ΟΙ ΜΑΧΕΣ ΚΑΙ Ο ΒΟΜΒΑΡΔΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΤΗΛΛΥΡΙΑΣ ΤΟ 1964, ΑΠΟ ΤΙΣ ΣΕΛΙΔΕΣ ΤΗΣ ''ΧΑΡΑΥΓΗΣ''

Διαβάστε τι έγραφε  η «Χαραυγή» για τις συμπλοκές και τον αεροπορικό βομβαρδισμό της Τηλλυρίας με ναπάλμ το 1964

ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ μπορεί να την κόβει και να την ράβει ο καθένας στα (εκάστοτε) μέτρα του. - Τις εφημερίδες, όμως, και τα όσα αποτύπωσαν, πώς θα εξαφανίσει; - Ιδού η «Χαραυγή» του ΑΚΕΛ και οι τίτλοι της, για την ηρωική ελληνική αντίσταση στις μάχες της Τηλλυρίας, Αύγουστο 1964. - Όπου, στον Λωρόβουνο,θυσιάστηκε, μαχόμενος καταδρομέας της 31ΜΚ και ο Ακελιστής ήρωας Μιχαλάκης Κουσουλίδης. «Χ» 7/8/64: Σφοδρότατες μάχες στη Μανσούρα, ύστερα από τις συνεχιζόμενες προκλήσεις των στασιαστών. Οι δυνάμεις ασφαλείας κατέλαβαν αρκετές θέσεις στασιαστών. Τέσσερις εθνοφρουροί φονεύθηκαν και ένας ετραυματίσθη.
«Χ» 8/8/64:
Απειλή επέμβασης. Αμερικανοί και Τούρκοι προσπαθούν να εκβιάσουν την κυβέρνηση. 4 τουρκικά αεροπλάνα επολυβόλησαν χθες το βράδυ ιταλικό πλοίο στη Λίμνη.
«Χ» 9/8/64: Μας βομβάρδισαν! Οι γκάγκστερς της Άγκυρας με αμερικανικά αεροπλάνα. Επί τρεις ώρες 30 αεροπλάνα σφυροκοπούσαν με ροκέττες τον άμαχο πληθυσμό, μεταξύ Ξερού και Π. Χρυσοχούς. Δεκάδες νεκροί και εκατοντάδες πληγωμένοι. Ανάμεσά τους παιδιά, γυναίκες και γέροντες. Τα αντιαεροπορικά μας κατέρριψαν ένα τουρκικό. Συνεκλήθη την αυγή το Σ.Α. του ΟΗΕ. Το Π.Γ. του ΑΚΕΛ διακηρύττει: «Ένωση Ναι – ΝΑΤΟ Όχι». Οι ήρωές μας απηλευθέρωσαν την Τηλλυρία. Εζ. Παπαϊωάννου: «Ορκιζόμαστε να παλαίψουμε με ό,τι έχουμε και δεν έχουμε για να μην περάσουν οι βάρβαροι επιδρομείς». Ελεύθερη η ηρωική Τηλλυρία, ύστερα από ακάθεκτη προέλαση των δυνάμεων του κράτους. Οι στασιαστές περιορίσθηκαν στα Κόκκινα αφού υπέστησαν βαρύτατες απώλειες. Περιγραφή των μαχών από τον συντάκτη μας κ. Π. Πασχάλη. Ο κ. Γ. Παπανδρέου αξιοί άμεση κατάπαυση των εχθροπραξιών, με μήνυμά του προς τον Μακάριο. Ο Μακάριος διακηρύσσει: «Ο κυπριακός ελληνισμός δεν θα καμφθή από τας επιδρομάς της Αγκύρας, θα αγωνισθεί μέχρι θανάτου δια την ελευθερίαν και την ακεραιότητα της πατρίδας του». Ώρα 3η πρωινή: Συνήλθε την αυγή το Σ. Ασφαλείας. Ο Σοβιετικός αντιπρόσωπος υπεραμύνεται της Κύπρου. Ώρα 4η πρωινή: Η κυπριακή κυβέρνηση ζήτησε ψες τη σοβιετική βοήθεια για απόκρουση της τουρκικής επιδρομής.
«Χ» 11/8/64: Η εικόνα της φρίκης. Έργο του ΝΑΤΟ και των γκάγκστερς της Άγκυρας. Ο θάνατος βασιλεύει παντού. Καμένα χωριά. Εκατοντάδες απηνθρακωμένοι, παραμορφωμένοι και ακρωτηριασμένοι άνθρωποι. Ηφαίστειο οργής και αγανάκτησης ο λαός. Αλύγιστοι οι γενναίοι μας. Του απεσταλμένου μας στην περιοχή Α. Καννάουρου. Ο Γ.Γρ. του ΑΚΕΛ κατηγόρησε τους «κτηνάνθρωπους της Άγκυρας ανδρείκελα των Αγγλοαμερικανών ιμπεριαλιστών, που με τους κτηνώδεις απάνθρωπους βομβαρδισμούς εναντίον του άμαχου κυπριακού πληθυσμού, νομίζουν ότι θα κατορθώσουν να γονατίσουν τον λαό μας και να του επιβάλουν τις θελήσεις τους». Η αντίδραση του Χρουστσιώφ στο μήνυμα Μακαρίου, εκάλεσε την Τουρκία να τερματίσει την επιδρομή κατά της Κύπρου. Επί του πιεστηρίου: Βεβαία η παροχή σοβιετικής στρατιωτικής βοήθειας στην Κύπρο. Του ανταποκριτή μας στη Μόσχα κ. Κυρ. Τσιούπρα.
«Χ» 19/8/64: Τουρκική απόβαση είχε σχεδιαστεί για τις 13 Αυγούστου στη Μανσούρα. Κατασχεθέντα έγγραφα από την περιοχή των επιχειρήσεων αποκαλύπτουν. Επρόλαβε δυσμενέστερη κατάσταση η διάλυση του τουρκικού προγεφυρώματος. Εξέπληξε ο οπλισμός και η οχύρωση των τρομοκρατών. Άφθαστος ο ηρωισμός των εθνοφρουρών μας. Δηλώσεις του Στρατηγού Γεώργιου Γρίβα - Διγενή. Χθεσινή σύσκεψη Μακαρίου, Τιμάγια και Γκάλο Πλάζα.
ΛΑΖΑΡΟΣ Α. ΜΑΥΡΟΣ

ΙΝΦΟΓΝΩΜΩΝ
ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ

Ο ΙΩΝ ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ ΚΑΙ Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΡΟΜΑΝΤΙΣΜΟΣ (Α' ΜΕΡΟΣ)

Του Σταμάτη Μαμούτου, υποψήφιου διδάκτορος Πολιτικής Θεωρίας
 
Θα ήθελα, καταρχάς, να ευχαριστήσω όλους τους φίλους που βρίσκονται στο αμφιθέατρο για να παρακολουθήσουν την σημερινή εκδήλωση. Μολονότι οι καιρικές συνθήκες δεν είναι οι καλύτερες δυνατές, αισθάνομαι ιδιαίτερη τιμή, ως ομιλητής, βλέποντας τον χώρο που μας φιλοξενεί να είναι κατάμεστος.
Επίσης θα ήθελα να ευχαριστήσω ιδιαιτέρως και τους φίλους από τον κύκλο της «Φοιτητικής Λέσχης Φανταστικής Λογοτεχνίας», που δίνουν σήμερα το παρόν. Όπως, εξάλλου, κάνουν και τα τελευταία δέκα χρόνια αδιαλείπτως, υπηρετώντας τον ελληνικό πολιτισμό στα ιδρύματα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.
Τέλος, οφείλω να αναφερθώ και σε έναν από τους σημαντικότερους ψηφιακούς καλλιτέχνες της νέας γενιάς, που μας τιμά σήμερα με την παρουσία του. Μιλώ για τον Κώστα Νικέλλη.

Περνώντας στο θέμα της ομιλίας μου, θα ξεκινήσω με μια διαπίστωση, η οποία εξάγεται από όσα έχει αναφέρει μέχρι στιγμής για τον Ίωνα Δραγούμη ο προηγούμενος ομιλητής, δηλαδή ο καλός μου φίλος Νίκος Καρράς. Περίπου εκατό χρόνια μετά την δολοφονία του διαπιστώνουμε σήμερα ότι ο Δραγούμης, από την μια παραμένει επίκαιρος κι από την άλλη εξακολουθεί να αποτελεί έναν στοχαστή, που η ερμηνεία της σκέψης του παρουσιάζει δυσκολίες. Αν πραγματοποιήσουμε μια σύντομη έρευνα στην σχετική ακαδημαϊκή βιβλιογραφία των τελευταίων χρόνων, θα διαπιστώσουμε ότι οι ερευνητές καταλήγουν, αρκετές φορές, σε εντελώς διαφορετικά συμπεράσματα, σχετικά με το ποιος ήταν τελικά ο ιδεολογικός προσανατολισμός της πολιτικής σκέψης του Ίωνα Δραγούμη.
Προσωπικά, δεν μπορώ ακόμη να καταθέσω κάποια τελικά συμπεράσματα. Και τούτο γιατί η διδακτορική μου διατριβή, στο επίκεντρο της οποίας βρίσκεται ο Ίων Δραγούμης, δεν έχει ολοκληρωθεί. Εντούτοις, είμαι σε θέση να αναφερθώ στον τρόπο με τον οποίο ξεκινά η δική μου τοποθέτηση στην όλη συζήτηση. Μια τοποθέτηση που βασίζεται στην διαπίστωση ότι τόσο οι κοινωνικοί επιστήμονες όσο και οι αναγνώστες, θα αντιμετωπίσουν δυσκολίες στην προσπάθειά τους να κατανοήσουν την πολιτική σκέψη στοχαστών οι οποίοι εκφράζουν παραδοσιοκρατικές ιδέες, όπως ο Δραγούμης, αν δεν έχουν σχηματίσει προηγουμένως μια ικανοποιητική εικόνα του ιστορικού φαινομένου, που στην ιστορία των ιδεών αποκαλείται Ρομαντισμός.

Στα πλαίσια της σημερινής μου ομιλίας δεν είναι, ασφαλώς, εφικτό να αναφερθώ εκτενώς στο φαινόμενο του Ρομαντισμού. Θα κάνω, ωστόσο, μια συνοπτική περιγραφή και θα σταθώ στην ελληνική εκδοχή του Ρομαντισμού. Γιατί είναι αυτή που συνδέεται με την πολιτική σκέψη του Δραγούμη. Στην συνέχεια θα αποσπάσω δυο από τα γνωρίσματα του ελληνικού Ρομαντισμού και θα τα χρησιμοποιήσω ως παραδείγματα, προκειμένου να συζητήσουμε μαζί, το πώς συνδέονται με την σκέψη του Δραγούμη.
Πριν αναφερθώ στον ελληνικό Ρομαντισμό, θα επιχειρήσω να περιγράψω τους ιδεολογικούς συσχετισμούς που υπήρχαν στην Ελλάδα κατά τις αρχές του 19ου αιώνα, για να έχουμε μια όσο το δυνατόν καλύτερη εικόνα του όλου πλαισίου που μας απασχολεί. Θα πρέπει, λοιπόν, να ξεκινήσουμε την διερεύνηση της σχέσης των ιδεών του Δραγούμη με τις αρχές του ελληνικού Ρομαντισμού, λαμβάνοντας καταρχάς υπόψη ότι στην Ελλάδα, μέχρι την δεκαετία του 1840, τα αντίπαλα ιδεολογικά ρεύματα ήταν δύο. Από την μια ήταν οι Διαφωτιστές και από την άλλη οι λόγιοι με τις εκκλησιαστικές καταβολές.
Συνοψίζοντας τις θέσεις των Διαφωτιστών θα μπορούσα να καταλήξω στο εξής συμπέρασμα. Οι Διαφωτιστές, στο πεδίο της φιλοσοφικής τους σκέψης, υιοθέτησαν τις αρχές του δυτικού ορθολογισμού. Πολιτικά συνδέθηκαν με τον φιλελευθερισμό. Ενώ στο πλαίσιο της γεωπολιτικής τους οπτικής αντιλήφθηκαν την Ελλάδα ως αναπόσπαστο μέρος της δυτικής Ευρώπης. Από την άλλη μεριά, οι λόγιοι της εκκλησίας είχαν θεολογικές αναφορές και πολιτικά παρέμεναν προσηλωμένοι στο status μιας φαναριώτικης αντίληψης των πραγμάτων. Επίσης, σε ό,τι είχε να κάνει με ζητήματα γεωπολιτικής και κουλτούρας, αντιλαμβάνονταν την Ελλάδα ως κομμάτι του πολιτισμού της Ανατολικής Ευρώπης –ενδεχομένως και της Εγγύς Ανατολής, σε ορισμένες περιπτώσεις.

Και οι δυο αυτοί ιδεολογικοί πόλοι απέρριπταν από μια ιστορική περίοδο της ελληνικής ιστορίας. Οι Διαφωτιστές εμπνέονταν από την κλασική αρχαιότητα, αλλά απέρριπταν τόσο την αρχαία μακεδονική εποχή όσο και την ιστορική περίοδο του βυζαντινού μεσαίωνα, με την δικαιολογία ότι αποτελούσαν βάρβαρες αντιδημοκρατικές εποχές. Αντίθετα, οι λόγιοι της εκκλησίας εστίαζαν στον χριστιανικό μεσαίωνα αλλά απέρριπταν την ελληνική αρχαιότητα, με την δικαιολογία ότι αποτελούσε μια περίοδο ειδωλολατρικών πολιτιστικών εθίμων.
Η αντιπαράθεση των δυο ιδεολογικών πόλων ήταν πολύ έντονη, τόσο πριν την επανάσταση του 1821, όσο και μετά απ’ αυτήν. Η σύγκρουση καταλάγιασε όταν αναδύθηκε ο τρίτος ιδεολογικός πόλος στην Ελλάδα του 19ου αιώνα. Ήταν ο ιδεολογικός πόλος που κατάφερε να επικρατήσει στον ελληνικό πνευματικό κόσμο, όντας ενάντιος και στους δυο προηγούμενους. Ο τρίτος ιδεολογικός πόλος ήταν εκείνος του Ρομαντισμού.
Αν θα έπρεπε να παραθέσω μια ευσύνοπτη περιγραφή του Ρομαντισμού, θα έλεγα πως ήταν μια ευρεία κοσμοθέαση, Ένας τρόπος να βλέπει κανείς τον κόσμο. Το φιλοσοφικό του υπόβαθρο ήταν ιδεαλιστικό. Είχε νεοπλατωνικές καταβολές και συνδεόταν τόσο με την αρχαιοελληνική σκέψη όσο και με την χριστιανική. Ο Ρομαντισμός έδινε έμφαση στην νοητική αξία της φαντασίας και στηλίτευε τον εργαλειακό ορθολογισμό του Διαφωτισμού. Απέρριπτε τον υλιστικό φιλελευθερισμό και τον ατομικιστικό ωφελιμισμό κι εστίαζε στην αξία των εθνικών ταυτοτήτων και των παραδόσεων.

Στην Ελλάδα, όπως εξάλλου και στην υπόλοιπη Ευρώπη, ο Ρομαντισμός διέθετε πολιτικές, εικαστικές και λογοτεχνικές εκφράσεις. Σε γενικές γραμμές, η εποχή της ανάδυσης του Ρομαντισμού, ως κινήματος στην δυτική Ευρώπη, ήταν η ιστορική περίοδος που ξεκίνησε από τα μισά του 18ου αιώνα για να ολοκληρωθεί στα μισά του 19ου. Ωστόσο, στην Ελλάδα, μολονότι ρομαντικές εκφράσεις υπήρχαν ακόμη και πριν την επανάσταση του 1821, η ιστορική περίοδος στην οποία ο Ρομαντισμός κυριάρχησε στα πολιτισμικά δρώμενα ήταν από την δεκαετία του 1850 μέχρι τις αρχές εκείνης του 1880.
Από το 1880 κι έπειτα ο Ρομαντισμός υποχώρησε ως τάση της ελληνικής λογοτεχνίας κι άρχισαν να αποδυναμώνονται τα πολιτικά του αιτήματα. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι εξαφανίστηκε. Οι σπουδαίοι Έλληνες ρομαντικοί ζωγράφοι συνέχισαν να είναι στο επίκεντρο. Ενώ και οι ρομαντικές πολιτικές ιδέες δεν έπαψαν να συγκινούν τμήματα του ελληνικού πληθυσμού και ανθρώπους του πνεύματος. Συμπερασματικά, μετά την δεκαετία του 1880 μπορεί, όντως, να υποχώρησε ο Ρομαντισμός στην Ελλάδα. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει πως έπαψαν να υπάρχουν μεμονωμένοι Έλληνες Ρομαντικοί.
Προσπαθώντας να συμπεράνω ποια ήταν η παρακαταθήκη του ελληνικού Ρομαντισμού, έχω καταλήξει στα εξής πεδία.

-Πρώτα απ’ όλα θα σταθώ στην ενσωμάτωση της Μακεδονίας και του Βυζαντίου στην ενότητα της ελληνικής ιστορικής αντίληψης. Πριν την επικράτηση του Ρομαντισμού, αρκετοί Έλληνες λόγιοι, με πρώτο όλων τον Αδαμάντιο Κοραή, επηρεασμένοι από μια δυτική ανάγνωση της αρχαίας ελληνικής ιστορίας, θεωρούσαν ότι ο Φίλιππος, ο Μέγας Αλέξανδρος και εν γένει οι αρχαίοι Μακεδόνες δεν ήταν Έλληνες. Με το σκεπτικό ότι δεν ακολουθούσαν την ροπή της κλασικής ελληνικής πολιτικής τάσης προς τον εκδημοκρατισμό, αλλά υιοθετούσαν αρχαϊκά μοναρχικά μοντέλα διοίκησης και πολιτειακής οργάνωσης, στα μάτια των φιλελεύθερων Διαφωτιστών οι Μακεδόνες φάνταζαν ως ένα βάρβαρο φύλο. Ακόμη πιο αρνητική ήταν η στάση του Κοραή και των υπόλοιπων Ελλήνων Διαφωτιστών προς τον βυζαντινό μεσαίωνα, τον οποίο θεωρούσαν ως μια εποχή πνευματικού σκότους που δεν είχε τίποτε το ελληνικό. Αυτή η προσέγγιση ήταν βολική και για τις μεγάλες δυνάμεις της εποχής. Στην ουσία, τις απάλλασσε από μια σειρά γεωπολιτικών προβληματισμών, εφόσον το μόνο που είχαν να προωθήσουν στον ελλαδικό χώρο ήταν μια εκσυγχρονιστική λογική, προκειμένου να εγκαθιδρυθούν στο αρτισύστατο ελληνικό βασίλειο οι δυτικοί πολιτικοί θεσμοί.
Ο Ρομαντισμός ανέτρεψε αυτή την αντίληψη. Μέσα από τις έρευνες του Κωνσταντίνου Παπαρρηγόπουλου, του Σπυρίδωνα Ζαμπέλιου και άλλων στοχαστών, αποδείχθηκε η ελληνικότητα της Μακεδονίας. Επιπλέον, καταδείχτηκε και ο ελληνικός χαρακτήρας σημαντικών περιόδων του βυζαντινού μεσαίωνα. Η μετατόπιση των Ελλήνων λογίων από τον φιλελεύθερο Διαφωτισμό στον ρομαντικό εθνικισμό ήταν γεγονός. Κι αυτό σηματοδοτούσε πολλές ακόμη διαφοροποιήσεις.

Η σημαντικότερη διαφοροποίηση έχει να κάνει με τον σχηματισμό της νεοελληνικής συνείδησης. Μετά την επικράτηση του Ρομαντισμού στο ελληνικό πνευματικό στερέωμα και μέχρι σήμερα, η συνείδηση του μέσου νέου Έλληνα για την εθνική του υπόσταση βασίζεται στην αντίληψη ότι το ελληνικό έθνος είναι διαχρονικά υπαρκτό και αναλλοίωτο, από την αρχαιότητα στον Μεσαίωνα κι από εκεί στα νεότερα χρόνια.

ΑΒΑΛΟΝ
ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ

Η ΜΥΘΟΠΛΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΚΚΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΙΝΑ ΤΗΣ ΚΑΤΟΧΗΣ!

Του Ιωάννη Μπουγά

Πηγές : 
1.ΑΘΩΩΝ ΑΙΜΑ, «Ελεύθερος Μωριάς» 1943-44», Τόμος Α’, σελ. 63-68
2.(ΜΙΑ ΑΛΥΣΙΔΑ ΜΝΗΜΕΣ», Γιάννης Πριόβολος, Ἀλφειός, σελ. 165).
3.( ΠΕΑΝ, ἀρ. Φύλλου 30, 5.12.1943)
4.(Μαρτυρίες ἄνευ πάθους μιᾶς δεκαετίας 1940-᾽49», Δ. Σιγαλός, σελ. 68). 
5.(ΜΑΤΩΜΕΝΕΣ ΜΝΗΜΕΣ 1940-᾽45», Ἰωάννη Κ. Μπουγᾶ, Ἐκδόσεις ΠΕΛΑΣΓΟΣ, 2009, σελ. 167). 
6.(ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΑΛΗΘΕΙΑ», Γεωργίου Μ. Τζουβαλᾶ, Ἀθῆναι, 2009, σελ. 157). 
7.(«ΚΟΥΒΕΛΑ, Η ΔΕΚΑΕΤΙΑ 1941-1950 ΣΤΟ ΚΟΥΒΕΛΑ», Σ. Παπαδόπουλος, Ἀθήνα 2004, σελ. 50). 
8.Κωνσταντῖνος Δοξιάδης, τό 1946 Ἔκθεση μέ τίτλο: «Οἱ Θυσίες τῆς Ἑλλάδος στόν Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο» 
 
Σε μιά πρόσφατη συνέντευξή του ο ιστορικός συγγραφέας Μενέλαος Χαραλαμπίδης είπε γι αυτό κάτι σύνηθες για την Αριστερά:
«Να δούμε τι έκανε το ΕΑΜ σε επίπεδο πρόνοιας. Αυτή ήταν και η πρώτη αντιστασιακή πράξη και στόχος, να σωθούν δηλαδή οι άνθρωποι από την πείνα».

Είναι όμως έτσι τα πράγματα; Βοήθησε το ΕΑΜ τον λαό στην Κατοχή να αντιμετωπίσει την πείνα, ή μήπως φορολόγησε τον λαό για να βοηθήσει τα στελέχη και τους φίλους του. Στο έργο μου «ΑΘΩΩΝ ΑΙΜΑ, «Ελεύθερος Μωριάς» 1943-44», Τόμος Α’, σελ. 63-68, γράφω για το θέμα αυτό:
«...Στήν ἱστοριογραφία τῆς Ἀριστερᾶς προβάλλεται συχνά ὅτι τό ΕΑΜ καί ἡ ΕΑ (Εθνική Αλληλεγγύη) ἔπαιξαν σπουδαῖο ρόλο στήν ἀντιμετώπιση τῆς πείνας. Ὅτι ὀργάνωσαν ἐράνους καί συσσίτια, ἤ ὅτι ἄνοιξαν κρα¬τικές ἀποθῆκες καί μοίρασαν τά τρόφιμα στούς κατοίκους. Ἡ ἀλήθεια ὅμως εἶναι, ὅτι ὅλα αὐτά εἶναι περισσότερον δημιουρ¬γήματα τῆς προπαγάνδας τους μέ τήν ὁποία ἔπλασαν ἐπάξια τήν ἀντιστασιακή εἰκόνα τοῦ ΚΚΕ.
Ἀκόμη καί στήν Πελοπόννησο, πού ἡ πείνα δέν ἦταν τόσο αἰσθητή, πράξεις μικρῆς πρακτικῆς ἀξίας -π.χ. ἄνοιγμα ἀποθηκῶν σταφίδας στή Χώρα Τριφυλίας, στό Μάραθο Γαργαλιάνων καί στόν Κακόβατο Ζαχάρως, ἀπό¬πειρα παρεμπόδισης τοῦ φόρου τῆς δεκάτης στή Χρυσοκελλαριά Πυλίας καί στούς Χράνους τῆς Μεγαλόπολης- προβάλλονται ὡς σημαντικές πράξεις ἀντίστασης. Πόση ἀξία εἶχε πράγματι τό μοίρασμα σταφίδας σέ παραγωγούς σταφίδας στούς Γαργαλιάνους ἤ στή Ζαχάρω καί γιατί νά μήν ἐπιτραπεῖ ἡ φορολογία τῆς δεκάτης ἀφοῦ τά προϊόντα πήγαιναν καί γιά τή διατροφή τῶν κατοίκων τῶν πόλεων;
Ἀκόμη, γιατί δέν προβάλλεται ποτέ καί τό ἄνοιγμα τῶν ἀποθηκῶν τοῦ Ἰταλικοῦ στρατοῦ μέ σιτάρι καί καλαμπόκι στό Βούτσι Γορτυνίας καί ἄλλες μέ λάδι στήν Κοντοβάζαινα, ἀπό τόν Πάνο Καραλῆ καί τήν Ὁμάδα του τόν Νοέμβριο τοῦ 1941; Μήπως γιατί ὁ Καραλῆς δέν ἦταν ἐκεῖνη τήν ἐποχή ταγμένος πολιτικά, ἐνῶ ἀργότερα προσχώρησε στόν ΕΣ τοῦ ταγματάρχη Καραχάλιου;
Ἡ κατάσταση μέ τά τρόφιμα βελτιώθηκε αἰσθητά ἀπό τήν ἄνοιξη τοῦ 1942, μετά ἀπό συμφωνία τῆς Βρετανίας μέ τήν Γερ¬μανία, βάσει τῆς ὁποίας ἐπετράπη στόν διεθνῆ Ἐρυθρό Σταυρό νά εἰσάγει τρόφιμα ἀπό οὐδέτερες χῶρες, ὅπως τήν Τουρκία, τήν Ἐλβετία, τή Σουηδία, ἀλλά καί τόν Καναδά. Ταυτόχρονα, αὐξήθηκε αἰσθητά καί ἡ ἐσωτερική παραγωγή καί διακίνηση προϊόντων διατροφῆς.

Καθοριστική ἦταν ἡ προσφορά τῶν ἐνοριακῶν ἐπιτροπῶν ΕΟΧΑ (Εθν. Οργάνωση Χριστιανικής Αλληλεγγύης) τῆς ἐκκλησίας μέ ἐράνους καί διανομή ἀλεύρων τοῦ ΕΕΣ καί τήν ὀργάνωση βρεφοκομικῶν σταθμῶν μέ συσσίτια στίς μεγάλες πόλεις. Ἡ ΕΟΧΑ ἱδρύθηκε στίς 5 Δεκεμβρίου 1941 στήν Ἀθήνα καί ἐν συνέχειᾳ παραρτήματα σέ ὅλους τούς νομούς τῆς χώρας. Σύμφωνα μέ τόν Ἀρχιεπίσκοπο Δαμασκηνό: «...οἱ ἐθελοντές τῆς ΕΟΧΑ θά ἀγωνίζονταν ὄχι μόνον γιά τήν ἐπισιτιστική ἐπιβίωση τῶν Ἑλλήνων, ἀλλά καί γιά νά διατηρήσουν τό ἠθικό τους καί νά κρατηθοῦν ὄρθιοι, νά μή λυγίσουν..».
Ὅσο γιά τό ΕΑΜ καί τίς ἀδελφές ὀργανώσεις του, συχνά προέβαιναν σέ κατάσχεση τῶν τροφίμων τοῦ Ἐρυθροῦ Σταυροῦ γιά νά τά «μοιράσουν» αὐτοί «κατάλληλα». Ἀλοίμονο δέ σ᾽αὐτόν πού παρεπονεῖτο ἤ ἄφηνε ὑπονοούμενα ἐναντίον τοῦ ΕΑΜ γιά ἄδικη «μοιρασιά».
Ὁ Δημοσθένης Κοντός, ἀπό τούς Γαργαλιάνους, λέει: «...Ἐμένα μέ συνέλαβε τό ΕΑΜ τρεῖς φορές στήν Κατοχή. [...] τήν πρώτη φορά μέ κατηγοροῦσαν ὅτι στό καφενεῖο εἶπα ὅτι «ἡ Ἐπιτροπή τοῦ ΕΑΜ πῆρε τό ἀλεύρι τοῦ Ἐρυθροῦ Σταυροῦ πού προοριζό¬ταν γιά τούς Γαργαλιανιῶτες καί τό ἔστειλε στό βουνό, στούς ἀντάρ¬τες τοῦ ΕΛΑΣ».
Αὐτό τό εἶχα πράγματι πεῖ, ἀλλά τό εἶχα ἀκούσει ἀπό τόν πατέρα τοῦ Γιώργη τοῦ Παυλέα. Ὁ γυιός του ὁ Γιώργης ἦταν στέλεχος τῆς ΟΠΛΑ καί τοῦ εἶχε πεῖ ὅτι τό ἀλεύρι τό πῆγαν στό Μουζάκι γιά τούς ἀντάρτες ἀντί νά τό μοιράσουν στούς Γαργαλιάνους..».
Σέ μιά ἐξόρμησή τους ἀπό τήν Πάτρα τήν ἄνοιξη τοῦ 1944, οἱ Γερμανοί ἔκαψαν τά μισά σχεδόν σπίτια τοῦ χωριοῦ Πριόλιθος Καλαβρύτων. Ὅταν ἀκούστηκε ὅτι οἱ Βρετανοί σύνδεσμοι θά ἔδιναν ἕναν ἀριθμό χρυσῶν λιρῶν νά μοιρασθοῦν στούς πυρόπληκτους, στό χωριό ἐπῆλθε ἀναστάτωση καί μέ βάση τό παρελθόν πολλοί ἄρχισαν νά ἐκφράζουν δυσπιστία γιά τήν διανομή πού θά ἔκανε τό ΕΑΜ. Γιά νά σταματήσουν τά σχόλια, οἱ Ἐπιτροπές τοῦ ΕΑΜ γιά τό χωριό καί τήν ἐπαρχία συγκάλεσαν συγκέντρωση τῶν χωρικῶν.

Γιά μεγάλη τους ἔκπληξη, ὁ Γρηγόρης Καϊάφας ὄχι μόνο μίλησε γιά τίς λίρες, ἀλλά κουνώντας καί τό δάχτυλο τοῦ χεριοῦ του πρός τούς «ὑπεύθυνους» τοῦ ΕΑΜ, εἶπε: «Νά μοιρασθοῦν δίκαια οἱ λίρες, ὄχι ὅπως μοιράστηκε τό σιτάρι. (Εἶχε ἔρθει πρωτύτερα σιτάρι ἀπό τόν Ἐρυθρό Σταυρό νά μοιρασθεῖ στό χωριό). [...]
Σέ μιά δυό μέρες μετά πιάστηκε ὁ Γρηγόρης ὁ Καϊάφας καί τόν πῆγαν στό Στρατόπεδο στό Σιγούνι...» (ΜΙΑ ΑΛΥΣΙΔΑ ΜΝΗΜΕΣ», Γιάννης Πριόβολος, Ἀλφειός, σελ. 165).
Στήν παράνομη ἐφημερίδα τῆς πατριωτικῆς ὀργάνωσης ΠΕΑΝ διαβάζουμε: «...Οἱ 4 ἐχθροί τοῦ ψωμιοῦ τοῦ λαοῦ. Ὁ καταχτητής, οἱ λακέδες τῆς κυβέρνησης (τῆς Ἀθήνας), τό ΚΚΕ καί οἱ μαυραγορίτες..»( ΠΕΑΝ, ἀρ. Φύλλου 30, 5.12.1943)
. Στά χωριά πού ἐπικρατοῦσαν οἱ κομμουνιστές, ἐπέβαλαν τή δική τους βαριά φορολογία στά προϊόντα διατροφῆς. Θεωρητικά ζητοῦσαν μόνον τό «δέκατο» τῶν προϊόντων ἀλλά αὐτό δέν τούς ἐμπόδιζε νά κατάσχουν καί τό ἑκατό τοῖς ἑκατό. Ἡ ἡγεσία τοῦ ΚΚΕ, μέσω τοῦ ΕΑΜ, εἶχε δώσει στίς ὀργανώσεις του τό ἀπόλυτο δικαίωμα κατάσχεσης τροφίμων στίς περιοχές πού ἐπικρατοῦσαν. Φυσικά, ἡ φορολογία τῶν προϊόντων ἦταν ἰδιαίτερα στοχευμένη στίς οἰκογένειες πού εἶχαν αὐτοί χαρακτηρίσει ὡς «ἀντίδραση».
Ὁ Στέφος Ἀλεξανδρίδης ἀπό τίς Σπέτσες θυμᾶται: «..Πρωί 11 Φεβρουαρίου 1944, βορριᾶς 10 μποφόρ καί ἕνα καράβι, ὁ ”Κέφαλος” δέν μπόρεσε νά συνεχίσει πρός Κρήτη ὅπου ἦταν ἐπιταγμένο ἀπό τούς Γερμανούς πού τό εἶχαν γεμίσει μέ ἀλεύρια σικάλεως (…) δέν ἔφτασε ποτέ γιατί πέρναγε ἕνα ἀγ¬γλικό ἀεροπλάνο Χάρικεϊν καί μέ ἀκρίβεια ἔριξε μία βόμβα στό ἀμπάρι τοῦ καραβιοῦ.
Ὁ ”Κέφαλος” λοιπόν βούλιαξε στά ἀβαθῆ νερά τῆς Μπάλτιζας (Σπέτσες) (…) Ἔτσι κάναμε 7 δρομολόγια καί πιάσαμε 7 τσουβάλια. Τό βράδυ τά πήγαμε σπίτι μέ χαρά. Ἡ μάνα μου ζύμωσε καί ἔφτιαξε ἕνα τσουβάλι παξιμάδια. Ἡ χαρά μας ἀπερίγραπτη, ἀντίο πείνα!
Ἔλα ὅμως πού μᾶς ἔμεινε ἡ χαρά γιατί τήν ἄλλη μέρα ἔρχονται οἱ ἀντάρτες κατόπιν πληροφοριῶν καί μᾶς λένε, «τό ἀλεύρι κατάσχεται γιά τήν Ἐπιμελητεία» καί ὄχι μόνο τό ἀλεύρι ἀλλά καί τά παξιμάδια. Τότε ἀγρίεψε ἡ μάνα μου καί τοῦ λέει «θά τά θυμόμαστε αὐτά πού μᾶς κάνετε! Οὔτε τά παξιμάδια γιά τά παιδιά μου!»
Τότε ἀγρίεψε ὁ ἀντάρτης ὁ ὁποῖος ἦταν μικρασιάτης καί τήν πιάνει καί τή σέρνει γιά νά πάει νά τή σκοτώσει. Τότε ἐγώ μέ τά τούρκικα πού ξέρω ἄρχισα νά τόν παρακαλάω, νά πέφτω στά πόδια του γιά ν᾽ ἀφήσει τή μάνα μου κι εὐτυχῶς τήν ἄφησε…».(Ὁ Στέφος καί ἡ Ἐποχή του», Ἀφηγήσεις τοῦ Στέφου Ἀλεξανδρίδη).

Ὁ Δημήτρης Σιγαλός, δευτεροετής εὔελπις ἀπό τό Γεωργίτσι Ἀρκαδίας, γράφει: «...ὁ Χριστόφορος, ὑπεύθυνος ΟΤΑ (Ὀργάνωση Τοπικῆς Αὐτοδιοίκησης), ἔβγαινε στήν πλατεία καί μέ τή δυνατή φωνή του καλοῦσε τόν καθένα καί τοῦ ὅριζε «ἐσύ θά φέρεις τόσες φακές, ἐσύ τόσο λάδι, τόσο γάλα, τόσες πατάτες, κ.λπ. Ἤξερε τί εἶχε ὁ καθένας. [...] Ἔπαιρνε ὁ καθένας τήν ἐντολή, βλαστημοῦσε ἀπό μέσα του καί ἔσπευδε νά συμμορφωθεῖ..».(Μαρτυρίες ἄνευ πάθους μιᾶς δεκαετίας 1940-᾽49», Δ. Σιγαλός, σελ. 68).
Τό ἁλάτι ἦταν ἕνα ἐξαιρετικά πολύτιμο ἀγαθό στήν Κατο¬χή, χρήσιμο στή διατροφή ἀλλά καί τελείως ἀπαραίτητο στήν παραγωγή τυριῶν καί στή συντήρηση κρέατος καί ἄλλων τροφίμων. Τό ΕΑΜ ἀπαγόρευε μέ ποινή θανάτου τήν συγκο-μιδή ἁλα¬τιοῦ ἀπό τίς βραχώδεις παραλίες τῆς Πελοποννήσου, ἤ τήν παραγωγή του ἀπό θαλάσσιο νερό καί φυσικά τό ἐμπόριό του. Ἔδινε μόνο στίς Ἐπιτροπές του τό προνόμιο τῆς μαύρης ἀγορᾶς ἁλατιοῦ.
Ὁ Φώτης Χαρούπας ἀπό τούς Γαργαλιάνους, σέ μιά συνέντευξη μοῦ ἀνέφερε: «...μέ πῆραν ἀπό δῶ (σ.σ.: ἀπό τούς Γαργαλιάνους) ἀπό τό ΕΑΜ μέ τό ἄλογό μου νά φορτώσω ἁλάτι ἀπό τή Χώρα νά τό πάω στό στρατόπεδο στό Χαλβάτσου. (...)
- Τί τό ἤθελαν τό ἁλάτι στό στρατόπεδο;
- Ξέρω ᾽γώ; Τό ἁλάτι ἦταν πολύτιμο στήν Κατοχή. Τό πουλάγανε αὐτοί (σ.σ. ἐννοεῖ οἱ ὑπεύθυνοι τοῦ ΕΑΜ) ἐκεῖ στά χωριά». (ΜΑΤΩΜΕΝΕΣ ΜΝΗΜΕΣ 1940-᾽45», Ἰωάννη Κ. Μπουγᾶ, Ἐκδόσεις ΠΕΛΑΣΓΟΣ, 2009, σελ. 167).
Συχνά οἱ ὑπεύθυνοι τοῦ ΕΑΜ, γιά νά σταματήσουν τή δια¬κίνηση τοῦ ἁλατιοῦ ἀπό οἱονδήποτε ἐκτός ΕΑΜ, κετέφευγαν ἀκόμη καί στήν κατάδοσή του στούς Ἰταλούς. Γράφει ὁ Γεώργιος Τζουβαλᾶς: «...ὄργανο τοῦ ΕΑΜ εἶχε ὁδηγήσει τούς Ἰταλούς στό σπίτι μας γιά τήν ἀνεύρεση καί κατάσχεση τοῦ ἅλατος» (ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΑΛΗΘΕΙΑ», Γεωργίου Μ. Τζουβαλᾶ, Ἀθῆναι, 2009, σελ. 157).
Ἡ ἐπιμονή τῶν κατοίκων τοῦ Βαλτετσιοῦ νά πηγαίνουν στήν Τρίπολη γιά τήν προμήθεια ἁλατιοῦ πού χρειάζονταν γιά τά τυροκομιά τους, ἦταν ἕνας ἀπό τούς λόγους πού ὁδήγησαν στήν ἐπίθεση τοῦ ΕΛΑΣ ἐναντίον τοῦ χωριοῦ τόν Ἰούνιο τοῦ 1944 καί τήν τραγωδία πού ἀκολούθησε.
Ἡ «σέ εἶδος» φορολογία τῶν κατοίκων ἦταν καθεστώς σέ ὅλες τίς περιοχές κυριαρχίας τοῦ ΕΑΜ. Μιά ἀκόμη μαρτυρία ὅτι ἡ ἀναγκαστική καί μονόπλευρη φορολογία πού εἶχε ἐπιβάλλει τό ΕΑΜ, μεγάλωνε τά προβλήματα διατροφῆς μεγά¬λης μερίδας λαοῦ πού δέν δεχόταν νά παρουσιάζεται ὡς συμπαθῶν τίς Ὀργανώσεις τοῦ ΚΚΕ.
Λέει ἡ Ἐρικαίτη Ν. Τλά ἀπό τό Βαλτεσινίκο Γορτυνίας: «..Οἱ ὑπεύθυνοί τοῦ ΕΑΜ ἔλεγαν: «ἐσύ φέρε τόσο γάλα, τόσο τυρί, κ.λπ.». Δυσανασχετοῦσαν οἱ κάτοικοι: «Σᾶς τό φέρνουμε ἐσᾶς καί πεινᾶνε τά παιδιά μας»! Εἶχαν σκοτώσει ἕναν ἄνθρωπο στό χωριό, γιατί παραπονέθηκε, διαμαρτυρήθηκε δηλαδή, πού τοῦ πῆραν οἱ ἀντάρτες ὅλα τά πιάτα ἀπό τό σπίτι γιά μιά γιορτή πού κάνανε...».
Ὁ μετέπειτα ἐφέτης Σωτήριος Α. Παπαδόπουλος, ὁ ὁ¬ποῖος ὡς δάσκαλος πέρασε τήν Κατοχή στό χωριό του Κούβελα τῆς ὀρεινῆς Ἄνω Μεσσηνίας, γράφει σχετικά: «..Οἱ ὁμάδες τῶν ἀνταρ¬τῶν τοῦ ΕΛΑΣ περιφέρονταν στά ὀρεινά χωριά καί οἱ φτωχοί χωρικοί ἀναγκάζονταν νά τούς τροφοδοτοῦν. Καί ἔτσι τό πρόβλημα τῶν χωρι¬κῶν, τῶν ὀρεινῶν φτωχῶν χωριῶν, γινό¬ταν ὀξύτερο, ἀφοῦ ἀφαιρεῖτο ἀπό αὐτούς μέρος ἀπό τό φτωχικό εἰσό¬δημά τους. [...] Καί οἱ Κουβελαῖοι χωρικοί δυσανασχετοῦσαν νά διατρέ¬φουν τούς ἀντάρτες ἀπό τό ὑστέ¬ρη¬μά τους [...] ὅμως ἔδιναν τά τρόφιμα ἀπό φόβο. Γιατί ἡ ἄρνησή τους θά εἶχε ὡς συνέπεια τή σκληρή τιμωρία τους. Ὁ ἀρνούμενος χωρικός νά πα-ραδώσει τρόφιμα γιά τούς ἀντάρτες, μποροῦσε νά χαρακτηρισθεῖ ἀπό τήν ὀργάνωση τοῦ ΕΑΜ ὡς «ἀντι¬δραστικός» καί «ἐχ¬θρός του λαοῦ». Νά ὁδηγηθεῖ σέ «Ἀνταρτοδικεῖο» στό ὁποῖο «δίκαζαν» φανατικοί κομμου¬νι¬στές, πού δέν δίσταζαν νά ἐπιβάλουν καί τήν ἐσχάτην τῶν ποινῶν, χωρίς νά δώσουν λογαριασμό σέ κανέναν. «Ἐδίκαζαν» καί καταδίκαζαν, κατά τήν κρίση τους καί ὅπως τότε μᾶς ἔλεγαν «κατά τό συμφέρον τοῦ ἀγώ¬να».
Τά μέλη τῆς Ε.Τ.Α. (Επιμελητεία του Αντάρτη) συγκέντρωναν τρόφιμα ἀπ᾽ τούς χωρικούς, γεωργικά καί κτηνοτροφικά. Κι ἀπ᾽ αὐτά καί οἱ ΕΑΜίτες καλοπερνοῦσαν καί διέτρεφαν καί τούς διερχόμενους ἀντάρτες. Καί τούς προμήθευαν καί μέ νωπές τροφές, ὅπως γάλα, τυρί καί κρέας, πού ἀνάγκαζαν τούς χωρικούς, γεωργούς καί βοσκούς, νά τούς δίδουν γιά τόν «ἀγώνα» ὅπως ἔλεγαν. Κι᾽ αὐτά ὅλα γίνονταν στό Κούβελα, ὅπου τά μέλη τῶν ὀργανώσεων τοῦ ΕΑΜ ἦσαν λίγα καί οἱ χαρακτηριζόμενοι «ἀντιδραστικοί» πολλοί.»(«ΚΟΥΒΕΛΑ, Η ΔΕΚΑΕΤΙΑ 1941-1950 ΣΤΟ ΚΟΥΒΕΛΑ», Σ. Παπαδόπουλος, Ἀθήνα 2004, σελ. 50).
Συχνά, οἱ πρῶτοι πού ἐκμεταλλεύονταν τήν φορολογία τῶν συγχωριανῶν τους σέ τρόφιμα καί ἐφόδια ἦταν οἱ ὑπεύθυνοι τῆς ΕΤΑ. Ὁ Κώστας Μίζης, ὑπεύθυνος ΕΤΑ στά Δίδυμα Ἐρμιονίδος, κρατοῦσε τόσα δοχεῖα μαρμελάδες στό σπίτι του, ὥστε ἔγινε γνωστός ὡς «καπετάν Μαρμελάδας».
Ὁ ἴδιος ὑπεύθυνος, ξήλωσε τό πάτωμα ἑνός σπιτιοῦ τοῦ χωριοῦ, ὅταν οἱ ἔνοικοι ἔμεναν προσωρινά στό κτῆμα τους, ἔστρωσε τό δάπεδο μέ πλάκες σαπούνι καί μετά τοποθέτησε πάλι στή θέση τους τίς σανίδες. Τά σπίτια ἐμπί¬στων φίλων του στό χωριό τά εἶχε γεμίσει μέ σακιά ἀλεύρι, ὄσ¬πρια, λάδια, ζυμαρικά καί μαρμελάδες. Φυσικά, τούς ἔλεγε ὅτι τά ἀπο¬θηκεύει γιά τούς «ἀγωνιστές». Τά κρυμένα σαπούνια ἀνακα¬λύφθηκαν ὅταν οἱ ἔνοικοι τοῦ σπιτιοῦ πῆγαν νά ἐπισκευάσουν τό πάτωμα πού ἔκανε θόρυβο μετά τό ξήλωμα ἀπό τόν Μίζη. Εἶναι βέβαιο ὅτι ὑπεύθυνοι ΕΤΑ σάν τόν Μίζη ἦταν παρά πολλοί.
Σέ μιά ἔκθεση τοῦ Γραμματέα τοῦ ΕΑΜ τῆς ἐπαρχίας Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς, στή Λακωνία, ἀπό τό 1943, διαβάζουμε: «...Ἔχει ἐπιβληθῆ φορολογία 5% στά σύκα, στό λάδι καί στά δημητριακά, πού εἶναι τά κύρια προϊόντα τῆς ὑποτμηματικῆς. Ὕστερα ἀπό πολλές δυστροπίες τῶν φορολογουμένων πού μᾶς ἀνάγκασαν σέ ἐλάχιστες περιπτώ¬σεις νά λάβουμε καί δυναμικά μέτρα γιατί ἡ ἀντίδραση εἶχε κατορθώσει νά πείσει τό Λαό ὅτι δέν πρέπει νά συνεισφέρη γιά τόν ἀγώνα. Ἐπεκράτησε τάξη καί τώρα ἡ συγκέντρωση τοῦ ποσοστοῦ τῶν εἰδῶν αὐτῶν, ὑπέρ τῆς ὀργάνωσης προ¬χωρεῖ κανονικά. Στά λιοτριβιά τοποθετήθησαν ἐπι¬στατοφύλακες πού ἐλέγχονται κανονικά καί τηροῦν βιβλία. Ἡ ἀπόδοση τῆς φορο¬λογίας τοῦ λαδιοῦ θά φτάση τίς 60.000 ὀκάδες καί τῶν σύκων περί τῆς 80.000 ὀκάδες. Στίς ἀποθῆκες μας βρίσκονται σήμερα 12.500 ὀκάδες λάδι, 30.000 ὀκάδες σύκα, στάρι καί σμιγό 13.000 ὀκάδες...».
Τό περιεχόμενο τῆς ἔκθεσης δείχνει καθαρά τόν τρόπο ἐκμετάλλευσης τῆς Ἀντίστασης ἀπό τό ΕΑΜ γιά ἰδιοτελεῖς οἰκονομικούς σκοπούς, πέραν τῶν πολιτικῶν στόχων.
Πρίν κλείσουμε τό θέμα τῆς φορολογίας, νά σημειώσουμε ὅτι οἱ Ἐπιτροπές τοῦ ΕΑΜ εἶχαν καί ἀπόλυτη ἐξουσία στή χρήση τῶν σπιτιῶν στίς περιοχές ἐξουσίας τους. «Κατελάμβαναν» ὅποιο σπίτι τούς ἄρεσε γιά δική τους χρήση καί οἱ ἰδιοκτῆτες μετακόμιζαν στό ὑπόγειο ἤ ἔξω τελείως, χωρίς δικαίωμα ἄρνησης ἤ διαμαρτυρίας!
[Ὁ ἀρχιτέκτονας Κωνσταντῖνος Δοξιάδης, τό 1946 παρουσίασε μιά Ἔκθεση μέ τίτλο: «Οἱ Θυσίες τῆς Ἑλλάδος στόν Δεύ¬τερο Παγκόσμιο Πόλεμο». Ἡ γεωργική παραγωγή ὑπέστη κατάστροφική πτώση. Ἡ παραγωγή σέ σιτάρι, κριθάρι, φασόλια, σταφύλια καί ξερή σταφίδα ἔπεσε κατά 40%, σέ κρασί κατά 50%, σέ λάδι κατά 16%, φροῦτα καί λαχανικά κατά 20%, σέ καπνό κατά 90% καί βάμβακα κατά 75%. Οἱ γεωργοί καί οἱ κτηνοτρόφοι λόγω θανάτων καί κατασχέσεων ζώων ἀπό τούς κατακτητές, στερήθηκαν 60% τῶν ἀλόγων, ἡμιόνων καί βοοειδῶν, 50% τῶν ὄνων καί τῶν αἰγοπροβάτων, 80% τῶν χοίρων καί 50% τῶν πουλερικῶν τους. Οἱ νεκροί ἀπό τήν πείνα τῆς Κατοχῆς ὑπο-λογίζονται ἀπό τόν Ἐρυθρό Σταυρό σέ 250.000 σέ ἐθνικό ἐπίπεδο καί 50.000 στήν περιοχή Ἀθηνῶν καί Πειραιά. Ἄλλοι ἀνεβάζουν τούς νεκρούς τῆς Ἑλλάδος ἀπό τήν πείνα ἕως καί 500.000. ]

ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ

ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ «ΜΠΟΥΜΠΟΥΝΟΚΕΦΑΛΟΙ ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΟΙ» (ΣΥΝΟΜΙΛΙΑ ΜΕ ΤΟΝ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΚΟΝΔΥΛΗ)

Του Παναγιώτη Ηφαιστου είναι καθηγητού Διεθνών Σχέσεων και Στρατηγικών Σπουδών στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.

 

Ο λόγος που σταμάτησα την στήλη Στρατηγική Ανάλυση στην τότε «Ελευθεροτυπία» είναι συγκεκριμένος και δεν αφορά μόνο εμένα προσωπικά. Αφορούσε συγκεκριμένη επιφυλλίδα που θα μπορούσε να επηρεάσει την εκλογή προέδρου στο τότε κυβερνών κόμμα. Κόντευε το συνέδριό τους για την εκλογή μεταξύ τριών υποψηφίων. Η επιφυλλίδα ανέφερε τις απόψεις του ενός υποψηφίου σε βιβλίο του για τον ρόλο του κράτους και της κυριαρχίας στην εποχή της … παγκοσμιοποίησης. Παρέθεσα μερικές γραμμές εντός εισαγωγικών αλλά για ευνόητους λόγους δεν τον ανέφερα ονομαστικά ενώ δεν ανέφερα καν το επικείμενο κομματικό συνέδριο. Άφησα μόνο νύξεις ότι δεν μπορεί να αναλάβει κορυφαία αξιώματα ένα άτομο όταν υιοθετεί τέτοιες παραδοχές για την ανελέητη διεθνή πολιτική. Σε μερικές μέρες φίλος πολύ γνωστός μου και πολύ καλός αρθρογράφος με πληροφόρησε ότι πολλοί αναζητούσαν να μάθουν ποιος είναι ο … «δράστης». «Μας έχεις αναστατώσει», όλοι τον αναζητούν», μου είπε. Οπότε αμέσως γράφω άρθρο με περισσότερα. Το όνομα και τον τίτλο του βιβλίου. Γιατί όχι, σκέφτηκα, δημόσια πηγή ήταν και το άτομο δημόσιο πρόσωπο.

Ήταν Σάββατο, το έστειλα την Κυριακή ως συνήθως και το άρθρο θα δημοσιευόταν την Δευτέρα στην εβδομαδιαία στήλη. Γύρω στις 9 το βράδυ μου τηλεφωνεί ο τότε διευθυντής αείμνηστος ΣΦ. Μου εξήγησε ότι παρά τις διαφωνίες πολλών στην εφημερίδα με την κρατοκεντρική θεώρηση του κόσμου που περιέγραφαν τα σύντομα άρθρα μου κάθε Δευτέρα, ποτέ δεν που έκοψε κείμενο. Σημειώνω ότι αυτό ισχύει, ποτέ δεν υπήρξε λογοκρισία (ούτως ή άλλως δεν θα δεχόμουν, θα έφευγα αμέσως). Αυτή την φορά «γράψε σε παρακαλώ κάτι άλλο Παναγιώτη, ότι θέλεις», πρόσθεσε περίπου απεγνωσμένος και ολοφάνερα σε δύσκολη θέση.  Παρενθετικά σημειώνω ότι μετά από πολλά χρόνια σε γεύμα με πολλούς άλλους, μίλησα και με δημοσιογράφο της τότε Ελευθεροτυπίας. Κάθε βράδυ πριν την δημοσίευση οριστικοποίηση του περιεχομένου της εφημερίδας της επόμενης μέρας, μου είπε, κάναμε μεγάλη συζήτηση. Κάποιοι ήθελαν να μην δημοσιεύσεις την επιφυλλίδα ή και να εγκαταλείψεις την στήλη, πρόσθεσε. Δεν κόπηκε ούτε ένα, μου είπε, γιατί οι αιτιάσεις ήταν αβάσιμες και τα επιχειρήματά σου εύλογα τεκμηριωμένα. Απάντησα ότι για εμένα αυτά που έγραφα ήταν Αλφαβητάριο εάν όχι αυτονόητα ακόμη και σε νήπια. Απέρρεαν, εξάλλου, από αξιώματα του Παραδείγματος διεθνούς πολιτικής ενώ η τεκμηρίωση σχετίζεται και με σκληρή εργασία σε ογκώδη βιβλία.

Επανέρχομαι λοιπόν στο τηλεφώνημα του διευθυντή της εφημερίδας τον ΣΦ. Δεν γράφεις κάτι άλλο, μου είπε ξανά και ξανά απεγνωσμένος στο τηλέφωνο. Εντάξει Σεραφείμ του απάντησα, Αν και λυπάμαι για το γεγονός ότι τίθεται ένα τέτοιο ζήτημα, μην βασανίζεσαι. Αντιλαμβάνομαι την θέση σου. Σε μια ώρα θα έχεις το αποχαιρετιστήριο στους αναγνώστες μου. Το παρεμβάλλω εδώ (κλικ στην εικόνα για μεγέθυνση και ανάγνωση). Αυτό διάβασε ο Κονδύλης στην Γερμανία και πολύ τιμητικά για εμένα, «λυπήθηκε».

Τις επόμενες μέρες και εβδομάδες επιδίωξα να δω τον Κονδύλη για να καταλάβω τους λόγους. Για ένα ακόμη λόγο είχα μεγάλη απορία να καταλάβω πως ο Παναγιώτης Κονδύλης κατάφερνε να ενσωματώνει την στρατηγική θεωρία σε πολλά κείμενά του.  Είχα τότε διαβάσει αρκετά έργα του. Στο «Θεωρία του Πολέμου», πρέπει να πω, κορύφωσε την στρατηγική ανάλυση με τρόπο αριστουργηματικό. Έτσι άρχισε μια σύντομη αλλά πολύ ενδιαφέρουσα προσωπική και επιστημονική γνωριμία που κράτησε μέχρι τον πρόωρο θάνατό του. Έκτοτε, έχοντας μελετήσει όλο το έργο του, γράφω πολλά για τις συζητήσεις μας. Θα δημοσιευτούν όταν βρω χρόνο να τα ολοκληρώσω και να τα ενσωματώσω σε μονογραφία που γράφω για τον Κονδύλη στην βάση του έργου που μελετώ.

 

Εδώ στέκομαι σε μια μόνο φράση που μου είπε ο Κονδύλης σε αυτή την πρώτη συνάντησή μας όταν βρέθηκε στην Ελλάδα. Τον ρώτησα τον λόγο που κατ’ αυτόν άξιζε τον κόπο να συνεχίσω γράφω στην Ελευθεροτυπία. Μου απάντησε το εξής πολύ σημαντικό (όχι μόνο για τον υποφαινόμενο): Επειδή, επισήμανε, το επιστημονικό μου επιχείρημα αυτών των σύντομων κειμένων είναι βαθύτατα (θεωρητικά) τεκμηριωμένο και εγγενώς αντί-ηγεμονικό (δεν ήξερε τα Αγγλικά μου βιβλία ενώ είχε διατρέξει ένα μόνο Ελληνικό μου βιβλίο – οι θέσεις που απορρέουν και αφορούν την στρατηγική της χώρας είναι σημαντικό να γράφονται και να γίνονται αντικείμενο σοβαρής συζήτησης, ιδιαίτερα σε αυτούς που εμφανίζονται με ιδεολογικούς όρους ως «αντί-ιμπεριαλιστές». «Αυτό έχουν ανάγκη οι μπουμπουνοκέφαλοι προοδευτικοί αναγνώστες αυτών των εφημερίδων» μου είπε χαριτολογώντας, αλλά ουσιαστικά αφοριστικά. Φαινόταν να ήξερε πολύ καλά τι έλεγε και να τον πονούν τα ευτράπελα της πατρίδας του. Αυτή η θέση που διατύπωσε ο Κονδύλης είναι, εκτιμώ, πολύ σημαντική και πάντα επίκαιρη. Ερμηνεύει πολλά ζητήματα της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Το συζήτησα ξανά μαζί του, με επηρέασε και επηρέασε τα κείμενά μου έκτοτε.

 

Συνεχίζοντας την συζήτηση ο Κονδύλης προχώρησε στο να εξηγήσει το γεγονός ότι πολλοί νεοέλληνες σύγχυσαν τον αντί-ηγεμονισμό ως προάσπιση της Εθνικής Ανεξαρτησίας, δηλαδή του κράτους τους, με τα εκλογικευμένα διεθνιστικά λενινιστικά «αντί-ιμπεριαλιστικά» συνθήματα που αποτελούσαν μεταμφίεση των αξιώσεων ισχύος της μιας υπερδύναμης. Η άλλη υπερδύναμη, βέβαια, εξέπεμπε αντίστοιχα μεταμφιεσμένα συνθήματα που υιοθετούσε απνευστί η άλλη πλευρά των διαιρεμένων «ιθαγενών». Συμφωνώ απόλυτα, του απάντησα, και του ανέφερα την θεώρηση του Edward H. Carr ότι σε όλες τις ιστορικές φάσεις ο οικουμενισμός -κάτι που και ο Κονδύλης αναφέρει στα κείμενά του από μια άλλη αλλά συγκλίνουσα οπτική- αποτελούσε την μεταμφίεση των ηγεμονικών αξιώσεων ισχύος. Εν γνώση μου ο λόγος μου είναι αντι-ηγεμονικός, συνέχισα, επειδή πειθαρχημένα εδράζονταιπάνω στα αξιώματα του Θουκυδίδη. Μάλιστα, σε κάποια κείμενά μου κάνω και ρητή διάκριση μεταξύ του ιδεολογικά εκπορευμένου όρου ή καλύτερα συνθήματος «αντί-ιμπεριαλισμός» με τον αντί-ηγεμονισμό που αποτελεί την αντίσταση του αμυνόμενου κατά όποιου «επιχειρεί να αποκτήσει συντελεστές ισχύος εκτός της Επικράτειάς του» (το εντός εισαγωγικών είναι ο ορισμός του ηγεμονισμού). Μάλιστα, δύο δεκαετίες μετά το βιβλίο μου «Κοσμοθεωρία των Εθνών» έχει ως άξονα όλης της ανάλυσης τις προϋποθέσεις ηγεμονικών και αντανακλαστικών αντί-ηγεμονικών συσπειρώσεων (παρενθετικά το «Εκκρεμές Watson»)

 

Ο Θουκυδίδης είναι μεν απόλυτα περιγραφικός, υπογράμμισα στην συζήτησή μου με τον Κονδύλη, αλλά με το να αναφέρει τα λόγια των Πρέσβεων της Αθήνας που προτρέπουν τους Μήλιους να φροντίζουν να έχουν «ίση δύναμη» εάν θέλουν «να έχουν δίκαιο» και να επιβιώσουν, φώτισε αυτό που χρειάζεται να κάνει ένα λιγότερο ισχυρό κράτος στις σχέσεις του με τα άλλα κράτη και τις ηγεμονικές δυνάμεις. Μου είπε πως δεν το είχε σκεφτεί σε αναφορά με τον Θουκυδίδη και ότι συμφωνούσε με την θεώρηση αυτή.

Συνεχίσαμε την συζήτηση για την  θεωρία πελατειακών σχέσεων της στρατηγικής θεωρίας και με έκπληξή μου διαπίστωσα ότι ήταν «διαβασμένος» τόσο για αυτό το ζήτημα όσο και ότι άλλο ήξερα εγώ βιβλιογραφικά στα πεδία της στρατηγικής ανάλυσης. [ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΤΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. «Πελατειακές σχέσεις» («patron-clientrelations») μεταξύ ισχυρών και λιγότερο ισχυρών κρατών και ο διάλογος Μηλίων-Αθηναίων στον Θουκυδίδη. https://wp.me/p3OlPy-Oa]. Με μεγάλη μου έκπληξη διαπίστωσα ότι είχε πλήρη γνώση της βιβλιογραφίας.

Στο σημείο αυτό διευκρινίζεται ότι μετά από ένα τέταρτο του αιώνα μελέτης των αναμφίβολα κλασικών κειμένων του Παναγιώτη Κονδύλη δεν έχω αμφιβολία ότι είναι ένας από τους μεγαλύτερους στοχαστές όλων των εποχών. Η απορία μου πλέον και ενόσω προχωρώ στην ολοκλήρωση κειμένου για τον Κονδύλη που αφορά τα δικά μου γνωστικά πεδία, είναι κατά πόσο ο Κονδύλης στέκεται ισότιμα ανάμεσα στους 4-5 κορυφαίους πολιτικούς στοχαστές ιστορίας της κλασικής και προκλασικής εποχής, δηλαδή, όλων των εποχών. Απορία υπάρχει επίσης για το πως κατόρθωσε κατά την διάρκεια του σύντομου βίου του να εμβαθύνει τόσα πολλά κείμενα, να τα αφομοιώσει και να τα ολοκληρώσει δημιουργώντας μια αλυσίδα με πολλούς και στέρεα συνδεδεμένους κρίκους ανοδικά κινούμενος στα τρία επίπεδα ανάλυσης  (του ανθρώπου, του κράτους και του διεθνούς συστήματος). Στο σημείο αυτό σημειώνω ότι σε συνάντηση που είχα με κοντινό φιλικό του πρόσωπο πριν δύο χρόνια κατάλαβα περισσότερα, κυρίως τον τρόπο ζωής του μεγάλου στοχαστή που με κάθε κριτήριο τον καθιστά Υπόδειγμα. Αν μπορέσω θα γράψω κάτι και γι’ αυτό, αλλά δεν εξαρτάται πλήρως από εμένα.Δεν θα προχωρήσω περισσότερο γιατί όπως είπαμε ολοκληρώνω εκτενές κείμενο. Σημειώνω μόνο την ταπεινότητά του, την απλότητά του και την ειλικρίνειά του. Ήταν προσωπικότητα με κολοσσιαία υπόσταση και εξαιρετικός άνθρωπος. Κράτησα πολλές σημειώσεις από τις μεταγενέστερες συναντήσεις μας. Σημειώνω ότι περίπου 20 μέρες πριν φύγει από τα εγκόσμια, συναντηθήκαμε για τελευταία φορά για να του δώσω ένα βιβλίο, του Martin Wight, «Διεθνής Θεωρία» και ένα δικό μου το «Αμερικανική εξωτερική πολιτική από την ιδεαλιστική αθωότητα στο πεπρωμένο του έθνους». Όταν τον ρώτησα γιατί δεν έρχεται στην Ελλάδα στον Ακαδημαϊκό χώρο η απάντηση ήταν άμεση. Μου είπε αρκετά και σημαντικά περιορίζομαι στα εξής: «Χρειάζομαι γύρω στα 25 χρόνια για να καλύψω την έρευνα που χρειάζεται για τους τελευταίους τόμους που θέλω να γράψω» [ο ένας έτυχε επιμέλειας από συναδέλφους του στην Γερμανία και εκδόθηκε και στα Ελληνικά με τίτλο «Το πολιτικό και ο άνθρωπος Α και Β» από τις εκδόσεις Θεμέλιο]. Και συνέχισε. «Μετά θέλω να αφιερώσω όλο τον χρόνο που θα μου μείνει για να μελετήσω και ξανα-μελετήσω όλα τα κλασικά κείμενα για να καταλάβω καλύτερα πως κατάφεραν να κλείσουν τον κύκλο της πολιτικής σκέψης». Κάτι παρεμφερές είπε, απ’ ότι θυμάμαι, σε συνέντευξή του.Για να επανέλθω στην συζήτηση της πρώτης συνομιλίας μου με τον Κονδύλη, η πλειοψηφία των ανθρώπων που αυτοαποκαλούνταν και που συνεχίζουν να αυτοαποκαλούνται «προοδευτικοί», λίγο ή πολύ (ανάλογα με τις περιστάσεις) σύγχυσαν την πιθανή αντί-ηγεμονική τους αντίληψη με τα μπερδέματα του Ψυχρού Πολέμου (πολλοί που είναι οικουμενιστές και σιχαίνονται το κράτος, δεν γνωρίζουν, για παράδειγμα, ότι ο Γρηγόρης Λαμπράκης έκανε διαδηλώσεις με πανό που έγραφαν «ζήτω η Εθνική Ανεξαρτησία»).  Μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου συνέχισαν να παραμιλούν και να αναμασούν διεθνιστικές και κοσμοπολίτικες ασυναρτησίες περί «παγκοσμιοποίησης» (ένα πράγμα η πλανητικοποίηση και άλλο η παγκοσμιοποίηση, λέει ο Κονδύλης διακωμωδώντας την «ελληνοποιημένη» διεθνιστική απόδοση του όρου εδώ http://www.ifestosedu.gr/104PlanitikopoiisiEur.htm μια εισαγωγή δοκιμίου μου σε βιβλίο όπου αναφέρομαι στον Κονδύλη). Συντομεύοντας λέω ότι όλα αυτά τα ιδεολογικά μπερδέματα των σύγχρονων Ελλήνων είναι ιστορικά ατυχήματα του αυτοκτονικού ιστορικού εγκλήματος του Ελληνικού εμφυλίου πολέμου ο οποίος υποκινήθηκε από τρίτους και έγινε για λογαριασμό άλλων. Θα μπορούσε να αποφευχθεί όπως συνέβη αλλού, για παράδειγμα στην Γαλλία και την Ιταλία.
Όμως, οι Έλληνες «προοδευτικοί» της αριστεράς, και οι «τραβεστί δεξιοπροοδευτικοί» -το γνωστό ασυνάρτητο και αστείο δεξιό ιδεολόγημα περί τρίτου δρόμου αλλά και φιλελεύθεροι κοσμοπολιτισμοί του αρχαϊκού φιλελευθερισμού ο οποίος όπως εξελίχθηκαν οι ΗΠΑ μπήκε στα ιστορικά ράφια-, όλοι μαζί συνέχισαν χέρι-χέρι να παραμιλούν διεθνιστικά και κοσμοπολίτικα. Αυτή την κατάσταση ο Παναγιώτης Κονδύλης την στηλιτεύει ανελέητα στην εισαγωγή του βιβλίου του «Από τον 20 στον 21 αιώνα», κείμενο που μαζί με του John Mearsheimer «Η τραγωδία της πολιτικής των μεγάλων δυνάμεων» θεωρώ ότι είναι τα σημαντικότερα βιβλία διεθνούς πολιτικής του 21 αιώνα. Εδώ στην Ελλάδα και όχι μόνο είχαμε βασικά μια μεταψυχροπολεμική αστεία και αξιοθρήνητη αριστεροαναρχικοδεξιοκεντρώα «προοδευτική» κωμωδία της συμφοράς των νεοελλήνων. [«Εσχατολογικό ιδεολογικό δηλητήριο και πολιτική θεολογία versus Αριστοτελική πολιτική σκέψη» https://wp.me/p3OlPy-1Ku.]
Συνεχίζουν μέχρι και σήμερα να παραμιλούν διεθνιστικά και κοσμοπολίτικα. Την ίδια στιγμή όπως γίνεται ολοφάνερο ακόμη και στις ειδήσεις κάθε βράδυ το υπό εξέλιξη πολυπολικό διεθνές σύστημα γίνεται ολοένα και πιο συγκρουσιακό και ανελέητα επικίνδυνο για κάθε κράτος που υιοθετεί λανθασμένες στρατηγικές επιλογές. Όλοι μαζί και παρά τις ζημιές που μας προκάλεσαν περιστρέφονται γύρω από ποικίλων αποχρώσεων οικουμενικίστικες παραδοχές που υποβαθμίζουν το κράτος, την ισχύ του και τον χαρακτήρα των ανταγωνισμών και διενέξεων στον κρατοκεντρικό μας κόσμο .
Δεν εκπλήττει ότι όλοι μαζί κατάντησαν να είναι εγχώριοι πραιτοριανοί ξένων συμφερόντων υπογράφοντας το ένα μνημόνιο μετά το άλλο και κατ’ ουσία καθιστώντας την κοινωνία έρμαιο κοινωνικοπολιτικά ανεξέλεγκτων διεθνικών κερδοσκόπων, τοκογλύφων και ηγεμονικών υπαλλήλων . Τα ιδεολογήματά τους ήταν φούσκα και εκεί τους οδήγησαν καταστρέφοντας την χώρα. Η έκπληξη είναι ότι στο επίπεδο των πολιτικών ελίτ αριθμητικά είναι πάρα πολλοί και όλοι μαζί συχνά συνωστίζονται στις εξουσιαστικές καρέκλες, όπου κατ’ εντολή της αδιαφανούς μεταμοντέρνας τεχνόσφαιρας αποφασίζουν μεταμεσονύκτια την θανατική καταδίκη του νεοελληνικού και κυπριακού κράτους. (Μεταμοντέρνος πόλεμος http://wp.me/p3OqMa-1ij ). Τα φαινόμενα αυτά, βέβαια, δεν είναι μόνο «νεοελληνικά» πλην το Ελληνικό κράτος και η κοινωνία του είναι από τα μεγαλύτερα συγκαιρινά θύματα.
Θα αρκούσε, για να χρησιμοποιήσω την φράση που μου είπε ο Παναγιώτης Κονδύλης, να διαβάσουν την θεώρησή του για «εχθρούς και φίλους» για να καταλάβουν  -για να χρησιμοποιήσω τον ακριβοδίκαιο αφορισμό του- οι «μπουμπουνοκέφαλοι  προοδευτικοί», πως το διεθνές σύστημα είναι κρατοκεντρικό. Ότι δηλαδή οι διεθνισμοί και κοσμοπολιτισμοί πέραν από φούσκες ήταν και αυτοκτονικές παραδοχές για τους αδύναμους που τις ενστερνίστηκαν.

Ιδού για παράδειγμα τι έγραψε ο Μεγάλος Πολιτικός Στοχαστής στο «Ισχύς και Απόφαση»: ««Η έσχατη πραγματικότητα συνίσταται από υπάρξεις, άτομα ή ομάδες που αγωνίζονται για την αυτοσυντήρησή τους και μαζί αναγκαστικά, για τη διεύρυνση της ισχύος τους. Γι’ αυτό συναντώνται ως φίλοι ή ως εχθροί και αλλάζουν φίλους και εχθρούς ανάλογα με τις ανάγκες του αγώνα για την αυτοσυντήρησή τους και τη διεύρυνση της ισχύος τους» (Κονδύλης Ισχύς και απόφαση 1991, σ. 213)». Αυτό δεν είναι το διεθνές σύστημα τις κύριες πτυχές του οποίου φωτίζουν κάθε βράδυ οι ειδήσεις;
Καταλήγοντας λέμε ότι όπως έχουμε εξηγήσει σε εκτενή κείμενα η καλή θεωρία δεν είναι «λόγια της πλώρης». Είναι η αποτύπωση της πραγματικότητας. Η καλή θεωρία βέβαια η οποία στην διεθνή πολιτική είναι ανάπτυγμα των αξιωμάτων του Θουκυδίδειου Παραδείγματος. Όχι τα ιδεολογήματα και θεωρήματα που φούσκωσαν πολλά έθνη κατά την διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου και που οδήγησαν την Ελλάδα σε εμφύλιο και διαιρέσεις οι προεκτάσεις των οποίων, δυστυχώς, φτάνουν μέχρι σήμερα. Ιδού λοιπόν μια από τις καθημερινές επαληθεύσεις των αλάνθαστων Θουκυδίδιων και Κονδύλειων νόμων της διεθνούς πολιτικής. Βασικά για να το πούμε διαφορετικά υπάρχουν τα αξιώματα του Θουκυδίδειου Παραδείγματος και η ανάλυση διεθνούς πολιτικής (ή για να χρησιμοποιήσουμε τον συμβατικό όρο της «θεωρίας διεθνών σχέσεων») για να είναι βάσιμη και όχι επικίνδυνο για τον κρατικό ορθολογισμό ιδεολόγημα, θα πρέπει να είναι συμβατή με τα αξιώματα του Παραδείγματος. Εξ ου και το 1990 όταν επανήλθα στην Ελλάδα και εντάχθηκα στο πανεπιστήμιο όχι μόνο δίδασκα Θουκυδίδη αλλά εισηγήθηκα δημόσια με δημόσιες δαπάνες -ελάχιστο θα ήταν το ποσό συγκριτικά με άλλες δαπάνες- να διανεμηθεί ο Πελοποννησιακός Πόλεμος του Θουκυδίδη σε όλους τους Έλληνες.
Ακολουθεί άρθρο που γράφτηκε το 1998 ως μια στοιχειώδης και ελάχιστη κατάθεση επιχειρημάτων σε μια στιγμή που ο όχλος των γνωστών επιφυλλίδων επιχείρησε να τον λοιδορήσει με φράσεις και λόγια ανήκουστα, χυδαία και υβριστικά.
Διάλογος. Η τουρκική απειλή και η «εθνική στρατηγική». Π. ΗΦΑΙΣΤΟΣ*. Το ΒΗΜΑ, 15/02/1998 , Σελ.: B10 Κωδικός άρθρου: B12468B102, ID: 64929
Η έκδοση του βιβλίου «Θεωρία του Πολέμου» του Παναγιώτη Κονδύλη θα μπορούσε να αποτελέσει το έναυσμα για μια σοβαρή συζήτηση των κεντρικών ζητημάτων της εθνικής στρατηγικής της Ελλάδας: μορφή και χαρακτήρας της τουρκικής απειλής, συσχετισμός ισχύος μεταξύ Ελλάδας – Τουρκίας, η θέση αμφοτέρων των χωρών στο πλέγμα των διακρατικών σχέσεων της περιφέρειάς μας, προβολή των γεωπολιτικών και γεωστρατηγικών συσχετισμών στο ορατό μέλλον και η ανάπτυξη μιας εύρωστης ελληνικής αποτρεπτικής στρατηγικής. Στις γραμμές που ακολουθούν και με αφορμή ορισμένες αναφορές τού Π.Κ. θα αναφερθώ σε δύο ζητήματα. Πρώτον, στις κοινές ρίζες του νεοφιλελεύθερου και του μαρξιστικού διεθνισμού, γεγονός που πιθανώς ερμηνεύει ορισμένες διαπαραταξικές συγκλίσεις στο ελληνικό πολιτικό πεδίο την τρέχουσα δεκαετία· και, δεύτερον, σε ορισμένες πτυχές για τη φύση και τον ρόλο του πολέμου στις σύγχρονες διακρατικές σχέσεις.
«Ο ουσιώδης κοινός παρονομαστής του αρχικού μαρξισμού και του καπιταλιστικού φιλελευθερισμού» παρατηρεί ο Π.Κ. (σελ. 15) «έγκειται στη βεβαιότητα κατάργησης των πολέμων μέσω της απορρόφησης του πολιτικού στοιχείου από το οικονομικό». Οπως είναι γνωστό, αυτή η κοινή προσδοκία των δύο ιδεολογικών ρευμάτων, με πολλές ενδιάμεσες αποχρώσεις διεθνιστικών θέσεων και απόψεων, οδηγεί στη θέση ότι η εξάλειψη των εθνικών διαφορών είναι η άλλη προϋπόθεση τερματισμού των πολεμικών συγκρούσεων. Στον βαθμό που οι ιστορικοί παράγοντες και οι πνευματικές αξίες ιεραρχούνται με οικονομιστικά κριτήρια, οι ρίζες τόσο της μαρξιστικής όσο και της νεοφιλελεύθερης εσχατολογίας είναι ουσιαστικά κοινές.
Οπως εύστοχα έγραψε ο Edward Η. Carr, «ο διεθνισμός / κοσμοπολιτισμός κάθε απόχρωσης αποτελούσε πάντοτε το ιδεολογικό εργαλείο προώθησης των δυνάμεων που βρίσκονται σε ισχυρή θέση». Στο πλαίσιο αυτής της θεμελιώδους και ιστορικά θεμελιωμένης παρατήρησης, θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι, είτε αναφερόμαστε στον μαρξιστικό διεθνισμό είτε στον νεοφιλελεύθερο διεθνισμό, στη σύγχρονη διεθνή πολιτική εκδηλώνονται διεθνισμοί δύο μορφών. Πρώτον, ο διεθνισμός των ηγετών (και μερικών στρατευμένων διανοουμένων) των εκάστοτε ηγεμονικών χωρών (ο οποίος ευνοεί τα συμφέροντα διείσδυσης των χωρών τους)· δεύτερον, οι εισαγόμενες διεθνιστικές ιδεολογίες ποικίλων αποχρώσεων στις μικρές χώρες, οι οποίες υποστηρίζουν την εξάλειψη ή αποδυνάμωση του κράτους έθνους και της κρατικής κυριαρχίας. Δηλαδή το ίδιο ακριβώς διεθνιστικό επιχείρημα έχει συγκεκριμένη έννοια (και διαφορετικές επιπτώσεις) όταν προβάλλεται από την πλευρά ενός ισχυρού κράτους (π.χ. των ΗΠΑ ή της τέως ΕΣΣΔ) και άλλη όταν ­ συχνότατα λόγω αφελείας ­ προβάλλεται από την πλευρά ενός μικρού και αδύναμου κράτους. Εφόσον δεν υπάρχει δημοκρατική και κοινώς αποδεκτή διεθνής εξουσία πέραν και υπεράνω του κράτους έθνους, τέτοιες ιδέες, αν κυριαρχήσουν στα μικρότερα κράτη, αναπόφευκτα, καθιστούν τους φορείς τους νεροκουβαλητές των συμφερόντων των εκάστοτε ηγεμονικών δυνάμεων.
Συναφής με τα πιο πάνω ζητήματα είναι η θέση του πολέμου και της άσκησης βίας στον διεθνή χώρο, θέμα θεωρητικά απέραντο, γεγονός που καθιστά αδύνατη είτε εξάντλησή του σε λίγες γραμμές είτε ανάλυση των θεωρητικών καταδύσεων του Π.Κ. (έργο το οποίο, δικαίως, θεωρήθηκε ως ένα από τα σημαντικότερα στη διεθνή βιβλιογραφία). Πάντως, ελλείψει χώρου για εκτενή εξέταση του θέματος, είναι ίσως σκόπιμο να τονισθεί ότι η ευρωστία ορισμένων θέσεων του Π.Κ. οι οποίες προκάλεσαν μεγάλη αντίδραση στην Ελλάδα (και των οποίων η στρατηγική λογική ελάχιστα έγινε αντιληπτή) βρίσκεται ακριβώς στη μεγάλου βαθμού θεωρητική θεμελίωσή τους στο κυρίως μέρος της ανάλυσης, δηλαδή στα θεωρητικά κεφάλαια του βιβλίου. Στο πρώτο κεφάλαιο, π.χ., αναλύεται εκτενώς η σχέση «πολέμου» και «πολιτικής» για να τονισθεί η συνάφειά τους με την «κοινωνική κατάσταση» τόσο εντός όσο και μεταξύ των κρατών.
Ο πόλεμος, στο πλαίσιο αυτό, δεν μπορεί παρά να εκτιμηθεί ως μέρος του πλέγματος της «πολιτικής επικοινωνίας» μεταξύ των κρατών, «ως σύγκρουση μεγάλων συμφερόντων η οποία λύνεται αιματηρά, και μόνον ως προς τούτο διαφέρει από τις άλλες συγκρούσεις». Στο ίδιο πλαίσιο, το δίλημμα άμυνα / επίθεση (στο οποίο θα μπορούσε να ενταχθεί και η προβληματική του «πρώτου κτυπήματος» που, ίσως φυσιολογικά, τρομάζει τους μη εξοικειωμένους με τη στρατηγική ανάλυση και τους προσανατολισμούς των επιτελείων όλων των στρατών) εμπερικλείει ζητήματα που «υπαγορεύονται από λόγους, εν τέλει πολιτικούς».
Σε μια εποχή που εκτοξεύονται κατά της χώρας μας «casus belli» (δηλαδή, ουσιαστικά, απειλές «πρώτου κτυπήματος» στην περίπτωση που ασκήσουμε τα κυριαρχικά μας δικαιώματα), αριθμητικά ίσως όσα ποτέ άλλοτε στην ιστορία των διακρατικών σχέσεων, ο στρατηγικός προβληματισμός της επιστημονικής εμβέλειας του Π.Κ. καθίσταται επίκαιρος και κρίσιμος για την «εθνική στρατηγική». «Εθνική στρατηγική» βεβαίως είναι μια έννοια η οποία, ενώ συχνά αναφέρεται στον ελληνικό πολιτικό διάλογο, τα θεμελιώδη διλήμματα και προβλήματα που εμπερικλείει ελάχιστα έχουν κατανοηθεί.

Υστερόγραφο
Ο Κονδύλης είναι περιγραφικός και αξιολογικά ουδέτερος. Όσο και να προσπαθήσεις να βρεις αν κάπου ξέφυγε από την αξιολογικά ελεύθερη περιγραφή δεν το κατορθώνεις και εάν έτσι νομίσεις πιο κάτω αναιρείται μέσα στα κύματα εναλλακτικών και συγκριτικών θεωρήσεων. Ως προς τούτο σωστά είμαι ότι εκπλήσσεται αν κάποιος διαφωνεί ή συμφωνεί μαζί του. Δεν είναι θέμα να τον ζηλέψεις, να τον φοβηθείς ή να τον ανατρέψεις και όσοι το επιχείρησαν εκτιμώ ότι περίπου γελοιοποιήθηκαν επιστημονικά. Ο Κονδύλης είναι ένας ωκεανός πολιτικής σκέψης που αξίζει να ταξιδεύεις, να αντλείς και να εμπλουτίζεις την ανάλυσή σου. Έχω αφιερώσει δύο βιβλία μου στον Παναγιώτη Κονδύλη και έπεται ακόμη ένα. Τα δύο βιβλία είναι το «Κοσμοθεωρητική ετερότητα και αξιώσεις πολιτικής κυριαρχίας» και το «Κοσμοθεωρία των Εθνών, τι συγκροτεί και συγκρατεί τα κράτη, την Ευρώπη και τον κόσμο«.

Συναφή

• Η ΜΕΓΑΛΗ ΚΟΝΔΥΛΕΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΑΝΤΙΜΕΤΑΦΥΣΙΚΗΣ ΠΑΛΗΣ ΠΟΥ ΠΑΓΙΔΕΥΣΕ ΤΗ ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΣΚΕΨΗ ΚΑΙ ΟΔΗΓΗΣΕ ΣΤΟΝ ΜΕΤΑΜΟΝΤΕΡΝΙΣΜΟ http://wp.me/p3OlPy-ZB 
• ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΤΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. «Πελατειακές σχέσεις» («patron-clientrelations») μεταξύ ισχυρών και λιγότερο ισχυρών κρατών και ο διάλογος Μηλίων-Αθηναίων στον Θουκυδίδη. https://wp.me/p3OlPy-Oa
• ΘΕΡΜΟΠΥΛΕΣ: Τι είναι οι Θερμοπύλες, εν τέλει; Τι είναι η Ιθάκη; Τι είναι οικογένεια; Τι είναι πατρίδα; http://wp.me/p3OlPy-1pZ – http://wp.me/p3OqMa-1j0
• ΜΕΤΑΜΟΝΤΕΡΝΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ http://wp.me/p3OqMa-1ij – http://wp.me/p3OlPy-1pn
• Η ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΤΟΥ ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΟΥ ΡΟΚΑΝΙΣΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΩΝ ΕΧΕΙ ΤΙΣ ΡΙΖΕΣ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΤΟΥ ΑΝΤΙ-ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΝΕΟΤΕΡΗΣ ΣΚΕΨΗΣ. Συμπεριλαμβάνει απόσπασμα από το «Κοσμοθεωρία των Εθνών»http://wp.me/p3OqMa-1ie
• Οντολογική θεμελίωση του Πολιτικού και ο ρόλος της ισχύος στην αθέσπιστη διεθνή πολιτική: Πολιτικός στοχασμός versus Πολιτική Θεολογία http://wp.me/p3OlPy-1no – http://wp.me/p3OqMa-1hI
• ΗΘΙΚΗ και ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΣΤΗΜΑ, Η μη θεσπισμένη ισχύς στην διεθνή πολιτική. Πολιτική θεολογία versus πολιτική θεωρία και η σημασία της αξιολογικά ελεύθερης περιγραφής και ερμηνείας των διεθνών φαινομένων ­– http://wp.me/p3OlPy-1bH – http://wp.me/p3OqMa-13c
• ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΈΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΡΝΙΣΜΟΎ ΚΑΙ Η ΚΑΤΆΛΗΞΉ ΤΟΥ: ΚΑΤΕΞΟΥΣΙΑΣΜΟΣ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΩΝ,ΤΟΚΟΓΛΥΦΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΚΡΑΤΩΝhttp://wp.me/p3OqMa-138
• ΜΕΤΑΜΟΝΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΡΟΚΑΝΙΖΟΥΝ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΚΑ ΤΑ ΜΕΛΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΑΠΟΛΗΓΟΥΝ ΣΕ ΜΙΑ ΝΕΑ ΕΚΔΟΧΗ ΤΩΝ ΣΟΔΟΜΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΓΟΜΟΡΡΩΝ http://wp.me/p3OlPy-1kS
• ΤΑ ΜΕΤΑΜΟΝΤΕΡΝΑ ΣΟΔΟΜΑ ΚΑΙ ΓΟΜΟΡΡΑ, Η «ΚΟΣΜΟΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΕΘΝΩΝ» και συνθήκες που την κατεδαφίζουν. http://wp.me/p3OlPy-1bQ –  http://wp.me/p3OqMa-15l
• ΟΛΙΓΑΡΧΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ, ΜΟΝΤΕΡΝΙΣΜΟΣ, ΜΕΤΑΜΟΝΤΕΡΝΙΣΜΟΣ, ΔΕΣΠΟΤΕΙΑ VERSUS ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ / ΙΣΧΥΡΕΣ… http://wp.me/p3OlPy-10O 
• «ΔΕΝΔΡΟ-ΦΟΒΙΑ», «ΦΥΛΛΟ-ΦΟΒΙΑ», «ΦΥΣΗ-ΦΟΒΙΑ» ΩΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΜΟΝΤΕΡΝΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΚΗΣ ΣΥΡΡΙΚΝΩΣΗΣ http://wp.me/p3OlPy-ZS 
• Μοντερνισμός, το ιδεολογικό φαινόμενο και η μεταμοντέρνα διολίσθηση προς τα ανθρωπολογικά Σόδομα και Γόμορρα. http://wp.me/p3OlPy-Zv 
• ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΑ ΜΠΕΡΔΕΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΕΘΝΙΚΟΎ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΕΠΙΒΙΩΣΗΣ http://wp.me/p3OlPy-Vv 
• ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΑΣΤΟΥΣ ΚΑΙ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΥΣ. ΤΟ ΑΒΑΣΤΑΚΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΟ ΧΑΟΣ http://wp.me/p3OlPy-OE 
• Tο εθνοκρατοκεντρικό διεθνές σύστημα και η διαδρομή της ανθρωποκεντρικής πολιτικής θεμελίωσης http://wp.me/p3OlPy-1id

Π. Ήφαιστος – P. Ifestoswww.ifestos.edu.gr / www.ifestosedu.gr – info@ifestos.edu.gr / 
Στρατηγική Θεωρία–Κρατική Θεωρίαhttps://www.facebook.com/groups/StrategyStateTheory/Προσωπική σελίδα https://www.facebook.com/p.ifestosΠροσωπικό προφίλ https://www.facebook.com/panayiotis.ifestosΠολιτισμός, Περιβάλλον, Φύση, Ψάρεμα https://www.facebook.com/Ifestos.DimotisBBBΔιεθνής πολιτική 21^οςαιώνας https://www.facebook.com/groups/InternationalPolitics21century/ΗΠΑ: Ιστορία, Διπλωματία, Στρατηγική https://www.facebook.com/groups/USAHistDiplStrat/Ελλάδα-Τουρκία-Κύπρος: Ανισόρροπο τρίγωνο https://www.facebook.com/groups/GreeceTurkeyCyprusImbalance/Διαχρονική Ελληνικότητα https://www.facebook.com/groups/Ellinikotita/
Φιλοπατρία, Δημοκρατία, Ελευθερία https://www.facebook.com/groups/philopatria/
Άνθρωπος, Κράτος, Κόσμος–Πολιτικός Στοχασμόςhttps://www.facebook.com/groups/Ifestos.political.thought/
Κονδυλης Παναγιώτης– https://www.facebook.com/groups/Kondylis.Panagiotis/
Θολό βασίλειο της ΕΕ https://www.facebook.com/groups/TholoVasileioEU/
Θουκυδίδης–Πολιτικός Στοχασμόςhttps://www.facebook.com/groups/thucydides.politikos.stoxasmos/
Μέγας Αλέξανδρος–Ιδιοφυής Στρατηγός και Στρατηλάτηςhttps://www.facebook.com/groups/M.Alexandros/
Εκλεκτά βιβλία που αξίζουν να διαβαστούν https://www.facebook.com/groups/eklektavivlia/
Ειρηνική πολιτική επανάσταση https://www.facebook.com/groups/PolitPeacefulRevolution/
«Κοσμοθεωρία των Εθνών» https://www.facebook.com/kosmothewria.ifestos


ΑΝΙΧΝΕΥΣΕΙΣ
ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ

ΟΛΟΙ ΟΙ ΝΟΜΟΙ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ ΣΕ ΕΝΑ ΘΕΜΑΤΙΚΟ ΠΑΡΚΟ ΣΤΗ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗ.

Δημιουργήθηκε στη γενέτειρα του Έλληνα φιλόσοφου στα Στάγειρα και το επισκέπτονται χιλιάδες μαθητές...
Ο αρχαίος έλληνας φιλόσοφος, Αριστοτέλης, γεννήθηκε το 384 π.Χ, στην περιοχή Στάγειρα της Χαλκιδικής.
Μπορεί να μην έζησε μεγάλο διάστημα στη γενέτειρα του, όμως οι επόμενες γενιές, φρόντισαν να αναδείξουν το έργο και την προσωπικότητα του μεγάλου φιλόσοφου και δάσκαλου του Μεγάλου Αλεξάνδρου, με έναν ιδιαίτερο τρόπο.

Ένα άλσος αφιερωμένο στον αρχαίο φιλόσοφο Αριστοτέλη

Σε υψόμετρο 500 μέτρων βρίσκεται το μοναδικό θεματικό πάρκο της Χαλκιδικής. Το ονόμασαν «Άλσος του Αριστοτέλη», ώστε να τιμήσουν τον μεγάλο φιλόσοφο ο οποίος γεννήθηκε στα Αρχαία Στάγειρα, ενώ την έκταση κοσμεί ένα μεγαλοπρεπές άγαλμα του φιλοσόφου από το 1956.
Τα πρωτότυπα διαδραστικά όργανα που φιλοξενούνται στον χώρο του άλσους τοποθετήθηκαν το 2003 από τη Δημοτική Επιχείρηση Σταγείρων-Ακάνθου και σήμερα το διαχειρίζεται η Δημοτική Ανώνυμη Επιχείρηση του Δήμου Αριστοτέλη. Πρόκειται για πειραματικά όργανα που λειτουργούν βάσει των φυσικών νόμων οι οποίοι αναφέρονται στα συγγράμματα του Αριστοτέλη και ιδιαίτερα στο έργο του «Τα Φυσικά».
Με αυτή την προσθήκη, το «Άλσος του Αριστοτέλη» έχει γίνει προορισμός για σχολικές εκδρομές, καθώς συνδυάζει την ψυχαγωγία και την εκπαίδευση.
Υπολογίζεται ότι μόνο τους καλοκαιρινούς μήνες δέχεται περισσότερους από 15.000 επισκέπτες.
Τα πειραματικά όργανα
Φακός: Η πινακίδα δίπλα στον φακό μας πληροφορεί ότι κάθε φωτόνιο, δηλαδή κάθε στοιχειώδες ποσό φωτεινής ενέργειας, από μόνο του έχει ελάχιστη ενέργεια, όταν όμως όλα μαζί συγκεντρωθούν σ’ ένα σημείο η ενέργεια αυτή γίνεται πολύ μεγάλη.

«Ο φακός»

Πυξίδα: Είναι τοποθετημένη μπροστά από το άγαλμα του Αριστοτέλη και συμβολίζει το ότι η φιλοσοφία του έχει φθάσει σε όλα τα μέρη του κόσμου και είναι αφετηρία της σύγχρονης επιστημονικής σκέψης, παγκόσμια και κτήμα της ανθρωπότητας. Σ’ αυτήν απεικονίζονται η κατεύθυνση και η απόσταση των πιο γνωστών πόλεων στον κόσμο με σχέση με το άλσος.

«Η πυξίδα»

Οπτικοί Δίσκοι: Εικόνες περνούν με μεγάλη ταχύτητα μπροστά από το οπτικό μας πεδίο, το ανθρώπινο μάτι δεν τις αντιλαμβάνεται ως διαφορετικές, αλλά δημιουργεί ένα συνεχές οπτικό σύνολο, όπως όταν βλέπουμε μια ταινία. Αυτό συμβαίνει διότι η εντύπωση της εικόνας εξακολουθεί να διαρκεί ακόμα 1/16 περίπου του δευτερολέπτου πάνω στο οπτικό νεύρο, λόγω αδράνειας. Αυτή η ιδιότητα του ματιού ονομάζεται μετείκασμα. Ο κινηματογράφος στηρίζεται ουσιαστικά στην «αδυναμία» του ματιού να δει περισσότερες από 24 φωτογραφίες το δευτερόλεπτο.

«Οπτικοί Δίσκοι»

Υδροστρόβιλος: Στο διαφανές δοχείο με το υγρό δημιουργείται μια δίνη με την περιστροφή του μοχλού. Έτσι γίνεται κατανοητή η δυναμική του φαινομένου, ενώ παραλληλίζεται με την περιστροφική κίνηση του αέρα που δημιουργεί τον ανεμοστρόβιλο.

«Υδροστρόβιλος»

Σφαίρες αδράνειας: Παίζοντας με τις σφαίρες αδράνειας γίνεται αισθητό το φαινόμενο της μεταφοράς της ορμής, όταν κατά την κρούση των σφαιρών διατηρείται η αρχική ορμή και μεταφέρεται διαδοχικά διαμέσου όλων των σφαιρών για να φτάσει κάθε φορά στην τελευταία.

«Σφαίρες Αδράνειας»

Ηλιακό ρολόι: Το μεγάλο, οριζόντιο, ηλιακό ρολόι δείχνει τον ακριβή χρόνο στο σημείο όπου βρίσκεστε. Το καλοκαίρι υπάρχει διαφορά 1 ώρας και 25 λεπτών με την τρέχουσα ώρα, ενώ το χειμώνα η διαφορά είναι 25 λεπτά. Οι καμπύλες γραμμές πάνω στην πλάκα του ρολογιού είναι για να μπορεί να προσδιοριστεί ο μήνας που διανύουμε.

«Ηλιακό ρολόι»

mixanitouxronou.gr  
ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ