λιανοκλάδι χιλιάδες Τούρκοι κρατώντας αναμμένες δάδες και έτσι υποχώρησαν για να μην παγιδευτούν μέσα στην πόλη. 

Η μάχη της Αλαμάνας (Θερμοπυλών) (23 Απριλίου 1821)

Ο Χουρσίτ πασάς, που πολιορκούσε στα Ιωάννινα τον Αλή πασά, έστειλε τον Κιοσέ Μεχμέτ και τον Ομέρ Βρυώνη με 8.000 πεζικό και 900 ιππείς  να καταπνίξουν την επανάσταση στη Στερεά Ελλάδα και έπειτα να προχωρήσουν στην Πελοπόννησο, για να ματαιώσουν τα σχέδια του Κολοκοτρώνη για την Τριπολιτσά. Ο κίνδυνος για την επανάσταση ήταν μεγάλος. Ο Διάκος και το απόσπασμά του, που ενισχύθηκαν από τους μαχητές οπλαρχηγούς Πανουργιά και Δυοβουνιώτη, αποφάσισαν να αποκόψουν την τούρκικη προέλαση στη Ρούμελη με την λήψη αμυντικών θέσεων κοντά στα στενά των Θερμοπυλών όπου οι Τούρκοι δεν θα είχαν την ευκαιρία να αναπτύξουν το ιππικό τους και την αριθμητική τους υπεροχή. Μετά από σύσκεψη στο χωριό Κομποτάδες, στις 20 Απριλίου 1821, η ελληνική δύναμη των 1.500 ανδρών χωρίστηκε σε τρία τμήματα: ο Δυοβουνιώτης θα υπερασπιζόταν την γέφυρα του Γοργοποτάμου με 600 άνδρες, ο Πανουργιάς το Μουσταφάμπεη με 500 άνδρες, και ο Διάκος την γέφυρα της Αλαμάνας με 500 άνδρες.

Πανουργιάς Πανουργιάς

Στρατοπεδεύοντας στο Λιανοκλάδι, κοντά στη Λαμία, οι Τούρκοι διαίρεσαν γρήγορα τη δύναμή τους, επιτιθέμενοι αιφνιδιαστικά το πρωί της 23ης Απριλίου, χωρίς να επιτρέψουν στους Έλληνες να οργανωθούν. Η κύρια τούρκικη δύναμη υπό τον ικανότατο στρατηγό Ομέρ Βρυώνη επιτέθηκε στον Διάκο. Ένα άλλο τμήμα Τούρκων υπό τον Χασάν Τομαρίτσα  επιτέθηκε στο Δυοβουνιώτη, του οποίου το απόσπασμα γρήγορα οδηγήθηκε σε οπισθοχώρηση λόγω της αριθμητικής υπεροχής του αντιπάλου, ενώ έτερη δύναμη επιτέθηκε με σφοδρότητα στις θέσεις του Πανουργιά, οι άντρες του οποίου έδωσαν σκληρή μάχη αλλά υποχώρησαν όταν τραυματίστηκε σοβαρά ο αρχηγός τους που πολεμούσε στην πρώτη γραμμή. Στην μάχη αυτή βρήκε ηρωικό θάνατο ο επίσκοπος Σαλώνων Ησαίας, καθώς και ο αδερφός του. Μετά τις δύο αυτές πολύ σημαντικές νίκες που απογύμνωσαν τα άκρα της Ελληνικής αμυντικής διάταξης, ο Ομέρ Βρυώνης συγκέντρωσε όλη την επιθετική του ισχύ ενάντια στη θέση του Διάκου στη γέφυρα της Αλαμάνας.

Ο Διάκος είχε τάξει 200 άνδρες υπό τους οπλαρχηγούς Μπακογιάννη και Καλύβα πάνω στη γέφυρα της Αλαμάνας, ενώ ο ίδιος με 300 άνδρες κατείχε την θέση Ποριά από όπου με αντεπιθέσεις ανακούφιζε τους συμπολεμιστές του στη γέφυρα. Όταν όμως οι δυνάμεις του Πανουργιά και του Δυοβουνιώτη κατέρρευσαν οι Τούρκοι ξεκίνησαν να σφίγγουν τον κλοιό γύρω από τους αμυνόμενους. Ενώ η κατάσταση γινόταν κρισιμότερη σύμφωνα με τον ιστορικό Σπυρίδωνα Τρικούπη, πρότειναν στον Διάκο να διαφύγει, ενώ ο ψυχογιός του, του έφερε το άλογο του προτρέποντας τον να σωθεί όσο ήταν καιρός. Αυτός όμως απάντησε "ο Διάκος δεν φεύγει" και δεν εγκατέλειψε την θέση του.

Η άνιση μάχη συνεχίζεται κι απ’ τους πρώτους νεκρούς που πέφτουν μπροστά του, είναι ο αδερφός του Κωνσταντίνος Μασαβέτας, τον οποίο ο Διάκος χρησιμοποιεί πλέον σαν ασπίδα στις επιθέσεις που δέχεται. Με μόνο 10 αγωνιστές που του έχουν απομείνει, μεταβαίνει στην εκ φύσεως οχυρή θέση Μανδροστάματα της μονής Δαμάστας, όπου οχυρώνεται και πολεμά εκεί για μια ώρα περίπου.
Τα πυρομαχικά όμως είναι περιορισμένα, ο ένας μετά τον άλλο οι περισσότεροι σύντροφοί του σκοτώνονται και ο ίδιος ο Διάκος συλλαμβάνεται ζωντανός. και οδηγείται ενώπιον του Ομέρ Βρυώνη.
Ο τελικός απολογισμός της μάχης της ημέρας εκείνης, ήταν περίπου 300 Έλληνες κι ελάχιστοι Τούρκοι νεκροί, ενώ αρκετοί ήταν και οι τραυματίες.

Το τραγικό τέλος του Αθανασίου Διάκου (24 Απριλίου 1821)

Ο Ομέρ Βρυώνης σεβάσθηκε αρχικά τον ήρωα και δεν άφησε να τον σκοτώσουν επί τόπου.Την νύχτα της 23ης Απριλίου 1821, αφού έφτασαν στη Λαμία, τον ανέκριναν, παρόντος και του Χαλήλ Μπέη, σημαίνοντα Τούρκου της Λαμίας και του πρότειναν να ασπαστεί τον Μωαμεθανισμό με την υπόσχεση ότι θα τον έχρηζαν αξιωματικό του Οθωμανικού στρατού. Ο Διάκος όμως αρνήθηκε επίμονα όλες τις δελεαστικές προτάσεις που του έγιναν  για να γλυτώσει την ζωή του, αρνούμενος κατηγορηματικά να απαρνηθεί τον χριστιανισμό και απαντώντας με περιφρόνηση στις απειλές των Τούρκων. Την επόμενη μέρα, την 24η Απριλίου, ημέρα Κυριακή και κατόπιν επίμονης απαιτήσεως του Χαλήλ μπέη, εκδόθηκε απόφαση για θανατική ποινή με ανασκολοπισμό (σούβλισμα), καθώς όπως υποστήριζε, ο Διάκος είχε σκοτώσει πολλούς Τούρκους και θα έπρεπε να τιμωρηθεί παραδειγματικά. Ο Διάκος εξαναγκάστηκε να κουβαλήσει με τα ίδια του τα χέρια το σύνεργο της φρικτής τιμωρίας του και μαρτύρησε με καρτερία για αρκετές ώρες πριν εκπνεύσει.

Μετά τον μαρτυρικό του θάνατο (για την περιγραφή του οποίου υπάρχει μια ποικιλία από ανατριχιαστικές εκδοχές), οι Τούρκοι έρριψαν το λείψανο του νεκρού σε ένα χαντάκι της περιοχής. Οι χριστιανοί της περιοχής κρυφά την νύχτα βρήκαν το νεκρό σώμα του Διάκου και το έθαψαν σε μυστικό σημείο στην πόλη. Τον τάφο του Διάκου βρήκε τυχαία ο αντισυνταγματάρχης Ρούβαλης το 1881. Το 1886 έγινε το πρώτο μνημόσυνο για τον Αθανάσιο Διάκο και τοποθετήθηκε η προτομή του που σώζεται ως σήμερα. Επίσης στην οδό Καλύβα Μπακογιάννη (πλησίον της πλατείας Λαού) στην πόλη της Λαμίας, υπάρχει σήμερα ένα κενοτάφιο για να μας θυμίζει αυτόν τον μεγάλο και πραγματικό ήρωα. Ένα εκ των χωριών που τον διεκδικεί ως τόπος γεννήσεώς του, το χωριό Άνω Μουσουνίτσα, μετονομάστηκε αργότερα Αθανάσιος Διάκος προς τιμήν του, ενώ υπάρχει άγαλμα του Αθανασίου Διάκου στην Εθνική οδό Αθηνών-Λαμίας κοντά στο ύψος των Θερμοπυλών δίπλα στο άγαλμα του προγόνου του Λεωνίδα.

 
Ι. Β. Δ.
http://www.istorikathemata.com/2011/03/23-1821.html

27 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1941 : Ο ΕΥΖΩΝΑΣ ΗΡΩΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΟΥΚΙΔΗΣ ΠΕΦΤΕΙ ΣΤΟ ΚΕΝΟ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΕΡΟ ΒΡΑΧΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ ΤΥΛΙΓΜΕΝΟΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΗΜΑΙΑ

Όταν μπήκαν οι Γερμανοί στην Αθήνα, 27 Απριλίου 1941, η πρώτη τους δουλειά ήταν να στείλουν ένα απόσπασμα υπό τον λοχαγό Γιάκομπι και τον υπολοχαγό Έλσνιτς για να κατεβάσει τη Γαλανόλευκη από τον Ιερό Βράχο της Ακρόπολης και να υψώσει τη σβάστικα.

Δεξιά ο Παρθενώνας, αριστερά οι Καρυάτιδες. Από τήν εληά τής Αθηνάς οι Γερμανοί αντικρύζουν στό ακραίο σημείο τού βράχου τής Ακρόπολης πού δεσπόζει τής πόλης, τήν γαλανόλευκη σημαία πού θ' αντικατασταθή από τόν αγκυλωτό σταυρό.

Η εθνική Σημαία με το μεγάλο σταυρό στην μέση λάμπει και τα χρώματά της τονίζουν και τονίζονται από τον Παρθενώνα που στέκει αγέρωχος και όμορφος όπως πάντα.

Εκεί στην θέση Καλλιθέα, στο ανατολικό σημείο του Ιερού Βράχου ο επικεφαλής του αποσπάσματος ζήτησε από τον εύζωνο που φρουρούσε τη σημαία μας να την κατεβάσει και να την παραδώσει.

Ο απλός αυτός φαντάρος, όταν στις 8:45 το πρωϊ έφθασαν μπροστά του οι κατακτητές της χώρας μας και με το δάκτυλο στην σκανδάλη των πολυβόλων τους, τον διέταξαν να κατεβάσει το Εθνικό μας σύμβολο, δεν έδειξε κανένα συναίσθημα. Δεν πρόδωσε την τρικυμία της ψυχής του. Ψυχρός, άτεγκτος και αποφασισμένος.. απλά αρνήθηκε! Οι ώρες της περισυλλογής, που μόνος του είχε περάσει δίπλα στην σημαία, τον είχαν οδηγήσει στη μεγάλη απόφαση.

“ΟΧΙ”! Αυτό μονάχα πρόφερε και τίποτε άλλο. Μια απλή λέξη, με πόση όμως τεράστια σημασία και αξία. Η Ελληνική μεγαλοσύνη σε όλη την απλή μεγαλοπρέπειά της κλεισμένη μέσα σε δύο συλλαβές! Ξέρουν απ’ αυτά οι Έλληνες….

Ο λοχαγός Γιάκομπι διέταξε έναν Γερμανό στρατιώτη να το πράξει. Ο στρατιώτης την κατέβασε κι αφού με τη βοήθεια ενός συναδέλφου του την δίπλωσε πολύ προσεκτικά, την παρέδωσε στα χέρια του Έλληνα φρουρού. Ο εύζωνας κοίταξε για λίγα δευτερόλεπτα με κατεβασμένο κεφάλι το διπλωμένο γαλανόλευκο πανί πάνω στα χέρια του. Κι ύστερα τυλίχτηκε με τη σημαία, έτρεξε ως την άκρη του Ιερού Βράχου και μπρος στα μάτια των εμβρόντητων Γερμανών ρίχτηκε μ’ ένα σάλτο στον γκρεμό, βάφοντας το εθνικό μας σύμβολο με το τίμιο αίμα του.

Οι Γερμανοί σκύβουν πάνω από τό κενό: 60 μέτρα πιό κάτω, κείτεται ο Εύζωνας, νεκρός πάνω στόν βράχο, σκεπασμένος μέ τό σάβανο πού διάλεξε.

Οι δύο Γερμανοί αξιωματικοί, πού είναι επί κεφαλής τών εμπροσθοφυλακών, ο αρχηγός ιππικού Γιάκομπι καί ο λοχαγός Έλσνιτς τής 6ης ορεινής μεραρχίας, χρησιμοποιούν τόν ραδιοφωνικό σταθμόν Αθηνών γιά νά στείλουν μήνυμα στόν Χίτλερ:

«Μάϊν Φύρερ, στίς 27 Απριλίου, στίς 8 καί 10, εισήλθαμε εις τάς Αθήνας, επί κεφαλής τών πρώτων γερμανικών τμημάτων στρατού, καί στίς 8 καί 45, υψώσαμε τήν σημαία τού Ράϊχ πάνω στήν Ακρόπολη καί στό Δημαρχείο. Χάϊλ, μάϊν Φύρερ».

Η γερμανική στρατιωτική διοίκηση Αθηνών υποχρέωσε την προδοτική κυβέρνηση Τσολάκογλου να δημοσιεύσει στον Τύπο ανακοίνωση, σύμφωνα με την οποία ο φρουρός της σημαίας μας, υπέστη έμφραγμα από την συγκίνηση όταν του ζητήθηκε να την παραδώσει. Όμως οι στρατιώτες κι οι επικεφαλής του γερμανικού αποσπάσματος είχαν συγκλονιστεί απ’ αυτό που είδαν και δεν κράτησαν το στόμα τους κλειστό. Στις 9 Ιουνίου η είδηση δημοσιεύθηκε στην DAILY MAIL με τίτλο: “A Greek carries his flag to the death” (Ένας Έλληνας φέρει την σημαία του έως τον θάνατο).

Η θυσία του Έλληνα στρατιώτη έγινε αιτία να εκδοθεί διαταγή από τον Γερμανό φρούραρχο να υψώνεται και η ελληνική σημαία δίπλα στη γερμανική. Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, εκεί στα Αναφιώτικα κάτω από τον Ιερό Βράχο, ζούσαν ακόμα αυτόπτες μάρτυρες, που είδαν το παλληκάρι να γκρεμοτσακίζεται μπροστά στα μάτια τους τυλιγμένο με την Γαλανόλευκη. Και κάθε χρόνο, στο μνημόσυνό του στις 27 Απριλίου, άφηναν τα δάκρυά τους να κυλήσουν στη μνήμη του. Ουδείς ενδιαφέρθηκε ποτέ να καταγράψει την μαρτυρία τους.

Κωνσταντίνος Κουκίδης είναι τ’ όνομα του ευζώνου (κατά μια άλλη άποψη ήταν 17χρονος νέος της Εθνικής Οργανώσεως Νέων αλλά τι σημασία έχει;). Κωνσταντίνος Κουκίδης είναι τ’ όνομα αυτού του ΕΛΛΗΝΑ και στολή του η Σημαία μας. Μας τον έχουν κρύψει, μας τον έχουν κλέψει. Κλείστε κι αυτόν τον εθνομάρτυρα στην ψυχή σας κοντά στους άλλους. Απαιτείστε να γραφτεί τ’ όνομά του στα σχολικά βιβλία της Ιστορίας. Ψιθυρίστε το, έστω και βουβά, μέσα σας, κάθε φορά που αντικρύζετε τη σημαία μας. Πείτε στα παιδιά σας ότι αυτή η σημαία, έχει βυζάξει ποταμούς ελληνικού αίματος, για να μπορεί αγέρωχη να κυματίζει την τιμή και την αξιοπρέπειά μας.

Το παραπάνω κείμενο αποτελείται από αποσπάσματα αναρτήσεων των εξής ιστολογίων Hellenic Electronic Center, Εβδόμη Τοπική Εφημεριδα της Ανατ. Αττικής,

Το μνημείο του Ηρωα Κωνσταντίνου Κουκίδη στο σημείο που βρήκε ηρωϊκό θάνατο

Αραγε τι σχέση μπορεί να υπάρχει μεταξύ αυτού του παλικαριού και των σύγχρονων εφιαλτών που καίνε την σημαία μας, αλλά και αυτών που το επιτρέπουν;

http://koukfamily.blogspot.gr/2009/04/27-1941.html

27 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1941 ΚΑΙ ΟΙ ΓΕΡΜΑΝΟΙ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ - Η ΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΧΡΥΣΑΝΘΟΥ

Του Δρ Στυλιανού Πολίτη

αντιναύαρχου ε.α

Στις 27 Απριλίου 1941 τα γερμανικά στρατεύματα καταλαμβάνουν την πόλη της Αθήνας, γεγονός που σηματοδοτεί την έναρξη της γερμανικής κατοχής της χώρας. Αμέσως ξεκίνησε και η Εθνική Αντίσταση! Λίγοι όμως ξέρουν και δυστυχώς πολλοί αποφεύγουν να πουν ότι ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος ήταν Αυτός που πραγματοποίησε την πρώτη αντιστασιακή πράξη και κήρυξε γενικά την έναρξη της Εθνικής Αντιστάσεως!

Ποιος όμως ήταν ο Χρύσανθος; Ο Χαρίλαος Φιλιππίδης, όπως ήταν το κοσμικό του όνομα, γεννήθηκε το 1881 στην Κομοτηνή. Σπούδασε στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης, συνέχισε τις σπουδές του στη Λοζάνη και τη Λειψία στο Κανονικό Δίκαιο και τη Γλωσσολογία. Το 1913, κληρικός ήδη από το 1903, εξελέγη Μητροπολίτης Τραπεζούντας. Τον Απρίλιο του 1916 και ενώ ο Ρωσοτουρκικός Πόλεμος βρισκόταν σε εξέλιξη, ηγήθηκε της εξεγέρσεως των Ποντίων και συντόνισε με επιτυχία τη συνεργασία τους με τα ρωσικά στρατεύματα που είχαν φθάσει στην Τραπεζούντα. Τον Ιούνιο του 1916 πανηγυρικά μέσα στο Μητροπολιτικό Ναό παρουσία Ρώσων Στρατηγών, ανακήρυξε τον Οπλαρχηγό Αντώνιο Χατζηελευθερίου ανώτατο στρατιωτικό διοικητή Ποντικών Δυνάμεων. Ακολούθησαν σφοδρές συγκρούσεις με τους Τούρκους και βαριά αντίποινα.

Μετά τον Α’ Παγκόσμιο πόλεμο ο Χρύσανθος χρησιμοποιήθηκε σε σημαντικότατες εθνικές διπλωματικές αποστολές για την προβολή των δικαίων του αλύτρωτου Ελληνισμού, στις Συνδιασκέψεις των Παρισίων το 1919[1] και του Λονδίνου το 1921[2]. Στις 13 Δεκεμβρίου  1938, ο Χρύσανθος διορίστηκε με Βασιλικό Διάταγμα Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και Πάσης Ελλάδος, αφού προηγήθηκε απόφαση του Συμβουλίου Επικρατείας που ακύρωνε την εκλογή του συνυποψηφίου του στις σχετικές εκλογές Μητροπολίτη Κορινθίας Δαμασκηνού και αφού ο Ιωάννης Μεταξάς είχε επαναφέρει το παλαιότερο καθεστώς εκλογής Αρχιεπισκόπου.

Δυστυχώς, μετά το βροντερό ΟΧΙ του Μεταξά και το Έπος των γενναίων μαχητών του 1940, ήρθε η επίθεση των Γερμανών και η κατάρρευση του μετώπου. Ενώ ο εχθρός προήλαυνε πια προς την Αθήνα, ο άξιος Ιεράρχης, σαν βράχος της Πατρίδας αλλά και της Ορθοδοξίας, περίμενε αγέρωχος τους κατακτητές.

Στις 27 Απριλίου Κυριακή των Βαΐων, ο Χρύσανθος πληροφορείται ότι οι Γερμανοί έχουν φθάσει στους Αμπελοκήπους. Σε λίγη ώρα προσκαλείται για να τελέσει δοξολογία στη Μητρόπολη Αθηνών. Με εμφανή τα σημεία της θλίψεως διώχνει και τον πρώτο και το δεύτερο αγγελιοφόρο. Περίπου στις 16.00 φθάνουν βλοσυροί στην Αρχιεπισκοπή ο Γερμανός Στρατηγός Georg Stumme του Β’ Σώματος Στρατού συνοδευόμενος από τον νέο Φρούραρχο Αθηνών. Ο Χρύσανθος τους δέχθηκε στην αίθουσα του Αρχιερατικού Θρόνου με «αθυμίαν και κατήφειαν».

Όταν μάλιστα οι Γερμανοί του ζήτησαν να ορκίσει την κατοχική κυβέρνηση, αρνήθηκε δηλώνοντας «Η Εθνική Κυβέρνηση την οποία εγώ ώρκισα, εξακολουθεί να υφίσταται και συνεχίζει τον πόλεμον».

Οι Γερμανοί φρονίμως ποιούντες δεν θέλησαν σε αυτή τη στιγμή να έρθουν σε σύγκρουση με τον Ιεράρχη. Προσπάθησαν να τον πείσουν να τηρήσει μια άλλη στάση και γι’ αυτό τον παρακάλεσαν να στείλει τουλάχιστον ένα Επίσκοπο για να φορτωθεί άλλος την κατακραυγή. Ο Χρύσανθος όμως ήταν ασυμβίβαστος, τήρησε σθεναρή στάση και για άλλη μια φορά αρνήθηκε λέγοντας «Αδυνατώ να δώσω εντολή σε οιονδήποτε και εν γνώσει των συνεπειών που με αναμένουν δεν δέχομαι την προτεινόμενη παραχώρησην. Εμμένω εις τας Αρχάς μου».

Η γερμανική κατοχή έπεσε βαριά στην Πατρίδα μας. Η Ελληνική ψυχή όμως του Αρχιεπισκόπου, διάπυρος από Χριστιανική Πίστη παρέμεινε στο ύψος της. Ο Αρχιεπίσκοπος άρχισε αμέσως να δημοσιεύει προκηρύξεις κατά των Γερμανών, καλώντας τους Έλληνες σε αντίσταση. Ξεκίνησε έτσι η Εθνική Αντίσταση με πρώτο το γενναίο Αρχιεπίσκοπο. Αυτές οι πράξεις Του ενέπνευσαν τη θέληση του Ελληνικού Λαού να μην υποκύψει και ήταν η αφετηρία της Εθνικής Αντιστάσεως σημαντικού μέρους της οποίας ο Χρύσανθος ήταν ηγέτης.

Πολύ σύντομα όμως στις 30 Απριλίου οι προκηρύξεις αυτές ήταν στα χέρια του Λοχαγού Dolger της Γκεστάπο. Οι Γερμανοί όμως όπως επισημαίνω παρακάτω, ήξεραν πολύ καλά τι έκαναν! Δεν θα συλλαμβάναν ποτέ το θρησκευτικό ηγέτη! Με την επίκληση τυπικών λόγων ακυρότητας της αναδείξεώς του σε Αρχιεπίσκοπο, ο Χρύσανθος εκθρονίσθηκε και αντικαταστάθηκε από το Μητροπολίτη Κορινθίας Δαμασκηνό.

Στο σημείο αυτό φρονώ ότι η διερεύνηση της βασιμότητας αυτών των λόγων ακυρότητας δεν είναι του παρόντος. Θα περιοριστώ όμως να αναφέρω ότι πάντα οι κατακτητές με παρόμοιες προφάσεις, δήθεν για να βάλουν τα πράγματα στη σωστή τους θέση, δηλαδή εκεί που τους βολεύουν, ανέθετουν κάθε είδους εξουσία σε persona grata ομοεθνείς των κατακτημένων.

Αυτό το παρατηρούμε στην Ιστορία πάρα πολλά χρόνια πριν μας το διδάξει ο Νικόλαος Μακιαβέλλι. Χαρακτηριστικό παράδειγμα οι Ρωμαίοι που τοποθέτησαν Βασιλιά τον Ηρώδη απόγονο του Ησαύ, σε αντικατάσταση του απογόνου του Ιακώβ που είχε υποκλέψει με δόλο σε εκτέλεση εντολών της μητέρας του Ρεβέκκας την ευλογία για τη διαδοχή, εκμεταλλευόμενος την τυφλότητα του γέροντα πατέρα τους Ισαάκ. Οι ίδιοι είχαν αναδείξει Αρχιερέα τον Άννα και μετά τον Ιωσήφ, αυτόν που οι Εβραίοι αποκαλούσαν υποτιμητικά «Καϊάφα», εκείνον που καταδίκασε τον Ιησού σε θάνατο.

     Ο σεπτός Ιεράρχης συνήθιζε να λέγει «Προτιμώ ιπτάμενος ως αετός να πέσω ή έρπων να ζήσω».

Σε όλο μάλιστα το διάστημα της εχθρικής κατοχής πάμπτωχος και ενδεής, χωρίς σύνταξη ή άλλη πηγή εσόδων, δεν έπαψε την πατριωτική του δράση. Το μυστικό του καταφύγιο ήταν το Στρατηγείο των αντιστασιακών οργανώσεων και ο «ασύρματος του Δεσπότη» έστελνε στο συμμαχικό Στρατηγείο της Μέσης Ανατολής πληροφορίες και λάμβανε από εκεί συντονιστικές οδηγίες και διαταγές.

Μετά την απελευθέρωση, ο σεπτός γέροντας παραμένοντας πάμπτωχος και εγκαταλελειμμένος, όπως όλοι οι σημαντικοί άνδρες, έφυγε από τον κόσμο μας στις 28 Σεπτεμβρίου 1949, σε ηλικία 68 ετών. Κηδεύθηκε με χρήματα που συγκεντρώθηκαν από έρανο.

Σήμερα ο διπλάσιος σε μέγεθος και από αυτόν του Παλαιολόγου ανδριάντας εμπρός από τη Μητρόπολη Αθηνών δεν είναι βεβαίως του Χρύσανθου αλλά του αντικαταστάτου Του.

Αυτό είναι κάτι που δεν πρέπει να μας παραξενεύει ιδιαίτερα σήμερα.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΑΝΤΩΝΑΚΕΑ Ν., Φως εις το Σκότος της Κατοχής, έκδοση Πελασγός, Αθήναι 1947.

ΜΑΚΙΑΒΕΛΛΙ Ν., Ο Ηγεμόνας, μετάφραση Κασωτάκη Μ., 17η έκδοση Πατάκη, Αθήνα 2005.

ΜΑΡΜΑΡΙΝΟΥ Ι., «Η Στάση του Αρχιεπισκόπου Αθηνών Χρυσάνθου Έναντι των Γερμανών Κατακτητών», Στρατιωτική Επιθεώρηση, Μάϊος – Ιούνιος 2004.

ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΥ Ν., Η Δίκη του Χριστού, έκδοση Πέμπτη, Αθήναι 1973.

ΠΟΛΙΤΗ Σ., «Ο Ελληνισμός της Μικράς Ασίας ως την Καταστροφή», Ιστορία Εικονογραφημένη, τεύχος 521, Νοέμβριος 2011.

Σημείωση: Το μικρό άρθρο μου συμπληρώθηκε με πληροφορίες που είχα από την γιαγιά μου κόρη του ιερέως Κωνσταντίνου Ζύμαρη από Κρήνη Μικράς Ασίας, φίλου και συλειτουργού του Χρυσάνθου.

[1] Η Συνδιάσκεψη ειρήνης των Παρισίων του 1919 οργανώθηκε από τις νικήτριες συμμαχικές δυνάμεις της ΑΝΤΑΝΤ και των Η.Π.Α. στο τέλος του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου με σκοπό τη σύσταση της Κοινωνίας των Εθνών και για να τεθούν υπό διαπραγμάτευση οι συνθήκες ειρήνης. Μεταξύ αυτών και η Συνθήκη των Σεβρών  στις 10 Αυγούστου 1920.

[2] Στη Διασυμμαχική Συνδιάσκεψη στο Λονδίνο το Φεβρουάριο του 1921, η Ελλάδα διαπίστωσε την υπαναχώρηση των Συμμάχων της στο μικρασιατικό ζήτημα και έκανε απεγνωσμένες προσπάθειες για να επιτύχει τη συμπαράσταση των συμμάχων για εξασφάλιση της ελληνικής κυριαρχίας στις περιοχές που είχε απελευθερώσει.

ΙΝΦΟΓΝΩΜΩΝ
https://infognomonpolitics.gr/2020/04/27-apriliou-1941-ke-i-germani-stin-athina-i-stasi-tou-archiepiskopou-chrysanthou/

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ 1821 : Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΑΓΟΥΛΙΝΙΤΣΑΣ ΤΗΝ ΚΥΡΙΑΚΗ 24 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1821

Γράφουν οι:  

Γεώργιος  Κουρκούτας

Φιλόλογος – Ιστορικός ερευνητής

Χρυσοβαλάντης  Δημητρόπουλος

MSc Δάσκαλος- Διευθυντής Δημοτικού Σχολείου Λάλα

Δημοτικό Τραγούδι
για την Μάχη της Αγουλινίτσας
 
Το μάθατε τι έγινε μες στην Αγουλινίτσα;
Χίλιοι Λαλαίοι πλάκωσαν, χίλιοι καβαλαραίοι.
Μπροστά παγαίνει ο Μουσταφάς και πίσω ο Σαΐτης
και παρά πίσω λεμπεσουριά, χίλιοι Αρβανίτες.
Αλέξης σαν το έμαθε, τ’ ασκέρι του συνάζει
μες το Κλειδί επιάσανε, τους Τούρκους καρτερούνε.
Οι Τούρκοι πισωστρίψανε για την Αγουλινίτσα.
Βρίσκουν τα σπίτια τους κλειστά, κλειστά, αρματωμένα.
Κι ο Μοσχούλας φώναξε, ψηλή φωνή τους βάνει.
-Σαΐτη, απάνου κόπιασε, να φάτε και να πιούτε.
Μια μπαταριά τους έριξε, και φόνευσε καμπόσους.

Τι προηγήθηκε από αυτήν την κομβική

για την Ηλεία σύγκρουση

Με το που ξεσπά στο τελευταίο 5ήμερο του Μαρτίου 1821 και στην Ηλεία η Επανάσταση,  συνέβησαν ως τουρκικές αντιδράσεις δύο γεγονότα άκρως διαφορετικά.  

1. Οι περισσότεροι Μουσουλμάνοι της περιοχής έσπευσαν να βρούνε καταφύγιο σε οχυρές θέσεις, αντιλαμβανόμενοι την αδυναμία τους να ξεπεράσουν στρατιωτικά τους Έλληνες επαναστάτες. Οι μεν Τούρκοι του Φαναρίου (ορεινής Ολυμπίας), ένοπλοι και γυναικόπαιδα, κατευθύνθηκαν προς την Αρκαδία, με προορισμό τα φρούρια της Καρύταινας ή της Τριπολιτσάς, οι δε Γαστουναίοι Τούρκοι, που ήλεγχαν οικονομικά το μέγιστο μέρος του Ηλειακού κάμπου, έτρεξαν να κλειστούν στο ιστορικό, αλλά παλαιό και κακώς συντηρημένο Κάστρο του Χλεμουτσίου. 

      Η συνέχεια είναι γνωστή. Οι Φαναρίτες Τούρκοι δέχθηκαν την συντονισμένη επίθεση ελληνικών ενόπλων ομάδων στην διαδρομή Ανδρίτσαινας- Καρύταινας, με κύριο σημείο την μάχη των Στενών του Αγίου Αθανασίου Καρύταινας, όπου στις 27 Μαρτίου 1821 έλαβε χώρα η 1^η εκ του συστάδην μάχη Ελλήνων και Τούρκων, με τους τελευταίους να έχουν μεγάλες απώλειες  στην απόπειρά τους να διαβούν τα φουσκωμένα (λόγω εποχής) νερά του Αλφειού ποταμού. Κατέφυγαν οι διασωθέντες στην Καρύταινα, αλλά και αυτήν στην συνέχεια θα αφήσουν οι Τούρκοι, για να πάνε να βρούνε καταφύγιο στην Τριπολιτσά.  

      Οι Τούρκοι όμως της Γαστούνης βρέθηκαν στον κλοιό ελληνική πολιορκίας, που συντόνιζαν γνωστοί ηγήτορες του Αγώνος στην Ηλεία, όπως ο Γ. Σισίνης, Χ. Βιλαέτης, Κ. Ανδραβιδιώτης, Δ. Ζαροκανέλλος και άλλοι. Από την δύσκολη θέση τους κλεισμένους στο Χλεμούτσι Τούρκους θα βγάλουν οι Λαλαίοι Τουρκαλβανοί, που θα επιτεθούν και θα λύσουν την πολιορκία. Μάλιστα στα γεγονότα εκείνων των ημερών θα τραυματιστεί στο χέρι και ο οπλαρχηγός του Πύργου Χαράλαμπος Βιλαέτης. Η λύση της πολιορκίας θα είναι η πρώτη μεγάλη ήττα των Ηλείων Επαναστατών.  

2. Η παρουσία των Λαλαίων Τουρκαλβανών, έμπειρων πολεμιστών  του Σουλτάνου, οι οποίοι, την εποχή εκείνη,  θεωρούνταν «τα καλύτερα ντουφέκια του Μοριά», σε πολλές μάχες από τον Μάρτιο ήδη, θα είναι το 2^ο γεγονός που θα διαφοροποιεί την Ηλεία από τα άλλα μέρη της Πελοποννήσου. Οι εν λόγω ένοπλοι είναι οι μόνοι που δεν κλείστηκαν σε κάστρα ή έμειναν σε οχυρές θέσεις, καθώς αισθάνονταν μεγάλη αυτοπεποίθηση για την αξία τους. Επιτέθηκαν, όπως είπαμε, στο πολιορκημένο από τους Έλληνες Χλεμούτσι και πέτυχαν τον σκοπό τους. Επιτίθονταν σε χριστιανικά χωριά τρομοκρατώντας. Στις 3 Απριλίου επιτέθηκαν στον Πύργο, τον οποίον, εν μέρει, κατέστρεψαν.  

      Στο τρίτο δεκαήμερο του Απριλίου 1821 οι Τουρκαλβανοί του Λάλα θα κατευθυνθούν προς τα μεσσηνιακά οχυρά, όπου είχαν κλειστεί οι εν Μεσσηνία ομόπιστοί τους. Τότε, σύμφωνα με τον ιστορικό συγγραφέα του 19ου αιώνα, Φιλικό και σύγχρονο  με τα γεγονότα  Ιωάννη Φιλήμονα, «αλαζονευόμενοι και εύλογα από τις μέχρι τότε επιτυχίες τους, αποφάσισαν να λεηλατήσουν και την κωμόπολη Έλος (Αγουλινίτσα), η οποία βρισκόταν στις εκβολές του Αλφειού και η οποία είχε μεγάλη λιμνοθάλασσα με πολλή αλιεία.  Στην διαδρομή, περνώντας τον Αλφειό ποταμό,  θα βρεθούν μπροστά στην επαναστατική εστία της Αγουλινίτσας, όπου πολεμικά κυριαρχούσε η μορφή του Φιλικού Αλεξίου Μοσχούλα, ο οποίος είχε λάβει μέρος στην μάχη του Πύργου προ 3 εβδομάδων.  

Η Μάχη της Αγουλινίτσας

24^η Απριλίου 1821, Κυριακή των Μυροφόρων: κομβική ημερομηνία για τις εξελίξεις στην Ηλεία. Ένας (1) μήνας, περίπου, από την έναρξη του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα της 25^ης Μαρτίου 1821, μία (1) ημέρα μετά από τη θρυλική μάχη της Αλαμάνας και την ίδια ακριβώς ημέρα με τον φρικτό πλην ηρωικό θάνατο του Αθανασίου Διάκου δια ανασκολοπισμού, διεξήχθη η νικηφόρα μάχη της Αγουλινίτσας, η οποία αποτέλεσε την πρώτη, μέχρι τότε, ήττα των Λαλαίων Τουρκαλβανών. Στη μάχη αυτή ο Αλέξης Μοσχούλας, στρατηγός του Αγώνα, μυημένο μέλος της Φιλικής Εταιρείας (από τον Αναγνωσταρά, στην Κωνσταντινούπολη, στις 6 Αυγούστου 1818), οπλαρχηγός και προεστός της Αγουλινίτσας και στενός φίλος του Παπαφλέσσα και του Κολοκοτρώνη, επικεφαλής εξήντα (60) παλικαριών από τον Πύργο (Αναγνώστης Παπασταθόπουλος, οι αδελφοί Πέτρος και Γεώργιος Μήτζου, ο Ιωάννης Διάκος (ο επονομαζόμενος και «Ζορμπάς»), κ.α.), την Αγουλινίτσα (Αλέξης Καίσαρης, Αυγερινός Καίσαρης, Βασίλειος Αποστολόπουλος, Παναγιώτης Βλάσης, Αντώνιος Βρισιώτης, Αναστάσιος Γιαννακόπουλος, Δημήτριος Γιαννόπουλος, Δημήτριος Κατζημπούμπας, Δημήτριος Κόκκινος, κ.α.), και άλλων (Τάσος Λελούδας, Αθανάσιος Γρηγορόπουλος, κα) και με τη βοήθεια του Αμβρόσιου Φραντζή, Πρωτοσύγκελου της Μητρόπολης  Χριστιανουπόλεως, και των εκ Κυπαρισσίας οπλαρχηγών Δημητρίου Κινά, Αναγνώστη Ντονά και Ιωάννη Κολίρη (ειδοποιηθέντες στη θέση «Κλειδί» Καϊάφα, όπου είχαν οχυρωθεί, από τον Σπήλιο Μοσχούλα, αδελφό του Αλέξη Μοσχούλα, και τον Γ. Παπαζαφειρόπουλο, οι οποίοι έσπευσαν εκεί με… μονόξυλα)  κατάφερε να αποκρούσει την άγρια επίθεση τετρακοσίων (400) Λαλαίων Τουρκαλβανών και να τους τρέψει σε άτακτη φυγή. Σε αυτό δε το στενό, με την ονομασία «Αϊ –Γιάννης», οι Έλληνες συνέλαβαν ζωντανούς δεκατρείς (13) Τουρκαλβανούς, ενώ φόνευσαν εννέα (9). Από τους τελευταίους, δε, στην προσπάθειά τους να περάσουν το ποτάμι, σκοτώθηκαν ή πνίγηκαν, ακόμα εξήντα τρεις (63). Από τους δικούς μας, εφονεύθησαν 7 και πληγώθηκαν 4 Αγουλινιτσαίοι (καθώς και ο φιλέλληνας Γάλλος αξιωματικός Μιτενζακούρ), ενώ πολλά όπλα, άλογα και σημαίες περιήλθαν ως λάφυρα στα χέρια των Ελλήνων.

Η σημαντικότατη αυτή νίκη των Ελλήνων, κατά γενική ομολογία, αναπτέρωσε το φρόνημα των κατοίκων της ευρύτερης περιοχής και απέδειξε ότι, οι μέχρι τότε αήττητοι Λαλαίοι Τουρκαλβανοί, δεν ήταν πλέον οι αγέρωχοι και ακαταμάχητοι κυρίαρχοι της Ηλείας. Παράλληλα δε, αποτέλεσε και το έναυσμα για την περαιτέρω ένωση των Ελλήνων απέναντι στον κοινό εχθρό, γεγονός που, στις 13 Ιουνίου του ιδίου έτους, οδήγησε στη λαμπρή νίκη στο Πούσι και την οριστική φυγή των άγριων Τουρκαλβανών από το Λάλα και την Ηλεία.

      2022: 201 χρόνια μετά, χάρις σε αυτούς τους ανθρώπους, επώνυμους και ανώνυμους, Φιλικούς και μη, μπορούμε και γιορτάζουμε την πολύτιμή -πλην πολυαίματη- ελευθερία και ανεξαρτησία μας. Αποδίδουμε αιώνια τιμή και ευγνωμοσύνη σε όσους αγωνίστηκαν για τη δημιουργία ενός ελεύθερου, ανεξάρτητου και σύγχρονου κράτους, θυμίζοντας και στη διεθνή κοινότητα τη σημασία αυτού του αγώνα των Ελλήνων. Και, σε αυτόν τον αγώνα, οι Ηλείοι αγωνιστές κατέχουν το δικό τους  ξεχωριστό και απόρθητο ταμπούρι και μετερίζι, το δικό τους αξιόλογο μερίδιο προσφοράς και θυσίας στον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα του 1821.

ΑΘΑΝΑΤΟΙ!!!

http://anastasiosk.blogspot.com/2021/04/200-h-maxh-24-1821.html