ΕΘΝΟΣ ΚΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ - Μια απάντηση στον παλαιό συναγωνιστή Μάκη Βορίδη.

Γράφει ο Γιώργος Δημητρούλιας, 

εκδότης «το Αντίδοτο», τέως δημοτικός σύμβουλος Καλαμάτας

 

«CHE FECE…. IL GRAN RIFIUTO

Σε μερικούς ανθρώπους έρχεται μια μέρα

που πρέπει το μεγάλο Ναι ή το μεγάλο το Όχι

να πούνε. Φανερώνεται αμέσως όποιος τόχει

έτοιμο μέσα του το Ναι, και λέγοντάς το πέρα

 

πηγαίνει στην τιμή και στην πεποίθησί του.

Ο αρνηθείς δεν μετανοιώνει. Αν ρωτιούνταν πάλι,

όχι θα ξαναέλεγε. Κι όμως τον καταβάλλει

εκείνο το όχι – το σωστό – εις όλην την ζωή του».

 

Ο τίτλος του ποιήματος είναι ένας στίχος του Δάντη που αποδίδεται ως «ο οποίος έκανε (ή πρόβαλε)…. την μεγάλη άρνηση». Τα αποσιωπητικά δηλώνουν τις λέξεις του δαντικού στίχου per vilta («από δειλία») που ο Καβάφης σκόπιμα παρέλειψε.

Κωνσταντίνος Καβάφης (1901)

 

Είναι γεγονός ότι η αγόρευση στην Βουλή του εκλεκτού συνεργάτη του πρωθυπουργού Μητσοτάκη, κυρίου Μάκη Βορίδη με γύρισε πολλές δεκαετίες πίσω, όταν μου έστελνε ένα μικρό ενημερωτικό δελτίο με τίτλο «Έθνος και Ελευθερία». Ήταν η εποχή που αφού είχε αφήσει σύξυλους τους συναγωνιστές του στην νεολαία ΕΠΕΝ που ήταν πρόεδρος, προσπαθούσε μέσω του Ελληνικού Μετώπου που συνέστησε αρχές της δεκαετίας του 1990 να δημιουργήσει μια Εθνική Αντιπολίτευση.

Προσπαθούσε από πριν να αφυπνίσει τα γηραιά μέλη της ΕΠΕΝ που τους ενδιέφερε μόνο η αποφυλάκιση των Αξιωματικών και τίποτε άλλο γιατί «μπακαλευόντουσαν» με την Νέα Δημοκρατία για κανά ρουσφετάκι. Αλλά ας θυμηθούμε τι έγραφε ο κύριος Βορίδης τότε:  

«Να λοιπόν, που μετά από επίπονες προσπάθειες πολλών ετών και μιας άνευ προηγουμένου υπερέντασης του τελευταίου έτους, η Ελλάδα έχει πρωθυπουργό της τον κ. Κ. Μητσοτάκη. Για να επιτευχθεί δε αυτό το «κατόρθωμα» πολλοί «εθνικιστές» έβαλαν το χεράκι τους είτε υπερψηφίζοντας ανοικτά τη ΝΔ και προσπαθώντας μάλιστα να περάσουν τέτοια άποψη είτε με άλλους τρόπους, επιχειρώντας να ενσπείρουν την ηττοπάθεια, τη φαγωμάρα, την πολυδιάσπαση του λεγομένου «χώρου».

Η συμπεριφορά τους αυτή είχε βέβαια διάφορα κίνητρα. Άλλοι γιατί θέλησαν να φράξουν το δρόμο στην σημερινή ηγεσία του εθνικιστικού κινήματος, άλλοι γιατί έμειναν πιστοί στα κελεύσματα «αρχηγών» και παραγόντων, άλλοι γιατί κουράστηκαν να περιμένουν μακριά από τα κυκλώματα της εξουσίας και άλλοι γιατί καλόπιστα θέλησαν να φύγει το ΠΑΣΟΚ, όλοι μαζί βοήθησαν στην απόκτηση της εξουσίας από τον κ. Μητσοτάκη».

Περιοδικό ΝΕΑ ΤΑΣΗ, Ιούνιος – Ιούλιος 1990, σελ. 3.

«Συνοψίζοντας, λοιπόν, βλέπουμε ότι μετά από ένα χρόνο εξουσίας, η κυβέρνηση της «Νέας Δημοκρατίας» δεν έχει να επιδείξει τίποτε που να ικανοποιεί τον έντιμο ψηφοφόρο της, δηλαδή τον πολίτη που δεν ψηφίζει για να έχει πρόσβαση στην εξουσία, μα που επιθυμεί την έκφραση  ιδεών και αρχών και προγραμμάτων. Και ίσως το πιο βασικό ερώτημα που θα μπορούσε να απευθύνει κανείς στη «Νέα Δημοκρατία», είναι το που στοχεύει η πολιτική της, ποιες είναι οι αρχές της, ποιο είναι το όραμά της, ποιο είναι το στοιχείο εκείνο που ενοποιεί τις επιμέρους πολιτικές της, που αποτελεί κριτήριο και οδηγό της στις επιλογές της καθημερινής πολιτικής πράξης της. Διότι, χωρίς ένα τέτοιο στόχο, η πολιτική παύει να είναι συνειδητή επιλογή για τα μεγάλα και γενικότερα ερωτήματα που θέτει η ζωή και η κοινωνία, και καταλήγει διαχείριση.

Μα ακόμη και απλή διαχείριση δεν μπορεί να γίνεται χωρίς αρχές, γιατί τότε καταλήγει να είναι ευκαιριακή, δηλ. φαυλότητα. Και κατ’ αυτόν τον τρόπο, μπορούμε και να εξηγήσουμε τις υπαναχωρήσεις της κυβέρνησης, δηλαδή το φυσικό επακόλουθο μιας πολιτικής χωρίς προοπτική, αρχές και ήθος, ή τουλάχιστον χωρίς προοπτική, αρχές και ήθος που να ενδιαφέρουν τον λαό και όχι απλώς τους πολιτικούς και τα φερέφωνα της εξουσίας».

Περιοδικό ΝΕΑ ΤΑΣΗ, Μάϊος 1991, σελ. 8

«Μέσα σε αυτό το πολιτικό, κοινωνικό και οικονομικό σκηνικό, που καθημερινά γεννά δυσαρεστημένους και απογοητευμένους, είναι σαφές ότι πλέον είναι ανάγκη εθνική η συγκρότηση μιας πολιτικής προτάσεως και ενός φορέα που θα την εκφέρει που θα μπορούν να εγγυηθούν μια γενναία και τολμηρή ριζοσπαστική πολιτική για την υπέρβαση της κρίσεως. Χρειάζεται μια πολιτική που θα μπορεί να θέσει ζητήματα και να επιμείνει στην επίλυσή τους,  μια πολιτική που θα μπορεί να ξεφύγει από τον κύκλο  των συμφερόντων του νοσηρού παρασιτικού κεφαλαίου, των μεγαλοεκδοτών μας και της πίεσης για διορισμό και αργομισθία του «πονηρού» ψηφοφόρου».

Περιοδικό ΝΕΑ ΤΑΣΗ, Απρίλιος – Μάϊος 1992, σελ. 4.

Τελικά μετά από τις πολιτικές του περιπλανήσεις στον χώρο της Δεξιάς έφτασε να υπουργοποιηθεί στην κυβέρνηση της ΝΔ και να ξεχάσει την παλαιά του πολιτική δραστηριότητα. Είπε το μεγάλο Ναι  που αναφέρει στο ποίημά του ο Καβάφης γιατί εκεί ανήκε πάντα. Πιστεύω ότι σε αυτό συνέβαλλαν και οι μεγαλοαστικές «περγαμηνές» που διέθετε, όπως Κολλέγιο Αθηνών, μέλος Αθηναϊκής Λέσχης, αλλά και ο θείος του ήταν προσωπικός γιατρός του Κωνσταντίνου Καραμανλή, ίσως και άλλα που αγνοώ. Πέραν όμως αυτών, εσχάτως, με την σειρά τροπολογιών που κατέθεσε στην Βουλή απαγόρευσε στο Εθνικό Κόμμα ΕΛΛΗΝΕΣ να λάβει μέρος στις εκλογές ταυτιζόμενος με τις προσπάθειες της μαρξιστικής Αριστεράς που θέλουν να ποινικοποιήσουν την Εθνικιστική ιδεολογία. Αντί να προσπαθεί να «μαζέψει» τις διαρροές των πατριωτών της ΝΔ προς την Εθνικιστική Αντιπολίτευση, θα πρέπει να αντιμετωπίσει μεγάλα προβλήματα όπως αυτό της αισχροκέρδειας του μεγάλου κεφαλαίου που πλήττει τους Έλληνες και επεσήμανε σε παλαιότερα γραπτά του. Το πρόβλημα της αισχροκέρδειας το επισημαίνει η φιλοκυβερνητική εφημερίδα ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ της Κυριακής που πέρασε.

Για να υπάρχει πραγματική Ελευθερία σε ένα Έθνος πρέπει να υπάρχει Εθνική Κυριαρχία. Εθνική Κυριαρχία σημαίνει το δικαίωμα ενός Λαού να είναι κυρίαρχος στην Πατρίδα του. Η εξασφάλιση της Εθνικής Κυριαρχίας προϋποθέτει αξιόμαχο εθνικό στρατό, εύρωστη και δυνατή οικονομία που δεν θα εξαρτάται από το διεθνές κεφάλαιο και μια κοινωνία που δεν θα τελεί υπό κατάληψη με τις συνθήκες αφρικανικής ζούγκλας που έχουν δημιουργήσει οι λαθρομετανάστες που εισέβαλλαν παρανόμως από τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα. Χρειάζεται ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ για την υπεράσπιση του ΕΘΝΟΥΣ και της ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ μας!

ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ

Η ΕΛΛΑΔΑ ΣΤΑΜΑΤΗΣΕ ΝΑ ΠΛΗΤΤΕΙ - Η σύγχρονη προοπτική της Ελληνικής Βασιλικής Παράδοσης.

Γράφει ο Γιώργος Δημητρούλιας, 

εκδότης «το Αντίδοτο», τέως δημοτικός σύμβουλος Καλαμάτας

 

«Ουκ αγαθόν πολυκοιρανίη. Είς κοίρανος έστω, είς βασιλεύς».

– «Δεν είναι καλό να υπάρχει πολυαρχία. Πρέπει να υπάρχει ένας αρχηγός, ένας βασιλιάς».

Όμηρος, περ. 800-750 π.Χ., Ποιητής  (Ιλιάδα Β’ 204)

 

Πριν από λίγο καιρό κατά την διάρκεια των τραγελαφικών περιστάσεων που είχαμε στην κηδεία του Βασιλέως Κωνσταντίνου, στην οποία αρκετοί Βασιλείς και Βασίλισσες παρευρέθηκαν, οι οποίοι είναι αρχηγοί ευρωπαϊκών κρατών και η «προοδευτική» μας κυβέρνηση για πολιτικές μικροσκοπιμότητες, όπως την συμβούλεψαν τα ορφανά του Σημίτη που μάζεψε, χαρακτήρισε ιδιωτική, συνέρρευσαν αρκετές χιλιάδες συμπολιτών μας αν και ήταν εργάσιμη ημέρα. Το αξιοπερίεργο ήταν ότι η συντριπτική πλειοψηφία ήταν ηλικιών που δεν γνώρισαν, ούτε έζησαν σε εποχή Βασιλείας. Γιατί λοιπόν ευρέθησαν εκεί;

«(…) η Γαλλία πλήττει».

Ο καθηγητής Παναγής Παναγιωτόπουλος στο βιβλίο του για τις «περιπέτειες της μεσαίας τάξης» γράφει: «Πρόκειται για μια έκφραση («… η Γαλλία πλήττει») του Λαμαρτίνου την οποία επαναλαμβάνει και οικειοποιείται  η λόγια γαλλική εφημερίδα (Le Monde) με σκοπό να περιγράψει  - και να σαρκάσει κάπως τον συναισθηματικό ορίζοντα μιας χώρας που μοιάζει να έχει απαντήσει στα μεγάλα ερωτήματα της εποχής της και να έχει προχωρήσει πέραν της συγκρουσιακής συνθήκης που την όριζε έως τώρα. Αυτή είναι λοιπόν η Γαλλία την άνοιξη του 1968. Μια  χώρα που έχει εν πολλοίς «μεσοποιηθεί»  με τα μεσοστρώματα – ακατανόμαστα μα πανταχού παρόντα μέσα από τον καταναλωτικό εποικισμό των προτύπων ζωής και την θεαματικοποίησή τους – να ηγούνται μιας νέας κοινής ζωής». (…) «Η απολαυστική εκκοσμίκευση της ειρηνικής ζωής, η καθησυχαστική επιτυχία αυτού του μοντέλου που δικαιότερα από ποτέ μοίραζε τα οφέλη της ανάπτυξης, είχαν την ευχάριστα πληκτική γεύση ενός μιλκσέικ θα μπορούσαμε να πούμε. Μια εξ Αμερικής ευδαιμονία της αργής και καθησυχαστικής στοματικής ρόφησης της γλυκιάς και φρουτώδους κρέμας σε διασκεδαστική συσκευασία που σερβίρεται σε τόπους του ελεύθερου χρόνου και μεταφέρει το βρεφικό θηλασμό σε ένα πλαίσιο ενήλικης επιβεβαίωσης χαράς και ασφάλειας. Η πλήξη είχε γίνει ήδη πολύ γρήγορα, λίγο παραπάνω από 25 χρόνια μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο συναισθηματικός βιότοπος των νέων στρωμάτων. Ένα συναίσθημα ίδιο με αυτό που αργότερα έμελλε να είναι η «μεταμοντέρνα συνθήκη», μα κυρίως συναφές προς την εντύπωση ακατάσχετης προόδου και διαρκούς ασφάλειας.

Αυτή η πλήξη, και η ανυπόφορη ευταξία του συμμορφωμένου καταναλωτισμού και της γκωλικής συναίνεσης που κουβαλούσε, (σημείωση του υπογράφοντα: μήπως θυμίζουν την μητσοτακική Ελλάδα του σήμερα;) θα ερχόταν με τον Μάη του ’68 στη Γαλλία, και με άλλες διαδικασίες περισσότερο ή λιγότερο συγκρουσιακές αλλού, να δώσει την θέση της σε καινούργια συναισθήματα. Σε νέες εμπειρίες μεσαίων στρωμάτων, που πήγαιναν την μεσαία τάξη ακόμα πιο βαθιά στις βεβαιότητές της και ακόμα πιο μακριά από το παλιό συντηρητικό της πλαίσιο. Πιο κοντά όμως και στις εγγενείς της αντιφάσεις, οι οποίες το 1968 ήταν ακόμα αόρατες».

Στην ελληνική περίπτωση με λίγα λόγια με την οικονομική κρίση, ειδικά μετά την χρεωκοπία της «επανάστασης» από τα Αριστερά το 2015 και την επακόλουθη χρεωκοπία καθώς τα εισοδήματα συρρικνώθηκαν εντυπωσιακά, οι εμπειρίες της ζωής που βιώνουν από κοινού οι Έλληνες είναι ολοένα και λιγότερες. Το κοινό βίωμα της ελληνικής μεσαίας τάξης έχει διασπαστεί.

Ένας καινούργιος κόσμος γεννιέται!

Το τέλος της «κοινής μοίρας» της μεσαίας τάξης ξεκινά με την αποδυνάμωση της κρατικής προστασίας και την χρεωκοπία του ελληνικού δημοσίου. Το τέλος του κλασσικού δικομματισμού που επέφερε το 2012,  συνεπάγεται και την ολοκληρωτική αμφισβήτηση της κοινής κοινωνικής εξέλιξης με την κρατική προστασία σε πολλούς. Συνέχισε με την περίοδο της πανδημίας και με τον ρωσο – ουκρανικό πόλεμο κατέρρευσαν και οι τελευταίες βεβαιότητες της προγενέστερης περιόδου. Η κοινωνική κινητικότητα και η  κοινωνική εξέλιξη δεν θα είναι πλέον συλλογική και οι κίνδυνοι που θα έρθουν μελλοντικά θα αντιμετωπιστούν ατομικά. Η διολίσθηση στον ατομικισμό έρχεται να χωρίσει ακόμα περισσότερο εκείνους που τις προηγούμενες δεκαετίες  ένιωθαν κοινωνικά ότι ανήκουν στην μεσαία τάξη και απολαμβάνουν κοινά βιώματα.

Η μεγάλη όμως διαφορά της ελληνικής μεσαίας τάξης με τις παρόμοιες των άλλων χωρών είναι ότι οι Έλληνες βρίσκονται πιο κοντά στις ρίζες τους, στα εθνικά όνειρα, όπως αυτά εκφράστηκαν με την Μεγάλη Ιδέα στον προηγούμενο αιώνα και εκφράστηκαν πάλι στα συλλαλητήρια για την Ελληνικότητα της Μακεδονίας, και δεν εξεγείρονται για καταναλωτικά αιτήματα, όπως τα κίτρινα γιλέκα που εξεγέρθηκαν για την υψηλή τιμή των καυσίμων στην Γαλλία.

Ένα από τα Εθνικά όνειρα που μας κράτησε ζωντανούς σαν Έθνος τόσες εκατοντάδες χρόνια δουλείας στους Ασιάτες που μας είχαν υπόδουλους ήταν ο μύθος του Μαρμαρωμένου  Βασιλιά και η αναγέννηση του Έθνους που αυτός ο μύθος περιέκλειε.

Η Βασιλεία στην Ελληνική Παράδοση.

Ο Ιταλός φιλόσοφος Ιούλιος Έβολα γράφει: «Κάθε παραδοσιακός πολιτισμός χαρακτηρίζεται από την παρουσία υπάρξεων, οι οποίες εξαιτίας της έμφυτης ή επίκτητης ανωτερότητας τους υπεράνω της ανθρώπινης κατάστασης, ενσαρκώνουν μέσα στην εγκόσμια τάξη την ζωντανή και αποτελεσματική παρουσία μιας δύναμης που έρχεται από επάνω». Και πιο κάτω «Παραδοσιακοί πολιτισμοί, αντίθετα με  αυτούς των παρηκμασμένων και ύστερων χρόνων, αγνοούσαν την απλή πολιτική διάσταση της ανώτατης εξουσίας, όπως επίσης ότι οι ρίζες της εξουσίας βρίσκονται μόνο στην δύναμη, στην βία ή σε φυσικές ή κοσμικές ποιότητες όπως η ευφυία, η σοφία ή το φυσικό θάρρος και έδειχναν μικρό ενδιαφέρον για μαζική υλική ευημερία». (…) «Η ρίζα κάθε εγκόσμιας δύναμης ήταν η πνευματική εξουσία, η οποία ήταν σχεδόν μία «θεϊκή ουσία μεταμορφωμένη σε ανθρώπινη μορφή». (…) «Και οι Έλληνες βασιλείς του Δωρικού – Αχαιού κύκλου καλούνταν διοτρεψέες ή διογενέες ως ένδειξη της θεϊκής τους καταγωγής. Πέραν από την ποικιλία των μυθικών και θρησκευτικών εκφράσεων, η επαναλαμβανόμενη αντίληψη της βασιλείας εκφράζεται με όρους μιας «έμφυτης υπερβατικότητας» η οποία είναι παρούσα και ενεργητική μέσα στον κόσμο. Ο βασιλιάς - που πιστευότανε ότι ήταν μια ιερή ύπαρξη και όχι ένας άνθρωπος – σαν αποτέλεσμα της «ύπαρξής» του, ήταν ήδη το κέντρο και η κορυφή της κοινότητας. Σε αυτόν βρισκότανε επίσης η υπερφυσική δύναμη η οποία έκανε τις μυσταγωγικές λειτουργίες αποτελεσματικές». (…)

«Ενδιαφέρον αρκετά, το θέμα της «δόξας» σαν θεϊκό γνώρισμα εμφανίζεται ακόμα και στον Χριστιανισμό και σύμφωνα με την μυστική θεολογία, το θείο όραμα συμβαίνει μέσα στην «δόξα του Θεού». Η χριστιανική εικονογραφία  συνήθιζε να απεικονίζει αυτήν την δόξα με ένα φωτοστέφανο γύρω από το κεφάλι του ανθρώπου, αναπαριστώντας έτσι ορατά το νόημα (…) της θεϊκής φλόγας, άλλοτε ζωοποιό, και άλλοτε επικίνδυνα καταστρεπτική». (…) «…ο βασιλιάς σαν ένας «γιός του ουρανού» θεωρείτο ότι είχε μη ανθρώπινες απαρχές, κατείχε την «εντολή εξ ουρανού», το οποίο υποδηλώνει την ιδέα μιας πραγματικής και υπερφυσικής δύναμης».

Ο «Περί βασιλείας» λόγος του Θωμά Μαγίστρου.

Είδαμε λοιπόν πως περιγράφει ο φιλόσοφος Έβολα την υπερφυσικότητα του Βασιλιά στην Χριστιανική Βυζαντινή Αυτοκρατορία και ας δούμε τώρα πως περιγράφει τον άριστο Βασιλέα ένας λόγιος, ο οποίος εκφώνησε αυτές τις συμβουλές προς τον μονοκράτορα Ανδρόνικο Β’ Παλαιολόγο την δεκαετία του 1320, όταν υπήρχε έντονη η Ελληνική Εθνική συνείδηση. Ο Θωμάς ο Μάγιστρος ήταν συγγραφέας και λόγιος από την Θεσσαλονίκη όπου γεννήθηκε περί του 1275 και πέθανε ως μοναχός με το όνομα Θεόδουλος, λίγο μετά το 1347.

Ξεκινά με την συμβουλή ότι αυτός που άρχει πρέπει να έχει δύο ιδανικά. Πρώτα να εξουσιάζει με τέτοιο τρόπο που να είναι για όλους επωφελέστατος και μετά οι εξουσιαζόμενοι να συγκατανεύουν τις αποφάσεις του. Αυτή η λαϊκή υποστήριξη ήταν τότε απαραίτητη γιατί σίγουρα  θα είχε γίνει γνωστό η ταχύτατη κατάκτηση της Μικράς Ασίας από τους τούρκους που οφειλόταν εν μέρει και στην παντελή έλλειψη αντίστασης των εκεί υπηκόων.

Αφού τον παροτρύνει να είναι δίκαιος και να εξουσιάζει τα πάθη του γιατί είναι το πρότυπο μίμησης για τους υπηκόους του, τον συμβουλεύει να υπάρχει εθνικός στρατός και όχι μισθοφορικός ,γιατί η ευψυχία δεν συναντάται ποτέ σε μισθοφορικά στρατεύματα. Ο λόγος του Θωμά κλείνει με την παρότρυνση, που τη βλέπουμε σε όλο το έργο, να μοιάσει με τον Θεό, επιδιώκοντας την αρετή. Είναι η γνωστή θεωρία του Πλάτωνα για τον φιλόσοφο – βασιλιά.

Είναι η εποχή που χαρακτηρίζουμε ως Παλαιολόγια Αναγέννηση, στην οποία η ελληνική αρχαιότητα είναι παρούσα και την βλέπουμε σε όλο το έργο, όπου οι αναφορές σε πρόσωπα και συμβάντα της ελληνικής αρχαιότητας είναι εξαιρετικά συχνές και αυτό δείχνει  το κλίμα αναβίωσης της κλασσικής αρχαιότητας στην Ύστερη Βυζαντινή εποχή.

Τελειώνοντας, το παραπάνω κείμενο παρουσιάζει μια άλλη όψη της ιστορίας και μια οπτική της πραγματικότητας, τελείως διαφορετική από την σύγχρονη. Βλέπει στην αρχαία γνώση όχι ένα προγενέστερο, κατώτερο στάδιο, που οδηγεί στην πρόοδο και στην εξέλιξη αλλά το αντίθετο, βλέπει μια βαθμιαία πνευματική συσκότιση, μια επιταχυνόμενη πτώση και μια απομάκρυνση από την αρχική φωτεινή πηγή.

ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ

Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ ΣΤΟΝ ΚΑΙΡΟ ΤΗΣ ΠΑΝΔΗΜΙΑΣ

Γράφει ο Γιώργος Δημητρούλιας, 

εκδότης «το Αντίδοτο», τέως δημοτικός σύμβουλος Καλαμάτας

 

«Η πίστις σου σέσωκέ σε»                                 Μαρκ. Χ,52

 

«Ταράσσει τους ανθρώπους, ου τα πράγματα, αλλά περί των πραγμάτων δόγματα»

                                       Επίκτητος

«Το να τα πιστεύομε όλα ή να αμφιβάλομε για όλα, είναι εξίσου άνετες λύσεις που μας γλυτώνουν από την σκέψη»

                                         Ανρί Πουανκαρέ 

 

Θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς, πως το κάθε φαινόμενο και το κάθε γεγονός, ακόμα και αυτού που θεωρείται ανερμήνευτο, είναι ζήτημα ερμηνείας. Από το πως βλέπουμε τα πράγματα, από το χρώμα που θα φωτίσει τα γεγονότα, εξαρτάται και η εντύπωση που θα προκαλέσουν. Η πηγή αυτού του φωτισμού βρίσκεται μέσα μας και δεν είναι άλλη από την κοσμοθεωρία και την κοσμοερμηνεία που πρεσβεύουμε.

Η αλήθεια δεν είναι πάντα κάτι το αυτόφωτο, αλλά εμείς θα πρέπει να την φωτίζουμε για να την διακρίνουμε. Και δεν φταίει η αλήθεια που εξαιτίας μας παραμένει στην σκιά. Ο άνθρωπος βουτηγμένος μέσα στην σκιά της αμάθειας και του ψέματος δεν την βλέπει, όσο και αν σκοντάφτει πάνω της.

Όταν ο άνθρωπος φτάσει μπροστά σε ένα αδιέξοδο, όπως της επιδημίας του κορονοϊού που ζούμε σήμερα, χρησιμοποιεί το κάθε μέσον για να λυτρωθεί. Για να αποφύγει την αρρώστια και τον θάνατο, επικαλείται την βοήθεια των ανθρώπων, των θεών και των δαιμόνων ακόμη. Ακόμη μπορεί και να δεχθεί αδιαμαρτύρητα διάφορα βιολογικά, ιατρικά, κοινωνικά ή άλλα μέτρα προκειμένου να ξεπεράσει αυτό το αδιέξοδο. Γιατί στην επίγνωση των «πεπερασμένων» ορίων της ζωής και στην τελική συνθηκολόγηση και συνδιαλλαγή με την φυσική νομοτέλεια, βρίσκεται το μεγαλείο της αθλιότητάς του.

Η Μαγική και Ιερατική ιατρική.

Το ένστικτο της αυτοσυντήρησης οδήγησε τον άνθρωπο στην αναζήτηση της θεραπείας του από την αρρώστια και τον πόνο και επειδή αδυνατούσε τον αρχαίο καιρό εκείνο να αντιμετωπίσει το συγκεκριμένο πρόβλημα στο φυσικό του περιβάλλον, το μετατόπισε από την γη στον ουρανό. Στους θεούς εναπόθεσε την κάθε ελπίδα της γιατρειάς του και την κάθε φροντίδα για την διατήρηση της υγείας του. Ο Κικέρων μας λέει πως η ιατρική τέχνη προέκυψε από την επινόηση των αθανάτων θεών.

Με τα χρόνια, ορισμένα πρόσωπα απόχτησαν και μια ορισμένη αποστολή, την αποστολή του θεραπευτή. Αφού όμως οι θεοί ήταν η πηγή κάθε θεραπείας , ήταν επόμενο και τα πρόσωπα αυτά, που είχαν σαν αποστολή την θεραπεία της αρρώστιας, να κατέχουν μια δύναμη απόκρυφη και θεϊκή, να είναι ιερά. Βλέπουμε λοιπόν την θρησκεία και την ιατρική να συμπορεύονται και να γίνονται κτήμα μιας τάξης, των ιερέων, οι οποίοι τις θεωρούν απόρρητες και διαφυλάνε τα μυστικά τους με επιμέλεια μέσα στα άδυτα των Ναών.

Ο Will Durant στο μνημειώδες έργο του «Παγκόσμιος Ιστορία του Πολιτισμού» αναφέρει πως «Οι θεραπευτικές μέθοδοι των πρωτογόνων ιατρών είναι θεαματικότερες από τις μεθόδους των σύγχρονων διαδόχων τους, που είναι πολύ περισσότερο πολιτισμένοι. Για να τρομάξουν το κακό πνεύμα, φορούσαν τρομερές μάσκες και δέρματα ζώων, ούρλιαζαν, χειρονομούσαν, χτυπούσαν τα χέρια, θορυβούσαν και προσπαθούσαν να εκβάλλουν το δαιμόνιο με την βοήθεια ενός μακρουλού σωλήνα. Όπως λέγανε, άλλωστε, «η φύση θεραπεύει την ασθένεια και το φάρμακο διασκεδάζει τον άρρωστο». Οι Μπορόροι της Βραζιλίας, προώθησαν την επιστήμη σε ψηλότερη βαθμίδα, με το να δίνουν στον πατέρα να πιεί το φάρμακο για να θεραπευθεί το παιδί του. Και σχεδόν πάντοτε, το παιδί πήγαινε καλύτερα».

Το Ελληνικό Πνεύμα στην Ιατρική και τα Ασκληπιεία.

Οι Έλληνες έβαλαν τα θεμέλια των επιστημών και ο Ασκληπιός «συνέστησεν  επιστημόνως την ιατρικήν» (Πλατ. Συμπ. ΙΒ186). Η φαρμακευτική και θεραπευτική των Ελλήνων της αρχαίας προϊπποκρατικής περιόδου δεν ήταν καθόλου ένα αντίγραφο αιγυπτιακό. Το καθαρό και ελεύθερο πνεύμα των Ελλήνων στηρίχτηκε κυρίως στην προσωπική έρευνα και την φιλοσοφική παρατήρηση, σε αντίθεση με το θεοκρατικό και καταδυναστικό πνεύμα των Αιγυπτίων που το δέσμευε ο στεγνός εμπειρισμός.

Σε όλη την διάρκεια της ιπποκρατικής περιόδου, στην Αλεξανδρινή ή ελληνιστική περίοδο, στην ρωμαϊκή περίοδο (από το 146 π.χ. όπου η Ελλάδα πέρασε κάτω από την κυριαρχία της Ρώμης μέχρι το 395 μ.χ. που το Ρωμαϊκό κράτος χωρίστηκε σε ανατολικό – Βυζαντινό και δυτικό) και μέχρι την εξάπλωση των τούρκων κατακτητών, η ανοδική πορεία της ελληνικής ιατροφαρμακευτικής επιστήμης, δεν ανακόπηκε ούτε για μια στιγμή.

Ο πρώτος «ιήτηρ, αλεξίκακος και νουσολύτης» θεός ήταν ο Απόλλων, η ηλιακή θεότητα και γιος του Δία. Ο γιος του, ο Ορφέας μπορούσε με τα τραγούδια της λύρας του να γιατρεύει αρρώστους και να ανασταίνει νεκρούς, όπως ανάστησε την Ευρυδίκη. Η Αθηνά ήταν θεά της υγείας και προστάτιδα των οφθαλμών. Η Άρτεμις ήταν προστάτιδα των επιτόκων. Η Ελληνική μυθολογία αναφέρει ένα πλήθος θεών, ημίθεων και ηρώων που προστάτευαν την υγεία και θεράπευαν τις αρρώστιες. Με την εξάπλωση του χριστιανισμού, πολλοί Άγιοι, αντικατέστησαν τα πρόσωπα εκείνα του μύθου στην θεραπευτική τους αποστολή.

Ο Ασκληπιός θεωρείται ισόθεος και κυρίως με αυτήν την θεότητα είναι δεμένη η ελληνική ιατρική. Ο Ασκληπιός είχε τέτοια μεγάλη ακτινοβολία, που έγινε αρχηγός της ιατρικής οικογένειας, των Ασκληπιαδών και το όνομά του πήραν όλα τα ιερά – ιατρικά κέντρα, τα Ασκληπιεία. Αυτά ήταν χτισμένα σε κάποια απόσταση από τις πόλεις, σε υγιεινά υψώματα, κοντά σε πηγές, ιαματικές, μέσα σε δάση ώστε η όμορφη πράσινη φύση να γαληνεύει την ψυχή και να αναπτερώνει το ηθικό του αρρώστου (Παυσαν. Β 27,4). Οι ιερείς των Ασκληπιείων που ασκούσαν την ιατρική, ήταν συγχρόνως και οι διερμηνείς του Θεού.

Πίστη και Θαύματα στο Βυζάντιο.

Το μεσαιωνικό Βυζάντιο στάθηκε πρωτοπόρο στην κρατική οργάνωση νοσοκομείων (:ξενώνες) και την ομαδική περίθαλψη των λαϊκών τάξεων (γηροκομεία, βρεφοκομεία, πτωχοκομεία κ.ά.).

Στον χώρο της βυζαντινής κυριαρχίας και επιρροής, η πίστη στις θαυματουργικές ιδιότητες των εικόνων, των εμβλημάτων, των οστών και όλων των αντικειμένων που σχετίζονται με τον Θεό ή τους αγίους, ήταν απεριόριστη. Το Βυζάντιο έδωσε χριστιανικό χαρακτήρα σε όλη εκείνη την «θαυματουργία» των τελευταίων αιώνων της Ρωμαϊκής ειδωλολατρίας. Οι άρρωστοι, αντί να πηγαίνουν στα Ασκληπιεία, πήγαιναν τώρα στις εκκλησίες  του αρχάγγελου Μιχαήλ, του αγίου Παντελεήμωνος, του ευαγγελιστή Λουκά, των  αγίων Κοσμά και Δαμιανού. «Το «παλλάδιο» έχει αντικατασταθεί από τον μανδύα της Παρθένου ή τα οστά κάποιου αγίου και θαύματα εξακολουθούν να σώζουν ιερά φρούρια», γράφει ο Steven Runciman στο έργο του «Βυζαντινός Πολιτισμός».

Η πίστη στην ύπαρξη του Θεού και στην θεία πρόνοια είναι η αφετηρία για την θρησκευτική ερμηνεία του θαύματος. Ο Θεός «ο ποιών θαυμάσια μόνος» επεμβαίνει σε ειδικές περιπτώσεις πάνω στην τροχιά των αιωνίων και αμετάβλητων φυσικών νόμων. Το θαύμα είναι το προνόμιο του Θεού. Η παρέμβαση αυτή του Θεού στην δημιουργία δεν είναι παρά μια καινούργια δημιουργία.

Το θρησκευτικό θαύμα, στις περιπτώσεις θεραπείας, έχει σκοπό να ανακουφίσει τον άνθρωπο από την οδύνη και να ελκύσει στην πίστη τους αδιάφορους και τους άπιστους. Αλλά και γενικότερα το θαύμα μέσα στον θρησκευτικό χώρο, αποβλέπει σε σκοπούς προσηλυτιστικούς και διαφωτιστικούς σχετικά με την ανεκτίμητη δύναμη της πίστεως.

Μια σύγχρονη επιστημονική θέση.

Ένας συγγενής μου, διάσημος χειρούργος ογκολόγος  στις ΗΠΑ, που στα τελευταία του χρόνια ασχολείτο με φιλοσοφικά ζητήματα, μου έλεγε ότι οι περισσότερες σοβαρές παθήσεις σήμερα είναι «ψυχοσωματικές», δηλαδή παρουσιάζουν σωματικά συμπτώματα που οφείλονται σε ψυχικές αιτίες. Στις περιπτώσεις αυτές, κάτω από την συγκλονιστική επίδραση ενός σπουδαίου γεγονότος, ένας ισχυρός ψυχικός κραδασμός «αποδεσμεύει» τις συγκινήσεις που αποτελούσαν και την ψυχογενή αιτία της παθήσεως και το άτομο θεραπεύεται.

Ο θεραπευτικός ψυχικός κραδασμός χρειάζεται δύο βασικούς παράγοντες για να συντελεσθεί:  α) την απεριόριστη πίστη του αρρώστου και β) το αντικείμενο (εικόνα, ναός, άγια λείψανα, κ.ά.) ή το πρόσωπο (άγιος, θεραπευτής, ιατρός) που θα επηρεάσει τον ψυχισμό του αρρώστου και θα διεγείρει μέσα του την πίστη. Γιατί βασικά, η πίστη είναι εκείνη που θαυματουργεί. Η ανθρώπινη ψυχή διαθέτει εκπληκτικές ικανότητες. Το θαύμα δεν προκαλεί αντίφαση προς την τάξη της φύσης, αλλά οι ανεξερεύνητες ικανότητες των ατόμων το πραγματοποιούν. Το είπε άλλωστε και ο Άγιος Αυγουστίνος: «Το θαύμα δεν έρχεται σε αντίθεση με την Φύση, αλλά με όσα ξέρουμε για την Φύση. Και ξέρουμε ακόμα τόσα λίγα».

Μερικές συμπερασματικές σκέψεις.

Πέρα λοιπόν από ιούς και αρρώστιες, είναι άξιο προσοχής το ότι όλες οι θεωρίες που φιλοδόξησαν να εξηγήσουν το θρησκευτικό «θαύμα» συγκλίνουν σε ένα και μοναδικό σημείο: για να επιτελεσθεί το θαύμα και η θεραπεία της αρρώστιας, πρέπει να ενυπάρχει στο άτομο η απόλυτη και απεριόριστη πίστη ότι το θαύμα θα γίνει. Η αφετηρία λοιπόν και η πηγή της θαυματουργικής ιάσεως βρίσκεται ουσιαστικά μέσα στον ίδιο τον άνθρωπο και όχι έξω από αυτόν. Μονάχα η ίδια του η πίστη μπορεί να κάνει το θαύμα της θεραπείας, γιατί «το θαύμα είναι και παραμένει πάντα το αγαπημένο παιδί της πίστεως», όπως λέει ο Γκαίτε στον Φάουστ. Κι ακόμα, γιατί «οι θεραπείες βρίσκονται μέσα μας κι εμείς τις αποδίδουμε στον Θεό» όπως θα μας πει ο Σαίξπηρ.

Ο Ιπποκράτης έγραφε: «Σε τρία πράγματα αναφέρεται η ιατρική τέχνη: στην νόσο, στον νοσούντα και στον γιατρό. Ο γιατρός είναι υπηρέτης της ιατρικής. Ο άρρωστος πρέπει μαζί με τον γιατρό να εναντιώνεται προς την νόσο» (Επιδ. α’ 6). Και πιο κάτω: «Η ψυχή του ανθρώπου αυξάνει και θάλλει συνεχώς μέχρι τον θάνατο. Φθείρεται δε όταν πυρέσσει με την νόσο» (Επιδ. στ’ 5).

Η ψυχή του ανθρώπου είναι μια απροσπέλαστη άβυσσος. Ο μηχανισμός της λειτουργίας της σκοτεινός. Ο Ηράκλειτος πρώτος είχε επισημάνει τον σκόπελο λέγοντας, πως, όποια κατεύθυνση και να πάρει κανείς, δεν θα βρει τα όρια της ψυχής, τόσο βαθιά είναι η έννοιά της. Μέσα όμως σε αυτήν την ψυχή, υπάρχουν όλες εκείνες οι απροσμέτρητες δυνάμεις, οι ικανές να επιτελέσουν το θαύμα. Όπως μέσα στην πνευματικότητα του ανθρώπου, η οποία οικοδομεί τον πολιτισμό, υπάρχουν όλα τα σπέρματα της λύτρωσής του από την δυναστευτική φυσική αναγκαιότητα. Γιατί όσο ο άνθρωπος ανεβαίνει πνευματικά και εξελίσσεται, τόσο περισσότερο γίνεται γνώστης και κάτοχος των φυσικών νόμων. Εξάλλου κατά τον V. Hugo «Το απροσδόκητο, πρέπει να είναι η προσδοκία της επιστήμης».

 

ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ