ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΕΓΓΡΑΦΟ : ΠΩΣ ΔΕΝ ΣΤΑΜΑΤΗΣΑΝ ΟΙ ΗΠΑ ΤΗΝ ΑΝΑΤΡΟΠΗ ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΩΑΝΝΙΔΗ

Ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος, o Χένρι Κισιγκερ και ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ Φόρντ. Bρέθηκαν συνδαιτυμόνες στο δείπνο που παρέθεσαν οι Φινλανδοί με αφορμή την ιδρυτική σύνοδο του ΔΑΣΕ, Ιούλιος 1975 στο Ελσίνκι. Φωτογραφία Γραφείου Δημοσίων Πληροφοριών Κύπρο

Του Νίκου Μελέτη

Το ερώτημα εάν η Ουάσιγκτον γνώριζε ή ειχε υποψίες ή ακόμη χειρότερα αν ευνόησε το εκκολαπτόμενο πραξικόπημα της Χούντας των Αθηνών εναντίον του Μακαρίου, και εάν έκανε ότι μπορούσε για να αποτρέψει την παρέμβαση της Χούντας στην Κύπρο, που προσέφερε την αφορμή στην Τουρκία για να εισβάλει στο νησί, συνεχίζει να απασχολεί 45 χρόνια μετά αν και όλο και πιο συχνά έρχονται στο φως ψηφίδες που συνθέτουν τις απαντήσεις…

Στα έγγραφα που εχουν αποχαρακτηρισθεί από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ , το Υπόμνημα του Διευθυντή Γραφείου Πληροφοριών και Ερευνών (Bureau of Intelligence and Research-INR) προς τον Υπουργό Εξωτερικών Χένρι Κίσινγκερ της 10ης Σεπτεμβρίου 1974 επιχειρεί να καταγράψει μετά από εσωτερική έρευνα όλο το πλαίσιο της αντίδρασης των ΗΠΑ, μεσω της κλιμακίων της CIA και των πρεσβειών στην Αθήνα, την Άγκυρα και τη Λευκωσία και να διαπιστωθεί τι έπρεπε να γίνει και δεν έγινε τελικά προκειμένου να αποτραπεί το Πραξικόπημα εναντίον του Μακαρίου.

Και όμως αποδεικνύεται ότι τα μηνύματα υπήρχαν, ορισμένοι διπλωμάτες όπως ο πρέσβης στην Αθήνα Χένρι Τασκα αρνιόταν να κάνει το οτιδήποτε περιορίζει την παρέμβαση των ΗΠΑ σε επαφές με χαμηλόβαθμους διπλωμάτες στο ελληνικό υπουργεί, Εξωτερικών και με «μηνύματα» στον Φαίδωνα Γκιζικη… Οι Αμερικανοί παραδέχονται οι ίδιοι ότι αφέθηκαν να παρακολουθούν την πορεία προς το Πραξικόπημα το οποίο άνοιξε τον ασκό του Αιόλου και σφράγισε οριστικά όχι μονο το μέλλον της Κύπρου αλλα και των ελληνοτουρκικών σχέσεων.

Ο Ιωαννίδης εκλάμβανε την μη αντίδραση των Αμερικανών, ως ενθάρρυνση ή τουλάχιστον ανοχή στην όποια κίνηση του, ενώ πίστευε βλακωδώς ότι οι τούρκοι δεν θα αντιδρούσαν και θα συμμερίζονταν την αντίληψη του ότι με την απομάκρυνση του Μακαρίου ,έμπαινε ανάχωμα στην σοβιετική επιρροή και ότι δεν είχαν να φοβούνται τίποτε οι Τουρκοκύπριοι…

ΑΚΟΛΟΥΘΕΙ ΤΟ ΕΓΓΡΑΦΟ

Υπόμνημα του Διευθυντή του Γραφείου Πληροφοριών και Ερευνών (Hyland) προς τον υπουργό Εξωτερικών Κίσινγκερ 1 Ουάσιγκτον, 10 Σεπτεμβρίου, 1974.

ΚΥΠΡΙΑΚΌ ΠΡΑΞΙΚΟΠΗΜΑ POST MORTEM («ΝΕΚΡΟΨΙΑ»)

Επισυνάπτεται η χρονολόγηση που ζητήσατε για σημαντικές αναφορές πληροφοριών και γεγονότων που οδήγησαν στο πραξικόπημα κατά του Μακάριου. Τα συμπεράσματα φαίνεται να είναι:

1. Μεταξύ περίπου στα μέσα Μαΐου και στα μέσα Ιουνίου, υπήρχε αυξανόμενη ανησυχία στην Ουάσιγκτον εντός του Υπουργείου Εξωτερικών (σε επίπεδο Γραφείου (σ.σ. Ελλαδας) και στην πρεσβεία της Λευκωσίας ότι η αντιπαράθεση μεταξύ Μακαρίου και Αθήνας εξελίσσεται σε επικίνδυνο ρίσκο.

Πριν ληφθεί οποιαδήποτε σημαντική αναφορά της CIA για ένα πιθανό πραξικόπημα με την στηριξη του Ιωαννίδη, το Στειτ Ντιπαρτμεντ συνέστησε στον πρέσβη Τάσκα να γίνει ένα διάβημα στην Αθήνα. — Κατά την περίοδο αυτή, για κάποιο λόγο, η Πρεσβεία της Αθήνας αντιστάθηκε σε οποιαδήποτε προσέγγιση της ελληνικής κυβέρνησης, παρά το γεγονός ότι στις 29 Μαΐου η CIA ανέφερε ότι ο Ιωαννίδης σκεφτόταν να απομακρύνει τον Μακάριο. — Προφανώς η πρεσβεία έκανε μια χαμηλής σημασίας παρέμβαση στις 17 Ιουνίου στον αρμόδιο του Γραφείου Κύπρου στο Υπουργείο Εξωτερικών της Ελλάδος (το Στειτ Ντιπαρτμεντ είχε συναινέσει στη συνέχεια σε μια προσέγγιση χαμηλών τόνων). Υπό το πρίσμα αυτού, είναι εύλογο να αμφισβητήσει κανείς αν ο Ιωαννίδης, ο οποίος έκανε εικασίες ανοικτά για τα διάφορα σχέδια του, [λιγότερο από 1 γραμμή μη αποχαρακτηρισμένα] εξέλαβε αυτό που θα μπορούσε να έχει ερμηνευθεί ως μια αδύναμη αντίδραση των ΗΠΑ.

2. 
   

Παρ ‘ όλα αυτά, η Πληροφόρηση της επόμενης περιόδου από τις αρχές Ιουλίου ήταν ακανόνιστη και πιθανώς περιλάμβανε κάποια σκόπιμη παραπληροφόρηση από τον Ιωαννίδη. — Στις 19 Ιουνίου, η CIA ανέφερε [λιγότερο από 1 γραμμή μη αποχαρακτηρισμένα] ότι ο Ιωαννίδης δεν είχε αποφασίσει. – Στις 28 Ιουνίου ανέφερε ότι ο Ιωαννίδης εργαζόταν σε “σχέδια έκτακτης ανάγκης” εαν ο Μακάριος εξωθούσε σε αναμέτρηση. —Στις 3 Ιουλίου, [λιγότερο από 1 γραμμή μη αποχαρακτηρισμένα], ισχυρίστηκε ότι ο Ιωαννίδης είχε αποφασίσει ενάντια στην ανάληψη δράσης για την απομάκρυνση του Μακάριου (SIC). Εν τω μεταξύ: — Στις 29 Ιουνίου το Στειτ Ντιπαρτμεντ ανέθεσε στην Αθήνα να ενημερώσει τον Ιωαννίδη ότι οι ΗΠΑ θα εναντιώνονται σθεναρά σε οποιαδήποτε προσπάθεια για την απομάκρυνση του Μακάριου. — Την 1η Ιουλίου ο Τάσκα αντιτάχθηκε σε αυτό το διάβημα. — Ωστόσο, ο Τάσκα μίλησε με τον Έλληνα Πρόεδρο Γκιζίκη και εξέφρασε την ικανοποίησή του για την επανάληψη εκ μέρους του Γκιζικη της προσήλωσης της Ελλάδας στις διακοινοτικές συνομιλίες.

3. 
   

Στην άμεση προ-πραξικοπηματική περίοδο, η Πληροφόρηση εξακολούθησε να είναι ασαφής. [λιγότερο από 1 γραμμή μη αποχαρακτηρισμένα] Η CIA [λιγότερο από 1 γραμμή που δεν αποχαρακτηρίστηκε] στις 12 Ιουλίου ανέφερε ότι ο Ιωαννίδης αντιλήφθηκε ότι η απομάκρυνση του Μακάριου θα οδηγούσε σε υπερβολικά εκρηκτικές προεκτάσεις ώστε να εξασφαλίσει την επιτυχία (αυτό δεν ελήφθη μέχρι τις 15 Ιουλίου).

4. 
   

Από την άλλη πλευρά, υπήρχε επαρκής ανησυχία στο Στειτ Ντιπάρτμεντ και στη Λευκωσία, η οποία οδήγησε στις συζητήσεις του πρέσβη Ντέιβις με τον Μακάριο στις 12 Ιουλίου, στις οποίες είπε στον Αρχιεπίσκοπο ότι (1) είχαμε ενημερώσει την ελληνική κυβέρνηση ότι η προσφυγή στη βία θα επιδεινώσει τα προβλήματα της Κύπρου και (2) ότι η ελληνική κυβέρνηση γνώριζε για την αντίθεση των ΗΠΑ σε δραστηριότητες που είχαν την τάση να απειλούν τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο. (Σχόλιο: μπορεί κανείς μόνο να εικάσει αν αυτή η πληροφορία που διαβιβάστηκε στον Μακάριο στις 12 Ιουλίου ήταν πολύ καθησυχαστική, καθώς στην πραγματικότητα είχαμε περιορισμένες και χαμηλότερες παρεμβάσεις στην Αθήνα.) Δεν μπορεί κανείς να συμπεράνει από τη συνημμένη έρευνα ότι είχαμε αυτό που θα μπορούσε να αποκαλείται “προειδοποίηση” ενός επικείμενου πραξικοπήματος. Αυτό που κάναμε ήταν αρκετά «μηνύματα καταιγίδας» για να εγγυηθούμε κάποια διπλωματική δράση -η οποία, εκ των υστέρων, φαίνεται να ήταν αδύναμη και μη αποφασιστική. Έτσι, είναι πιθανό στην Αθήνα η πολιτική μας να ερμηνεύθηκε ως φαινομενική συναίνεση στα σχέδια του Ιωαννίδη, ειδικά αφού η Ελληνική χούντα δεν μπορούσε να γνωρίζει τα διαφορα πέρα δώθε μεταξυ του Στειτ Ντιπαρτμεντ και της Πρεσβείας. [2 παράγραφοι (13 γραμμές) μη αποχαρακτηρισμένα]

Συνημμένο 2

Η ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΚΡΙΣΗ ΜΕΧΡΙ ΤΙΣ 15 ΙΟΥΛΙΟΥ

Αυξανόμενη ένταση

Οι μακροχρόνιες διαφορές μεταξύ Αθηνών και Μακάριου έγιναν οξείες μετά την αρπαγή της εξουσίας από τον Ιωαννίδη τον Νοέμβριο του 1973. Ο Ιωαννίδης θεωρούσε τον Μακάριο υπερεξαρτώμενο από την υποστήριξη του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κύπρου και επικίνδυνα ευγνώμονα στην ΕΣΣΔ. Επιπλέον, απογοητεύτηκε από την ανεξαρτησία του Μακάριου από την επιρροή της Αθήνας και από την αδυναμία του να επηρεάσει τις πολιτικές της Λευκωσίας, ιδίως στο πλαίσιο του διακοινοτικών προβλημάτων. [Σελίδα 489]

Μετά το θάνατο του στρατηγού Γρίβα τον Ιανουάριο, ο Ιωαννίδης ξεκίνησε εκστρατεία για να αποκτήσει τον έλεγχο της τρομοκρατικής οργάνωσης EOKA Β’ του Γρίβα, χρησιμοποιώντας την Εθνοφρουρά της Κύπρου με επικεφαλής αξιωματικούς αποσπασμένους από τον ελληνικό Στρατό. Από την πλευρά του, ο Μακάριος θεωρούσε από καιρό την Εθνοφρουρά ως μια εστία ανατροπής εντελώς υποτακτική στην Αθήνα και μια δύναμη που πρέπει να φοβάται. Είχε σχηματίσει τη Μονάδα Τακτικής Εφεδρείας ως φύλακα του Προεδρικού πιστή στο πρόσωπο του. Καθώς αυξήθηκε η βία της EOKA Β’, ήταν απασχολημένος με την επέκταση και εξοπλισμό της Μονάδας, αλλά θα πρέπει να γνώριζε ότι δεν θα μπορούσε ποτέ να σταθεί απέναντι στην εθνική φρουρά των 10.000 ανδρών.

Η ένταση έφτασε στο αποκορύφωμα στις αρχές Μαΐου όταν οι αντάρτες της EOKA Β’ έκλεψαν όπλα από ένα οπλοστάσιο της Εθνικής Φρουράς με πιθανή συνενοχή των αξιωματικών της Εθνικής Φρουράς. Σε επιστολή του προς τον Έλληνα Υπουργό Εξωτερικών Τετενέ, ο Μακάριος διαμαρτυρήθηκε για τις Αντι-Μακαριακές δραστηριότητες από την Εθνικη Φρουρά. Μέχρι τα μέσα Μαΐου η πορεία σύγκρουσης είχε οριστεί. Εξέταση του Διαβήματος των ΗΠΑ Στις 17 Μαΐου το Στέιτ Ντιπαρτμεντ πρότεινε (103030)3 η Αθήνα να προσεγγίσει τους Έλληνες ηγέτες, συμπεριλαμβανομένου του Ιωαννίδη, για να μεταφέρει την ανησυχία των ΗΠΑ για τα γεγονότα στην Κύπρο.

Η Αθήνα (3121)4 στις 24 Μαΐου εισηγήθηκε εναντίον ενός τέτοιου Διαβήματος γιατι — Ο υπουργός Εξωτερικών Τετενές είχε καταγγείλει την κλοπή όπλων · — Ως πιστός αντι-κομμουνιστής που βλέπει τον Μακάριο τόσο χαλαρό προς τις κομμουνιστικές δραστηριότητες στο νησί, ο Ιωαννίδης θα αντιδρούσε αρνητικά. — Η ελληνική κυβέρνηση δεν αναμενόταν να αναλάβει δράση κατά των δραστηριοτήτων της Εθνικής Φρουράς ή της EOKA Β’, εκτός εάν η κυπριακή κυβέρνηση έπαιρνε αποστάσεις απο την Αριστερή στηριξη και διέλυε τις ένοπλες ομάδες της · — Το διάβημα θα ήταν πρόωρο, διότι η ελληνικη κυβέρνηση φαινόταν να επανεξετάζει τον ρόλο της Εθνικής Φρουράς στην Κύπρο · — Η άμεση προσέγγιση του Ιωαννίδη περιείχε κινδύνους που θα μπορούσαν να επηρεάσουν αρνητικά τα συμφέροντα ασφαλείας των ΗΠΑ στην Ελλάδα. Από την άλλη πλευρά, η πρεσβεία της Λευκωσίας (1002)5 στις 29 Μαΐου ενέκρινε μια πρώιμη προσέγγιση της στρατιωτικής και μη στρατιωτικής Ελληνικής ηγεσίας, υποστηρίζοντας ότι η εμπλοκή της Εθνικής Φρουράς σε μια κίνηση της EOKA Β’ για την ανατροπή του Μακάριου θα είχε ως αποτέλεσμα μια ισχυρή τουρκική αντίδραση.

Στις 29 Μαΐου ο Ιωαννιδης [μη αποχαρακτηρισμένα] CIA [λιγότερο από 1 γραμμή μη αποχαρακτηρισμένα] ότι [σελίδα 490] — Η Ελλάδα ήταν ικανή να απομακρύνει τον Μακάριο με μικρή αιματοχυσία και ένιωσε ότι η Τουρκία θα συναινούσε σιωπηλά σε ένα τέτοιο πραξικόπημα. — Ωστόσο, πίστευε ότι η παραμονή του Μακαρίου στην θεση του, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα, ήταν προς το εθνικό συμφέρον της Ελλάδας. Είπε ότι δεν είχε λάβει απόφαση για την πολιτική της Ελλάδας προς την Κύπρο, αλλά προσέθεσε ότι μακροπρόθεσμα ο Μακάριος δεν θα εξυπηρετούσε τα συμφέροντα της Ελλάδας, επειδή οδηγούσε οριστικά την Κύπρο στις σοβιετικές αγκάλες. – Θα μπορούσε είτε να τραβήξει τα ελληνικά στρατεύματα έξω από την Κύπρο και να αφήσει τον Μακάριο να υπερασπιστεί τον εαυτό του ή να τον ανατρέψει, αλλά και οι δύο επιλογές ήταν δυσάρεστες και εξαιρετικά επικίνδυνες. Στις 31 Μαΐου η πρεσβεία Αθηνών (3289)6 επανέλαβε τις επιφυλάξεις της σε ένα διάβημα των ΗΠΑ, ισχυριζόμενη ότι άλλα θέματα στις Ελληνοαμερικανικές σχέσεις και η διαμάχη για το Αιγαίο συνηγορούν εναντίον της αμερικανικής εμπλοκής στην ένταση μεταξύ της Αθήνας και της Λευκωσίας..

Η Αθήνα εκτίμησε ότι δεν ήταν τόσο σημαντικό όσο να διακινδυνεύσει δράση στην Κύπρο που θα μπορούσε να κλιμακωθεί επικίνδυνα. Ανέφερε ότι, σε κάθε περίπτωση, οι πρωτοβουλίες θα πρέπει να ανήκουν στα συμβαλλόμενα μέρη στις συμφωνίες Λονδίνου-Ζυρίχης. Στις 8 Ιουνίου το Στειτ Ντιπαρτμεντ απάντησε (121776)7 στις απόψεις των πρεσβειών Αθηνών και Λευκωσίας ενημερώνοντας την Αθήνα ότι συνεχίζει «η αίσθηση ότι κάποια έκφραση των ανησυχιών των ΗΠΑ σε χαμηλό επιπεδο στην Ελληνική κυβέρνηση είναι επιθυμητή, αλλά αφήνουμε αυτό το θέμα στη διακριτική σας ευχέρεια».

Στις 13 Ιουνίου η Αθήνα ανέφερε ότι ήγειρε τις ανησυχίες που περιείχε το τηλεγράφημα του Στειτ Ντιπαρτμεντ της 17ης Μαΐου με τον υπεύθυνο Γραφείου για θέματα Κύπρου στο Υπουργείο Εξωτερικών της Ελλάδος. Ο Μακάριος ετοιμάζεται. Μέχρι τα τέλη Μαΐου ξεκινήσαμε να λαμβάνουμε πληροφορίες για τα σχέδια του Μακαρίου για τη δραστική μείωση της Εθνικής Φρουράς και την απέλαση Ελλήνων αξιωματικών. Κατά τη διάρκεια του Ιουνίου ο Μακάριος ενέτεινε τις δημόσιες επιθέσεις του στην Εθνική Φρουρά και υποσχέθηκε να καθαρίσει το σώμα. Εν τω μεταξύ, η βία στο νησί συνεχίστηκε αμείωτη και η πρεσβεία της Λευκωσίας ανέφερε ότι η εκστρατεία του Μακάριου κατά της Εθνικής Φρουράς δεν είχε λάβει ευρεία λαϊκή υποστήριξη. Πολλοί Κύπριοι ένιωσαν ότι η Εθνική Φρουρά ήταν ένα απαραίτητο αντίβαρο στις φιλοδοξίες της Αριστεράς και απαραίτητη σε μια αντιπαράθεση με τους Τούρκους.

Στις 17 Ιουνίου η πρεσβεία της Λευκωσίας (1153)8 πρότεινε, οι ΗΠΑ χωρις να προωθήσουν την προσπάθεια του Μακαρίου να ελέγξει την Εθνική Φρουρά, να συνεχίσουν τις προσπάθειες για να πείσουν την Αθήνα ότι η ανατροπή του Μακάριου θα δημιουργούσε αστάθεια. [Σελίδα 491] Στις 19 Ιουνίου ο Ιωαννίδης [λιγότερο από 1 γραμμή μη αποχαρακτηρισμένα] CIA [λιγότερο από 1 γραμμή δεν αποχαρακτηρισμένα] ότι — Δεν είχε αποφασίσει για το αν θα αποτραβηχθεί εντελως απο την Κυπρο ή θα βγάλει τον Μακάριο και στη συνέχεια θα ασχοληθεί απευθείας με την Τουρκία για το μέλλον του νησιού. Πίστευε ότι ο Μακάριος είχε επιλέξει αυτή την περίοδο ελληνοτουρκικής έντασης στο Αιγαίο για να εδραιώσει τη δύναμή του και να καταστρέψει την ελληνική επιρροή στην Κύπρο. “Οι Τούρκοι θα συμφωνήσουν στην απομάκρυνση του εχθρού τους, Μακάριου,” αλλά αν όχι, θα προτείνει μια ολοκληρωμένη συμφωνία για την επίλυση όλων των εκκρεμών προβλημάτων μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Οι όροι του προέβλεπαν τουρκική συνθηκολόγηση στην Κύπρο και στο Αιγαίο. — Αισθάνθηκε ότι το μόνο σημαντικό εμπόδιο για μια συμφωνία κατά μήκος αυτών των γραμμών θα ήταν η αβέβαιη αντίδραση της ΕΣΣΔ. —

Υποπτευόταν ότι οι ΗΠΑ θα ευνοήσουν μια Ελληνοτουρκική συμφωνία που θα άρει όλα τα σημεία τριβής. Στις 24 Ιουνίου ο Τασκα (Αθήνα 3936)9 εξέφρασε αυξανόμενη ανησυχία για την εξελισσόμενη κρίση στην Κύπρο. Θεωρούσε πιθανό ότι το αρχικό στάδιο της μετωπικής σύγκρουσης μεταξύ Μακαρίου και Ιωαννίδη είχε αρχίσει. Συνέχισε να αντιτίθεται σε ένα διάβημα των ΗΠΑ στην Αθήνα, σημειώνοντας ότι αυτό θα φαινόταν να αμφισβητεί την προαναγγελθείσα ελληνική πολιτική υποστήριξης για τις διακοινοτικές συνομιλίες και την αντίθεση σε όλες τις βιαιοπραγίες στην Κύπρο. Αντίθετα, ο Τάσκα συνέστησε αμερικανικές παρεμβάσεις στους γενικούς γραμματείς του ΟΗΕ και του ΝΑΤΟ για να τους ενθαρρύνουν να εργαστούν απευθείας με τους υπογράφοντες τις Συνθήκες Λονδίνου-Ζυρίχης. Στις 25 Ιουνίου η πρεσβεία Άγκυρας (5012)10 συμφώνησε ολόψυχα με τη σύσταση του Τάσκα. Συμφωνώντας με τη σοβαρότητα της κατάστασης όπως τέθηκε από τον Τάσκα και ότι ένα επίσημο διάβημα των ΗΠΑ δεν ήταν επιθυμητό εκείνη την στιγμη, η πρεσβεία Λευκωσίας (1224)11 ενημέρωσε στις 27 Ιουνίου ότι η αντιπαράθεση του Μακάριου ήταν με τον Ιωαννίδη και την Εθνική Φρουρά και όχι με την EOKA Β’.

Η Λευκωσία αισθάνθηκε ότι η Άγκυρα ήταν πιθανό να αντιδράσει γρήγορα σε ένα “πραξικόπημα για την Ενωση»”. Η πρεσβεία πρότεινε, ο πρέσβης Ντέιβις να προειδοποιήσει τον Μακάριο για τους κινδύνους της αντιπαράθεσης στην αρχική συνάντησή τους και τόνισε ότι “πρεπει να πιαστεί”( να έρθουν σε επαφή) και ο Ιωαννίδης, προσθέτοντας ότι “κάθε βοήθεια που μπορει να προσφέρει το ΝΑΤΟ είναι καλή, αλλά αναρωτιόμαστε αν ο Luns έχει όλα τα επιχειρήματα στα χέρια του ” Η CIA ανέφερε την 28η Ιουνίου [λιγότερο από 1 γραμμή χωρίς αποχαρακτηρισμένα] ότι ο Ιωαννίδης [λιγότερο από 1 γραμμή μη αποχαρακτηρισμένα] θα συνεχίσει να αναλαμβάνει δράση για να ανατρέψει τις τακτικές κινήσεις του Μακάριου ενώ αναπτύσσει με τους συμβούλους του [Page 492]ένα σχέδιο έκτακτης ανάγκης εαν εξωθήσει ο Μακάριος την Ελλαδα σε μια κατασταση αντιπαράθεσης..

Στο Δελτιο (NID) της 29ης Ιουνίου, η CIA επεσήμανε ότι ο Ιωαννίδης είχε προκαταλάβει την προηγούμενη εβδομάδα σχετικά με τη δυνατότητα απομάκρυνσης του Μακάριου και τη σύναψη μιας «συνολικής» συμφωνίας με την Άγκυρα, αλλά θεωρούσε ότι μια τέτοια κίνηση ήταν επικίνδυνη και ήταν απίθανο να το επιχειρήσει σύντομα εκτός εάν ο Μακάριος πίεζε πάρα πολύ το ζήτημα της Εθνικής Φρουράς. Στις 29 Ιουνίου, σε ένα φόντο όλο και πιο αιχμηρά διαβήματα μεταξύ Λευκωσίας και Αθήνας σχετικά με την Εθνική Φρουρά, το Στειτ Ντιπαρτμεντ (141500)12 έδωσε εντολή στον πρεσβευτή Τάσκα να ενημερώσει τον Ιωαννίδη ότι οι ΗΠΑ θα ήταν σθεναρά αντίθετοι σε κάθε προσπάθεια να απομακρύνει τον Μακάριο από την εξουσία με βίαια μέσα.

Ο Τάσκα στην απάντησή του την 1η Ιουλίου (4179)13 εναντιώθηκε σε ένα τέτοιο διάβημα και συνέστησε να περιμένει μέχρι ο πρέσβης Ντέιβις να μπορέσει να δώσει μια αξιολόγηση μετά τις αρχικές επαφές του με τον Μακάριο και άλλους Κυπρίους. Υποστήριξε ότι — η Ελληνική κυβέρνηση είχε πλήρη επίγνωση της αντίθεσης των ΗΠΑ εναντίον κάθε προσφυγής σε βία και υποστηρίζουν ειρηνική λυση στο Κυπριακό προβλημα μεσω δικοινοτικών συνομιλίων. — είχε εκφράσει αυτή τη θέση των ΗΠΑ την προηγούμενη εβδομάδα στον Αρχιεπίσκοπο Σεραφείμ, ο οποίος είναι κοντά στον Πρόεδρο Γκίζικη και τον Ιωαννίδη · – θα αναφερθεί και πάλι στο ενδιαφέρον μας για μια ειρηνική διευθέτηση», όταν θα έβλεπε τον Γκιζικη την επόμενη ημέρα.

Στη συνέχεια, ο πρέσβης Τάσκα ανέφερε (4254)14 ότι στη συζήτησή του της 2ας Ιουλίου με τον Γκίζικη εξέφρασε την ικανοποίησή του για την επανάληψη της σύνδεσης της Ελλάδας με τις διακοινοτικές συνομιλίες και την αντίθεση στη βία. Ένιωσε ότι η συζήτησή του θα αναφέρονταν στον Ιωαννίδη. Δεν στάλθηκαν επιπλέον οδηγίες στην Αθήνα, αλλά στις επόμενες ημέρες οι υπάλληλοι του Στειτ Ντιπαρτμεντ ήταν σε τηλεφωνική επικοινωνία με την πρεσβεία της Αθήνας για συγκεκριμένες πληροφορίες σχετικά με το πώς η θέση των ΗΠΑ είχε μεταφερθεί στους Έλληνες ηγέτες. Με το τηλεγράφημα της 11ης Ιουλίου (4378)15 η πρεσβεία της Αθήνας δήλωσε ότι εκτός από τις επαφές του Τάσκα, που σημειώθηκαν παραπάνω, άλλα στοιχεία της Πρεσβείας είχαν “χρησιμοποιήσει τα δικά τους κανάλια για να μεταφέρουν τη θέση των ΗΠΑ ενάντια σε οποιοδήποτε καταφύγιο στη βία στην Κύπρο

“. Η πρεσβεία πρόσθεσε πληροφορίες της CIA ότι οταν έμαθε ο Ιωαννίδης την συνάντηση του Τάσκα με τον Γκίζικη, ο Ιωαννίδης ανέφερε ότι η «πολιτική γραμμη του Τάσκα σχετικά με την Κύπρο και την διαμάχη στο Αιγαίο ηταν ιδιαίτερα ευχάριστη». [Σελίδα 493] [λιγότερο από 1 γραμμή μη αποχαρακτηρισμένα] Η CIA [λιγότερο από 1 γραμμή μη αποχαρακτηρισμένα] δήλωσε στις 3 Ιουλίου ότι ο Ιωαννίδης είχε αποφασίσει, προς το παρόν, εναντιον της ανάληψης δράσης για την απομάκρυνση του Μακαρίου λόγω — της αβεβαιότητας της Σοβιετικής αντίδρασης και — του φόβου οτι η Τουρκια μπορεί να παρερμηνεύσει την κίνηση. Στις 2 Ιουλίου ο Μακάριος έγραψε στον Γκίζικη ανακοινώνοντας επισήμως το σχέδιό του να μειώσει δραστικά την Εθνική Φρουρά και να απαιτήσει την ανάκληση των Ελλήνων αξιωματικών . Ο Μακάριος δημοσίευσε το περιεχόμενο της επιστολής.

Την ημέρα εκείνη, η INR σχολίασε στη Σύνοψη του Υπουργού ότι η απόφαση του Μακάριου να απελάσει πάνω από 90 τοις εκατό των αξιωματικών της Ελλαδας θα οδηγήσει σε αντιπαράθεση με το καθεστώς του Ιωαννίδη. Στις 5 Ιουλίου [λιγότερο από 1 γραμμή δεν αποχαρακτηρισμένα] η CIA [λιγότερο από 1 γραμμή χωρίς αποχαρακτηρισμένα] ανέφερε ότι ο πρωθυπουργός Ανδρουτσόπουλος δήλωσε ότι η Αθήνα θα επιχειρήσει να πείσει τον Μακάριο να αναβάλει τα σχέδιά του. Ο τόνος του Ανδρουτσόπουλου ήταν συμβιβαστικός. Στο NID της 8ης Ιουλίου η CIA εκτίμησε ότι η Ελληνική κυβερνηση θα προσπαθούσε να καθυστερήσει τις απόπειρες του Μακάριου να μειώσει τον αριθμό των Ελληνων αξιωματικών και έτσι να εξαγοράσει χρόνο. Στη Σύνοψη του Υπουργου της 7ης Ιουλίου το INR πιστεύει ότι ο Μακάριος ήταν πιθανό να αισθανθεί ότι το επιχείρημα της Αθήνας ότι δεν συμμορφώθηκε άμεσα με το αίτημά του να απομακρυνθούν οι αξιωματικοί ήταν απλώς τέχνασμα για να κρατηθούν οι ελληνικές δυνάμεις στο νησί.

Σύμφωνα με το σχόλιο του INR, οι υποψίες του θα ενισχυθούν από τον ισχυρισμό της Αθήνας ότι δεν θα μπορούσε να ελέγξει τις δραστηριότητες εναντίον του Μακαρίου απο Έλληνες πολίτες. Στις 5 Ιουλίου ο Τετενες και οι δύο επόμενοι ανώτεροι αξιωματούχοι του Υπουργείου Εξωτερικών παραιτήθηκαν. Η CIA είχε αναφέρει στις 21 Ιουνίου [κομμάτια του εγγράφου δεν είναι αποχαρακτηρισμένα]16 ότι ο Τετενες είχε παροτρύνει μια συμβιβαστική στάση προς τον Μακάριο, και η παραίτηση μπορεί να είχε ξεπεράσει την αποτυχία του να αποτρέψει τον Ιωαννιδη απο την δράση. Σε συζήτηση με τον αναπληρωτή βοηθό Υπουργό Stabler στις 9 Ιουλίου (150100)17 ο Κύπριος πρεσβευτής Δημητρίου αναφέρθηκε στην επιστολή του Μακαρίου και παρατήρησε οτι η Ελλάδα “δεν θα καθίσει με σταυρωμένα χέρια”. Υπέθεσε ότι η Αθήνα μπορεί να αποσύρει εντελώς την Εθνική Φρουρά και να ανακαλέσει τον Πρέσβη της. [λιγότερο από 1 γραμμή μη αποχαρακτηρισμένα]

Η CIA [λιγότερο από 1 γραμμή που δεν αποχαρακτηρίστηκε] ανέφερε στις 11 Ιουλίου ότι η απάντηση του Μακάριου στο αίτημα του Ανδρουτσόπουλου για καθυστέρηση στην εφαρμογή των σχεδίων του Αρχιεπισκόπου για την Εθνική Φρουρά ήταν αρνητική. Ο Ανδρουτσόπουλος είπε ότι πρέπει να αποφευχθούν οι ακρότητες και επιδιωχθεί ένας συμβιβασμός. Στο NID της 11ης Ιουλίου η CIA δήλωσε ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί η απόπειρα της ελληνικής χούντας να απομακρυνει τον Μακάριο. [Σελίδα 494]

Στις 11 Ιουλίου, αντιδρώντας στην πρόταση της Λευκωσίας της 27ης Ιουνίου, το Στέιτ Ντιπαρτμεντ ανέθεσε (150449)18 στον πρέσβη Ντέιβις να σχολιάσει τα εξής σε προγραμματισμένη συνάντηση με τον Μακάριο, εάν θα επρεπε να εγείρει το θέμα των σχέσεων Ελλάδας-Κύπρου: — Οι ΗΠΑ ενημέρωσαν την Ελληνική κυβέρνηση ότι η βία θα επιδείνωνε τα προβλήματα της Κύπρου · — η Ελληνική κυβέρνηση γνωρίζει την αντίθεση των ΗΠΑ σε δραστηριότητες που τείνουν να απειλούν τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο, τις ειρηνικές σχέσεις μεταξύ των συμμάχων μας και το ενιαίο, κυρίαρχο και ανεξάρτητο καθεστώς της Κύπρου · — Οι ΗΠΑ ελπίζουν ότι τα θέματα μεταξύ Κύπρου και Ελλάδας μπορούν να επιλυθούν με τρόπο που να συνάδει με την κυριαρχία, την ανεξαρτησία και την ασφάλεια της Κύπρου και με τα συμφέροντα της σταθερότητας στην περιοχή.

Ο Ντέιβις μετέφερε αυτές τις πληροφορίες στον Μακάριο στις 12 Ιουλίου. Την ίδια ημέρα [λιγότερο από 1 γραμμή χωρίς αποχαρακτηρισμένα] η CIA [λιγότερο από 1 γραμμή δεν αποχαρακτηρισμένα] ανέφερε τη δήλωση ενός σοβιετικού διπλωμάτη στην Αθήνα ότι ένα ισχυρό σοβιετικό διάβημα θα σταλεί στην Ελληνική κυβέρνηση προειδοποιώντας εναντίον της παρέμβασης σητν Κύπρο. Στις 13 Ιουλίου στη Σύνοψη του Υπουργού το INR αναφέρθηκε ότι από τότε που έλαβε την επιστολή του Μακαρίου που απαιτούσε την ανάκληση των περισσοτέρων Ελλήνων αξιωματικών , η Αθήνα αντέδρασε ήπια, αλλά το καθεστώς του Ιωαννίδη ήταν ικανό για την απόπειρα απομάκρυνσης του Μακάριου.

Πληροφορίες που συγκεντρώθηκαν από [λιγότερο από 1 γραμμή χωρίς αποχαρακτηρισμένα] CIA [λιγότερο από 1 γραμμή χωρίς αποχαρακτηρισμένα] στις 12 Ιουλίου, που ελήφθησαν στο Στέιτ Ντιπαρτμεντ στις 15 Ιουλίου, ισχυρίζονταν ότι ο Ιωαννίδης ένιωσε ότι η απομάκρυνση του Μακάριου αυτή τη στιγμή θα οδηγούσε σε επιπτώσεις πολύ εκρηκτικές ώστε να διασφαλίζουν την επιτυχία.

Ο Ιωαννίδης πρόσθεσε ότι στις 12 Ιουλίου θα διαταχθεί μείωση 100 Ελληνων αξιωματικών απο την Εθνική Φρουρά. Όπως προκύπτει από τα πρακτικά, υπήρχε άφθονη Πληροφόρηση πριν από το πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου για την αυξηση της έντασης που αναπτύσσεται μεταξύ της Ελληνικής και της Κυπριακής κυβέρνησης. Αν και πολλά από αυτά ήταν αντικρουόμενα, και ακόμη και σκόπιμα παραπλανητικά, το βάρος των αποδεικτικών στοιχείων έδειξε μια επικείμενη άμεση κίνηση του Ιωαννίδη κατά του Μακάριου .

Ο Ιωαννίδης μπορεί κάλλιστα να έχει διαβάσει στις προειδοποιήσεις των ΗΠΑ, που του ειχαν φθάσει την πρωταρχική ανησυχία για την διακοινοτική βία. (Σύμφωνα με μια CIA [λιγότερο από 1 γραμμή μη αποχαρακτηρισμένα] [TDFIBDB – 315/06765 – 74],19 oταν ερωτήθηκε αμέσως μετά το πραξικόπημα για την ξένη αντίδραση, ο Ιωαννίδης απάντησε: «οι Αμερικανοί είναι εντάξει») Θα μπορούσε να είχε καταλήξει στο συμπέρασμα ότι είχε ελευθερία κινήσεών( “he had a free hand”), στο βαθμό που οι Ηνωμένες Πολιτείες ανησυχούν, εφόσον η αρχική κίνηση του ηταν ενδοελληνική. Πράγματι, αμέσως μετά το πραξικόπημα στις 15 Ιουλίου, η κυβέρνηση Σαμψών προσπαθούσε να καθησυχάσει την τουρκοκυπριακή κοινότητα. [Σελίδα 495]

Μπορεί να είναι σχετικό να επισημάνουμε ότι κατά τη διάρκεια των μηνών της άνοιξης και νωρίς το καλοκαίρι η προσοχή μας εστιάσθηκε στη διαφωνία του Αιγαίου ως η αρένα που θα αναφλεγόταν πιο εύκολα στις ελληνοτουρκικές εχθροπραξίες. Αν και θεωρήσαμε ότι η Κύπρος θα παρασύρονταν αναπόφευκτα σε μια τέτοια σύγκρουση, ήμασταν λιγότερο βέβαιοι ότι η Κύπρος θα ήταν το σημείο ανάφλεξης. Ίσως κατά συνέπεια, οι ευαισθησίες μας για τα γεγονότα που σχετίζονται με την Κύπρο ήταν λιγότερο έντονες από ό,τι θα έπρεπε. Ωστόσο, σημειώνεται οτι ο Μακάριος συμμερίσθηκε την συλλογιστική μας. Αναμφίβολα αποφάσισε να χρησιμοποιήσει την ευκαιρία που θεωρούσε ότι θα ήταν η ενασχόληση του Ιωαννιδη με την Τουρκία για να διεκδικήσει τον έλεγχο της Εθνικής Φρουράς. Υπολόγισε λάθος μόνο ότι υπερεκτίμησε την κατανόηση απο τον Ιωαννιδη των τουρκικών επιταγών .

INR : Bureau of Intelligence and Research’s NID (CIA) : National Intelligence Daily

ΑΠΟΨΕΙΣ
ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ

ΤΗΝ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΩΝ ΠΡΕΣΠΩΝ ΔΕΝ ΤΗΝ ΕΦΕΡΕ Ο ΣΥΡΙΖΑ. ΕΣΥ ΤΗΝ ΕΦΕΡΕΣ ΕΛΛΗΝΑ ΨΗΦΟΦΟΡΕ

Του Σεμπαϊδήν Καραχότζα
 Αρκετοί Έλληνες ζητάνε και ίσως όχι άδικα από τον Κυριάκο Μητσοτάκη και τη νέα κυβέρνηση να καταργήσει τη Συμφωνία των Πρεσπών με δεδομένο πως η ΝΔ ήταν εξ αρχής κατά της συγκεκριμένης συμφωνίας.
Ας μη γελιόμαστε όμως, η συμφωνία αυτή δε θα καταργηθεί, εκτός κι αν γίνει ένα τεράστιο συλλαλητήριο με 3 εκατομμύρια κόσμο αλλά αυτό δεν έγινε τότε και θα γίνει τώρα;
Αν ωστόσο ψάχνετε τον κύριο υπεύθυνο για την προδοτική αυτή συμφωνία δε θα τον βρείτε ούτε στη ΝΔ ούτε στον ΣΥΡΙΖΑ γιατί πολύ απλά τη συμφωνία αυτή την έφερε ο Έλληνας ψηφοφόρος.
Αν δεν υπήρχε κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ δε θα υπήρχε ούτε Συμφωνία των Πρεσπών και ο ΣΥΡΙΖΑ δεν έγινε κυβέρνηση δια της βίας, εσύ τον έκανες κυβέρνηση φίλε ψηφοφόρε. Εσύ που νόμιζες πως τα μνημόνια σκίζονται σαν τα καλσόν, εσύ που νόμιζες πως δε θα ξαναπληρώσεις ΕΝΦΙΑ, εσύ που νόμιζες πως θα πάρεις κατώτατο μισθό 751 ευρώ, εσύ που νόμιζες πως θα πάρεις 13η και 14η σύνταξη ξανά.
Πριν καν γίνουν οι εκλογές του 15 τα έλεγα και τα έγραφα πως είναι αδύνατον να υλοποιηθούν όλες αυτές οι υποσχέσεις του Τσίπρα, πως όλα είναι ψέματα αλλά τότε οι μισοί και περισσότεροι από εσάς είτε με βρίζατε, είτε με αποκαλούσατε Νεοδημοκράτη. Τόσο θολωμένοι ήσασταν που φτάνοντας στην κάλπη λογαριάζατε μόνο το πορτοφόλι σας ενώ ξέρατε καλύτερα από μένα ποιές είναι οι θέσεις του ΣΥΡΙΖΑ για τα εθνικά μας θέματα και φυσικά για το Σκοπιανό.
Από την εποχή ακόμα που ήταν στο 3% το έλεγαν για τα Σκόπια αλλά τότε αγαπητέ ψηφοφόρε δε σε ένοιαζε η πατρίδα και τώρα ξαφνικά έγινες πατριώτης. Πριν λοιπόν κατηγορήσεις ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ γι' αυτήν τη συμφωνία στάσου για λίγο μπροστά στον καθρέφτη και κοίτα τις δικές σου ευθύνες. ΕΣΥ ΕΦΕΡΕΣ ΤΟΝ ΣΥΡΙΖΑ ΣΤΗΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ, ΕΣΥ ΕΦΕΡΕΣ ΤΗ ΣΥΜΜΦΩΝΙΑ ΤΩΝ ΠΡΕΣΠΩΝ.
Κι επειδή δε θέλω να καταλάβετε πράγματα που δεν ισχύουν, ξεκαθαρίζω πως είμαι κι εγώ υπέρ της κατάργησης αυτής της συμφωνίας αλλά το ξαναλέω πως δε θα καταργηθεί.
Και μεταξύ αστείου και σοβαρού, εκτός από το νόμο περί ευθύνης Υπουργών, μάλλον θα έπρεπε να υπάρχει και νόμος περί ευθύνης ψηφοφόρων διότι έχουμε κι εμείς τις ευθύνες μας. ΕΜΕΙΣΤΟΥΣ ΨΗΦΙΖΟΥΜΕ.


XANTHINET
ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ

4η ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 1936 : ΥΣΤΕΡΟΦΗΜΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΥΒΕΡΝΗΤΗ ΙΩΑΝΝΗ ΜΕΤΑΞΑ

Της Ιωάννας Φωκα-Μεταξά
 

Διάφορα κόμματα κατά καιρούς τείνουν να καρπωθούν την υστεροφημία του Ιωάννη Μεταξά και μάλιστα με λάθος ερμηνεία της ιστορίας και της πολιτικής προσωπικότητάς του. Επιπλέον πολύς κόσμος τον αναφέρει σε συσχετισμό με τον δικτάτορα Γεώργιο Παπαδόπουλο που με όπλα κατέλαβε την εξουσία, σαν να ήταν το ίδιο πράγμα, σαν να υπηρέτησαν τον ίδιο σκοπό ή να είχαν το ίδιο παρελθόν. Πρόσφατα δε και με τον Πάγκαλο. Μπορεί να υπάρχουν κάποια στοιχεία που εμφανίζονται σαν κοινά, όμως δεν είναι.

Οι συγκρίσεις αυτές είναι απαράδεκτες, ανεπίτρεπτες ιστορικά, επιπόλαιες πολιτικά και ουσιαστικά. Είναι προφανές ότι τα πρόσωπα αυτά δεν έχουν διαβάσει προσεκτικά κανένα αρχειακό υλικό, όπως το Ημερολόγιο του, τους Λόγους του, την αρθρογραφία του ή το «Πολίτευμα» του, για να καταλάβουν τι ακριβώς ήταν η πολιτική φιλοσοφία και οι πράξεις του Ιωάννη Μεταξά σε κάθε περίοδο της ζωής του και τους λόγους για τους οποίους έκανε το κάθε τι.

Αν ζούσε σήμερα πιθανόν να είχε τελείως διαφορετική θέση στο πολιτικό βίο της χώρας ως ένας εξαίρετος κοινοβουλευτικός, όπως άλλωστε υπήρξε και στην εποχή του από το 1922-1936. Χωρίς καμία αμφιβολία ο Μεταξάς ήταν αντίθετος σε κάθε παρανομία και αντισυνταγματικότητα και με αυτές τις αρχές κυβέρνησε την Ελλάδα σε αντίθεση με τους άλλους δύο δικτάτορες που τον παρομοιάζουν.

Αν θέλουμε να περιγράψουμε με ακρίβεια τι κράτος ήταν η 4η Αυγούστου θα κρατήσουμε τα λόγια του ιδίου του Μεταξά. «Η Ελλάδα έγινε ένα Κράτος αντικομουνιστικό, Κράτος αντικοινοβουλευτικό, Κράτος ολοκληρωτικό, Κράτος με βάση αγροτική και εργατική, και κατά συνέπεια αντί πλουτοκρατικό χωρίς κόμμα ιδιαίτερο να κυβερνά». Στις 19 Ιουλίου του 1935, έχει ήδη γράψει στην Εφημερίδα των Ελλήνων, την ανησυχία και αμφιβολία του, ως προς την Δικτατορική διακυβέρνηση, όμως ένα χρόνο αργότερα είναι υποχρεωμένος εκ των πραγμάτων να την εφαρμόσει ο ίδιος.

Στην ουσία είναι υποκρισία να τον αποκαλούν υποτιμητικά «δικτάτορα» ορισμένοι επιφανείς πανεπιστημιακοί διδάσκαλοι αλλά με χαρά να δέχονται όλα όσα έκανε με αυτή την ιδιότητα προσφέροντας στην Ελλάδα μέσα σε 4 μόλις χρόνια, μία πρωτοποριακή κρατική συγκρότηση, χωρίς εξωτερικό δανεισμό, κανένα δανεισμό, ένα αξιόμαχο στρατό και την ανεπανάληπτη ηρωική φράση «Υπέρ την Νίκη την Δόξα».

Η σημερινή πολιτική κατάσταση έχει ανάγκη από νέες λύσεις. Ούτε αντικοινοβουλευτικό όμως μπορεί να είναι σήμερα ένα κράτος στην Ευρώπη ούτε αντικομουνιστικό, διότι και η δημοκρατία αποτελεί ένα πολίτευμα που και ο ίδιος ο Μεταξάς υπηρέτησε καλύτερα από τον καθένα επί 15 χρόνια πριν φτάσει στο σημείο να το θεωρεί ανίκανο να αντεπεξέλθει στις ανάγκες του κράτους και των πολιτών εν όψει του πολέμου και έκρινε την δικτατορία ως μόνη λύση. Άλλωστε και ο φόβος του κομουνισμού δεν είναι στην εποχή μας αυτό που ήταν στην εποχή του μεσοπολέμου με τις διώξεις και τα εκατομμύρια εκτελέσεις στις οποίες είχε προβεί ο Στάλιν. Σήμερα υπάρχει νόμιμη εκπροσώπηση στο Κοινοβούλιο. Πως λοιπόν με ποια λογική αναφέρονται στο όνομά του;

Ο τρόπος διακυβέρνησης του Ι. Μεταξά, μαζί και το στρατηγικό παρελθόν του, η προσωπικότητα και η ιδιαίτερη μόρφωσή του, η εμπειρία του γύρω από πολλά διοικητικά θέματα, όμοια πολιτικής, διπλωματίας και στρατηγικής, όπως και η φυσική του ικανότητα πρόβλεψης, ήταν αυτά που του επέβαλαν τις συγκεκριμένες λύσεις και αυτή τη μορφή διακυβέρνησης, στα προβλήματα που παρουσιάστηκαν, με τις παγκόσμιες συνθήκες τότε στις οποίες βρέθηκε η Ελλάδα και με την συγκεκριμένη κοινωνική δομή και οικονομική κατάσταση.

Ο Μεταξάς δεν συγκρίνεται δεν επαναλαμβάνεται ανήκει στην εποχή του.

Οπωσδήποτε μερικές σκέψεις του θα ήταν χρήσιμες σήμερα, όπως είναι και θα είναι οι βασικές αντιλήψεις με τις οποίες επέζησε ο Ελληνισμός δια μέσου των αιώνων. Η αγάπη στην πατρίδα, η ελληνική γλώσσα, η σωστή παιδεία, οι στενοί οικογενειακοί δεσμοί, ο σεβασμός στη θρησκεία. Αν υπήρχε η πρόνοια να είχε μελετηθεί το τεράστιο έργο του και η πορεία του θα ήταν πολύ χρήσιμα. Αλλά στην πολιτική δεν φτάνουν οι ιδέες, χρειάζονται ικανά και τίμια πρόσωπα, για να τις εφαρμόσουν, συστηματική εργασία για την θέσπιση δικαίων νόμων, κατανόηση και υπακοή από τους πολίτες.

ΙΩΑΝΝΑ ΦΩΚΑ-ΜΕΤΑΞΑ
ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ

ΠΩΣ Η ΤΟΥΡΚΙΑ ΓΕΜΙΖΕΙ ΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΚΥΠΡΟ ΜΕ ΛΑΘΡΟΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ

Του Κώστα Βενιζέλου
δημοσιογράφου, αρχισυντάκτη στην εφημερίδα Φιλελεύθερος της Κύπρου
 
Η Τουρκία διοχετεύει από τα κατεχόμενα στις ελεύθερες περιοχές αλλά και από τη θάλασσα μετανάστες. Αυτό συνιστά μια μεθοδευμένη, συστηματική κίνηση της Τουρκίας με στόχο να προκαλέσει πρόβλημα στην Κυπριακή Δημοκρατία. Συνιστά μια ακόμη ενέργεια της κατοχικής δύναμης στα πλαίσια μιας οργανωμένης προσπάθειας να έχει να αντιμετωπίσει η Κυπριακή Δημοκρατία πολλά και διαφορετικά ανοικτά μέτωπα.

Είναι σαφές πως για να νησί τα ζητήματα αυτά είναι πολύ μεγαλύτερα, κυρίως όταν γεωγραφικά βρίσκεται στην πρώτη γραμμή του μεταναστευτικού. Σημειώνεται συναφώς ότι μόνο το πρώτο εξάμηνο του 2019 έφθασαν στις ελεύθερες περιοχές της Κυπριακής Δημοκρατίας από τα κατεχόμενα 3.060 άτομα τα οποία ζήτησαν πολιτικό άσυλο.

Ο υπουργός Εσωτερικών, Κωνσταντίνος Πετρίδης σε πρόσφατες δηλώσεις του στο Κυπριακό Πρακτορείο Ειδήσεων, είπε πως «μόνο σε έναν μήνα, από 2 Μαΐου μέχρι 2 Ιουνίου, έχουν περάσει 744 άτομα. Το 2017 ήταν 138 άτομα, ολόκληρο το 2018 2.625 και φέτος 3.060 μέχρι τις 2 Ιουνίου». Η κυπριακή κυβέρνηση δεν έχει καμία αμφιβολία ότι όλο αυτό το σκηνικό στήνεται σκοπίμως από την κατοχική Τουρκία. Το έχει δε τούτο παραδεχθεί και το βαρύ πυροβολικό της Άγκυρας στα κατεχόμενα, ο Κουντρέτ Οζερσάι.

Ο Όζερσαϊ, σε δήλωσή του στα Κατεχόμενα ανέφερε πως το κατοχικό καθεστώς βρίσκεται σε συνεργασία με την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες ώστε να διοχετεύονται στις ελεύθερες περιοχές όσοι μετανάστες φτάνουν στα κατεχόμενα και επιθυμούν να ζητήσουν άσυλο. Το τελευταίο διάστημα πολλοί μετανάστες και πρόσφυγες φτάνουν από την Κωνσταντινούπολη και την Αττάλεια στο κατεχόμενο αεροδρόμιο της Τύμπου και από εκεί μεταφέρονται κατευθείαν στα οδοφράγματα για να ζητήσουν άσυλο στις ελεύθερες περιοχές. Το ψευδοκράτος έχει αποφασίσει να μην επιτρέπει την είσοδο Σύρων και πλέον απαιτεί «βίζα».
Είναι προφανές πως το ψευδοκράτος σε συνεννόηση με την Τουρκία έχει αναλάβει ρόλο «διακινητή». Σημειώνεται συναφώς, πολλοί από τους ξένους που διοχετεύονται στην Κύπρο δεν είναι πρόσφυγες από τη Συρία, αλλά οικονομικοί μετανάστες από χώρες της Αφρικής, οι οποίοι ζητούν πολιτικό άσυλο. Αυτοί κατάγονται κατά κύριο λόγο από Νιγηρία και Καμερούν.

Το θέμα αυτό αφορά και την Ευρωπαϊκή Ένωση, που διοχετεύει κονδύλια στην Άγκυρα για να χειριστεί το μεταναστευτικό, αλλά και τα Ηνωμένα Έθνη. Γι αυτό και θα πρέπει να αντιδράσουν και οι δυο οργανισμοί για να προστατεύσουν ένα κράτος, που έχει περικυκλωθεί από την κατοχική Τουρκία και βάλλεται πανταχόθεν και με διαφορετικούς τρόπους.


SLPRESS
ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ

ΒΡΕΘΗΚΕ ΓΛΥΠΤΟ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ

Ένα υπέροχο γλυπτό του Μεγάλου Αλεξάνδρου που ήταν ξεχασμένο στις αποθήκες του Αρχαιολογικού Μουσείου Βέροιας, αποκαλύπτει η Αγγελική Κοτταρίδη, προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ημαθίας.
 
Με ανάρτησή της στην προσωπική της σελίδα αναφέρει:

«Ήθελα να σας τον φανερώσω αύριο, αλλά με έπιασε ανυπομονησία! Ένα «ολοκαίνουριο» πορτραίτο του Μεγαλέξανδρου, άγνωστο ακόμη σε αρχαιολόγους και φιλότεχνους…

Για δεκαετίες χαμένος σε μια σκοτεινή γωνιά της αποθήκης του Αρχαιολογικού Μουσείου της Βέροιας ανάμεσα σε κλούβες με κεραμεική, μισοκρυμμένος κάτω από παλιά κονιάματα και ρύπους -βλέπετε είχε χρησιμοποιηθεί σαν οικοδομικό υλικό και βρέθηκε στα μπάζα κοντά σε ένα χωριό του ημαθιώτικου κάμπου…
Πριν μερικούς, μήνες καθώς αδειάζαμε τις αποθήκες για τις αναπροσαρμογές, τον είδα… παρά τις πληγές που άφησαν στο ωραίο του πρόσωπο οι αιώνες και η άγνοια, η λεοντίσια χαίτη, τα ονειροπόλα μάτια, το απαραγνώριστο βλέμμα ήταν εκεί… ο Αλέξανδρος που αναζητούμε τα ζωντανά του ίχνη στην Οικουμένη!…

Ένα υστεροελληνιστικό πορτραίτο με έντονο τον απόηχο του Περγαμηνού μπαρόκ, ένας Αλέξανδρος θεός, όπως είχαν μάθει να τον βλέπουν οι πολίτες του κόσμου που εκείνος ονειρεύτηκε, πίσω στην πατρώα γη, τόσο κοντά στους τάφους των προγόνων και του γιου του, ένας απροσδόκητος και ανέλπιστος θησαυρός, που στα χέρια των άξιων συντηρητών μας ξαναβρήκε κάτι από την παλιά του αίγλη!….
Αυτός ο Αλέξανδρος θα πρωταγωνιστήσει στην έκθεση «Οικουμένης Αντίδωρο» που μαζί με την μεγάλη έκθεση «Αιγών μνήμη» θα ανοίξει στο τέλος του 2020 το νέο μουσείο των Αγών για τους φίλους της ιστορίας και του πολιτισμού!….

SLPRESS
ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΥΨΗΛΑΝΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ

Του Τάσου Κ. Κοντογιαννίδη

Δημοσιογράφου-Συγγραφέως

  

Η γενναία επιστολή της Τραπεζούντιας μητέρας του, όταν πέθανε κι ενώ έδωσε τα πάντα στον Αγώνα, διασύρθηκε και κατηγορήθηκε αδίκως από τους κοτζαμπάσηδες…

Τέτοιες μέρες του Αυγούστου του 1832, πριν από 186 χρόνια, έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 38 ετών, ο Πόντιος Δημήτριος Υψηλάντης, αδελφός του Ποντίου αρχηγού της Επαναστάσεως  του 1821 Αλεξάνδρου Υψηλάντη. Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1793, με απώτερη καταγωγή την Τραπεζούντα του Πόντου, σπούδασε στη Γαλλία σε στρατιωτικές σχολές και υπηρέτησε στη Φρουρά του Τσάρου στην Αγία Πετρούπολη.

Αγνή και ευγενής πατριωτική μορφή, μυήθηκε το 1818 στη Φιλική εταιρία και ορίσθηκε από τον αδελφό του Αλέξανδρο «Πληρεξούσιος του Γενικού Επιτρόπου της Αρχής» ο οποίος τον έστειλε στην Πελοπόννησο και ανέλαβε την αρχιστρατηγία και την οργάνωση τακτικού Στρατού, αλλά και την συγκρότηση κεντρικής πολιτικής εξουσίας,  βοηθούντος και του Θεοδώρου Κολοκοτρώνη, για να περιορίσουν την ισχύ των κοτζαμπάσηδων που ήθελαν να τον παραμερίσουν.

Με ρωσικό διαβατήριο από την Τεργέστη και με το ψευδώνυμο  Αθανάσιος Στοστοπόπουλος (!) για να μην γίνει αντιληπτός από τις αυστριακές αρχές, μετέβη στην Ύδρα, όπου έγινε δεκτός με τιμές. Είχε μαζί του μερικούς άνδρες και την σημαία της Φιλικής Εταιρίας με τον φοίνικα και τις λέξεις «Ελευθερία ή θάνατος».

Ήταν 28 ετών, φορούσε την μαύρη στολή του Ιερού Λόχου κι έφερε μαζί του 300.000 γρόσια της οικογενείας του για τον αγώνα και ένα τυπογραφείο για την έκδοση ελληνικής εφημερίδος, που εξεδόθη στις 2-8-1821 στην Καλαμάτα, με τον τίτλο «Σάλπιγξ Ελληνική». Αυτό όμως δεν εμπόδισε τον Κανέλλο Δεληγιάννη να γράψει στα απομνημονεύματα του, ότι «ο Δημήτριος Υψηλάντης ήλθε γυμνός άνευ χρημάτων, ακολουθούμενος από μερικούς απάτριδας, φερέοικους και τυχοδιώκτας!..»

Φύλλο της εφημερίδας «Σάλπιγξ Ελληνική»

Ο Δημ. Υψηλάντης διηύθυνε με επιτυχία την πολιορκία της Τριπολιτσάς, πέτυχε την πτώση του Ακροκορίνθου κι έγινε  το 1822 πρόεδρος του Βουλευτικού. Διεκρίθη  στην μάχη των Δερβενακίων, ενώ  στην εισβολή του Ιμπραήμ  διέπρεψε στους Μύλους  και τα Βέρβαινα. Διορίστηκε μετά την άφιξη του Καποδίστρια στρατάρχης  της Ανατολικής Ελλάδος και στην Πάτρα κατήγαγε  αποφασιστική νίκη για τον αγώνα της απελευθερώσεως.

Η Μάχη στα Δερβενάκια,

Ήταν αρνητής της διχόνοιας ο Υψηλάντης και η μορφή του συμβόλιζε την μετριοπάθεια, την κατανόηση, τον συμβιβασμό με τους διαφωνούντες, τη θυσία του προσωπικού, χάρη του γενικού συμφέροντος. Διασύρθηκε και κατηγορήθηκε για μια διαφωνία του για έναν συμβιβασμό με τους Οθωμανούς, από ανεγκέφαλους που ζήτησαν και πέτυχαν με ψήφισμα την καθαίρεσή του και τον υποβιβασμό του σε πολίτη β’ τάξεως και έμεινε στη σκιά, στο περιθώριο, «άεργος στους κινδύνους της πατρίδος» όπως θα γράψει αργότερα.

Ένα χρόνο μετά, το Μάρτη του 1827, ο Σουλιώτης στρατηγός Κίτσος Τζαβέλλας υπέβαλε αναφορά στη Συνέλευση για ακύρωση του ατιμωτικού ψηφίσματος. Αφού ξεπεράστηκαν οι αρχικοί δισταγμοί στις 16 Μαρτίου, εκδόθηκε νέο ψήφισμα που ακύρωνε εκείνο της 12-4-1826: «Ο κύριος Δημήτριος Υψηλάντης αποκαθίσταται εις τα δίκαια του πολίτου και απολαύει αυτών ανεξαιρέτως. Το παρόν να δημοσιευθή δια του Τύπου».

Ο Δημήτριος Υψηλάντης πέθανε στο Ναύπλιο, στις 5 Αυγούστου 1832, σε ηλικία 38 ετών και η προσωρινή ελληνική κυβέρνηση  δια του Προέδρου της Εθνοσυνελεύσεως Πανούτσου Νοταρά, ανήγγειλε  με επιστολή το θάνατο του στην μητέρα του Ελισάβετ που βρισκόταν στην παρά τον Νίστρον Μεγάλη Κοσνίτση Μολδαβίας. Η απαντητική επιστολή της Ελισάβετ είναι συγκινητική. Γράφει ότι οι δύο γιοί της άκουσαν τη φωνή  της πάσχουσας πατρίδος και κατά χρέος έτρεξαν κοντά της.

Ο Κίτσος Τζαβέλας

«Με χαρά για τα πατριωτικά τους φρονήματα, τους προέπεμψα με τας ευχάς των Αρχαίων Ελληνίδων». Γράφει πως έχασε τους Αλέξανδρο και Δημήτριο και πώς, «η απελευθέρωσις της πατρίδος απετέλεσεν μάλαγμα εις την πληγήν των μητρικών σπλάχνων μου… Είθε κάν η εκατόμβη αυτή των πρώτων μελών της οικογενείας μου και τόσων ανδρείων ομογενών, γενομένη δεκτή  εις τον θρόνον του υπερτάτου όντος, να φέρη την παύσιν των παρελθόντων δεινών και αρχήν ακαταπαύστου ευδαιμονίας της κοινής μητρός. Δι’ αυτήν  χρεωστούν και τα λοιπά μέλη της οικογενείας μου να θυσιάσωσιν την εσχάτην ρανίδα του αίματός των…».

Ελισάβετ Υψηλάντη  η μάνα των Υψηλαντών που διέθεσε όλη την περιουσία της στον Αγώνα και ζούσε μετά φτωχικά

Στη διάρκεια του Αγώνα, η Ελισάβετ Υψηλάντη, μάνα οκτώ παιδιών, που έδωσε στον αγώνα του ’21  πέντε αγόρια, μαζί με την κόρη της Μαρία διέθεσαν στον Εθνικό Αγώνα όλα τα χρήματα τους,  τα κοσμήματα τους, εκποίησαν ακίνητα, όσα δεν είχε  δημεύσει ο σουλτάνος και ζούσαν πολύ φτωχικά. Τα έστειλαν όλα για τον Αγώνα! «Η κάσα ήταν βαριά», γράφουν οι ιστορικοί, «άνθρωποι πολλοί, μετά κόπου μετεκόμιζον αυτήν επί των ώμων». Ο λαός εψιθύριζε με θαυμαστικά επιφωνήματα: «Μωρέ βιός!»

Palmografos
ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΟΝΔΥΛΗΣ : ΠΟΛΕΜΟΣ ΚΑΙ ΕΙΡΗΝΗ ΣΤΟ ΑΙΓΑΙΟ

Το κείμενο είναι απόσπασμα από το βιβλίο του Παναγιώτη Κονδύλη «Θεωρία του πολέμου» (Εκδόσεις Θεμέλιο). Δημοσιεύτηκε στο Βήμα στις 9.11.1997 ως προδημοσίευση της κυκλοφορίας του βιβλίου την επομένη.

 

Η έκταση της τουρκικής επικράτειας είναι εξαπλάσια από την ελληνική και συνιστά σχεδόν εξ ολοκλήρου (δηλαδή με εξαίρεση το μικρό ευρωπαϊκό τμήμα της Τουρκίας) χώρο συμπαγή και ολότμητο, ενώ ο ελληνικός χώρος (και μάλιστα η κρίσιμη ως θέατρο πολέμου περιοχή ολόκληρου του Αιγαίου καθώς και η βόρεια Ελλάδα από τον Εβρο μέχρι τη Θεσσαλονίκη) αποτελείται από κατεσπαρμένα και μεμονωμένα εδάφη (νησιά) ή στενές λωρίδες. Το στρατηγικό πλεονέκτημα που δίνει η τέτοια κατανομή του χώρου στην τουρκική πλευρά είναι προφανές. Ο κατακερματισμένος ελληνικός χώρος μπορεί να καταληφθεί και να κρατηθεί κατά τμήματα, ακόμα και πολύ μικρά· ο εχθρός δεν είναι υποχρεωμένος να εμπλακεί στην πολεμική περιπέτεια κατάληψης ολόκληρης της ελληνικής επικράτειας προκειμένου ν’ αποσπάσει ένα τμήμα της, όποιο θέλει ή εν πάση περιπτώσει όποιο μπορεί· αφού καταλάβει ένα τμήμα, έχει τη δυνατότητα, εφ’ όσον υπερέχει στρατιωτικά, να εδραιώσει την καινούργια κατάσταση, δημιουργώντας σε σχετικά σύντομο διάστημα τετελεσμένα γεγονότα. Αντίθετα, η ελληνική πλευρά δεν έχει τη δυνατότητα (με ελάχιστες παρήγορες εξαιρέσεις) να αποσπάσει από τον μεγάλο και συμπαγή τουρκικό γεωγραφικό όγκο ένα μικρότερο ή μεγαλύτερο κομμάτι χωρίς να περιπλακεί, mutatis mutandis, στο τραγικό δίλημμα του 1922.

Πώς μπορεί η Ελλάδα να εξουδετερώσει, σε περίπτωση πολέμου, τα σοβαρά γεωγραφικά της μειονεκτήματα; Θα επισημάνουμε τέσσερα σημεία. (…) Ας αρχίσουμε από το ζήτημα των πιθανών εδαφικών απωλειών και κερδών, καθώς μου φαίνεται προφανές ότι η τουρκική πλευρά θα συνδέσει την αιτιολόγηση και τη διεξαγωγή του πολέμου εκ μέρους της με εδαφικές διεκδικήσεις. Αν αυτό ευσταθεί, τότε η ελληνική πλευρά θα έκανε πολύ άσχημα να περιορισθεί στην υπεράσπιση των προσβαλλομένων εδαφών της. Αν αυτά ήσαν περισσότερα του ενός και αν δεν ήταν δυνατή η επιτυχής υπεράσπιση όλων τους, τότε οι Τούρκοι θα είχαν στο τέλος ένα καθαρό κέρδος, έστω και αν αυτό ήταν μικρό ή εκ των υστέρων φαινόταν «δυσανάλογο» (η έννοια είναι βέβαια σχετική) προς τις αντίστοιχες θυσίες. Γι’ αυτόν τον λόγο η ελληνική πλευρά πρέπει κατά το δυνατόν να επιδιώξει αυτοτελή εδαφικά κέρδη, είτε ως αντιστάθμισμα για μόνιμες δικές της απώλειες είτε ως πιθανό αντάλλαγμα σε μεταγενέστερες διαπραγματεύσεις. Το πού πρέπει να αναζητηθούν τα κέρδη αυτά, με δεδομένο τον κατά βάση συμπαγή και ολότμητο χαρακτήρα του τουρκικού εθνικού χώρου, μας το δείχνει μια γρήγορη επισκόπηση των τριών πιθανών θεάτρων του πολέμου: της Θράκης, του Αιγαίου και της Κύπρου. Στη Θράκη, ή μάλλον στον Εβρο, η πυκνή συγκέντρωση στρατευμάτων και από τις δύο πλευρές σημαίνει ότι όποιος καταφέρει να διασπάσει πρώτος τις αντίπαλες γραμμές θα έχει τη δυνατότητα να αποκόψει αμέσως, μ’ έναν κυκλωτικό ελιγμό σχεδόν επί τόπου, μεγάλες εχθρικές μονάδες.

Όμως αυτός δεν είναι ο μόνος λόγος, για τον οποίο οι ελληνικές δυνάμεις θα πρέπει εξ αρχής να επιδιώξουν με κάθε θυσία (και η πυκνή συγκέντρωση θα απαιτήσει κατά πάσα πιθανότητα σοβαρές θυσίες) τη διάσπαση του εχθρικού μετώπου και να μην αρκεσθούν σε μιαν παθητική άμυνα. Μια γρήγορη προέλαση τεθωρακισμένων μονάδων στην Ανατολική Θράκη, την οποία ευνοεί το πεδινό έδαφος και οι περιορισμένες αποστάσεις, θα μπορούσε να αποφέρει στην Ελλάδα το σημαντικότερο πιθανό αντίβαρο απέναντι σε οποιεσδήποτε εδαφικές απώλειες σε άλλες περιοχές.

Πράγματι, πουθενά αλλού εκτός από τη Θράκη η ελληνική πλευρά δεν έχει τη δυνατότητα αξιόλογης κατάκτησης εδαφών, οσοδήποτε περιορισμένη κι αν κρίνει κανείς αυτή τη δυνατότητα· πάντως υπάρχει, κι αφού είναι η μόνη πρέπει να αξιοποιηθεί στο έπακρο και με συνέπεια. Στο θέατρο του Αιγαίου, καθώς είπαμε, δεν έχει κανένα νόημα η προσπάθεια δημιουργίας προγεφυρωμάτων στη μικρασιατική ακτή, έστω κι αν τα προγεφυρώματα αυτά θα μπορούσαν να κρατηθούν για λίγο· η μόνη ενέργεια, η οποία θα μπορούσε ν’ αποφέρει εδώ εδαφικά οφέλη, θα ήταν μια κατάληψη της Ιμβρου και της Τενέδου, υπό την προϋπόθεση ότι το ελληνικό ναυτικό θα ήταν σε θέση να την καλύψει (την αεροπορική κάλυψη τη θεωρούμε θεμελιώδη και αυτονόητη τόσο σε μιαν απόβαση στα νησιά όσο και σε μιαν προέλαση στη Θράκη· όμως το πρόβλημα της κυριαρχίας στον εναέριο χώρο είναι τόσο κρίσιμο, ώστε θα μιλήσουμε γι’ αυτό χωριστά).

Τέλος, στην Κύπρο η ελληνική πλευρά πολύ λίγα πράγματα έχει να περιμένει. Και αν μπορέσει να υπερασπίσει κάτι, αυτό θα είναι δυνατόν μονάχα εάν ο κυπριακός πληθυσμός στο σύνολό του φανεί διατεθειμένος να πολεμήσει, αν χρειαστεί, με νύχια και με δόντια. Αυτό δυστυχώς, δεν έγινε το 1974, όταν είδαμε βέβαια την τραγωδία των Κυπρίων, αλλά δεν είδαμε μιαν επίμονη παλλαϊκή αντίσταση μέχρις εσχάτων. Όμως τούτη τη φορά δεν υπάρχει νότος για να καταφύγει κανείς. Υπάρχει μόνον η θάλασσα.

Το δεύτερο σημείο, που επιθυμούμε να υπογραμμίσουμε, είναι η ανάγκη συγκέντρωσης των δυνάμεων. Ο γεωγραφικός κατακερματισμός του ελληνικού χώρου γεννά εύκολα τον πειρασμό αντίστοιχου κατακερματισμού των ενόπλων δυνάμεων, έτσι ώστε να επιτευχθεί η κατά το δυνατόν πληρέστερη κάλυψή του. Ο πειρασμός αυτός μπορεί να αποβεί θανάσιμος, άλλωστε και ο σκοπός είναι καθ’ εαυτόν ουτοπικός. Η αριθμητική υπεροχή της τουρκικής πλευράς και το πλήθος των πιθανών στόχων της τής δίνει εξ αντικειμένου ορισμένα περιθώρια επιλογής και εκτέλεσης παραπλανητικών αποβατικών και άλλων κινήσεων με σκοπό να ενταθεί ο έτσι κι αλλιώς υπαρκτός ελληνικός πειρασμός του κατακερματισμού των δυνάμεων. Αντίστοιχα μεγάλη επαγρύπνηση και διαίσθηση απαιτείται από την πλευρά της ελληνικής ηγεσίας, η οποία θα πρέπει να ξεκόψει εξ αρχής από την αντίληψη ότι είναι δυνατή η ίση προστασία των πάντων, θα πρέπει επίσης, λόγω της αριθμητικής μειονεξίας και της απόλυτης αναγκαιότητας αεροπορικής παρουσίας σε όλα τα καίρια επιχειρησιακά σημεία, να θέσει σε δευτερεύουσα και τριτεύουσα μοίρα την προάσπιση πόλεων και αμάχων πληθυσμών και να επικεντρώσει τα διαθέσιμά της όχι στην κάλυψη χώρου, αλλά αποκλειστικά στη συντριβή του κύριου όγκου των εχθρικών ενόπλων δυνάμεων, εκεί όπου αυτές θα ρίξουν το βάρος τους και ει δυνατόν πριν προλάβουν να αναπτυχθούν πλήρως. Προκειμένου να εκπληρωθεί ο υπέρτατος αυτός σκοπός ίσως χρειασθεί να διακινδυνεύσει ο αριθμητικά υποδεέστερος την απώλεια εδαφών ή και τη διεξαγωγή επιχειρήσεων με ανοιχτά τα πλευρά του, πράγμα που θα πρέπει ν’ αναπληρώνει με ευελιξία και ταχύτητα.

Όμως η τελική έκβαση θα κριθεί με βάση τα όσα θα γίνουν στο επίπεδο εκείνο που άπτεται της ίδιας της ουσίας του πολέμου. Πόλεμος σημαίνει πρωταρχικά επιδίωξη συντριβής των εχθρικών ενόπλων δυνάμεων, απ’ αυτήν εξαρτώνται κι απ’ αυτήν απορρέουν όλα τα άλλα. Και εάν αυτή επιτευχθεί, τότε αναπληρώνονται αργά ή γρήγορα όλα, όσα θυσίασε κανείς θέλοντας να συγκεντρώσει τις δυνάμεις του την αποφασιστική στιγμή στο αποφασιστικό σημείο.

Κατά τρίτον λόγο, η ελληνική πλευρά δεν θα μπορέσει να αντισταθμίσει τα γεωγραφικά της μειονεκτήματα έναντι της τουρκικής αν δεν καλύπτει με ικανή δύναμη πυρός το σύνολο της τουρκικής επικράτειας και όχι απλώς τα θέατρα του πολέμου και περιορισμένο βάθος του χώρου γύρω τους. Δεν είναι δύσκολο να κατανοήσουμε γιατί. Το μικρό βάθος του ελληνικού χώρου δίνει στην τουρκική πλευρά τη δυνατότητα να πλήξει ολόκληρη την επιφάνειά του με όπλα μικρότερου βεληνεκούς (ήδη η Τουρκία αποκτά αμερικανικούς πυραύλους ATACMS με βεληνεκές 120-300 χλμ.) καθώς και με αεροπλάνα που διαθέτουν μικρότερη ωφέλιμη ακτίνα δράσεως από τα ελληνικά. Αλλά και αντίστροφα: το συγκριτικά μεγάλο βάθος του τουρκικού χώρου επιτρέπει να αποσυρθούν στο εσωτερικό του, δηλαδή πέρα από την εμβέλεια της ελληνικής δύναμης πυρός, όπλα μεγαλυτέρου βεληνεκούς (η Τουρκία έφτασε να συζητεί ακόμα και με την Κίνα την αγορά πυραύλων εδάφους – εδάφους μεγάλου βεληνεκούς) καθώς και αεροπλάνα με μεγαλύτερη ωφέλιμη ακτίνα δράσεως· ας σημειωθεί ότι τα τουρκικά αεροπλάνα μπορούν, ξεκινώντας από τα μακρινότερα ως προς εμάς αεροδρόμια της Ανατολίας (Μπάτμαν, Ερζουρούμ), να ανεφοδιάζονται στον αέρα όσο ακόμα βρίσκονται μέσα στον τουρκικό εναέριο χώρο και να εκτελούν έτσι αποστολές μέσα στην ελληνική επικράτεια σα να είχαν απογειωθεί από αεροδρόμια των μικρασιατικών παραλίων. Ετσι, σε περίπτωση σύρραξης, η ελληνική πλευρά, ακόμα κι αν θα επιθυμούσε να αιφνιδιάσει τον αντίπαλο με ένα προληπτικό χτύπημα, δεν είναι διόλου βέβαιο ότι θα έβρισκε τον κορμό των αεροπορικών δυνάμεων στα πλησιέστερα αεροδρόμια.

Το κρίσιμο τούτο πρόβλημα λύνεται μόνον με πυραυλικά συστήματα κατάλληλου βεληνεκούς και με ουσιώδεις δυνατότητες ανεφοδιασμού των ελληνικών αεροπλάνων στον αέρα (π.χ. μεταξύ Κρήτης και Κύπρου). Τα πράγματα θα ήσαν πολύ απλούστερα, εννοείται, αν η Ελλάδα και η Κύπρος δεν ήσαν κράτη με de facto μειωμένα κυριαρχικά δικαιώματα, αν δηλαδή οι αποφάσεις τους δεν εξαρτιούνταν ούτε άμεσα ούτε έμμεσα από το τι ανέχονται οι Ηνωμένες Πολιτείες και το τι θεωρεί ως casus belli η Τουρκία. Στην περίπτωση αυτή, η κυρίαρχη κυπριακή κυβέρνηση θα καλούσε την κυρίαρχη ελληνική κυβέρνηση να εγκαταστήσει αεροπορικές δυνάμεις στο έδαφός της, οι οποίες θα μπορούσαν να πλήξουν άμεσα την καρδιά και τα νώτα της τουρκικής επικράτειας. Στο κάτω – κάτω η Ελλάδα είναι εξ ίσου εγγυήτρια Δύναμη του κυπριακού κράτους και επομένως έχει τουλάχιστον τα ίδια δικαιώματα με την Τουρκία να εγκαταστήσει εκεί τις ένοπλες δυνάμεις της. Αλλά τέτοιες παλικαριές ούτε καν να τις ονειρευθεί δεν τολμά όποιος είναι υποχρεωμένος να επαιτήσει το τελευταίο ανταλλακτικό και την τελευταία βίδα.

Τέταρτο και τελευταίο, μπροστά στη γενικότερη πλεονεκτική θέση της Τουρκίας η ελληνική πλευρά δεν θα είχε σοβαρές πιθανότητες στρατιωτικής νίκης αν δεν έβρισκε τη δύναμη και την αποφασιστικότητα να καταφέρει το πρώτο (μαζικό) πλήγμα, αιφνιδιάζοντας τον εχθρό. Το πρώτο πλήγμα το επιβάλλει σήμερα όχι κάποια «πολεμοχαρής» διάθεση, αλλά η λογική των σύγχρονων οπλικών συστημάτων: η λογική του μέσου αυτονομείται, όπως αναφέραμε στις εισαγωγικές μας παρατηρήσεις, και προσδιορίζει ουσιωδώς τον προσανατολισμό της πολεμικής στρατηγικής. Αν η ελληνική πλευρά, λέγοντας «αμυντικό δόγμα», εννοεί ότι, φοβούμενη μήπως εκτεθεί στα μάτια της διεθνούς κοινής γνώμης και των συμμάχων, προτίθεται σε οποιαδήποτε περίπτωση (γενικού) πολέμου να αφήσει την πρωτοβουλία των κινήσεων και το πλεονέκτημα του πρώτου (μαζικού) πλήγματος στον εχθρό, τότε έχει κατά πάσα πιθανότητα υπογράψει μόνη της και εκ προοιμίου την καταδίκη της. Με δεδομένη την τουρκική υπεροπλία και τη γενικότερη τουρκική γεωπολιτική υπεροχή ένα (μαζικό) πρώτο πλήγμα εξ ανατολών θα παραλύσει τεχνικά, αλλά και ψυχολογικά την ελληνική πλευρά.

Σε παλαιότερους πολέμους, διεξαγόμενους στην ξηρά, μπορούσε ενδεχομένως να αφεθεί στον εχθρό η επιθετική πρωτοβουλία ως ότου εξαντλήσει τις δυνάμεις του. Ομως αυτό προϋπέθετε ότι ο αμυνόμενος κατείχε θέσεις φυσικά ή τεχνητά οχυρές που του επέτρεπαν να κρατήσει τις δικές του δυνάμεις σχετικά αλώβητες ώσπου να περάσει στην αντεπίθεση. Σήμερα, η δύναμη και το βεληνεκές του πυρός από κάθε κατεύθυνση προς κάθε κατεύθυνση και η μετάθεση του πολεμικού κέντρου βάρους από την ξηρά στον αέρα ακυρώνει αυτήν την προϋπόθεση· δεν υπάρχουν πια κρυψώνες για τις ένοπλες δυνάμεις, και το (μαζικό) πρώτο πλήγμα αποσκοπεί ακριβώς στην εξουδετέρωση των μέσων μιας αντεπίθεσης σε ευρεία κλίμακα. Οι ίδιοι αυτοί τεχνικοί παράγοντες καθιστούν τον χρόνο αποφασιστικό μέγεθος, με άλλα λόγια προσδίδουν στην εναρκτήρια φάση του πολέμου καθοριστική σημασία· ό,τι δεν κερδίζεται ή ό,τι χάνεται στη φάση αυτή είναι δυσκολότατο ν’ αποκτηθεί ή να αναπληρωθεί κατόπιν. Γι’ αυτό και το πρώτο πλήγμα, το οποίο εγκαινιάζει την καθοριστική εναρκτήρια φάση του πολέμου, πρέπει να είναι όσο το δυνατόν μαζικότερο και καιριότερο. Πρώτο πλήγμα, με τη στρατηγική σημασία του όρου, δεν είναι ο πρώτος τυχόν πυροβολισμός που πέφτει κατά το πρώτο «θερμό επεισόδιο» μιας πολεμικής αντιπαράθεσης· είναι μια συντονισμένη και ακαριαία ενέργεια όλων των κλάδων των ενόπλων δυνάμεων προς εκμηδένιση των ζωτικών σημείων του εχθρικού πολεμικού δυναμικού, ιδίως όσων εμφανίζονται κρίσιμα μέσα στη δεδομένη συγκυρία.

Μπορεί να καταφερθεί στο πλαίσιο της κλιμάκωσης ενός τοπικού «θερμού επεισοδίου», αλλά και πολύ νωρίτερα ακόμα, όταν δηλαδή διαπιστωθεί ότι επίκειται έτσι κι αλλιώς εχθρική επίθεση· το επιτελικό σχέδιο του πρώτου πλήγματος πρέπει λοιπόν να βρίσκεται στο συρτάρι ήδη από καιρό ειρήνης, χωρίς αυτό να σημαίνει καθόλου ότι όποιος το έχει καταστρώσει και όποιος θα το εφαρμόσει είναι αναγκαία ο επιτιθέμενος με την ιστορική και πολιτική έννοια του όρου. Καθώς το γεωπολιτικό δυναμικό της Τουρκίας μακροπρόθεσμα ενισχύεται, ενώ της Ελλάδας μακροπρόθεσμα συρρικνώνεται, ο επιτιθέμενος με την ιστορική και την πολιτική έννοια δεν μπορεί να είναι άλλος από την Τουρκία· ανεξάρτητα από εθνικές μυθολογίες, το γεγονός τούτο δεν έχει καμμία σχέση με ηθικές ή φυλετικές ιδιότητες, αλλά οφείλεται στη διαμόρφωση του συσχετισμού των δυνάμεων, και τα πράγματα θα αντιστρέφονταν αν αντιστρεφόταν και ο συσχετισμός των δυνάμεων. Αλλά όποιος, θέλοντας και μη, υιοθετεί αμυντική στρατηγική στο ιστορικό και στο πολιτικό επίπεδο, δεν είναι γι’ αυτόν και μόνον τον λόγο υποχρεωμένος να υιοθετήσει αμυντική στρατηγική στο στρατιωτικό επίπεδο. Τα δύο επίπεδα δεν πρέπει να συγχέονται κατά κανένα τρόπο.

Αλλο είναι η άμυνα ως ιστορικοπολιτικός σκοπός και άλλο η άμυνα ως στρατιωτικό μέσο, άλλο ο αμυντικός χαρακτήρας ενός πολέμου και άλλο η αμυντική διεξαγωγή ενός πολέμου. Αλλωστε από στρατιωτική άποψη η καθαρά αμυντική διεξαγωγή πολέμου στερείται νοήματος και είναι πρακτικά αδύνατη. Αν την παίρναμε στα σοβαρά, θα σήμαινε ότι ο επιτιθέμενος μπορεί να κάνει ό,τι θέλει ατιμώρητα, διατρέχοντας απλώς τον κίνδυνο να επανέλθει στην αρχική του θέση και να προετοιμασθεί για να ξαναδοκιμάσει. Καμμιά άμυνα δεν είναι τελεσφόρα, αν δεν εμπεριέχει μια δραστική τιμωρία του επιτιθέμενου, όμως η τιμωρία αυτή δεν μπορεί παρά να συνίσταται σε πράξεις, οι οποίες, αν ιδωθούν μεμονωμένα, χαρακτηρίζονται από την ισχυρή παρουσία επιθετικών στοιχείων: ο αμυνόμενος πυροβολεί με τον ίδιο τρόπο και για τον ίδιον σκοπό όπως και ο επιτιθέμενος.

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑ
ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ

Η ΤΟΥΡΚΙΑ ΣΤΗΝΕΙ ΣΚΗΝΙΚΟ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΟ ΚΑΣΤΕΛΛΟΡΙΖΟ - ΖΗΤΕΙΤΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ''ΚΟΚΚΙΝΗ ΓΡΑΜΜΗ''

Του Θεόδωρου Καρυώτη
Ομότιμου καθηγητού οικονομικών του Πανεπιστημιακού Συστήματος Μέρυλαντ, ΗΠΑ.

Το Καστελλόριζο είναι το πιο κρίσιμο οικόπεδο του ελληνικού χώρου και το συνειδητοποιούμε, κάθε φορά που το πλησιάζουν οι Τούρκοι. Όπως μου ανέφερε πρόσφατα ένας Αμερικανός διπλωμάτης αυτό είναι ένα από τα μεγαλύτερα ελαττώματα των Ελλήνων. Μου είπε συγκεκριμένα πως «οι [Έλληνες] είστε πάντα αντιδραστικοί και ποτέ προνοητικοί» («You are always reactive and never proactive»).
 
Δυστυχώς, έχει απόλυτο δίκιο. Πάντα αφήνουμε τους άλλους ανεξάρτητα εάν είναι Τούρκοι, Αμερικάνοι, Ρώσοι, Ευρωπαίοι να αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες και εμείς πάντα δεύτεροι και καταϊδρωμένοι προσπαθούμε να αντιδράσουμε εκ των υστέρων. Αυτό ισχύει ξεκάθαρα από το 1974 και τώρα παρουσιάζεται μια μεγάλη ευκαιρία για το νέο Έλληνα πρωθυπουργό να αρχίσει να χρησιμοποιεί τα εργαλεία που έμαθε στο Χάρβαρντ. Ανησυχητικά είναι αυτά που διαβάσαμε πρόσφατα στην εφημερίδα “Καθημερινή”:
«Ακάθεκτη προωθεί η Άγκυρα τον σχεδιασμό της για έρευνες στα ανατολικά του 28ου μεσημβρινού, στην περιοχή νότια του Καστελλόριζου, πιθανότατα στα τέλη Αυγούστου. Σύμφωνα με καλά πληροφορημένες πηγές, η κρατική εταιρεία πετρελαίου (ΤΡΑΟ) κατέθεσε αίτημα προς τη διοίκηση των τουρκικών ναυτικών δυνάμεων για διεξαγωγή σεισμικών ερευνών σε μια περιοχή η οποία εκτείνεται ανάμεσα στον 28ο και στον 29ο μεσημβρινό, δηλαδή σε μια περιοχή που ξεκινάει από τα νότια της Ρόδου και φθάνει πέρα από το Καστελλόριζο».

Οι Τούρκοι αναγγέλλουν ότι θα στείλουν ερευνητικό σκάφος στην υποτιθέμενη υφαλοκρηπίδα τους πλησίον του Καστελλόριζου και εμείς απαντούμε ότι αυτό αποτελεί παραβίαση της ελληνικής υφαλοκρηπίδας. Αυτό αποτελεί τραγικό λάθος από ελληνικής πλευράς, διότι συνεχίζουμε το παιγνίδι της Τουρκίας, που υποστηρίζει εδώ και δεκαετίες ότι το ελληνοτουρκικό πρόβλημα είναι η διαφορά των δύο κρατών στο θέμα της υφαλοκρηπίδας.

Επεκτατικές υποθήκες με χάρτες στο Καστελλόριζο

Η διαφορά μας με την Τουρκία, όμως, είναι η ΑΟΖ και όχι η υφαλοκρηπίδα. Μα θα αντιτείνει κανείς δεν έχουμε ΑΟΖ, άρα πως μπορούμε να πούμε ότι παραβιάζεται η ΑΟΖ μας; Το επιχείρημα δεν ευσταθεί, διότι ενώ έχουμε υφαλοκρηπίδα, αυτή δεν έχει οριοθετηθεί και επομένως o Τούρκος θα ισχυριστεί ότι επιχειρεί στην δική του υφαλοκρηπίδα.
Αυτό επιβεβαιώθηκε και τυπικώς τον Απρίλιο του 2012 οπότε η Τουρκία διεκδίκησε επισήμως με χάρτες (δημοσιεύθηκαν στην τουρκική Εφημερίδα της Κυβερνήσεως) συγκεκριμένες περιοχές της Ανατολικής Μεσογείου ανάμεσα στην Κύπρο αφενός και στη Ρόδο, Κάσο και Κάρπαθο αφ’ ετέρου. Σε αυτές περιλαμβανόταν και ολόκληρη η περιοχή του Καστελλόριζου. Επίσης, αξίζει να υπενθυμίσουμε ότι, βάσει της Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), η οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ πάντα συμπίπτει.
Έτσι, όταν ένα τουρκικό ερευνητικό σκάφος πλησιάσει στο Καστελλόριζο, έξω από τα 6 ν.μ της αιγιαλίτιδας ζώνης του, πρέπει να υπάρχει μια κόκκινη γραμμή που θα προειδοποιεί τους Τούρκους ότι παραβιάζουν την υφαλοκρηπίδα/ΑΟΖ της Ελλάδας. Πρέπει, επίσης, η Τουρκία να αντιληφθεί ότι η παραβίαση της υφαλοκρηπίδας/ΑΟΖ από πλοίο που ετοιμάζεται για εξόρυξη αποτελεί μια βαθύτερη κόκκινη γραμμή. Πρέπει να γνωρίζει επακριβώς ποιες θα είναι οι συνέπειες από την παραβίαση αυτής της κόκκινης γραμμής.

Χάρτης οριοθετήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο

Ο παραπάνω χάρτης δείχνει την τραγικότητα της ελληνικής θάλασσας. Η Ελλάδα χρειάζεται να οριοθετήσει την ΑΟΖ της με τα έξι παραθαλάσσια κράτη, με τα οποία συνορεύει και έχει πραγματοποιήσει μόνο μία οριοθέτηση στη δεκαετία του 1970, που αφορά στην υφαλοκρηπίδα με την Ιταλία. Καμία ελληνική κυβέρνηση, από το 1982 μέχρι σήμερα, δεν έχει οριοθετήσει υφαλοκρηπίδα/ΑΟΖ που σύμφωνα με την αρχή της μέσης γραμμής θεωρεί ότι ανήκει στην Ελλάδα.
Αυτό συνιστά σημαντικό λάθος, με αποτέλεσμα οι ξένες εταιρείες που ενδιαφέρονται να συμμετάσχουν σε διαγωνισμούς έρευνας και εκμετάλλευσης στην ευρύτερη περιοχή, να μην γνωρίζουν επακριβώς τι τελεί υπό αμφισβήτηση. Επιπλέον, η απουσία αντίδρασης από ελληνικής πλευράς οδήγησε την Τουρκία στο τέλος του 2018 να επεκτείνει τις βλέψεις της, υποστηρίζοντας ότι διαθέτει θαλάσσια σύνορα και με την Λιβύη!
Εκείνο που προκαλεί εντύπωση και κατάπληξη είναι το γεγονός ότι η Ελλάδα, μέχρι σήμερα, υποστηρίζει ότι η μοναδική της διαφορά με την Τουρκία είναι η οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας, λησμονώντας ότι η Τουρκία καταψήφισε το Δίκαιο της Θάλασσας λόγω ΑΟΖ! Όλος ο πλανήτης ασχολείται με την ΑΟΖ εκτός από εμάς, αφού 138 κράτη έχουν ανακηρύξει ήδη ΑΟΖ. Η UNCLOS αναφέρει ρητά (άρθρο 121, παράγραφο 2) ότι όλα τα νησιά διαθέτουν ΑΟΖ και ότι η ΑΟΖ ενός νησιού καθορίζεται με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που καθορίζεται και για τις ηπειρωτικές περιοχές.
Είχα μείνει με την εντύπωση ότι όλοι οι Έλληνες γνωρίζουν πλέον, ύστερα από 37 χρόνια, τι εστί ΑΟΖ, αλλά έπεσα έξω. Υπάρχουν ακόμα συμπατριώτες μας που αναφέρουν την ΑΟΖ ως Ανεξάρτητη Οικονομική Ζώνη. Ήλπιζα ότι η πρώτη έξοδος του Έλληνα πρωθυπουργού στο εξωτερικό θα έφερνε κάποια καλά νέα, γιατί ήγγικεν η ώρα να γίνει πράξη η οριοθέτηση των ΑΟΖ Ελλάδας και Κύπρου. Αλλά στη Λευκωσία ο Κυριάκος Μητσοτάκης ξέχασε την ΑΟΖ, όπως όλοι οι πρωθυπουργοί από την εποχή του Ανδρέα Παπανδρέου.

Αν η Τουρκία οριοθετήσει ΑΟΖ με τη Λιβύη

Μακάρι οι δυο ηγέτες να αποφάσισαν την οριοθέτηση και να την αναγγείλουν την κατάλληλη στιγμή, διότι καήκαμε αν μας προλάβουν οι Τούρκοι και προχωρήσουν στην οριοθέτηση ΑΟΖ με την Λιβύη. Δεν γνωρίζω εάν κατανοήσαμε σωστά την τοποθέτηση του Ερντογάν, που για πρώτη φορά αναφέρεται σε οριοθέτηση ΑΟΖ και όχι υφαλοκρηπίδας με την Λιβύη.
Η Τουρκία με επιθετικότητα και ασύστολο θράσος συνεχίζει για 40 χρόνια μια επιθετική και επεκτατική πολιτική στο Αιγαίο και τα τελευταία χρόνια και στο σύμπλεγμα του Καστελλόριζου, προβάλλοντας συνεχώς αβάσιμες διεκδικήσεις και παραβιάζοντας όλους τους κανόνες του διεθνούς δικαίου. Όπως. αναφέρει ο αείμνηστος Κωνσταντίνος Οικονομίδης, νομικός σύμβουλος του υπουργού Εξωτερικών: «Η επεκτατική συμπεριφορά της Τουρκίας, η οποία εμφανώς δεν συνάδει με την σύγχρονη εποχή, στηρίζεται κυρίως σε τρεις παράγοντες:

• στην ισχύ έναντι της χώρας μας,
• στην αδυναμία του διεθνούς συστήματος να επιβάλει την εφαρμογή των διεθνών κανόνων και
• στην αδιαφορία των Μεγάλων Δυνάμεων, οι οποίες εξακολουθούν πάντοτε να τοποθετούν το ατομικό τους συμφέρον υπεράνω του γενικού συμφέροντος της διεθνούς κοινότητας ως συνόλου.

Από την άλλη πλευρά, η χώρα μας, χωρίς σχέδιο και προγραμματισμό, δεν μπορεί παρά να ακολουθεί αμυντική πολιτική, πολλές φορές πυροσβεστικού χαρακτήρα. Μόνιμο χαρακτηριστικό της είναι η ατολμία με αποτέλεσμα να μην μπορεί να ασκήσει νόμιμα δικαιώματα που της παρέχει το διεθνές δίκαιο και μερικές φορές και η υποχωρητικότητα».


SLPRESS
ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ

Η ΑΠΑΝΘΡΩΠΗ ΣΦΑΓΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΛΑΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΠΛΑ 63 ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΤΟΥ ΑΡΑΧΝΑΙΟΥ ΚΑΙ ΡΗΨΗ ΣΕ ΞΕΡΟΠΗΓΑΔΟ ΠΛΗΣΙΟΝ ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ ΑΓΝΟΥΝΤΑΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΕΠΙΔΑΥΡΟ ΤΗΝ 1η ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 1944

Του Ιωάννου Μπουγά

Μέσα από το βιβλίο ''ΑΘΩΩΝ ΑΙΜΑ Ελεύθερος Μωριάς των εκδόσεων Πελασγός

Συνολικά, ο ΕΛΑΣ και η ΟΠΛΑ έσφαξαν 83 κατοίκους –άνδρες, γυναίκες και παιδιά(!)- εκ των οποίων τους 63 τους έριξαν, πολλούς ακόμη ζωντανούς, σε ξεροπήγαδο πλησίον της Μονής Αγνούντας στη Νέα Επίδαυρο.

Το Αραχναίο υπέστη και ΟΛΙΚΟ πλιάτσικο των πάντων, και όταν λέω τα πάντα, εννοώ τα πάντα!

Όσοι δεν έχετε τον χρόνο ή την διάθεση να διαβάσετε ολόκληρη την ανάρτηση, διαβάστε μόνο αυτό το απόσπασμα για να θαυμάσετε το «ηθικό πλεονέκτημα και τους αγώνες της Αριστεράς και του ΚΚΕ που δεν σκότωνε Έλληνες:
«Οἱ βάρβαροι σφαγεῖς τῆς ΟΠΛΑ δέν λύγισαν ἐμπρός στίς οἰμωγές καί τά κλάματα κανενός θύματος. Μικρά παιδιά, ἔγκυες γυναῖκες καί ἑβδομηντάρηδες ἄνδρες, ὅλοι ἐσφάγησαν. Μόνο ἕνα ὀκτάχρονο ἀγόρι χώρισαν ἀπό τή μητέρα του πρίν τή σφάξουν καί τοῦ ἔλεγαν νά φύγει. Ἀλλά, ἕνα μικρό παιδί, μέσα στή νύχτα καί σέ ἄγνωστο μέρος, ποῦ νά πήγαινε; Τρομαγμένο τό παιδί, ὁ Κωνσταντῖνος Δημ. Μπέλεσης, συνέχισε νά κλαίει καί νά καλεῖ τήν μητέρα του. Οἱ σφαγεῖς τελικά τό «ἔστειλαν» κι αὐτό νά τή βρεῖ στό ξεροπήγαδο!».

Αυτοί ήταν οι κομμουνιστές της Ελλάδος και ακόμη οι απόγονοί τους υβρίζουν έμμεσα τα θύματα λέγοντας ότι «το ΚΚΕ δεν σκότωνε Έλληνες»!

Η Βουλή των Ελλήνων οφείλει να αναγνωρίσει «Ημέρα Μνήμης των Θυμάτων της Κόκκινης Τρομοκρατίας του 1943-44»

Η συνέχεια της ανάρτησης.

Το μεγαλοχώρι Αραχναίο (Χέλι), λόγω της γεωγραφικής του θέσεως είχε μεταβληθεί στην Κατοχή σε άντρο της Κόκκινης Τρομοκρατίας. Το μομαστήρι του είχε γίνει Στρατόπεδο Κρατουμένων του ΕΑΜ και στο χωριό έμεναν και καλοπερνούσαν ΕΑΜίτες από το Ναύπλιο και άλλα μέρη. Οι υπεύθυνοι του στρατοπέδου είχαν και μιά ιδιαιτερότητα. Πριν εκτελέσουν κάποιο θύμα τους, το πήγαιναν στο χωριό και ζητούσαν από κάποιον τυχαίο κάτοικο να τον βασανίσει! Συχνά στάθμευαν στο Χέλι και αντάρτες του ΕΛΑΣ. Αποτέλεσμα το χωριό να στοχοποιηθεί από τους Γερμανούς και στις εκκαθαριστικές του Μαίου 1944, το Αραχναίο πλήρωσε με 29 αθώα θύματα.
Για να σταματήσουν τις εκτελέσεις οι Γερμανοί, που κρατούσαν τους κατοίκους κλεισμένους στο σχολείο, 50 περίπου κάτοικοι υποσχέθηκαν να οπλιστούν από το Τάγμα Ασφαλείας Ναυπλίου και να μην επιτρέψουν επιστροφή των ανταρτών στο χωριό τους. Οπλίστηκαν και προέβησαν και σε κάποιες άμυαλες και προβοκατόρικες πράξεις. Ο ΕΛΑΣ Κορινθίας έστειλε εναντίον τους έναν λόχο από 100-120 αντάρτες και άλλους τόσους άνδρες της ΟΠΛΑ και πλιατσικολόγους του εφεδρικού ΕΛΑΣ από τα γύρω χωριά, σε επιχείρηση τιμωρίας του Αραχναίου.
Ακολουθούν αποσπάσματα από την λεπτομερή περιγραφή της τραγωδίας στο βιβλίο μου «ΑΘΩΩΝ ΑΙΜΑ, «Ελεύθερος Μωριάς» 1943-44», Τόμος Β΄.

«Ἡ ἐπιχείρηση «τιμωρίας» τῶν Ἀραχναιωτῶν ξεκίνησε μέ τό ξημέρωμα τῆς 29ης Ἰουλίου 1944, δυό ἡμέρες μετά τήν ἑορτή τοῦ Ἁγίου Παντελεήμονα, πού γιορτάζεται στό χωριό. Ἡ ἐπίθεση τοῦ ΕΛΑΣ γρήγορα κατέβαλε τούς 50-60 ἔνοπλους τοῦ χωριοῦ. Οἱ περισσότεροι ἐξ αὐτῶν, ἀξιολόγησαν σωστά τήν κατάσταση καί τράπηκαν σέ φυγή πρίν τούς τελειώσουν τά λίγα πυρομαχικά. Οἱ ἀθῶοι κάτοικοι τοῦ χωριοῦ ἐγκατελείφθησαν πάλι στήν τύχη τους νά ἀντιμετωπίσουν τόν ΕΛΑΣ, ὅπως ἀκριβῶς καί νωρίτερα ἀφέθηκαν ἀπό τούς ἀντάρτες νά ἀντιμετωπίσουν τούς Γερμα¬νούς.
Οἱ ἀντάρτες ἔδειξαν γρήγορα τίς ἄγριες διαθέσεις τους. Τά δυό πρῶτα σπίτια πού συνάντησαν, μπαίνοντας ἀπό τόν δρόμο τοῦ Ναυπλίου, τά παρέδωσαν στίς φλόγες. Στό πρῶτο, τῆς οἰκο¬γένειας Ζαφείρη, δολοφόνησαν ἐν ψυχρῷ τό ζευγάρι τῶν ἰδιο¬κτητῶν, ἐνῶ χάρησαν τή ζωή στά δυό μωρά παιδιά τους. Στό δεύ¬τερο σπίτι ἔκαψαν ζωντανούς 8 ἀνθρώπους -ἕναν ἄνδρα, 6 γυναῖ¬κες καί κορίτσια κι ἕνα βρέφος τῆς οἰκογένειας Δεδεμπίλη- πού εἶχαν καταφύγει στό ὑπόγειο νά κρυφτοῦν. Τουλάχιστον 50 ἀκό¬μη σπίτια παραδόθηκαν στίς φλόγες καί 10 ἄοπλοι πού βρέθηκαν στόν δρόμο τῶν ἀνταρτῶν δολοφονήθηκαν ἐν ψυχρῷ χωρίς κα¬μία διαπίστωση ἐνοχῆς. Ὅλοι οἱ κάτοικοι πού δέν εἶχαν διαφύγει συγκεντρώθηκαν στό σχολεῖο, ἐκεῖ πού τούς εἶχαν κλείσει καί οἱ Γερμανοί 2 μῆνες νωρίτερα.
Στό σχολεῖο δολοφόνησαν μέ κτηνώδη τρόπο τόν Σωτήρη Ἀν. Τζαρίμα, μπροστά σ᾽ὅλους τούς συγκεντρωμένους κατοί¬κους τοῦ χωριοῦ. Όπως τό εἶδε ὀκτάχρονο παιδί: «…Τόν εἶχαν πιάσει δυό ἀντάρτες καί τόν κτυποῦσαν ὁ ἕνας ἀπό τό ἕνα μέρος καί ὁ ἄλλος ἀπό τό ἄλλο. Καί οἱ δυό τους κρατοῦσαν στό ἕνα τους χέρι ἀπό ἕνα μεγάλο μαχαίρι, μυτερό καί κοφτερό καί τήν ὥρα πού τόν κτυ¬ποῦσαν, ὅπως ἔγειρε τό πρόσωπο του ὁ Τζαρίμας γιά νά προφυλαχθεῖ ἀπό τόν ἕναν πού τόν κτυποῦσε, τότε ὁ ἄλλος μέ πραγματική μανία τοῦ βύθισε τό μαχαίρι στό λαιμό, ἔτσι πού μοῦ φάνηκε ὅτι ὁλόκληρο τό χέρι τοῦ ἀντάρτη χώθηκε μέσα στό λαιμό τοῦ θύματος. Ἕνας ρόγχος ἀκούστηκε καί ὁ ἄνθρωπος σωριάστηκε στό ἔδαφος σφαδάζοντας μέχρι πού ξεψύχησε».
Ὁ καπετάνιος τῶν ἀνταρτῶν τοῦ ΕΛΑΣ, ὁ καπετάν Τζαμιᾶς, ἀνεκοίνωσε στούς τρομοκρατημένους κατοίκους ὅτι ἄν παρουσίαζαν 8 συγκεκριμένους συγχωριανούς τους - 4 ἄνδρες καί 4 γυναῖκες- τούς ὁποίους οἱ ἀντάρτες θεωροῦσαν ἀρχηγούς τῆς κίνησης ἐναντίον τοῦ ΕΑΜ/ΕΛΑΣ, θά ἄφηναν ὅλους τους ἄλλους ἐλεύθερους. Φυσικά, οἱ 8 καταζητούμενοι εἶχαν διαφύγει ἀπό τό χωριό καί ἐκεῖνοι πού εἶχαν παραμείνει δέν εἶχαν τρόπο οὔτε νά τούς βροῦν, μά οὔτε καί νά τούς πείσουν νά παρουσιαστοῦν στόν ΕΛΑΣ. Ἔτσι οἱ ἀντάρτες ξέσπασαν πάνω σ᾽ ἐκείνους πού παρέμειναν στό χωριό, παρά τό γεγονός ὅτι, μ᾽ αὐτά πού τούς εἶπαν, ἀναγνώριζαν ὅτι ἦταν ἀθῶοι!
Μετά ἀπ᾽ αὐτό, οἱ ἀντάρτες ἐπιδόθηκαν ἀποκλειστικά στή λεηλασία ὅσων σπιτιῶν τοῦ Ἀραχναίου δέν εἶχαν κάψει, καί τά ἄδειασαν ἀπό ὁτιδήποτε εἶχε ἀξία. Φόρτωσαν μέ πλιάτσικο γύρω στά 200 μουλάρια καί ἄλογα, κλεμμένα καί αὐτά ἀπό τά σπιτικά τοῦ κουρσεμένου χωριοῦ. Πῆραν ροῦχα καί προῖκες κοριτσιῶν, τυριά, λάδι, σιτάρι, καπνό (σ.σ. το Αραχναίο παρήγαγε καπνά) καί ὅ,τι ἄλλο χρήσιμο μποροῦσαν νά μεταφέρουν.» [...}
«..Ἀντάρτες καί σφαγεῖς τῆς ΟΠΛΑ ἀπό τήν γύρω περιοχή, κυρίως ἀπό τίς Λίμνες καί τή Μιδέα, ξεχώρισαν γιά περαιτέρω κράτηση 64 ἄτομα, 52 ἄνδρες, 9 γυναῖκες καί 3 παιδιά. Τούς ὑπό¬λοιπους τούς ἐλευθέρωσαν. Αὐτούς τούς 64 τούς ἔδεσαν μέ σχοινιά ἤ καλώδια στά χέρια καί στά πόδια, καί ἔτσι δεμένους τούς παρέδωσαν σέ μιά μικρή ὁμάδα ἀνταρτῶν καί σφαγέων τῆς ΟΠΛΑ. [...]Ἔκαναν μιά στάση κοντά σ᾽ ἕνα πηγάδι, στόν οἰκισμό Πηλιαρό, γιά νά ξεκουρασθοῦν οἱ συνοδοί καί νά πιοῦν νερό, χωρίς ὅμως νά προσφέρουν στούς κρατούμενους. [...] Ἔφθασαν ἐκεῖ τίς βραδυνές ὧρες καί κατέλυσαν ἔξω ἀπό τήν ἐκκλησία τοῦ Ἁγίου Λεωνίδη στη Νέα επίδαυρο. Ἐκεῖ ξενύχτησαν, ἔμειναν ὁλόκληρη τήν ἑπόμενη ἡμέρα καί τήν ἑπόμενη νύχτα, 30 πρός 31 Ἰουλίου.
[...]
Τό βράδυ τῆς 30ης Ἰουλίου, οἱ συνοδοί τῆς ΟΠΛΑ πῆραν δυό νεαρά παιδιά, ἀπό τούς παλαιούς κρατούμενους τῆς Νέας Ἐπιδαύρου καί τά ἔσφαξαν σέ μικρή ἀπόσταση ἀπό τούς ὑπόλοιπους κρατούμενους. Τό πρωΐ τῆς 31ης Ἰουλίου, ὅλοι οἱ κρατούμενοι ξεκίνησαν πάλι, μέ κατεύθυνση βόρεια, πρός τό Σοφικό. [...]Ξημερώματα τῆς ἑπόμενης ἡμέρας, τῆς 1ης Αὐγούστου 1944, 60 ἀπό τούς 64 κρατούμενους πού ξεκίνησαν ἀπό τό Ἀραχναῖο, ἔφθασαν στήν τοποθεσία Ἀγνάντα, κοντά στό Μοναστήρι τῆς Ἁγνούντας τῆς Νέας Ἐπιδαύρου. Γιά ἀγνώστους λόγους οἱ ἀντάρτες εἶχαν ἀκολουθήσει μέ τούς κρατούμενους μιά κυκλική διαδρομή, ἀντί νά τούς ὁδηγήσουν ἐκεῖ ἀπ᾽ εὐθείας ἀπό τό Ἀραχναῖο, διανύοντας τό ἕνα τρίτο της διαδρομῆς. Ἀπό τήν πείνα, τήν δίψα καί τήν ταλαιπωρία τῆς πορείας δεμένοι στά χέρια καί στά πόδια, 3 ἡλικιωμένοι Χελιῶτες κρατούμενοι λιποθύμησαν στή διαδρομή μεταξύ Νέας Ἐπιδαύρου καί Ἀγνάντας. Οἱ συνοδοί τῆς ΟΠΛΑ τούς ἔσφαξαν ἐκεῖ πού ἔπεσαν, μέσα στίς ἐλιές καί τούς ἐγκατέλειψαν ἄταφους». [...]
«Ἕνας μάλιστα ἀπό τούς συνοδούς/σφαγεῖς τῆς ΟΠΛΑ, ὁ Ἀνάργυρος Τσιρίκης ἀπό τήν Ἀρχαία Κόρινθο, μαζί μέ ὅλα τά ἄλλα «φυσεκλίκια» πού ἔφερε ἐπάνω του, εἶχε καί μιά ὑπερμεγέθη ξιφολόγχη. Σ᾽ αὐτό τό τελευταῖο σκέλος τῆς πορείας, ἀπό τή Νέα Ἐπίδαυρο μέχρι τήν Ἀγνάντα, χρησιμοποιοῦσε τήν ξιφολόγχη του γιά νά τρυπᾶ τά ὀπίσθια τῶν γυναικῶν πού βραδυποροῦσαν.» [...] «Οἱ συνοδοί ἄρχισαν νά ὁδηγοῦν κοντά στό ξεροπήγαδο 2-4 κρατούμενους κάθε φορά, μέ τό σύνηθες πρόσχημα ὅτι τούς πηγαίνουν γιά ἀνάκριση. Κανείς ὅμως δέν ἐπέστρεφε, πρίν πάρουν τίς ἑπόμενες ὁμάδες. Ὅταν ἔφθαναν στό ξεροπήγαδο, 2-3 σφαγεῖς πού τούς περίμεναν ἐκεῖ, τούς κτυποῦσαν μέ μαχαίρια στόν λαιμό πρίν τούς ρίξουν μέσα, νεκρούς ἤ ἁπλά τραυματισμένους καί σοκαρισμένους!»
«Λέει ἡ Μ.Π. ἀπό τό Σοφικό γιά τά μέλη τῆς ΟΠΛΑ τοῦ χω¬ριοῦ της: «...Ἦταν καί ἕνας Σωτήρης Πιπίνης τοῦ Μιχάλη, κι αὐτός ἦταν ἐγκληματίας, ἔσφαζε. Εἴχανε πάει μιά φορά στήν Ἀγνάντα καί σφάξανε πολλούς καί κουραστήκανε. Μοῦ τό εἶχε πεῖ ὁ ξάδερφός του ὁ Παναγιώτης Πιπίνης: - «Κουραστήκαμε νά σφάζουμε καί στό τέλος τούς δίναμε μιά σπρωξιά καί τούς ρίχναμε σ’ἕνα γκρεμό ὅπως ἦταν μισοζώντανοι!».
Οἱ βάρβαροι σφαγεῖς τῆς ΟΠΛΑ δέν λύγισαν ἐμπρός στίς οἰμωγές καί τά κλάματα κανενός θύματος. Μικρά παιδιά, ἔγκυες γυναῖκες καί ἑβδομηντάρηδες ἄνδρες, ὅλοι ἐσφάγησαν. Μόνο ἕνα ὀκτάχρονο ἀγόρι χώρισαν ἀπό τήν μητέρα του πρίν τή σφάξουν καί τοῦ ἔλεγαν νά φύγει. Ἀλλά ἕνα μικρό παιδί, μέσα στή νύχτα καί σέ ἄγνωστο μέρος, ποῦ νά πήγαινε; Τρομαγμένο τό παιδί, ὁ Κωνσταντῖνος Δημ. Μπέλεσης, συνέχισε νά κλαίει καί νά καλεῖ τήν μητέρα του. Οἱ σφαγεῖς τελικά τό «ἔστειλαν» κι αὐτό νά τή βρεῖ στό ξεροπήγαδο!
[...]Τό γεγονός ὅτι ὅλοι ἐσφάγησαν καί δέν ἐκτελέσθηκαν μέ ὅπλα διαπιστώθηκε ἀπό τούς ἰατρούς πού ἐξέτασαν ὅλα τά πτώματα τόν Ἰούλιο τοῦ 1945, πού ἔγινε ἡ ἀνάσυρση τῶν θυμάτων ἀπό τό ξεροπήγαδο. Ἡ ὑγρασία εἶχε διατηρήσει τά θύματα σέ κατάσταση πού ἐπέτρεψε τήν ἀναγνώριση ὅλων ἀπό τούς συγγενεῖς τους. Ὅλα τά θύματα ἔφεραν μαχαιριές μόνο στόν λαιμό. Ὅλων τά χέρια ἦταν δεμένα πίσω, ἐνῶ μερικῶν ἦταν δεμένα καί τά πόδια. Οἱ ἐκταφεῖς εἶδαν καί κάτι ἀσυνήθιστο γιά θύματα τῆς ΟΠΛΑ. Ὅλοι φοροῦσαν τά ροῦχα τους καί εἶχαν μαζί τους τά προσωπικά τους ἀντικείμενα (δαχτυλίδια, σταυρούς, ὡρολόγια, χρήματα, κ.λ.π.).

ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ