(ΒΙΝΤΕΟ) ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΓΡΙΒΑΣ: Η ΕΛΛΑΔΑ ΩΣ ΥΠΕΡΔΥΝΑΜΗ - Ανάλυση του καθηγητή Γεωπολιτικής και Σύγχρονων Στρατιωτικών Τεχνολογιών Κωνσταντίνου Γρίβα στο “Αχελώος Tv”

Σε μια συζήτηση με έντονο ιδεολογικό, ιστορικό και γεωπολιτικό φορτίο στην εκπομπή «Λόγος Ρωμαϊκός», ο καθηγητής Γεωπολιτικής και Σύγχρονων Στρατιωτικών Τεχνολογιών Κωνσταντίνος Γρίβας επιχείρησε να δώσει μια συνολική ερμηνεία της Ελληνικής Επανάστασης, όχι ως ενός στενά εθνικού γεγονότος, αλλά ως μιας ιστορικής τομής με βαθιές διεθνείς συνέπειες. 

Ο κ. Γρίβας υποστήριξε ότι η Επανάσταση του 1821 δεν μπορεί να διαβαστεί μέσα από τα στενά σχήματα που κυριάρχησαν επί δεκαετίες στη δημόσια αφήγηση. Όπως τόνισε, δεν υπήρξε προϊόν της Γαλλικής Επανάστασης, ούτε μια ξαφνική αφύπνιση των Ελλήνων, αλλά η κορύφωση ενός μακρού, αδιάκοπου αγώνα του ελληνισμού απέναντι στην οθωμανική κυριαρχία. Στη συλλογιστική του, το 1821 ήταν το τελευταίο και αποφασιστικό επεισόδιο ενός διαρκούς πολέμου και μιας διαχρονικής άρνησης ήττας.

Στο επίκεντρο της τοποθέτησής του βρέθηκε η άποψη ότι η Ελληνική Επανάσταση υπήρξε μια «γεωπολιτική βόμβα» για το διεθνές σύστημα της εποχής. Ο καθηγητής συνέδεσε το ’21 με τις μεγάλες ανατροπές που είχαν προηγηθεί με την Αμερικανική και τη Γαλλική Επανάσταση, επιμένοντας όμως ότι η ελληνική περίπτωση είχε μια ιδιαιτερότητα: δεν επεδίωκε απλώς τη δημιουργία ενός μικρού εθνικού κράτους, αλλά εξέφραζε, κατά τη δική του ανάγνωση, μια δυναμική ιστορικής και πολιτισμικής επαναφοράς του ελληνισμού ως ευρύτερου γεωπολιτικού μεγέθους.

Κατά τον Κωνσταντίνο Γρίβα, αυτή ακριβώς η δυναμική εξηγεί γιατί οι μεγάλες δυνάμεις της εποχής αντιμετώπισαν την Επανάσταση με βαθιά καχυποψία. Όπως ανέφερε, ούτε η Ρωσία ούτε οι δυτικές δυνάμεις επιθυμούσαν την ανάδυση ενός ισχυρού ελληνικού πόλου στον πιο κομβικό, όπως είπε, γεωπολιτικό χώρο του πλανήτη. Στο σκεπτικό του, οι ξένες παρεμβάσεις δεν έγιναν πρωτίστως για να «σωθεί» η Ελλάδα, αλλά για να περιοριστεί, να ελεγχθεί και να ενταχθεί σε ένα καλούπι συμβατό με τις ισορροπίες ισχύος της εποχής.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στη διπλωματική ωριμότητα των επαναστατημένων Ελλήνων, σημειώνοντας πως, παρά το γεγονός ότι δεν υπήρχε ακόμη συγκροτημένο κράτος, ήδη συγκροτούνταν πολιτικά σχήματα, θεσμικές μορφές εκπροσώπησης και μηχανισμοί εξωτερικής πολιτικής. Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε και το γεγονός ότι οι επαναστατημένοι Έλληνες μπόρεσαν να κινηθούν σε ένα σύνθετο διεθνές περιβάλλον, αξιοποιώντας ανταγωνισμούς και παίζοντας, όπως είπε, ένα πολυπολικό παιχνίδι ισορροπιών ανάμεσα στις μεγάλες δυνάμεις.

Αναφερόμενος στον Ιωάννη Καποδίστρια, ο καθηγητής Γρίβας τον περιέγραψε ως την κατεξοχήν προσωπικότητα που διέθετε συνείδηση τόσο του ιστορικού βάθους του ελληνισμού όσο και της πραγματικής λειτουργίας του διεθνούς συστήματος. Τόνισε ότι ο Καποδίστριας δεν έβλεπε την Ελλάδα ως ένα απλό μικρό κρατίδιο, αλλά ως φορέα ιστορικής συνέχειας, πολιτισμικής ισχύος και δυνητικά αυτόνομης γεωπολιτικής παρουσίας. Στην ανάλυσή του, εάν ο πρώτος κυβερνήτης είχε περισσότερο χρόνο, η πορεία του ελληνικού κράτους θα μπορούσε να ήταν ριζικά διαφορετική.

Ο Κωνσταντίνος Γρίβας στάθηκε επίσης στη στρατιωτική διάσταση της Επανάστασης, απορρίπτοντας τις προσεγγίσεις που απαξιώνουν τους αγωνιστές ως άτακτες και ανοργάνωτες δυνάμεις. Αντίθετα, ανέδειξε τη μαχητική κουλτούρα των κλεφτών και αρματολών, τη βαθιά πολεμική εμπειρία τους, αλλά και την αίσθηση ιστορικής συνέχειας που, κατά τον ίδιο, έφερε μέσα του ο ελληνικός πολεμιστής της εποχής. Στην οπτική του, αυτή η παράδοση φτάνει αργότερα μέχρι τον εύζωνα, τον οποίο χαρακτήρισε ως πρότυπο απόλυτου πολεμιστή στο ελληνικό στρατιωτικό φαντασιακό.

Σημαντικό μέρος της συνέντευξης αφιερώθηκε στη σχέση Ελληνισμού και Ορθοδοξίας, με τον κ. Γρίβα να υποστηρίζει ότι η σύζευξη αυτών των δύο στοιχείων παράγει μια πολιτισμική δύναμη με πολύ μεγαλύτερη βαρύτητα από το περιορισμένο μέγεθος του σύγχρονου ελληνικού κράτους. Υποστήριξε ότι η Ελλάδα, πέρα από τα στενά κρατικά της όρια, εξακολουθεί να διαθέτει χαρακτηριστικά πολιτισμικής υπερδύναμης, εφόσον κατανοήσει το ιστορικό της βάθος και λειτουργήσει με αυτοσυνείδηση.

Κλείνοντας, ο καθηγητής συνέδεσε ανοιχτά το 1821 με το σήμερα, λέγοντας ότι η Ελλάδα βρίσκεται ξανά σε μια εποχή μεγάλων ανακατατάξεων, σε μια περιοχή εξαιρετικής στρατηγικής σημασίας και απέναντι σε μια Τουρκία με αυξημένες φιλοδοξίες. Το βασικό του μήνυμα ήταν ότι η χώρα δεν έχει την πολυτέλεια να σκέφτεται φοβικά ή εξαρτημένα, αλλά οφείλει να επανανακαλύψει την ιστορική της αυτοσυνειδησία, να κινηθεί πολυπολικά και να διεκδικήσει ρόλο πρωταγωνιστή και όχι παθητικού παρατηρητή των εξελίξεων.

 

 

https://www.youtube.com/watch?v=L5hCTGtvHBQ

GEOPOLITICO

17 ΜΑΡΤΙΟΥ 1821 ΅Ο ΟΡΚΟΣ ΤΩΝ ΜΑΝΙΑΤΩΝ ΚΑΙ Η ΥΨΩΣΗ ΣΗΜΑΙΑΣ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ

Στις 17 Μαρτίου του 1821 στην Αρεόπολη συγκεντρώθηκαν οι πρόκριτοι της Μάνης και όλοι οι ένοπλοι Μανιάτες με αρχηγό τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη, που είχε εκλεγεί αρχηγός από τη Συνέλευση των Κιτριών. Εκεί μετά τη δοξολογία, μπροστά στον Ιερό Ναό των Ταξιαρχών, ύψωσαν το λάβαρο του Αγώνα, δηλαδή τη Μανιάτικη Σημαία. Η σημαία ήταν λευκή, με μπλε σταυρό στη μέση. Στη πάνω πλευρά έγραφε «ΝΙΚΗ Η’ ΘΑΝΑΤΟΣ» και στη κάτω το ένδοξο «ΤΑΝ ‘Η ΕΠΙ ΤΑΣ».

Εκεί κήρυξαν το πόλεμο στη Τούρκικη αυτοκρατορία, γι’ αυτό η σημαία τους έγραφε «ΝΙΚΗ Η’ ΘΑΝΑΤΟΣ» και όχι «ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ Ή ΘΑΝΑΤΟΣ», επειδή η Ελευθερία για τους Μανιάτες ήταν δεδομένη. Επανάσταση έκαναν οι υπόλοιποι Έλληνες που διεκδικούσαν την Ελευθερία τους.

Τον παρακάτω όρκο απάγγειλε ο ιερός κλήρος και επαναλάμβαναν οι αρματωμένοι Μανιάτες:

«Ορκίζομαι,
εις το όνομα του Παντοδύναμού μας Θεού,
εις το όνομα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού
και της Αγίας Τριάδος,
να χύσω και την υστέραν ρανίδα του αίματός μου,
υπέρ πίστεως και Πατρίδος.

Ορκίζομαι,
να μη βλέψω εις τα όπισθεν
εάν δεν αποδιώξω τον εχθρόν της Πατρίδος
και της Θρησκείας μου.

Ορκίζομαι,
«Ταν ή επί Τας» και «Νίκη ή Θάνατος»
υπέρ Πίστεως και Πατρίδος.

Και τον τήρησαν τα Σπαρτιατόγκονα, όπως αποκαλεί η μοιρολογίστρα τους Μανιάτες, τόσο το 1821, όσο και στους μετέπειτα Εθνικοαπελευθερωτικούς αγώνες της πατρίδας μας. Διάσπαρτα οι κάμποι και τα βουνά της χώρας μας από τάφους και μνημεία Μανιατών, που έχυσαν το αίμα τους για να διαφυλάξουν το «ΤΑΝ ‘Η ΕΠΙ ΤΑΣ».

Πάντοτε η Μάνη υπήρξε για την Ελλάδα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι και η Ελλάδα υπήρξε για τη Μάνη. Αυτό είναι φανερό από την αντιμετώπιση της Μάνης, από τους κρατούντες και έχοντες, παλαιότερα αλλά και πρόσφατα.

Ενδεικτικά αναφέρω το γεγονός της έκδοσης από τη Βουλή των Ελλήνων, αναμνηστικών μεταλλίων για τα 180 χρόνια από την Εθνεγερσία του 1821, απ’ όπου όμως απουσιάζει η μορφή του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη. Παράλληλα στο έντυπο που εκδόθηκε το 2002 με τίτλο «Ανθολόγιο των σημαντικότερων γεγονότων της Επανάστασης του 1821», απουσιάζει η οποιαδήποτε αναφορά στις μάχες της Βέργας, του Δυρού και του Πολυαράβου, που στην ουσία έσωσαν την επανάσταση που έσβηνε από τις ορδές του Ιμπραήμ.

Αδιαφορία; Αγνωμοσύνη; Υστεροβουλία; Ανιστόρητοι ιστορικοί; Σύμπτωση και αυτό;…


http://www.mani.org.gr/istor/orkos/ork.htm

ΕΙΜΑΣΤΕ ΜΕ ΤΗΝ ΠΛΕΥΡΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΚΑΙ ΘΑ ΝΙΚΗΣΟΥΜΕ

Του Πέτρου Ι. Νικολού, μαχόμενου Δικηγόρου Αθηνών, Νομική ΕΚΠΑ

Η ελληνώνυμη μεταπολιτευτική δικτατορία, η οποία καταδυναστεύει τον λαό μας από το 1974 κι εντεύθεν, έχει ένα κι αποκλειστικό ρόλο, να εξαλείψει κάθε ταυτοτικό συνεκτικό στοιχείο από τον εθνικό κορμό, ώστε από φυσικοί εκπρόσωποι των πολιτιστικών μεγεθών του Ελληνισμού και της Ορθοδοξίας να καταστούν συν τω χρόνω προϊόντισε άμορφη, άχρωμη, ρευστή και άκρως χειραγωγήσιμη μάζα ανθρωπαρίων, χωρίς αποστολή συλλογική, συνείδηση φυλετικής επιβίωσης και ενατένιση μεταφυσική. Μπορεί η ημετέρα κοινωνία να έχει βυθιστεί άχρι κεφαλής στον παγκοσμιοποιημένο βούρκο της σήψεως, της παρακμής και του μηδενισμού, αλλά δεν παύει να αντιστέκεται μέσα από ομάδες, σωματεία και φορείς που εκφεύγουν του ελέγχου του συστήματος, αυτονομούνται στις επάλξεις του αγώνος και κάνουν πράξη καθημερινά τις ιδέες τους, συγκρουόμενοι με το παρόν ξενολατρικό καθεστώς του διεθνισμού, της μασωνίας και του αριστεροφιλελεύθερης χαβούζας, το οποίο επιβουλεύεται την εθνική μας οντότητα, την οποία υπονομεύει, απομειώνει και συρρικνώνει με στόχο την οριστική εξαφάνιση. Τούτο δε δεν το καταφέρνει μόνο με την προαγωγή των λαθρομεταναστευτικών εισβολών, την επιδότηση του ισλαμικού εποικισμού και την εκ του αποτελέσματος εθνολογική αλλοίωση του πληθυσμού, αλλά και με την χυδαία προοδευτική προπαγάνδα στη δημόσια σφαίρα, η οποία εκκινεί από τις γενιτσαρικές σχολικές μονάδες και καταλήγει στην όζουσα νεοταξίτικη σαβούρα των μέσων κοινωνικής δικτυώσεως που προτάσσουν την εκπόρνευση, την αθεΐα και τον αποκρυφισμό.

​Το σύστημα επιχειρεί μεθοδικά, συστηματικά και στρατευμένα να πείσει τον μέσο πολίτη ότι οι Εθνικιστές που εσύρθησαν με στημένα κατηγορητήρια στη φυλακή, καταδικάστηκαν σε πολυετείς καθείρξεις με τηλεφωνήματα υπουργών σε δικαστές και εισαγγελείς που πίνουν νερό από την χέστρα των πολιτικών παχύδερμων που τους πληρώνουν και έδωσαν αναγνωρισμένα ένα αγώνα για κάποιες ιδέες ιερές και αθάνατες ότι είναι η αιτία των δεινών που διανύουμε, ο πραγματικός λόγος που γενικά και αόριστα χάθηκε δήθεν η αγάπη, η ειρήνη και ο σεβασμός μέσα σε μία κοινωνία, η οποία ωστόσο χορεύει καθημερινά με λεγεώνες δαιμόνων που εντέλλουν τους δυνάστες, εξουσιαστές και τυράννους μας, οι οποίοι λογοδοτούν μέσα σε στοές στον άρχοντα του σκότους, τον οποίον υπερήφανα προσκυνούν και προς τον οποίον θυσιάζουν. Ο Εθνικισμός, όμως, είναι η κινητήριος δύναμις της αντεπιθέσεως που κρατά ακόμα υψηλό το φρόνημα και καυτή στην καρδιά μας την ελπίδα για ανάταση, ανασύνταξη και αναγέννηση του χειμαζομένου λαού μας, ο οποίος παλεύει με όρους αντισότητος, εμπαιγμού και εξαπατήσεως από τα καθιζήματα πάσης μορφής εξουσίας που αποφασίζουν για τις ζωές ημών ερήμην ημών. Ο Εθνικισμός εκδηλώνεται ως η ευγενέστερη μορφή ενεργείας της εποχής μας, επαληθεύοντας στην εφαρμογή του τον Περικλή Γιαννόπουλο, τον Ίωνα Δραγούμη και τον Κωστή Παλαμά που πρώτοι έγραψαν πως οι ενεργητικοί άνθρωποι, εννοώντας και οι τρείς τους τους δραστηρίους, τους παραγωγικούς, εκείνους δηλαδή των οποίων το αίμα κοχλάζει από ζωή, πύρ και νεύρο αντίδρασης, δεν μπορούν παρά να είναι Εθνικιστές, γιατί μόνο εκείνων τα κύτταρα διαπερνά βαθειά και αληθινά η ιδέα του χρέους για συνέχεια, για αναμέτρηση με το ένδοξο παρελθόν και για υπέρβαση της αρετής που κατέκτησαν στη δική τους βιοπολιτεία γενεές επί γενεών προγόνων που δεν μασούσαν παρά μόνο ατσάλι και σίδερο, μεγαλωμένοι στην φωτιά, το αίμα, την τιμή και το καθήκον. Η Σημαία και ο Σταυρός γίνονται τα όπλα, οι ασπίδες και τα λάβαρα της δικής μας ολομέτωπης συγκρούσεως με τους αγύρτες της κατ’ επίφασιν δημοκρατίας τους που απεργάζονται τον αφελληνισμό και την αποχριστιανοποίηση μας. Αντιμέτωποι με την χλεύη, τη συκοφαντία, τον στιγματισμό, την περιθωριοποίηση ακόμα και με την φυσική εξόντωση, οι επιμένοντες στις επάλξεις έχουν επίγνωση των συνεπειών του προσωπικού κόστους που συνεπάγεται η ανάληψη της ευθύνης της πρώτης γραμμής για την ελευθερία και την αξιοπρέπεια μας.

​Το κατεστημένο έχει την εντύπωση μετά την άδικη, απάνθρωπη και εκδικητική φυλάκιση από ιδεολογική εμπάθεια των εθνικιστών που εισήλθαν στο κοινοβούλιο έχει καταφέρει να αποκεφαλίσει τον βασικό αντίπαλό του, ότι πέτυχε να εκτελέσει το θάρρος, τη διάθεση και την καρδιακή επιθυμία όλων όσοι απέμειναν στους δρόμους του αγώνος για συνέχεια με τόλμη και αποφασιστικότητα για όλα όσα πιστεύουμε. Όμως, η νεολαία που εκπηδεί εκ των σπλάχνων των κινητοποιήσεων, των δράσεων και των αγώνων έχει κάτι που δεν είχαν σε μεγάλο βαθμό όσοι πέρασαν, την Πίστη στον Τριαδικό Θεό της δόξης. Ο Εθνικός Αγώνας περνά μέσα από την μυστηριακή ζωή, την μάχη κατά των παθών και την πάλη για κατάκτηση της πνευματικής αρετής που αρέσει στον Θεό. Κριτήριο της αγωνιστικής μας διαδρομής και του αγωνιστικού προορισμού των νέων που τώρα διαπλάθονται στο πεζοδρόμιο είναι το θέλημα του Θεού, η πρόταξη των εντολών του Χριστού, γιατί Αυτός είναι ο Νικητής και για να μπορέσει η Νίκη για τις Ιδέες μας να ενυλωθεί και υποστασιοποιηθεί πρέπει να μετουσιωθεί την ευαγγελική οδηγία, την επιταγή του Αρχηγού της Ζωής, το μόνου μπορεί να μας χαρίσει την αθανασία ως Έθνους που πρώτο εξ όλων ασπάστηκε την Ορθοδοξία και το μήνυμά της, την όντως Αλήθεια.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΝΕΟΛΑΙΑ

ΤΑ ΣΛΑΒΙΚΑ ΦΥΛΑ ΣΤΟΝ ΕΛΛΑΔΙΚΟ ΧΩΡΟ - (ΜΕΡΟΣ Α΄: ΟΙ ΕΠΙΔΡΟΜΕΣ ΣΤΑ ΒΟΡΕΙΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ

Γράφει ο Βαθυκύανος Γλαυκώψ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η παρούσα έρευνα αποφαίνεται στην επακριβή εξέταση των σλαβικών μετατοπίσεων από τα Βόρεια Βαλκάνια, στην Ελλάδα και δη στην Πελοπόννησο, καθώς και στην εγκατάστασή των εν Ελλάδι. Συναρμολογώντας τα σε διαθεσιμότητα δεδομένα, με δίχως και ουδεμία προσπάθεια ή απόπειρα παραλείψεως, μεροληψίας ή παραποιήσεως, ο ερευνητής θα συμπεράνει αν οι γηγενείς Έλληνες εξηφανίσθησαν και αντικατεστάθησαν υπό των ενοικούντων Σλάβων λεηλατώντας και φονεύοντας οιονδήποτε στο πέρασμά τους, ή το αντίθετο δηλαδή την μη εξαφάνιση του ελληνικού πληθυσμού και την αφομοίωση του φθίνοντος και μειοψηφούντος Σλαβικού πληθυσμού.

Παράλληλα θα εξετασθεί η οικονομική πολιτική και κοινωνική ζωή της Πελοποννήσου, και η πληθυσμιακή σύσταση αυτής.

Η έρευνα βασίζεται σε φιλολογικές αφηγηματικές και κατ’ εξοχήν πρωτογενείς πηγές, στην βιβλιογραφία η οποία απορρέει μετά στοιχείων αρχαιολογικών ευρημάτων και φιλολογικών και τέλος ανατρέχει σε γενετικές έρευνες από πλήθους, εξόχως φήμης και εμπειρίας, καθηγητών πανεπιστημίων ανά την υφήλιο, εγκεκριμένες και διεξαγόμενες μετά αρίστου μεθοδολογίας.

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Για να καταλάβει κανείς πώς όλα ήρχισαν, χρειάζεται να ανατρέξει στην δεκαετία του 1830. Το μόλις ανασυσταθέν Ελληνικό κράτος και το αΐδιο αναγεννηθέν εκ της τέφρος του, Έθνος θα αντιμετωπίσει την πρόκληση ενός δημοσιογράφου και περιηγητού. Πρόκειται περί του Ιακώβου Φιλίππου Φαλμεράυερ. Διεξάγοντας την έρευνά του, προσεσπάθησε μετά ονύχων και οδόντων να αποδείξει την γονιδιακή ελληνική ασυνέχεια. Με άλλα, πιο κατανοητά λόγια, επάσχιζε να διατυπώσει, ότι οι σημερινοί Έλληνες δεν έχουν ουδεμία σχέση με τους αρχαίους Έλληνες και ότι είναι εξελληνισμένοι απόγονοι, κυρίως και εν συνόλω των Σλάβων, και δευτερευόντως των Αλβανών. Τελειοποιώντας το πόνημά του το δημοσίευσε δημιουργώντας αντιμαχίες μεταξύ των επιστημόνων για να προκύψουν δύο στρατόπεδα.

Απαντήσεις υπήρξαν ήδη νωρίς τόσο από Γερμανούς ομοφύλους του όπως ο Ζινκάισεν, ο Καρολος Χοπφ, Βρετανούς όπως ο Γεώργιος Γερβίνος και από Έλληνες, όπως ο Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος, ο Διονύσιος Σουρμελής, και ο Σπυρίδων Ζαμπέλιος.

Εκείνοι, απήντησαν στις διάφορες παραποιήσεις, παρανοήσεις και υπερβολές  της  υποθέσεως του Ιακώβου-Φιλίππου Φαλμεράυερ. Κατόπιν, επικεντρώθηκαν κυρίως στην πολιτισμική συνέχεια, τόσο στην γλωσσική, όσο και στα ήθη τα έθιμα, τις παραδόσεις και την νοοτροπία. Εστίασαν δηλαδή στον πολιτισμό και όχι την καταγωγή, απαντώντας για την ύπαρξη της πολιτισμικής συνεχείας, όχι ωστόσο αυτής της γονιδιακής.  Μάλιστα, για να μην θεωρηθεί ως υπεκφυγή η απάντησή τους, σημείωναν πως ο πολιτισμός είναι το κριτήριο εθνικού προσδιορισμού. Και εδώ πηγάζει το λογικό σφάλμα της υπεκφυγής, καθώς ο Φαλμεράυερ εστίαζε κυρίως στην φυλετική/ γενετική σύσταση των Ελλήνων, ενώ οι αντιστρατευόμενοί του στον πολιτισμό και στην γλώσσα.

Και στα δύο εδόθησαν πειστικές απαντήσεις, καταρρίπτοντας την υπόθεσή του, στο πολιτισμικό και στο φυλετικό έως ένα μέρος αυτού. Η υπεκφυγή όμως έμεινε, μη απαντώντας επαρκέστατα στο πληθυσμιακό ή φυλετικό μέρος καθώς και στα περί των τοπωνυμίων. Απήντησαν υποστηρίζοντας την μη εξαφάνιση της ελληνικής εθνοφυλής.

Μερικοί  σύγχρονοι ιστορικοί, αποδέχονται πως πολιτισμικώς υπάρχει συνέχεια και όχι φυλετικώς. Τούτο βέβαια όχι βάση πολλής ερεύνης, αλλά εξαιτίας ενός ατέρμονου ηθικισμού, φοβούμενοι επιρρίψεως βαρέως χαρακτηρισμού, ως ακραίων στοιχείων από τρίτους. Αλλά επειδή τόσο η υπεκφυγή, όσο και ο ηθικισμός ουδόλως καθίστανται επιστήμη, η έρευνα θα αποτολμήσει να διεισδύσει επί της απαγορευμένης εκείνης αβύσσου και να αποφανθεί στα ερωτήματα περί της εξαφανίσεως ή μη των Ελλήνων από τους Σλάβους, εάν και κατά πόσο οι σύγχρονοι Έλληνες είναι απόγονοι των Σλάβων και των Αλβανών ή είναι απόγονοι των αρχαίων προγόνων τους και εάν η όποια σλαβική επιμειξία είναι μεγάλη ή ασήμαντη.

Παραλλήλως, η έρευνα αυτή θα ασχοληθεί και με παραπλήσια άλλα θέματα, ήτοι η δημογραφία, η οικονομική ζωή των κατοίκων της Πελοποννήσου και άλλων περιοχών,  η εθνολογική σύσταση της Ελλάδος, το εμπόριο, ώστε να απαντηθεί εάν η μεταβολή αυτή, επέφερε μόνιμη παρακμή, η αναμόρφωση.

Δια τούτο, εκτός από φιλολογικές πηγές και τα ιστορικά βοηθήματα, θα υπάρχουν βοηθήματα διεπόμενα από αρχαιολογικές και σιγγιλογραφικές μελέτες, αλλά και από γενετικά στοιχεία. Στοιχειοθετώντας αυτά θα εξαχθούν συμπεράσματα για τον αριθμό ερωτημάτων τα οποία ετέθησαν ανωτέρω.

Α’) ΟΙ ΕΠΙΔΡΟΜΕΣ ΣΤΑ ΒΟΡΕΙΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ

Στο παρόν κεφάλαιο εξιστορούνται ολίγες από τις πολεμικές επιχειρήσεις ων Σλάβων επί Ιουστίνου του Β’ και η αντιπίθεση που εξαπέστειλε Αυτοκράτωρ Μαυρικίος. Αρχικά, η εξιστόρηση του Θεοφυλάκτου Σιμοκάττου δεν είχε αναδειχθεί. Με την πάροδο των ετών η έρευνα κατέδειξε ότι το κείμενο αυτό αποελεί την διελκυστίδα της ανασυνθέσεως του παρελθόντος και της ανασκευής διαφόρων ᾶρανοείσεων περί φυλετικής αντικαταστάσεως των Ελλήνων υπό των Σλάβων. Και τούτο διότι οι εκστρατείες του Μαυρικίου στην καρδιά του Αβαρικού κράτους αποδεικνύουν ότι ουδέποτε οι Σλάβοι εγκατεστάθησαν τον έκτο αιώνα μονίμως στον Ελλαδικό χώρο και ειδικότερα στην Πελοπόννησο, αλλά αργότερα.

Ο Αυτοκράτωρ της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας Ιουστινιανός, αποθνήσκει το 565. Στην περίοδο της Βασιλείας του, παρέδωσε μία μεγάλη έκταση. Λεβαντίνη, Αίγυπτος Μικρά Ασία, Βαλκάνια δυτικά και ανατολικά, Ιταλία, όλη την Βόρειο Αφρική και τέλος την Νότιο Ισπανία συνεπαγόμενα με οχυρώσεις και με περίπλοκα αμυντικά συστήματα. Αφήνει όμως ένα κράτος καταπονημένο από τους πολέμους, οικονομικώς καταρρακωμένο και στρατό μη αναπληρώσιμων απωλειών. Ο θρόνος περνάει στον ανιψιό του Ιουστίνο Β’, ο οποίος θα βασιλεύσει μέχρι το 578. Η βασιλεία του θα αποτελέσει την εποχή των επιδρομών των Λογγοβάρδων στην Ιταλία, και των Αβαροσλάβων στα Βαλκάνια.

Το 577 λαμβάνει χώρα η πρώτη επιδρομή των Σλάβων στα Βαλκάνια και η λεηλασία της υπαίθρου. Εκείνοι, είχαν φθάσει ανενόχλητοι μέχρι την Θράκη. Ο Ύπαρχος του Ιλλυρικού Ιωάννης, αποστέλλει μήνυμα στον Βαϊανό, χάνο της Αβαρίας, να τον βοηθήσει, επειδή ο Ανατολικός Ρωμαϊκός Στρατός, απασχολημένος, διεξαγάγει επιχειρήσεις στα Ρωμαιοπερσικά σύνορα.  Το αίτημά του εισακούσθηκε και ο Βαϊανός με 60.000 στρατού εξεστράτευσε εναντίον των σλαβικών εδαφών. Ο αρχηγός των Σλάβων Δοβράτος σκότωσε τους Αβάρους πρέσβεις, αλλά μετά παραδόθηκε. Η αποτελεσματική αυτή επέμβαση, απέτρεψε περαιτέρω επιδρομές. Τα κατεκτημένα των Σλάβων εδάφη, τα κράτησε ο Βαϊανός για τον εαυτόν του, και αρνήθηκε τον φόρο 80.000 νομισμάτων καθότι ήθελε να διατηρήσει τα νεοαποκτηθέντα εδάφη.

Το 579 ο Βαϊανός εκστρατεύει κατά της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Ο φρούραρχος της πόλεως της Σιγγιδόνος Σήθος τον υποψιάσθηκε. Ο Βαϊανός όχι μόνο απήντησε ότι κατά των Σλάβων επιδρομέων γινόταν η εκστρατεία, αλλά διαμαρτυρήθηκε για την καχυποψία του Σήθου. Επειδή ο Βαϊανός κατέλαβε το Σίρμιο, ο Αυτοκράτωρ Τιβέριος Β’ απέστειλε στους Γέπιδες να το ανακαταλάβουν, όπερ και εγένετο. Έκτοτε, ο Βαϊανός εχθρεύεται τους Ρωμαίους. Ταυτόχρονη θα είναι η εξαπόλυση των ορδών του. Ελλάς(;), Θράκη, Ιλλυρία, Δαλματία και Μοισία λεηλατούνται εκ των Αράβων, ενώ οι Σλάβοι, λεηλατούν Ιλλυρία και την Θράκη. Ύστερα από πολιορκία και δεδομένου του τοπικού λιμού το 581 ο Τιβέριος παρεχώρησε το Σίρμιο.

Το επόμενο έτος, το Τιβέριος αποθνήσκει και τον ενθρονίζεται, ως διορισθείς ο Ελληνικής, ορμώμενος εκ Καππαδοκίας, καταγωγής, διάδοχός του Μαυρίκιος, ο οποίος αρνήθηκε την προσθήκη άλλων 20.000 χρυσών νομισμάτων αναβιβάζοντας τον φόρο σε 100.000. Τούτο ήταν η εναρκτήριος αφορμή, για την ευρύτερη εισβολή (583) επί των Βαλκανίων.  Κατακτά Σιγγιδόνα, Αυγούστα, Βινιμάκιον, Αγχίαλο. Οι Αβαροσλάβοι ηττώνται το 584 επί του ποταμού Εργίνου, αποχωρώντας από τα περίχωρα της Ανδριανουπόλεως. Ύστερα ο Κομεντίολος εκστρατεύει στην Ανατολική Μοισία όπου τους κατανικά στην Σαλδαπά και στους Τόμους (587). Ανακαταλαμβάνει έτσι την Μοισία[1]. Ο Πέτρος, διεξάγει επιτυχείς επιχειρήσεις στην Μαρκιανούπολη, ύστερα από νίκη κοντά στην πόλη παραμένοντας όμως οι Τόμοι στα χέρια των Αβαροσλάβων (595). Ο Χοπφ λέγει ότι θα πρέπει να θεωρηθεί μέρος της Ελλάδος το μέρος της Θράκης όπου κατώκουν Ελληνικοί πληθυσμοί. Το 597 οι Αβαροσλάβοι πολιόρκησαν την Θεσσαλονίκη, η οποία σώθηκε από το θαύμα του Αγίου Δημητρίου. Δύο χρόνια αργότερα, οι Αβαροσλάβοι, που είχαν κάνει επιδρομή σε Σαλδαπά και Τόμους και ηττώνται από τους Ρωμαίους, καταλαμβάνοντάς τες ξανά[2].

Ο Ανατολικός Ρωμαϊκός Στρατός μετά από μία επιτυχή προσπάθεια ανακαταλήψεως των Βαλκανίων, υπό τον Πέτρο τον Κομεντίολο και τον Πρίσκο επανακτώντας τις πόλεις Σιγγιδόνα, Αγχίαλο, Βινιμάκιο, και Σίρμιο, θα προελάσει στην σημερινή Ουγγαρία το 599 μ.Χ.. Οι Άβαροι με απώλειες 15.000 ανδρών, ηττήθηκαν από τον στρατηγό Πρίσκο στην Μάχη του ποταμού Τισσού (ή Τίσσα=TISZA)[3], ενώ το 602 ο Μαυρίκιος θα εκστρατεύσει πέραν του Δουνάβεως στην σημερινή νότια Ρουμανία. Ο αδελφός του Πέτρος, κατέλαβε το Παλάστολο[4]. Τότε λοιπόν οι στρατιώτες θα ξεσηκωθούν με επικεφαλής τον εκατόνταρχο Φωκά, θα τον ανεβάσουν σε ασπίδα και θα τον ανακηρύξουν Αυτοκράτορα. Η αποστασία αυτή, έφθασε μέχρι την Κωνσταντινούπολη. Ο Αυτοκράτωρ Μαυρίκιος εκτελέσθηκε ύστερα από την εκτέλεση των υιών του και του αδελφού του[5].

Ας μην παραληφθεί το δεδομένο, ότι ο εκκλησιαστικός Ιστορικός Ευάγριος, προερχόμενος γεωγραφικώς από την Συρία, έχοντας ουδεμία σχέση με τον Ελλαδικό χώρο, γράφει ότι η Ελλάς λεηλατήθηκε ολόκληρη. Ομοίως με τον Μένανδρο και τον Ιωάννη Εφέσου. Ο Ιωάννης της Εφέσου γράφει ότι οι Σλάβοι εισέβαλαν σε διαφορετική χρονολογία στην Βαλκανική, το 577, ενώ ο Μένανδρος εκ του οποίου μόνο σπαράγματα σώζονται γράφει περί λεηλασίας στην Ελλάδα. Συγκριτικά με τον Ευάγριο, τον Μένανδρο και τον Ιωάννη της Εφέσου, απουσιάζει οιανδήποτε αναφορά περί λεηλασίας της Ελλάδος, στο σημείο ολοκληρωτικής σφαγής πληθυσμού υπαίθρου και  πόλεων καθώς και λεπτομερής καταγραφή των λεηλασιών αυτών. Συν τοις άλλοις, ο κάθε ιστοριογράφος που συμπεριλαμβάνει την Ελλάδα στις Αβαροσλαβικές επιδρομές, τις μνημονεύει σε διαφορετική χρονολογία. Ο Ιωάννης της Εφέσου το 577,  ο Μένανδρος την ίδια χρονολογία, και ο Ευάγριος γράφει το 589. Αν οι Σλάβοι έφθασαν μέχρι την Ελλάδα, έφυγαν εξαιτίας των επιθέσεων του Βαϊανού στους ιδίους τους Σλάβους, προς βοήθεια των Ρωμαίων, οπότε δεν πρόφθασαν να λεηλατήσουν πολλά σε μεγάλης εκτάσεως χώρο μέρη στην Βαλκανική, και επέστρεψαν στην πατρογονική τους γη. Ομοίως και στην περίπτωση ανακαταλήψεως της Βαλκανικής από τους Ρωμαίους εναντίον των Αβαρόσλάβων μετέπειτα. Βέβαια, «Ελλάδα» ίσως να εννοούσε μόνο το βόρειο μέρος της ήτοι Μακεδονία και την Ήπειρο και εκ παραδρομής να συμπεριέλαβε στις λεηλατημένες περιοχές την υπόλοιπη χώρα, εκ γενικεύσεως. Τόσο ο Εφέσου, όσο ο Μένανδρος και ο Ευάγριος συγκαταλέγουν εκ γενικεύσεως όχι μόνο την Μακεδονία, αλλά και την υπόλοιπη Ελλάδα, στα λεηλατηθέντα εδάφη, με τη υπόθεση, ότι εφόσον έφθασαν εκεί θα κατέληγαν και στον νότο, ενώ δεν αποκλείεται το ενδεχόμενο περί γεωγραφικού λάθους στον Εφέσου, ή στον Σχολαστικό. Δηλαδή, ο χαρακτηρισμός ως «Ελλάδα» όλης της Βαλκανικής χερσονήσου. Ολοκληρωτική καταστροφή της Ελλάδος ή πλήρης και άμεσος ή έμμεσος έλεγχός όλης της χώρας και μαζικές σφαγές του πληθυσμού αυτής, δεν μνημονεύεται από τις πηγές που καθ’ αυτού εξετάσθηκαν. Και εν τέλει το σιγουρότερο όλων ότι οι Σλάβοι δεν εγκατεστάθησαν τον έκτο αιώνα ούτε εξαφάνησαν κάποιον εντόπιο πληθυσμό.

Μη παραλείψιμη, ας είναι και πηγή του Θεοφυλάκτου Σιμοκαττους. Η υψίστης σημασίας πηγή δεν αναφέρει τίποτε περί λεηλασίας της Ελλάδος. Ωστόσο τα πράγματα περιπλέκονται. Διότι αναλύει με κάθε λεπτομέρεια, ιστορία είκοσι χρόνων και σε ογκώδης έκταση. Σε αντιδιαστολή με τον Σιμοκάττη, ο Ιωάννης της Εφέσου γράφει εκκλησιαστική Ιστορία διαρκείας έξι αιώνων αρξαμένου από του Ιουλίου Καίσαρος μέχρι και της αναρρήσεως του Αυτοκράτορος Μαυρικίου επί του θρόνου (582) [6], ο δε Ευάγριος ενάμισι αιώνος από τον 5ο μ.Χ. αιώνα, μέχρι το 593 χωρίς εξονυχιστική τάση, ενώ ο Μένανδρος Πρωτήκτωρ, από το 558 μέχρι το 582. Δύναται λοιπόν να παραλείψουμε τα περί επιδρομής και λεηλασίας της Ελλάδος, διότι αφενός δεν υπάρχει επί μέρους ανάλυση, αφετέρου ο Μένανδρος και ο Ιωάννης της Εφέσου αναφέρουν τα περί λεηλασίας το 577 και άρα είναι μεμονωμένες, ενώ ο Ευάγριος που λέγει περί λεηλασίας και αυτός, αποτελούν τα γραφόμενά του μεμονωμένο στοιχείο. Ασυζητιτί το ότι και ο Εφέσου και ο Σχολαστικός πιθανόν να μην είχαν επεξεργασθεί τα προς σε διάθεση δεδομένα τους, γιατί τους πρόλαβε ο θάνατος, ενώ οι πληροφορίες ήταν βραδέως  γνωστοποιήσιμες σε άλλη περιοχή, πολλώ δε μάλλον στην Συρία. Ο μόνος ο οποίος λαμβάνεται και πρέπει να λαμβάνεται υπόψη στα σοβαρά είναι μάλλον ο Σιμοκάττης, διότι περιγράφει εξονυχιστικώς μία εικοσαετία σε  ένα όχι βραχύ έργο.

Όπως γράφει και η Αικατερίνη Χριστοφιλοπούλου:

«Γλωσσικὴ ἀκυρολεξία κατὰ τὴν χρήση γεωγραφικών ὀνομάτων καὶ ὅρων  (Ἑλλᾶς, Σκλαβηνία) σὲ  βυζαντινές πηγὲς, κυρίως σὲ ξένα κείνενα, συνταχθέντα ἀπὸ Μεσαιωνικούς συγγραφεῖς ποὺ δὲν εἶχαν ἄμεση γνώση τῶν γεγονότων, καὶ ἀγνοοῦσαν τῆν ἐλληνικῆ γλῶσσα καὶ γεωγραφία, προξενοῦσαν σύγχυνση, καὶ δημιουργούσαν προβλήματα, γιατὶ νεώτεροι ερευνητές στήριζαν μονομερῶς πάνω σὲ αὑτᾶ τὰ συμπεράσματά τους. Ἀλλὰ τὰ τελευταῖα χρόνια, διακεκριμένοι ἐπιστήμονες ἐξέτασαν με μεγαλύτερο κειτικό πνεύμα, τις συναφεῖς πρὸς τὶς ἀβαροσλαβικές επιδρομές, πηγὲς καὶ εἰδήσεις καὶ παρέχουν ἐν πολλοῖς νέα ὅψη τῶν πραγμάτων»[7].

Ομοίως στην ιδία:

«Ὁ μῦθος γιὰ τὴν κάθοδο τῶν Σλάβων μέχρι καὶ τὴν κυρίως Ἑλλάδα κατὰ τὶς τρεῖς τελευταῖες δεκαετίες του ς΄ αἰῶνος, τοῦ Μενάνδρου καὶ τοῦ Εὐαγρίου, στὰ ὀποῖα ἡ λέξη Ἑλλάς ἐξελήφθη ὠς ταυτόσημη πρὸς τὸν γεωγραφικό ὅρο τῆς ἀρχαιότητος. Στὸ πρῶτο, ὁ Μένανδρος, ἐπεκτείνει τὀν ὅρο Ἐλλὰς σὲ ὀλην τὴν Χερσόνησο τοῦ Αίμου μἐχρι τὸν Δοῦναβι, ὄπως συνηθίζουν να κάνουν οἱ ἀρχαΐζοντες βυζαντινοῖ συγγραφεῖς, οἱ οποίοι, μεταφέρουν ὀνόματα λαών καὶ τόπων τῆς κλασσικῆς ἀρχαιότητος, στοὺς συγχρόνους, ἀρκεῖ νὰ ὑπάρχει μακρινῆ σχέση» [8].

Ορώντες τα ανωτέρω, αντιλαμβάνεται κανείς, ότι αίρεται ο ισχυρισμός περί λεηλασίας, καταλήψεως της Ελλάδος και μαζικών σφαγών των Ελλήνων, λόγω ατασθαλιών στις πηγές, όπως η μεμονωμένης συχνότητος αναφορά σχετικών περιστατικών περί των αυτών γεγονότων, ασαφειών καθώς επίσης και ελλείψεως περαιτέρω παρουσιάσεως πληροφοριών, ακόμη και αντιφάσεως αυτών, όπως, η ύπαρξη αντίδιαστολής και όχι επιβεβαίωσης των τριών πηγών, (Σχολαστικού, Πρωτήκτορος και Εφέσου), τόσο μεταξύ τους, όσο με τα ειρημένα του αξιοπιστοτάτου ιστορικού, Θεοφυλάκτου Σιμοκκάτους.

 

[1] Θεοφυλάκτου Σιμοκάττους, Ιστορία, Αθήνα, εκδ. Κανάκη, 2005, 18r.
[2] Καρλ Χοπφ, Οι Σλάβοι εν Ελλάδι, Αθήνα, Αναστατικές εκδόσεις Διονυσίου Νότη Καραβία, 2006,  σ. 7.
[3] Θεοφυλάκτου Σιμοκάττους, ό. π., 168v.
[4] Θεοφυλάκτου Σιμοκάττους, ό. π., 171r.
[5] Κάρλ Χοπφ, ό. π., σ.9.
[6] Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού, λήμμα: «Ιωάννης Εφέσου».
[7] Αικατερίνη Χριστοφιλοπούλου, Βυζαντινή Ιστορία, τόμος Α΄, Αθήνα, εκδ. Ηρόδοτος, 2012, εκδ. σ. 378.
[8] Αυτόθι, σ. 364.

https://www.eoneolaia.com/ta-slavika-fyla-ston-elladiko-chwro-meros-a/

ΝΕΟ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟ ΤΗΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΗΠΕΙΡΟΥ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΩΣΤΑ ΚΥΡΙΑΚΟΥ - Μέσα από τη νέα αυτή έκδοση επιχειρεί να καταγράψει τη μακρά πορεία διώξεων, πιέσεων και περιπετειών που, σύμφωνα με την οπτική του, σημάδεψαν τον Ελληνισμό της Βορείου Ηπείρου από το 1912 έως και το 2025.

Ο εκδοτικός οίκος «Νέα Θέσις» προχώρησε στην έκδοση ενός νέου βιβλίου αφιερωμένου στον Ελληνισμό της Βορείου Ηπείρου, με τίτλο «Οι διωγμοί των Ελλήνων της Βορείου Ηπείρου (1912-2025)», σε μια χρονική συγκυρία κατά την οποία τα εθνικά ζητήματα επανέρχονται με ιδιαίτερη ένταση στη δημόσια συζήτηση.

Συγγραφέας του έργου είναι ο Κώστας Κυριακού, Βορειοηπειρώτης, συγγραφέας, ιστορικός και νομικός, ο οποίος έχει υπάρξει πολιτικός κρατούμενος στα καθεστώτα Χότζα, Αλία και Μπερίσια. Μέσα από τη νέα αυτή έκδοση επιχειρεί να καταγράψει τη μακρά πορεία διώξεων, πιέσεων και περιπετειών που, σύμφωνα με την οπτική του, σημάδεψαν τον Ελληνισμό της Βορείου Ηπείρου από το 1912 έως και το 2025.

Όπως αναφέρεται στο δελτίο Τύπου του εκδοτικού οίκου, η έκδοση εντάσσεται στη σταθερή γραμμή υπενθύμισης και ανάδειξης του Βορειοηπειρωτικού ζητήματος, με τον συγγραφέα να υπογραμμίζει ότι τα σημερινά εθνικά απαιτούν επιστροφή, όπως σημειώνει, «στην οπτική, στις πολιτικές και στο παράδειγμα των ορθών πολιτικών» που μπορούν να προσφέρουν διέξοδο στα εθνικά θέματα.αδιέξοδα

 Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και στο μήνυμα του οπισθοφύλλου, όπου το έργο δεν παρουσιάζεται απλώς ως μια ιστορική καταγραφή, αλλά ως μια παρέμβαση με πολιτικό και εθνικό πρόσημο. Εκεί τονίζεται ότι σκοπός του βιβλίου δεν είναι μόνο να παραδώσει γεγονότα στην Ιστορία, αλλά να αφυπνίσει συνειδήσεις για το παρόν και το μέλλον της Βορείου Ηπείρου. Ο συγγραφέας περιγράφει την περιοχή ως έναν τόπο που παραμένει «χιλιοτραυματισμένος» και «ολιγάνθρωπος», καλώντας, παράλληλα, τον Ελληνισμό και την Ελλάδα να ακούσουν, όπως αναφέρει, «τους χτύπους της καρδιάς της».

Στο ίδιο πλαίσιο, το δελτίο Τύπου επαναφέρει και τη θέση ότι το Βορειοηπειρωτικό ζήτημα παραμένει ανοιχτό, υποστηρίζοντας πως μπορεί να τεθεί προς επίλυση σε κάθε διεθνή οργανισμό. Παράλληλα, διατυπώνεται η άποψη ότι δεν υπάρχει μεταπολεμική πράξη που να κατοχυρώνει νομικά, κατά την ερμηνεία του συγγραφέα, την οριστική παραμονή της Βορείου Ηπείρου στην Αλβανία, ενώ γίνεται λόγος για υφιστάμενη μεθοριακή γραμμή μόνο de facto και όχι de jure.

Η κυκλοφορία του βιβλίου τοποθετήθηκε συμβολικά το Σάββατο 13 Φεβρουαρίου 2026, παραμονή της επετείου της Αυτονομίας της Βορείου Ηπείρου της 14ης Φεβρουαρίου 1914, με τον εκδοτικό οίκο να συνδέει ευθέως την έκδοση με την ιστορική μνήμη, αλλά και με αυτό που χαρακτηρίζει ως «ιερό χρέος» κάθε Έλληνα απέναντι στο συγκεκριμένο εθνικό θέμα.   

https://geopolitico.gr/2026/03/neo-vivlio-gia-ton-ellinismo-tis-voreiou-ipeirou-apo-ton-kosta-kyriakou/?fbclid=IwY2xjawQlScBleHRuA2FlbQIxMQBzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEeZqb0NAyAo6gHXH9OFAX8xYwRb9jCiybrecKNQFSt4tey82ekswpSfQeF8bg_aem_ysw9aw_ZHF8btLEFj8z73g

ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΟΥ ΧΑΣΑΜΕ

Του Ιωάννη Κουριαννίδη

Διευθυντή περιοδικού «Ενδοχώρα» 

Ο σεβασμός προς τον εκπαιδευτικό δεν θεωρείται πλέον αυτονόητος, η πειθαρχία αντιμετωπίζεται συχνά ως αυταρχισμός και η υπενθύμιση των ευθυνών των μαθητών ως περιορισμός της ελευθερίας τους

Το γεγονός του θανάτου της καθηγήτριας στη Θεσσαλονίκη δεν πρέπει να ξεπεραστεί ως ακόμη μία τραγική είδηση, αφού αντανακλά μια βαθύτερη κρίση του εκπαιδευτικού μας συστήματος. Μια κρίση που δεν αφορά μόνο τα προγράμματα σπουδών και το εξεταστικό σύστημα, αλλά πρωτίστως στην ίδια την ηθική και θεσμική ισορροπία μέσα στο σχολείο.

Χωρίς να επιθυμούμε να εστιάσουμε στο συγκεκριμένο γεγονός, η ελληνική εκπαίδευση γενικότερα δείχνει να κινείται σε μία επικίνδυνη μονομέρεια, που έχει να κάνει με την ολοένα αυξανόμενη έμφαση στα λεγόμενα «δικαιώματα των παιδιών», χωρίς αντίστοιχη έμφαση και στις υποχρεώσεις τους. Η παιδαγωγική ισορροπία, που αποτελούσε κάποτε τον πυρήνα της εκπαιδευτικής διαδικασίας, έχει διαταραχθεί, αφού συχνά ο εκπαιδευτικός, πέραν της δοκιμασίας των ορίων του από τη συμπεριφορά μαθητών, αντιμετωπίζει και γονείς που του συμπεριφέρονται όχι ως συνεργάτη, αλλά αντίπαλο στην αγωγή των παιδιών τους.

Ετσι, ο σχολικός εκφοβισμός από άρρωστο φαινόμενο μεταξύ μαθητών ασκείται πλέον και σε βάρος των εκπαιδευτικών! Και ο δάσκαλος από πυλώνας της σχολικής κοινότητας καταλήγει να είναι ένας επαγγελματίας που λειτουργεί χωρίς καμιά θεσμική στήριξη. Η ευθύνη δεν βαρύνει απλώς συγκεκριμένα πρόσωπα. Τα τελευταία χρόνια όποια συζήτηση περί της εκπαίδευσης περιορίζεται σε τεχνοκρατικές έννοιες και προσεγγίσεις, χωρίς να αγγίζει τον ουσιαστικό ρόλο του σχολείου ως χώρο διαμόρφωσης χαρακτήρων και αξιών.

Για δεκαετίες, η ελληνική παιδεία στηριζόταν σε ένα αξιακό υπόβαθρο, με σαφή τα μηνύματα για σεβασμό προς τον δάσκαλο, αγάπη προς την πατρίδα, σύνδεση με τη θρησκεία και την παράδοση, την οικογένεια και την πνευματική μας κληρονομιά. Οχι ως μηχανισμός επιβολής, αλλά ως ένα πλαίσιο ηθικής συγκρότησης. Σήμερα αυτά έχουν ανατραπεί. Ο σεβασμός προς τον εκπαιδευτικό δεν θεωρείται πλέον αυτονόητος, η πειθαρχία αντιμετωπίζεται συχνά ως αυταρχισμός και η υπενθύμιση των ευθυνών των μαθητών ως περιορισμός της ελευθερίας τους. Ετσι, συχνά οι μαθητές λειτουργούν χωρίς σαφή όρια, οι γονείς παρεμβαίνουν συγκρουσιακά και οι εκπαιδευτικοί βρίσκονται στη μέση αυτής της έντασης.

Αν θέλουμε να τιμήσουμε πραγματικά τη μνήμη μιας εκπαιδευτικού που υπηρέτησε το δημόσιο σχολείο, δεν αρκεί η συγκίνηση των πρώτων ημερών. Απαιτείται μία ειλικρινής και θαρραλέα επανεξέταση του τρόπου με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την εκπαιδευτική διαδικασία. Χρειαζόμαστε ένα σχολείο που να προστατεύει τους μαθητές, αλλά και τους δασκάλους. Που να διδάσκει δικαιώματα αλλά και ευθύνες. Που να ενθαρρύνει τον διάλογο αλλά να μην ανέχεται την προσβολή και την απαξίωση.

Κυρίως, όμως, χρειαζόμαστε την επαναφορά της έννοιας του σεβασμού ως θεμελιώδους αρχής της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Σεβασμού προς τον άνθρωπο που μέσα στην τάξη μεταδίδει γνώση, εμπειρίες και αξίες. Διότι, όταν το σχολείο παύει να προστατεύει τους δασκάλους του, τότε δεν κινδυνεύει απλώς το λειτούργημα του εκπαιδευτικού, καταντώντας ταυτόχρονα ένα απλό επάγγελμα. Κινδυνεύει και απαξιώνεται η ίδια η ποιότητα της παιδείας και, τελικά, το μέλλον της κοινωνίας μας.

Η τραγική απώλεια της εκπαιδευτικού Σοφίας Χρηστίδου δεν πρέπει να χαθεί μέσα στον θόρυβο της καθημερινότητας, αλλά να γίνει αφορμή για μία σοβαρή συζήτηση περί του ποιου σχολείου θέλουμε, αλλά και ποιων αξιών επιθυμούμε να μεταδώσουμε στις επόμενες γενιές. Γιατί η παιδεία δεν είναι ένας απλός θεσμός, αλλά το εργαλείο διαμόρφωσης μιας κοινωνίας στην οποία επιθυμούμε να είμαστε μέλη της. Εμείς και τα παιδιά μας…

https://www.dimokratia.gr/apopseis/667754/to-scholeio-poy-chasame/ 

 

ΕΥΑΓΟΡΑΣ [ΒΑΓΟΡΗΣ] ΠΑΛΛΗΚΑΡΙΔΗΣ : ΤΟ ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΤΗΣ ΑΙΩΝΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΙΣΤΗΣ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΑ ΕΘΝΙΚΙΣΤΗ, ΑΓΩΝΙΣΤΗ ΤΗΣ Ε.Ο.Κ.Α. ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΓΩΝΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΓΓΛΙΚΟ ΖΥΓΟ, ΠΟΙΗΤΗ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΗ

Ο Ευαγόρας [Βαγορὴς] Παλληκαρίδης, Έλληνας εθνικιστής, αγωνιστής της Ε.Ο.Κ.Α. και του αγώνος για την απελευθέρωση της Κύπρου από τον Αγγλικό ζυγό, ποιητής και λογοτέχνης, γεννήθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 1938 στην Τσάδα της επαρχίας Πάφου και δολοφονήθηκε με απαγχονισμό, λίγο μετά τα μεσάνυχτα, στις 14 Μαρτίου 1957 στις κεντρικές φυλακές της Λευκωσίας, από τα Αγγλικά στρατεύματα κατοχής στην Κύπρο. Τάφηκε στα Φυλακισμένα μνήματα στις Κεντρικές Φυλακές της Λευκωσίας.

Βιογραφία

Ο Ευαγόρας ήταν το τέταρτο από τα πέντε παιδιά του Μιλτιάδη Παλληκαρίδη, που κατάγονταν από το χωριό Λάρνακας της Λαπήθου, της επαρχίας Κερύνειας και της Αφροδίτης Παπαδανιήλ, που κατάγονταν από την Τσάδα, και αδέλφια του ήταν ο Ελευθέριος, ο Ανδρέας, η Γεωργία, [Γεωργούλλα, σύζυγος Γ. Ποσπορίδου από την Αμμόχωστο], και η Μαρούλα Βρυωνίδη. Φοίτησε στο δημοτικό σχολείο της Τσάδας, τελειώνοντας και τις 6 χρονιές με άριστα και το 1949 η οικογένειά του μετακόμισε στο Κτήμα, όπου ο Ευαγόρας σπούδασε στη Νεοφύτειο Αστική Σχολή και από το 1950, φοίτησε στο Ελληνικό Γυμνάσιο Πάφου, δίχως να ολοκληρώσει τις σπουδές του. Δεύτερος εξάδελφός του ήταν ο Στέλιος Μαυρομάτης, επίσης απαγχονισμένος από τους Άγγλους αποικιστές, θαμμένος κι αυτός στα Φυλακισμένα μνήματα.

Πατριωτική δράση

Την 1η Ιουνίου 1953, παραμονή της στέψεως της Ελισσάβετ Β', βασίλισσας της Αγγλίας και με αφορμή την ανάρτηση της Αγγλικής σημαίας στη θέση της Ελληνικής στο «Ιακώβειο Γυμναστήριο» Πάφου, οργανώθηκε διαδήλωση διαμαρτυρίας από την Α.Ν.Ε., [«Άλκιμος Νεολαία ΕΟΚΑ»], και τους φοιτητές του Λιασιδίου Κολεγίου, στην οποία συμμετείχαν μαθητές. Ο Ευαγόρας αναρριχήθηκε στον ιστό και κατέβασε την σημαία του Άγγλου κατακτητή, γεγονός που αποτέλεσε το έναυσμα για την πρώτη δυναμική αναμέτρηση των Ελλήνων της Κύπρου με τους Άγγλους και αυτή ήταν η πρώτη επαναστατική του πράξη που σημάδεψε την περαιτέρω αγωνιστική του πορεία.

Τον Ιανουάριο του 1955, μαζί με είκοσι ακόμη νέους επιτέθηκαν και ελευθέρωσαν το πλήρωμα του πλοίου «Άγιος Γεώργιος», του οποίου οι ναυτικοί είχαν συλληφθεί από τους Άγγλους επειδή μετέφεραν όπλα. Τον Απρίλιο 1955 ορκίστηκε μέλος της Ε.Ο.Κ.Α., [Εθνική Οργάνωση Κυπρίων Αγωνιστών, Ε.Ο.Κ.Α.], και πρωταγωνίστησε στις διαδηλώσεις, στη διανομή προκηρύξεων, στην αναγραφή συνθημάτων και στις ανατινάξεις βρετανικών στόχων, όπως στις 19 Ιουνίου 1955 έλαβε μέρος στην προσπάθεια να πυρποληθούν τα δικαστήρια και το διοικητήριο της Πάφου και στη συνέχεια στην επίθεση εναντίον του Άγγλου Διοικητή Κρην Μπέη. Τον Αύγουστο του 1955, σε εκδρομή του στην Ελλάδα, του δόθηκε η ευκαιρία να ενημερωθεί για τη χρήση όπλου και κατόρθωσε να μεταφέρει στην Κύπρο ένα περίστροφο. Στις 16 Νοεμβρίου 1955, στη διάρκεια μαθητικής διαδήλωσης, ενώ είχε οργανωθεί πια ως μαχητής στις τάξεις της ΕΟΚΑ, επιτέθηκε σε δύο Άγγλους στρατιώτες που κακοποιούσαν το συμμαθητή του Λουκά Πετρίδη και τον ελευθέρωσε. Συνελήφθη, οδηγήθηκε στο δικαστήριο, με την κατηγορία της συμμετοχής σε παράνομη οχλαγωγία και ο «Βαγορής», όπως τον αποκαλούσαν, αρνήθηκε την κατηγορία και η δίκη του αναβλήθηκε για τις 6 Δεκεμβρίου. Στις 4 Δεκεμβρίου 1955 ανακοίνωσε στην οικογένεια του, ότι για να μη βρεθεί στην φυλακή, θα πάει στο βουνό να συνεχίσει τον αγώνα του. Αρχικά κατέφυγε στη μονή Αγίου Νεοφύτου και αργότερα ενώθηκε με την ανταρτική ομάδα της περιοχής στη τοποθεσία Προφερτζιή -κοντά στη Λυσό- στα σύνορα του δάσους προς το Σταυρό της Ψώκας στην τοποθεσία Άππης, μεταξύ Κισσόνεργας-Τάλας.

Στην έδρα του σχολείου όπου φοιτούσε, άφησε το τραγούδι του αποχαιρετισμού, προς τους συμμαθητές και τους καθηγητές του, στο οποίο εξηγούσε τον λόγο της φυγής του. Στην επιστολή του ο Ευαγόρας γίνεται προφήτης του ηρωικού τέλους που τον περίμενε, «..Αυτή την ώρα κάποιος λείπει ανάμεσα σας. Κάποιος που φεύγει αναζητώντας λίγο λεύτερο αέρα. Κάποιος που μπορεί να μην τον ξαναδείτε παρά μόνο νεκρό. Μην κλάψετε στον τάφο του. Δεν κάνει να τον κλαίτε…».

«Παλιοί συμμαθηταί, Αυτή την ώρα κάποιος λείπει ανάμεσά σας, κάποιος που φεύγει αναζητώντας λίγο ελεύθερο αέρα, κάποιος που μπορεί να μη τον ξαναδείτε παρά μόνο νεκρό. Μην κλάψετε στον τάφο του, Δεν κάνει να τον κλαίτε. Λίγα λουλούδια του Μαγιού σκορπάτε του στον τάφο. Του φτάνει αυτό ΜΟΝΑΧΑ.

Θα πάρω μιαν ανηφοριά, Θα πάρω μονοπάτια,

Να βρώ τα σκαλοπάτια Που παν στη Λευτεριά.

Θ' αφήσω αδέρφια, συγγενείς, τη Μάνα, τον Πατέρα,

μεσ' στα λαγκάδια πέρα, και τις βουνοπλαγιές.

Ψάχνοντας για τη λευτεριά, θα ‘χω παρέα μόνη,

κατάλευκο το χιόνι, βουνά και ρεματιές.

Τώρα κι αν είναι χειμωνιά, θα ‘ρθει το καλοκαίρι,

τη Λευτεριά να φέρει,σε πόλεις και χωριά.

Μα δεν μπορώ να καρτερώ. Θα πάρω μιαν ανηφοριά,

Θα πάρω μονοπάτια, Να βρώ τα σκαλοπάτια

Που παν στη Λευτεριά. Τα σκαλοπάτια θ' ανεβώ,

θα μπω σ' ένα παλάτι, το ξέρω θα ‘ν' απάτη,

δε θα ‘ναι αληθινό. Μες το παλάτι θα γυρνώ

ώσπου να βρω το θρόνο βασίλισσα μια μόνο

θα κάθεται σ' αυτόν. Κόρη πανώρια, θα της πω,

άνοιξε τα φτερά σου και πάρε με κοντά σου,

Μονάχ' αυτό ζητώ.

Γεια σας παλιοί συμμαθηταί. Τα τελευταία λόγια τα γράφω σήμερα για σας. Κι όποιος θελήσει για να βρει ένα χαμένο αδελφό, ένα παλιό του φίλο, ας πάρει μιαν ανηφοριά ας πάρει μονοπάτια να βρει τα σκαλοπάτια που παν στη Λευτεριά. Με την ελευθερία μαζί, μπορεί να βρει και μένα. Αν ζω, θα μ' βρει εκεί.

Ευαγόρας Παλληκαρίδης».

Ένοπλη δράση

Στις 16 Δεκεμβρίου επικηρύχθηκε από τους Άγγλους με το τεράστιο για την εποχή ποσό των 5.000 λιρών, ενώ συμμετείχε για πρώτη φορά σε ένοπλη αναμέτρηση, στην επίθεση κατά του Αστυνομικού Σταθμού Δρούσειας λίγο πριν τα Χριστούγεννα 1955 και το Μάρτιο του 1956 προωθήθηκε σε κρησφύγετο στο δάσος κοντά στο χωριό Λυσός προς την περιοχή Άγιος Γεώργιος. Ο τομεάρχης του Σάββας Παπαευσταθίου έλεγε, «...Γνώρισα τον Ευαγόρα Παλληκαρίδη όταν έφθασε στο κρησφύγετό μας, στη τοποθεσία Προφερτζιή -κοντά στη Λυσό- σύνορα του δάσους προς το Σταυρό της Ψώκας. Κοιμήθηκε μαζί μας το βράδυ και πρωί πρωί ξύπνησε πρώτος και βγήκε έξω και άρχισε να γυμνάζεται συνεχώς. Ο Βαγορής, όπως τον αποκαλούσαμε, είχε ένα αθλητικό κορμί λίγο μελαμψό χρώμα -γι’ αυτό και του δώσαμε το ψευδώνυμο «Νάσσερ» ^[1].

Τους επόμενους δώδεκα μήνες πολέμησε στα χωριά της Πάφου, στο Κτήμα, στη Λευκωσία, στα χωριά Τάλα, Τσάδα, Λυσό, Κινούσα, και πήρε μέρος σε πολλές επιχειρήσεις, όπως ανατινάξεις, ενέδρες, επιθέσεις εναντίον Βρετανών φρουρών, αστυνομικών σταθμών και στρατοπέδων, ενώ συνέχισε την ποιητική του δημιουργία την οποία είχε αρχίσει από τα μαθητικά του χρόνια, γράφοντας περίπου 500 ποιήματα και πολλά πεζά κείμενα. Συνελήφθη το βράδυ της 18ης Δεκεμβρίου 1956, κατά τη διάρκεια μεταφοράς οπλισμού στο δρόμο μεταξύ Λυσού και Σταυρού της Ψώκας κοντά στη Λυσό, στην περιοχή Κόπες, όταν έπεσαν σε ενέδρα αγγλικής στρατιωτικής περιπόλου, η οποία ενεργούσε «βάσει ληφθησών πληροφοριών» και τα άλλα δύο μέλη της ομάδος του ο Βαγγέλης Χριστοφή και ο Γεώργιος Χρίστου, κατόρθωσαν να διαφύγουν.

Σύλληψη / Δίκη / Θανατική καταδίκη

Την ώρα της συλλήψεως του δήλωσε στους Άγγλους, «Είμαι ο Ευαγόρας Παλληκαρίδης και πολεμώ για την πατρίδα μου». Σύμφωνα με το επίσημο ανακοινωθέν των Αγγλικών δυνάμεων κατοχής, η σύλληψη του «..έπραγματοποιήθη εις το σκότος...», ενώ «...Οι τρομοκράται μετεκινούντο προ­φανώς υπό σεληνόφως, εκ των κυριευθέντων δε ειδών κατεδείχθη, ότι ούτοι εύρίσκοντο καθ' όδόν προς τα νέα χειμε­ρινά ενδιαιτήματα των. Οι δύο όνοι τυγχάνουν κα­λής μερίμνης έκ μέρους των δυνά­μεων ασφάλειας...». ^[2]. Μετά τη σύλληψη του οδηγήθηκε στο στρατό­πεδο της Λίμνης κοντά στην πόλη της Χρυσοχοΰς, όπου και κρατήθηκε αρχικά, ενώ έντεκα μέρες αργότερα τον μετέφεραν στο στρατόπεδο «Δασοΰδι», στην είσοδο του χωριού Κτήμα στην περιοχή Πάφου και στις 29 Δεκεμβρίου συναντήθηκε με τα μέλη της οικογένειας του. Κατά τη διάρκεια της κρατήσεως του υποβλήθηκε σε σκληρά βασανιστήρια με αποτέλεσμα την μερική τύφλωσή του και την πρόκληση ανηκέστου βλάβης της σπονδυλικής του στήλης. Κατηγορήθηκε για κατοχή και διακίνηση οπλισμού για τη μεταφορά ενός οπλοπολυβόλου Bren το οποίο βρισκόταν σε συντήρηση μέσα σε γράσο, μη συναρμολογημένο, άρα ούτε και χρησιμοποιήσιμο, καθώς και τριών γεμιστήρων. Μεταφέρθηκε στη Λευκωσία και δικάστηκε στις 25 Φεβρουαρίου 1957 στο «Ειδικό Δικαστήριο» με το Νέο Νόμο Έκτακτης Ανάγκης, που είχε θέσει σε ισχύ ο Χάρτιγκ από τις 22 Νοεμβρίου 1956, και σύμφωνα με τον οποίο, ήταν δυνατό κάποιος να καταδικαστεί σε θάνατο ακόμα και για ελαφρά παραπτώματα.

Η διαδικασία υπήρξε συνοπτική, καθώς ο Ευαγόρας παραδέχθηκε ευθαρσώς το κατηγορητήριο και δήλωσε: «Γνωρίζω ότι θα με κρεμάσετε.. Εκείνο το οποίο έχω να πω είναι τούτο: ό,τι έκαμα το έκαμα ως Έλλην Κύπριος όστις ζητεί την ελευθερία του. Τίποτα άλλο.» Με τη δήλωσή του αυτή δεν άφησε στους συνηγόρους του περιθώρια υπερασπίσεως και ο δικαστής, ανακοινώνοντας την απόφαση του, είπε, «...Ο νόμος προνοεί μόνον μίαν ποινήν:....του θανάτου. Σε καταδικάζω εις θάνατον».

Την επόμενη μέρα της καταδίκης του, οι μαθητές του Γυμνασίου Πάφου απείχαν από τα μαθήματά του σε ένδειξη διαμαρτυρίας και έστειλαν τηλεγράφημα στον Χάρτινγκ, με το οποίο του ζητούσαν να του απονεμηθεί χάρη, ενώ και η Ελληνική κυβέρνηση προσπάθησε να αποτρέψει την εκτέλεσή του. Η Κυπριακή αδελφότητα Αθηνών ζήτησε προσωπική παρέμβαση του βασιλιά Παύλου και η Βουλή των Ελλήνων έστειλε τηλεγραφήματα στην Αγγλική Βουλή των Κοινοτήτων και τα Ηνωμένα Έθνη. Ο Αρχιεπίσκοπος Δωρόθεος, ο Χωρεπίσκοπος Σαλαμίνος Γεννάδιος, ο δήμαρχος Λευκωσίας Δέρδης, 40 Εργατικοί Άγγλοι βουλευτές, συντεχνίες, ο Αρχιεπίσκοπος Νοτίου Αφρικής Νικόδημος, ο Αμερικανός Γερουσιαστής Fulton, αλλά και απλοί πολίτες προσπάθησαν να ματαιώσουν την εκτέλεση του, όμως η Αγγλική κυβέρνηση απέρριψε την απονομή χάριτος.

Μελλοθάνατος

Στη διάρκεια της κρατήσεως του εντυπωσίασε τους πάντες με την εγκαρτέρηση του, την αταλάντευτη πίστη του στο σκοπό για τον οποίο θα έδινε τη ζωή του, για την ηθική ενίσχυση που πρόσφερε στους δικούς του και στους συγκρατούμενούς του, με την δήλωση του: «Όταν πεθάνω, θα πάω στον Θεό και θα τον παρακαλέσω να είμαι ο τελευταίος που απαγχονίζεται». Στις μέρες που μεσολάβησαν μέχρι τον απαγχονισμό του, έγιναν αλλεπάλληλα διαβήματα προς την βασίλισσα της Αγγλίας, ώστε να του δοθεί χάρη, από τον πατέρα του, τη μητέρα του και άλλους επίσημους φορείς της Κύπρου, όμως η απάντηση της ήταν αρνητική. Στις 12 Μαρτίου τον επισκέφθηκαν ο πατέρας του και άλλοι συγγενείς στις κεντρικές φυλακές της Λευκωσίας όπου κρατούνταν και ο Ευαγόρας τους πληροφόρησε ότι σε δύο μέρες θ’ ανέβει στην αγχόνη και συμπλήρωσε, «...Ορκίσθηκα να πεθάνω για την Πατρίδα μου κι ετήρησα τον όρκο μου», ενώ με επιστολή που έστειλε στην αδερφή του Γιωργούλα, ζήτησε να δοθεί το όνομα Ελευθερία, στη μικρή του ξαδερφούλα που δεν πρόλαβε να βαφτίσει, «…Λυπάμαι πολύ, πού δεν πρόφθασα να την βαφτίσω, μα δεν πειράζει. Μπορείς να το κάνεις κι εσύ και σαν μεγαλώσει, φρόντισε συ γι' αυτήν, και ρώτησε την... γιατί έκλαψε, όταν την φίλησα; Τ' όνομα πού θα της δώσεις, θέλω να είναι πεντασύλλαβο και να θυμίζει εκείνην, για την οποίαν ήρθα έως εδώ, εκείνη για την οποία έγραψε ο ποιητής Σολωμός το πιο όμορφο τραγούδι του. ΕΚΕΙΝΗΝ την οποίαν κάθε άνθρωπος επιθυμεί πιο πολύ απ' όλα. Κατάλαβες, αδελφή μου;....». Στον πατέρα του, που τον επισκέφθηκε την παραμονή της εκτελέσεως του είπε, «...Στείλε μία λαμπάδα στον Άη Γιώργη και αύριο στείλε την μητέρα μου να την δω και να μου φέρει και τον σταυρό μου…».

Όσα διαδραματίστηκαν το τελευταίο βράδυ στη φυλακή τα περιγράφει ο ιερέας Παπαντώνης Ερωτοκρίτου στο βιβλίο του με τίτλο «Πώς έζησα το δράμα των Απαγχονισθέντων», όπου κατέγραψε κάποιες από τις αναμνήσεις του,, «.......Ήτο τόση ή βία του, ώστε νά διάταξη τήν έκτέλεσίν του προ τού μεσονυκτίου, ένώ δλους τούς προηγουμένους τούς έξετέλεσαν κατά τάς πρώτας πρωϊνάς ώρας, διότι ήθελε νά προλάβη μή τυχόν και ήρχετο χάρις άπό τήν Βασίλισσαν, διότι δλοι αυτό έπεριμένα μεν. Λέγεται δτι εδόθη ή χάρις, ήτο δμως άργά, αν πράγματι εδόθη. Τό απόγευμα τής 13ης Μαρτίου ό διοργανωτής τών εκτελέσεων κ. Λκκερ μέ ενημέρωσε περί τής εκτελέσεως τού Παλληκαρίδη και ότι έπρεπε ώς συνήθως νά παραμείνω στάς Φύλακας. Έζήτησα νά μείνω στο σπίτι μου και νά μεταφερθώ εις τάς Φύλακας ολίγον προ τής εκτελέσεως και έδέχθησαν μέ τήν ύπόσχεσιν δτι πράγματι θά εύρισκόμην στο σπίτι, γιατί όπως αντελήφθην ένόμιζαν πώς θά τούς γελούσα. Έκανονίσαμεν ή ώρα 10 μ.μ. νά ρθούν νά μέ πάρουν, δπως και έγινε. Μόλις έφθασα στάς Φύλακας, ώδηγήθην πλησίον τού Παλληκαρίδη διά νά τού μεταδώσω τήν Θείαν Κοινωνίαν. Τον βρήκα απολύτως ήρεμον χωρίς την παραμικράν έκδήλωσιν ταραχής ή λιποψυχίας. Τά λόγια του εις τήν συνομιλίαν μας ήσαν κοφτά και μετρημένα. Έκάθητο εις τό κρεββάτι του, πού έψαυε σχεδόν τό δάπεδον τοϋ κελλιού, και έγώ λίγον υψηλότερα σ” ένα σκαμνί. Τον είχαν στο κελλί τοϋ Ανδρέα Δημητρίου, και στο άλλο τοϋ Καραολή είχαν τον Μάίμάρη, πού τον κατεδίκασαν γιά φόνο. Δύο είναι τά κελλιά τών μελλοθανάτων πλησίον τής άγχύνης, και γι” αυτό τούς δύο πρώτους τούς είχαν σ” αυτά τά κελλιά. πού είναι πολύ πληκτικά, όπως και τώρα τούς δύο αυτούς, μέ τήν διαφοράν ότι τώρα μύνον ό ένας μέ ενδιέφερε εθνικά. Όταν συνελήφθη μέσα στο δάσος μέ ένα όπλο, πού δέν μπορούσε νά χρησιμοποιηθή. ήτο νύχτα, και οί σύντροφοι του έτρεξαν και έφυγαν, και δέν συνελήφθησαν. Αυτός όμως δέν έτρεξε να φύγη. και περίεργος γι' αυτό τοϋ υποβάλλω τήν έρώτησιν.

– Γιατί δέν έτρεξες νά φύγης και σύ όπως έκαμαν οί άλλοι;

Έσήκωσε τό πρόσωπον του και μέ είδε στά μάτια, γιατί ήτο σκυφτός, και μέ έλαφρόν μειδίαμα μού λέγει.

-Τούς επήρα γιά δειλούς, όταν τους ειδα νά τρέχουν.

Επικρατεί σιωπή. και πάλιν ερωτώ.

-Έχεις τίποτε νά μού πής, παιδί μου;

– Μετανοιώνω γιά κείνο πού έκαμα και άν ζούσα δέν θά το ξανάκαμνα.

Δέν εννοούσε τό ότι έλαβε μέρος στον αγώνα άλλά άλλο πράγμα, τής ψυχής. Του υπέδειξα, άν ήθελε νά αφήσει τον σταυρόν του νά τον έχωμεν ώς ένθύμιον, άλλά μοϋ λέγει:

Όχι. πάτερ, θέλω νά τον πάρω μαζί μου.....».

Το τέλος του

Στην επιστολή που παρέδωσε στους γονείς του σημείωσε, «...Θ’ ακολουθήσω με θάρρος τη μοίρα μου. Ίσως αυτό να ναι το τελευταίο μου γράμμα. Μα πάλι δεν πειράζει. Δεν λυπάμαι για τίποτα. Ας χάσω το κάθε τι. Μια φορά κανείς πεθαίνει. Θα βαδίσω χαρούμενος στην τελευταία μου κατοικία. Τι σήμερα τι αύριο; Όλοι πεθαίνουν μια μέρα. Είναι καλό πράγμα να πεθαίνει κανείς για την Ελλάδα. Ώρα 7:30. Η πιο όμορφη μέρα της ζωής μου. Η πιο όμορφη ώρα. Μη ρωτάτε γιατί...».

Λίγο πριν την δολοφονία του, έγραψε το τελευταίο του ποίημα, αφιερωμένο στη μητέρα του,

«Όλη η φύσις κοιμάται

την ναρκώνει το κρύο

κι εγώ φεύγω λαλώντας

το στερνό μου αντίο.

Και τη μάνα φιλώντας

Την κοιτάζω και κλαίω.

«μάνα μην κλαις» της λέω

«μάνα μην κλαις» και κλαίω».

Βαδίζοντας την τελευταία διαδρομή από το κελί του στην αγχόνη, τα μεσάνυχτα της 13ης Μαρτίου 1957 και πριν την εκτέλεση του τραγούδησε τον Ελληνικό εθνικό Ύμνο, ενώ είκοσι λεπτά μετά τα μεσάνυχτα, στις 14 Μαρτίου άνοιξε η καταπακτή της αγχόνης και πέρασε στην αιωνιότητα. Ήταν ο νεότερος από όσους απαγχονίστηκαν αλλά και ο τελευταίος που ανέβηκε στο ικρίωμα της αγχόνης. Ο μεγάλος αδελφός του, ο Λευτέρης, μόλις έμαθε το ηρωικό του τέλος, τηλεγράφησε από το Kimberley της Νοτίου Αφρικής στον πατέρα του, «...Όλοι μας είμεθα βαθύτατα συγκινημένοι, άλλα πολύ υπερήφανοι για τον ήρωα μας. Ζήτω η ΕΟΚΑ. Με αγάπην Λευτέρης..». H αγχόνη με την οποία απαγχονίστηκε βρίσκεται στα «Φυλακισμένα μνήματα».

Η εκτέλεση του προκάλεσε την παγκόσμια κατακραυγή και κινητοποίηση κατά των Άγγλων αποικιοκρατών, που απέτρεψε τον απαγχονισμό 26 άλλων αγωνιστών που είχαν καταδικαστεί σε θάνατο, πράξη που αποτέλεσε την ύστερη προσφορά στους συναγωνιστές του. Σύμφωνα με τη διήγηση του παπά Αντώνη, του ιερέα των φυλακών, ο οποίος τον εξομολόγησε και τον μετάλαβε, «..Την 1 μ. μεσονύκτιον εκλήθην να τελέσω την κηδείαν του απαγχονισθέντος Παλληκαρίδη. Το φέρετρον ετοποθετήθη εις τον διάδρομον των κελλίων όπου έτέλεσα την κηδείαν αφού προοεκόμισα τα απαραίτητα ιερά σκεύη....Μετά την ανάγνωσιν της νεκρώσιμου ακολουθίας ήνοιξα το φέρετρον και εφίλησα τον νεκρόν εις το πρόσω­πον. Έφαίνετο ήρεμος, καμμία δε νευρική σύσπασις δεν είχε διαταράξει την γαλήνην του νηφαλίου προσώπου του.....Έχυσα εν τέλει έλαιον εις τον νεκρόν, έρριψα επ' αυ­τού ολίγον χώμα —συμβολική ταφή— υπεκλίθην και απήλ­θον».

Ο ραδιοφωνικός σταθμός Λευκωσίας μετέδωσε ποίημα, του Φώτη Βαρέλη,

«Εψές πουρνό μεσάνυχτα στης φυλακής τη μάντρα

μες στης κρεμάλας τη θελιά σπαρτάραγε ο Βαγόρας.

Σπαρτάρησε, ξεψύχησε, δεν τ’ άκουσε κανένας.

Η μάνα του ήταν μακριά, ο κύρης του δεμένος,

οι νιοί συμμαθητάδες του μαύρο όνειρο δεν είδαν,

η νια που τον ορμήνευε δεν είχε νυχτοπούλι.

Εψές πουρνό μεσάνυχτα θάψαν τον Ευαγόρα.

Σήμερα Σάββατο ταχιά όλη η ζωή σαν πρώτα.

Ετούτος πάει στο μαγαζί, εκείνος πάει στον κάμπο,

ψηλώνει ο χτίστης εκκλησιά, πανί απλώνει ο ναύτης,

και στο σκολειόν ο μαθητής συλλογισμένος πάει.

Χτυπά κουδούνι, μπαίνουνε στην τάξη του ο καθένας.

Μπαίνει κι η πρώτη η άταχτη κι η τρίτη που διαβάζει,

μπαίνει κι η πέμπτη αμίλητη, η τάξη του Ευαγόρα.

- Παρόντες όλοι;

- Κύριε, ο Ευαγόρας λείπει.

- Παρόντες, λέει ο δάσκαλος. Και με φωνή που τρέμει:

- Σήκω, Ευαγόρα, να μας πεις ελληνική ιστορία.

Ο δίπλα, ο πίσω, ο μπροστά, βουβοί και δακρυσμένοι,

αναρωτιούνται στην αρχή, ώσπου η σιωπή τους κάμνει

να πέσουν μ’ αναφιλητά ετούτοι κι όλη η τάξη.

- Παλληκαρίδη, άριστα, Βαγόρα, πάντα πρώτος, στους πρώτους πρώτος, άγγελε πατρίδας δοξασμένης,

συ μέχρι χθες της μάνας σου ελπίδα κι αποκούμπι,

και του σχολειού μας σήμερα Δευτέρα Παρουσία.

Τα ‘πε κι απλώθηκε σιωπή πα’ στα κλαμένα νιάτα,

που μπρούμυτα γεμίζανε της τάξης τα θρανία,

έξω απ’ εκείνο τ’ αδειανό, παντοτινά γεμάτο.»

Συγγραφικό έργο

Έγραφε ποιήματα από νεαρή ηλικία και ήδη στα δεκατέσσερα χρόνια του θεωρούνταν ποιητής. Η πατριωτική και ποιητική του πορεία και ο άσβεστος πόθος του για ελευθερία αποτυπώνονται στους στίχους,

«Μπορεί σε κάποια μάχη

γραμμένο η μοίρα να ’χει

να μη νικήσουμε.

Μα πάμε με καμάρι

Και λέμε «όποιον πάρει»

Και θα νικήσουμε.»

Αντιμετώπισε το θάνατο με ηρωικά στωική διάθεση, ως τον προθάλαμο για το πέρασμα στην αθανασία, κι έγραψε

«Των αθανάτων το κρασί

Το ‘βρετε σεις και πίνετε.

Ζωή για σας ο θάνατος

Κι αθάνατοι θα μείνετε».

Με τη θυσία του μετατράπηκε σε σύμβολο αντιστάσεως της Κυπριακής και γενικότερα της Ελληνικής νεολαίας, ενώ το ποιητικό του έργο συγκινεί και εμπνέει ως τις μέρες μας, καθώς αποτελεί σπάνιο κράμα Αρετής, Ποίησης και Ηρωισμού. Στίχοι ποιημάτων του μελοποιήθηκαν από τον Ελληνοκύπριο συνθέτη Μάριο Τόκα. Έχουν κυκλοφορήσει δύο βιβλία με τίτλο

• «Αν θες να μάθεις νέα μου»,

που περιέχει τις επιστολές που αντάλλαξε με τη συμμαθήτρια και καλή του φίλη Λύα Χατζηαδάμου, από τον Μάρτιο του 1955 όταν εκείνη εγκαταστάθηκε με τους γονείς της στην Αφρική, έως τον Μάρτιο του 1957, και

• «Κόκκινο τετράδιο»,

που περιλαμβάνει ποιήματα και γράμματα που βρέθηκαν γραμμένα στα περιθώρια των μαθητικών τετραδίων του, στα αντάρτικα λημέρια, αλλά και μέσα στα κελιά των μελλοθανάτων. Τα περισσότερα από τα ποιήματα διασώθηκαν χάρις στην επιμέλεια του τομεάρχη του Σάββα Παπαευσταθίου ^[3].

Αντικείμενα μνήμης

Στις 12 Μαΐου 2015, καταχωρήθηκε δημοσίευμα στη βρετανική εφημερίδα «Daily Mail», ότι δημοπρατήθηκαν αντικείμενα του Harry Allen, ο οποίος ήταν ο δήμιος των απαγχονισθέντων ηρώων της Κύπρου. Ελληνοκύπριοι που κατοικούν στην Αγγλία επικοινώνησαν με τον Οίκο Δημοπρασίας για να τα αγοράσουν, ωστόσο τα αντικείμενα είχαν πωληθεί σε Βρετανό, ο οποίος ύστερα από επικοινωνία μαζί τους, δέχθηκε να τους τα μεταπωλήσει αντί 1.100 στερλινών. Στα αντικείμενα, που αποτελούν τεκμήρια και πειστήρια της αποικιοκρατικής θηριωδίας, περιλαμβάνεται ένας κατάλογος τριών σελίδων με λεπτομερή στοιχεία των εννέα απαγχονισθέντων της ΕΟΚΑ, όπως ημερομηνία γεννήσεως, ημερομηνία απαγχονισμού και πόσα δευτερόλεπτα πέρασαν μέχρι να αφήσει την τελευταία του πνοή ο καθένας, ένα ρόπαλο, προσωπικές φωτογραφίες του δημίου, ένα παραδοσιακό νεροκόλοκο με σκαλισμένη την επιγραφή «Εσκαλίσθη εις τας Κεντρικάς Φυλακάς στις 12 Σεπτεμβρίου του 1958», ένα ρολόι «Ωμέγα», δύο επάργυρα ποτήρια, με επιγραφές αφιερώματα προς τον Harry Allen από φίλους του, καθώς και δύο βιβλία για τη ζωή του, το ένα με τίτλο «Ο τελευταίος δήμιος της Βρετανίας» που εξέδωσε το Μουσείο των Φυλακών. Στο άλμπουμ με τις φωτογραφίες και τα στοιχεία των απαγχονισθέντων υπάρχει μια έγχρωμη σελίδα με τον κατάλογο τους, πλαισιωμένη με φωτογραφίες τους και μια γνωστή δήλωση από τον καθένα.

Τα αντικείμενα παραδόθηκαν στον Πρόεδρο της Κυπριακής Βουλής Γιαννάκη Ομήρου από αντιπροσωπεία αποδήμων Κυπρίων της Μεγάλης Βρετανίας, με επικεφαλής τη Φανούλα Αργυρού. Σύμφωνα με την ανακοίνωση που εκδόθηκε, τα τεκμήρια δόθηκαν στο Μουσείο Αγώνος, «…για να εκτίθενται ως αιώνιο όνειδος της απεχθούς διαγωγής των αποικιοκρατών και για να αποτελούν διαχρονικό, αποκρουστικό δείγμα των μεθόδων της καταπίεσης, της ανελευθερίας και του ολοκληρωτισμού….». Στο διάστημα από τις 10 Αυγούστου 1955 μέχρι τις 23 Ιουλίου 1957 είχαν ανασταλεί όλες οι εκτελέσεις στη Βρετανία.

Στο βιβλίο «Ο τελευταίος δήμιος της Βρετανίας» δημοσιεύεται μια επιστολή του Υπουργείου Αποικιών της 31ης Δεκεμβρίου 1957 με την οποία καλείτο ο Harry Allen να αναλάβει καθήκοντα εκτελεστή στην Κύπρο, όμως ως την ημερομηνία αυτή είχαν εκτελεστεί όλοι οι απαγχονισμοί στην Κύπρο. Η επιστολή του Υπουργού Αποικιών φέρει σκόπιμα προχωρημένη ημερομηνία για να καλυφθεί ο Harry Allen και για να μη μπορούν να εγείρουν κατηγορίες δικηγόροι και συγγενείς των απαγχονισθέντων εναντίον της Αγγλικής Κυβερνήσεως και της Αγγλικής διοικήσεως στην Κύπρο, καθώς στην Βρετανία δεν πραγματοποιούνταν εκτελέσεις. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του βρετανικού μουσείου φυλακών, ο Harry Allen πραγματοποίησε 29 εκτελέσεις, μεταξύ τους δεν περιλαμβάνονται οι 9 ήρωες της ΕΟΚΑ, και βοήθησε σε άλλες 53.

Παραπομπές

1. Άλμα πάνω↑ Άγνωστες πτυχές της ζωής του Ευαγόρα Εφημερίδα «Η Σημερινή», Σάββατο 24 Μαΐου 2014
2. Άλμα πάνω↑ [«O ήρωας και o ποιητής Ευαγόρας Παλληκαρίδης», Γεώργιος Χατζηκωστής, εκδόσεις «Ρένος Αγρότης», Λευκωσία, Αθήνα 1965, σελίδα 67]
3. Άλμα πάνω↑ Άγνωστες πτυχές της ζωής του Ευαγόρα Εφημερίδα «Η Σημερινή», Σάββατο 24 Μαΐου 2014

ΜΕΤΑΠΑΙΔΕΙΑ