ΦΩΤΗΣ ΚΟΝΤΟΓΛΟΥ : Ο ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ, Ο ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΜΑΣ

Άρθρο του Φώτη Κόντογλου στην εφημερίδα «Ελευθερία»:

«Ου πας ο λέγων μοι «Κύριε, Κύριε» εισελεύσεται είς την βασιλείαν των ουρανών αλλά ο ποιών το θέλημα του πατρός μου του εν τοις ουρανοίς».

Έτσι κι εμείς δεν θα γίνουμε αληθινοί Έλληνες και χριστιανοί με το να παινεύουμε μοναχά με κούφια λόγια τους ανθρώπους που λέμε πως τους έχουμε για πνευματικούς οδηγούς, αλλά σαν πορευόμαστε σύμφωνα με όσα είπανε και πράξανε.

Γιατί ο άνθρωπος έχει κλίση στο να φτιάχνει κάποια είδωλα και να τα προσκυνά, νομίζοντας πως τιμά την αλήθεια ενώ τιμά το ψεύτικο ομοίωμά της. Αυτό το πράγμα γίνεται και με τον Παπαδιαμάντη: Τον δοξάζουμε και τον ανεβάζουμε ίσαμε τον ουρανό, πλην κανένας μας δεν θέλει να ζήσει όπως έζησε ο Παπαδιαμάντης. Δεν θέλω να πω να ζήσει στη φτώχεια και κουρελιασμένος, αλλά να ζήσει με τον τρόπο που ένοιωθε την Ελλάδα εκείνος.

Μας αρέσει η απλότητα, αγαπούμε την ταπείνωση, ενθουσιαζόμαστε με την ειλικρίνεια, τιμούμε την καλοσύνη, θαυμάζουμε την πίστη του, αλλά εμείς ζούμε με έναν τρόπο ολότελα διαφορετικόν. Τα γυρίσαμε όλα σε λόγια. Με τα λόγια ζούμε και με τα λόγια πεθαίνουμε. Δεν καταλάβαμε πως δεν υπάρχει τέχνη, παρά πως υπάρχει ζωή. Αυτό που λέμε τέχνη, είναι ένα ψεύτικο ομοίωμα της ζωής, ένα είδωλο νεκρό, αν δεν το ζωοποιεί η αληθινή ουσία της ζωής και τότε τέχνη και ζωή είναι ένα πράγμα.

Στην εποχή μας ο άνθρωπος συμβίβασε όλα τα ασυμβίβαστα, κι αυτό είναι η αιτία της συγχισμένης ζωής του, που κατάντησε ένας ακατανόητος τραγέλαφος. Ο σημερινός άνθρωπος θυσίασε «το τιμιότατον» και ζει με την ψευτιά. Αλλά τι θα ωφελήσει τον άνθρωπο αν κερδίσει όλον τον κόσμο και ζημιωθεί η ψυχή του; Εμείς θαρρούμε πως κερδίσαμε όλον τον ψεύτικο κόσμο και χάσαμε την ψυχή μας, χάσαμε τον ίδιο τον εαυτό μας.

Όσοι καταγίνουνται με τον Παπαδιαμάντη, καταπιάνονται ν’ αναλύσουνε το έργο του, να κάνουνε ψυχανάλυση και αισθητική, πού ναι οι δυο κατάρες του καιρού μας. Όλα τα ψάχνουμε, όλα τα σκαλίζουμε και μοναχά αυτό «το τιμιότατον» πού ‘χει ο Παπαδιαμάντης, δηλαδή την αληθινή ζωή του, μοναχά αυτό δεν το νοιώθουμε αληθινά και δεν αφήνουμε να μας συνεπάρει. Ζητάμε από τον Παπαδιαμάντη αυτό που ζητάμε και από τον εαυτό μας, τα λόγια. Αλλά ο Παπαδιαμάντης δεν είναι μήτε λογογράφος μήτε λογοτέχνης. Ο Παπαδιαμάντης είναι ένας άνθρωπος αληθινός που έτυχε να γράψει , όπως ο Απόστολος Παύλος που έγραψε μοναχά τις επιστολές του κι αυτό τον έκανε να στηρίζει τους πιστούς, αλλιώς δεν θα έγραφε. Η ουσία της ζωής βρίσκεται μέσα σε αυτά τα απλά γραψίματα, τα ανεπιτήδευτά. Ό,τι έγραψε ο Παπαδιαμάντης είναι το απαύγασμα της ζωής του και είναι αληθινό, επειδή η ζωή του ήτανε αληθινή και απλή.

Σε κανένα άλλο έθνος δεν εβγήκε ένας τέτοιος συγγραφέας που να ευωδιάζει ολόκληρος από την ευωδία του Χριστού, από την πνευματική ευωδία της Ορθοδοξίας. Ο Παπαδιαμάντης είναι και ο «ποιήσας και ο διδάξας» κι εμείς καθόμαστε και λέμε πως είναι λογοτέχνης. Γιατί πιστεύουμε στην ψευτιά που λέγει «η τέχνη για την τέχνην».
Αυτή την καρδιά την συντετριμμένη, αυτό τον ταπεινόν και ήσυχον και τρέμοντα τους λόγους του Θεού, τον κάναμε μέγαν άνδρα, και τον δοξάζουμε με φανταχτερές γιορτές. Εκείνος έζησε «ως στρουθίον μονάζον επί δώματος», εκείνος έλεγε με σιγανή φωνή «ψάλλατε συνετώς» κι εμείς ίσως να βάλουμε τενόρους και μπάσους να τραγουδάνε απάνω στο μνήμα του.

Ας μην ταράζουμε τον «κεκοιμημένον» αλλά ας μπούμε μέσα στον εαυτό μας για να βρούμε τον «καλόν μαργαρίτην» που βρήκε και κείνος. Αυτός είναι ο φτωχός που πλούτισε τη ζωή μας κι έκανε πάλι την Ελλάδα «χρυσοπλοκώτατον πύργον». Και κλειδοκράτορας αυτού του πύργου είναι αυτός ο ταπεινός που έχει όμως μεγάλη εξουσία και μας ανοίγει και μπαίνουμε μέσα και χαιρόμαστε γιατί είμαστε Έλληνες και χριστιανοί. Κι αξιώθηκε αυτή τη χάρη γιατί δεν άφησε τη μάγισσα Κίρκη να τον μεταμορφώσει σε ζώο αλλά έζησε σαν άνθρωπος πλασμένος κατ’ εικόνα και ομοίωση του Θεού. «Εν τιμή ων, ού παρεσυνεβλήθη τοις κτήνεσι τοις ανόητοις, ουδέ ωμοιώθη αυτοίς». Είχε πίστη αληθινή στην Ελλάδα και στην ορθόδοξη θρησκεία της που είναι η δική μας πίστη που είναι ο δικός μας ο πόνος, που απάνω σ’ αυτόν ανθίζει το αμάραντο λουλούδι της χαράς, η λεγόμενη «χαρμολύπη».

Ό,τι λέγαμε τον καιρό που ζούσε και δεν τον λογαριάζαμε, τα ίδια και χειρότερα λέμε στο βάθος της καρδιάς μας και τώρα που είναι πεθαμένος και που τον βάλαμε στο Πάνθεον των μεγάλων ανδρών και ησυχάσαμε…

Εμείς οι Έλληνες είμαστε ζόρικοι άνθρωποι. Ένα αληθινό πράγμα συχνά το καταφρονούμε κι από την άλλη μεριά ανεβάζουμε στα ουράνια κάποιες μεγαλόστομες αισθητικές και τα τέτοια…

Μεγάλο μυστήριο! Όσο περνά ο καιρός ολοένα ξεθωριάζουνε οι μεγάλοι άνδρες και οι λογής – λογής αποθεωμένοι. Πλην ο Παπαδιαμάντης γίνεται ολοένα πιο ζωντανός, πιο αληθινός, πιο αγαπημένος πιο ζωογόνος μέσα στις ψυχές, ντυμένος στολήν αφθαρσίας. Γιατί είναι ένα κλαδί αμάραντο από το πολύκλωνο δέντρο της ορθοδοξίας, που το φύτεψε ο Χριστός για να είναι χλωρό κι ανθισμένο στον αιώνα και που το πότισε ο Απόστολος Παύλος…

Ο Παπαδιαμάντης είναι η Ελλάδα κι η Ορθοδοξία, που η δύναμή της πληθαίνει με τη φτώχεια, με την αγωνία, με τα μαρτύρια.

https://tritosdromos.gr/kontoglou-papadiamantis/

ΑΛΛΗΛΟΓΡΑΦΙΑ ΧΙΤΛΕΡ-ΜΟΥΣΟΛΙΝΙ ΜΕ ΘΕΜΑ ΤΗΝ ΚΡΗΤΗ

Του Αλέξανδρου Καρρά

Τα γεγονότα που αφορούν την Μάχη της Κρήτης λίγο-πολύ είναι γνωστά. Αυτό που πολλοί δεν γνωρίζουν, και ακόμα περισσότεροι αποσιωπούν, είναι ότι ο Χίτλερ ήταν απόλυτα σύμφωνος με την εκστρατεία του Μουσολίνι εναντίον της χώρας μας. Η Μάχη της Κρήτης δεν είναι ένα γεγονός που προέκυψε εν εξελίξει του Β’ ΠΠ. Ήταν ένα σημείο υψηλής στρατηγικής σημασίας για τον Άξονα, αλλά και για τους Συμμάχους.

Έχει καλλιεργηθεί ένας μύθος σχετικά με την αντίδραση του Χίτλερ γύρω από την ενημέρωσή του για την αιφνιδιαστική επίθεση της Ιταλίας κατά της Ελλάδος στις 28-10-1940. Πήρε το τρένο του και κατευθύνθηκε εξοργισμένος στην Φλωρεντία. Ο Ντούτσε τον υποδέχθηκε σε κλίμα γιορτινό θέλοντας να τον κολακεύσει και να τον καθησυχάσει. Λέγεται ότι ο ηγέτης του Γ’ Ράιχ δεν επιθυμούσε καμία εμπλοκή του Άξονα με την Ελλάδα για λόγους «φιλελληνισμού». Η πραγματικότητα είναι εντελώς διαφορετική.

Ο Χίτλερ δεν ήταν καθόλου ενάντιος στην επίθεση της Ιταλίας κατά της χώρας μας, διαφωνούσε μόνο ως προς την ημερομηνία που αυτή θα πραγματοποιείτο. Είχε συμφωνηθεί άλλωστε ότι η Ελλάς αποτελούσε ζωτικό χώρο της Ιταλίας κι έτσι την είχε παραχωρήσει στη σφαίρα επιρροής του Ιταλού συμμάχου του, ώστε να πραγματοποιήσει το όραμα του Mare Nostrum.

Όλα αποδεικνύονται από την αλληλογραφία Χίτλερ-Μουσολίνι. Ο Χίτλερ σε επιστολή του προς τον Μουσολίνι στις 20-11-1940 ανέφερε:

«Όταν σας παρακάλεσα να με δεχτείτε στην Φλωρεντία, ξεκίνησα το ταξίδι με την ελπίδα ότι μπορούσα να σας εκθέσω τις σκέψεις μου πριν την έναρξη της επικίνδυνης αντιπαράθεσης με την Ελλάδα, για την οποία άκουσα μόνο σε γενικές γραμμές.

Θα ήθελα αρχικά να σας παρακαλέσω να καθυστερήσετε λίγο την επιχείρηση πιθανόν σε μια πιο κατάλληλη στιγμή αλλά σε κάθε περίπτωση μέχρι τις εκλογές για τον πρόεδρο της Αμερικής. Θα ήθελα να σας παρακαλέσω, Ντούτσε, να μην προχωρήσετε σε αυτήν την πράξη πριν την γρήγορη κατάληψη της Κρήτης.»

Ο Χίτλερ παρουσίασε μια εκτενή ανάλυση στον Ιταλό γύρω από την στρατηγικής σημασίας κατάληψη της Κρήτης: Αύξηση αεροπορικών βάσεων των Άγγλων, δισταγμός Βουλγαρίας να μπει στην Τριμερή Συμφωνία, εύκολη πρόσβαση στα αγγλικά βομβαρδιστικά εναντίον Αλβανίας και Νότιας Ιταλίας, καθώς και δύσκολη πρόσβαση του Άξονα στις ρουμανικές πετρελαιοπηγές.

Ο Χίτλερ επιθυμούσε μια ιταλική επίθεση μόνο λίγες μέρες μετά την 28η Οκτωβρίου, δηλαδή στα μέσα Νοεμβρίου του 1940 που θα είχαν πραγματοποιηθεί οι αμερικανικές εκλογές, ώστε να μπορεί να υπολογίσει τις προθέσεις των ΗΠΑ σχετικά με την απόφαση συμμετοχής ή όχι στον Β’ ΠΠ. Αυτός ήταν ο ένας λόγος που θύμωσε στον σύμμαχό του και, ο δεύτερος λόγος, ήταν ότι επιθυμούσε να καταληφθεί πρώτα η Κρήτη και από εκεί η υπόλοιπη Ελλάδα. Οι λόγοι που το ήθελε αυτό αναφέρθηκαν παραπάνω. Ξεκαθάρισε ότι δεν του ήταν δυνατό να ενισχύσει την Ιταλία πριν τον Μάρτιο του 1941. Όντως επιτέθηκε στην Ελλάδα στις 6 Απριλίου του ίδιου έτους. Αναφέρθηκε επίσης στην καταλληλότητα των γερμανικών δυνάμεων κατά την χειμερινή περίοδο, εν συγκρίσει με των ιταλικών που ήταν ικανότερες κατά τη θερινή περίοδο, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του ιδίου. Μεταξύ άλλων ανέφερε και άλλα που αποδεικνύουν τον προγραμματισμό της επιχείρησης κατά της Κρήτης: «Θα ήθελα όμως την άνοιξη, ίσως αρχές Μαΐου να ξαναέχω τις γερμανικές δυνάμεις. Για την συνεργασία των αεροπορικών μας δυνάμεων στην Μεσόγειο θα ήθελα αρχικά να σας στείλω μια επιλαρχία με τις απαραίτητες συσκευές αναγνώρισης και ό,τι άλλο είναι αναγκαίο. Δεν έχω ακόμα συζητήσει για αυτό το ζήτημα με τον στρατάρχη Γκαίρινγκ και θα αφήσω σε αυτόν να καθορίσει τις απαραίτητες συνιστώσες, όπως αυτός νομίζει.»

Εν τέλει, στις 20-5-1941, ξεκίνησε η Μάχη της Κρήτης, αφού πρώτα είχε καταληφθεί η υπόλοιπη Ελλάδα με επίθεση σε τέσσερα διαφορετικά σημεία: Μάλεμε, Χανιά, Ρέθυμνο και Ηράκλειο. Οι Γερμανοί έχασαν 8.000 αλεξιπτωτιστές. Αποκορύφωμα γερμανικής κτηνωδίας, ως αντίποινα για τις απώλειες, υπήρξε η ολοκληρωτική καταστροφή της Κανδάνου Χανίων και πολλά ακόμα χωριά.

Αποτελεί πρόκληση η είδηση ότι προγραμματίστηκε τιμητική εκδήλωση για τους πεσόντες Γερμανούς αλεξιπτωτιστές στα κρητικά εδάφη από την Ευρωπαϊκή Ένωση Αλεξιπτωτιστών με αφορμή την συμπλήρωση 80 χρόνων από την Μάχη της Κρήτης! Αυτοί που έπεσαν στην Κρήτη ήταν επιδρομείς και ήρθαν για να κατακτήσουν και να σκοτώσουν Έλληνες. Που ακούστηκε να τιμούνται οι επιδρομείς και κατακτητές στη γη των κατακτημένων; Οι συγκεκριμένοι σκοτώθηκαν από έναν λαό που αμυνόταν της ελευθερίας του. Η εκστρατεία των Γερμανών κατά της Ελλάδος έγινε προς ενίσχυση της Ιταλίας, κι αυτό το ανέφερε ο ίδιος ο Χίτλερ προς τον σύμμαχό του στο ίδιο γράμμα: «…είναι οι σκέψεις ενός φίλου που σας μεταφέρονται με θερμή ευγένεια, κι ο οποίος είναι έτοιμος να σας βοηθήσει με τον μεγαλύτερο φανατισμό ώστε να μπορέσετε να ξεπεράσετε στον πιο σύντομο δυνατό χρόνο την κρίση…». Η απάντηση του Μουσολίνι, δύο μέρες μετά, ήταν η εξής: «Είμαι έτοιμος να εγγυηθώ τα τωρινά σύνορα και να αναγνωρίσω στη Γιουγκοσλαβία τη Θεσσαλονίκη». Λίγες μέρες προτού οι Γερμανοί αποχωρήσουν από την Ελλάδα, τον Σεπτέμβριο του 1944, ο Χίτλερ με δική του εντολή ζήτησε να αναγνωριστεί η Ανεξάρτητη Μακεδονία, απαιτώντας από τους συνεργάτες του αξιωματικούς να μεριμνήσουν για το ζήτημα αυτό.

Ορθότατα λοιπόν υπήρξαν αντιδράσεις, οι οποίες ανάγκασαν τους διοργανωτές να ματαιώσουν την εκδήλωση τιμής για την επιδρομή των Γερμανών αλεξιπτωτιστών κατά της Κρήτης. Θα ήταν προσβολή και πρόκληση για την τιμή και την μνήμη του Έθνους, αλλά και για όσους αγωνίστηκαν εναντίον των κατοχικών δυνάμεων ή μαρτύρησαν από αυτές.

ΤΡΙΤΟΣ ΔΡΟΜΟΣ

https://tritosdromos.gr/allilografia-hitler-mussloni-thema-kriti/

Ο ΡΑΜΑ «ΣΤΕΡΕΙ» ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΨΗΦΟΥ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΒΟΡΕΙΟΗΠΕΙΡΩΤΕΣ

Στίς ἐκλογές τῆς 25ης Ἀπριλίου – Μέ πρόσχημα τήν πανδημία τούς ἐπιβάλλει 14ήμερη καραντίνα!

ΣΕ μίαν ἀκόμη ἐπίδειξη αὐταρχισμοῦ ἡ κυβέρνησις τοῦ Ἔντι Ράμα ἀποφασίζει μέτρα, τά ὁποῖα δέν θά ἐπιτρέψουν στούς Βορειοηπειρῶτες πού ζοῦν στήν Ἑλλάδα νά ἀσκήσουν τό ἐκλογικό δικαίωμά τους στίς βουλευτικές ἐκλογές τῆς 25ης Ἀπριλίου. Αὐτήν τήν φορά ὁ Ράμα ἐργαλειοποιεῖ τήν κρίση τοῦ κορωνοϊοῦ καί κλείνει τά σύνορα μέ τήν Ἑλλάδα, δῆθεν στό πλαίσιο τῶν μέτρων γιά τήν ἀποτροπή τῆς μεταδόσεως τῆς ἀσθενείας. Ἡ καραντίνα, πού ἀνεκοίνωσε χθές ἡ ἀλβανική κυβέρνησις, θά ἔχει διάρκεια 14 ἡμερῶν, θά λήξει δηλαδή μετά τήν ἡμερομηνία τῶν ἐκλογῶν καί θά ἀποθαρρύνει ὅλους τούς Ἀλβανούς πολῖτες πού ζοῦν στήν Ἑλλάδα καί προτίθενται νά ταξιδέψουν στίς ἰδιαίτερες πατρίδες τους, προκειμένου νά ἀσκήσουν τό ἐκλογικό δικαίωμά τους. Στήν σχετική ἀνακοίνωση προέβη ἡ ὑφυπουργός Ὑγείας καί Κοινωνικῆς Προστασίας Μίρα Ρακακόλι: «Τό ἀποτέλεσμα τοῦ ἐμβολιασμοῦ ἔχει ἀρχίσει νά γίνεται αἰσθητό, ἀλλά στήν περιοχή ἡ κατάστασις εἶναι διαφορετική, στήν Β. Μακεδονία καί τήν Ἑλλάδα ὁ ἀριθμός τῶν περιπτώσεων καί τῶν ζωῶν πού χάθηκαν ἔχει αὐξηθεῖ. Δεδομένης αὐτῆς τῆς καταστάσεως πιστεύουμε ὅτι ἀπό αὔριο θά εἴμεθα σέ καραντίνα γιά δύο ἑβδομάδες, γιά ὅσους ἔρχονται ἀπό τήν Ἑλλάδα καί τά Σκόπια» κατέληξε ἡ ἴδια.

Τόσο οἱ ὀργανώσεις τῶν ὁμογενῶν ὅσο καί τά κόμματα τῆς ἀντιπολιτεύσεως θεωροῦν τήν ἀπόφαση προσχηματική. Δέν ἀποτελεῖ ἄλλως τε μυστικό πώς ὁ Ράμα θεωρεῖ τούς Ἀλβανούς πολῖτες πού ζοῦν καί ἐργάζονται στήν χώρα μας καί, κυρίως τούς Βορειοηπειρῶτες, παράγοντα πού μπορεῖ νά ἐπηρεάσει τό ἐκλογικό ἀποτέλεσμα καί μάλιστα εἰς βάρος του. «Τό γεγονός πώς ἡ ἀλβανική κυβέρνηση ἀντιμετωπίζει χαλαρά, συγκριτικά μέ ἄλλες χῶρες, τό φαινόμενο τῆς πανδημίας δέν συνάδει μέ αὐτή τήν ἀπόφαση. Ἐπίσης τά ἐπιδημιολογικά φορτία καί στίς δύο χῶρες δείχνουν μείωση καί αὐτό ὀφείλεται στό γεγονός πώς ἔχουν προχωρήσει οἱ ἐμβολιασμοί» ἐσχολίασε ὁ πρόεδρος τῆς Ἑνώσεως Χειμαρριωτῶν κ. Θοδωρῆς Γκούμας, ὁ ὁποῖος ἐπίσης ἐτόνισε: «Ἡ κίνηση αὐτή τοῦ Ράμα δείχνει πώς βρίσκεται σέ κατάσταση πανικοῦ καί παίζει τά τελευταῖα του χαρτιά μέ σκοπό νά διατηρήσει τήν θέση του. Ἡ παρεμπόδιση τῶν Ἀλβανῶν πολιτῶν πού ζοῦν στήν Ἑλλάδα νά ἀσκήσουν τό ἐκλογικό τους δικαίωμα τήν 25η Ἀπριλίου εἶναι μιά πράξη ἀντιδημοκρατική, σάν αὐτές στίς ὁποῖες ὁ Ράμα μᾶς ἔχει συνηθίσει».

Νά σημειωθεῖ ὅτι στίς ἐκλογές ἀνεφέρθη καί ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Ἀλβανίας Ἀναστάσιος, ὁ ὁποῖος ναί μέν ἐπεσήμανε πώς ἡ Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία δέν ἀσχολεῖται μέ πολιτικά ζητήματα, ἐτόνισε ὅμως πώς ὑπάρχει καί μία δεύτερη ἀρχή, ἡ ὁποία θέλει τούς ὀρθοδόξους χριστιανούς τῆς Ἀλβανίας ὑπεύθυνους πολίτας, ἔχοντας τήν ὑποχρέωση νά ψηφίζουν. Προσέθεσε ἐπίσης πώς τό κριτήριο τῆς ἐπιλογῆς εἶναι ἡ ἁγνότης τῶν ἀνθρώπων καί ὄχι ἡ ἐπιλογή ἐκείνων πού θέτουν σέ πρῶτο πλάνο τό «Ἐγώ» τους καί σέ δεύτερο τό «Ἐμεῖς». Ἀκόμη ἀνεφέρθη στήν ἐπιλογή ἀτόμων πού τούς παρέχεται ἡ δυνατότης νά ἐκλεγοῦν καί νά ἀγωνισθοῦν γιά τήν πρόοδο τοῦ τόπου.

https://www.estianews.gr/kentriko-thema/o-rama-sterei-to-dikaioma-psifoy-apo-toys-voreioipeirotes/

ΟΧΥΡΑ ΡΟΥΠΕΛ : ΕΝΑ ΕΥΛΑΒΙΚΟ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΣΤΑ ΟΧΥΡΑ ΤΗΣ «ΓΡΑΜΜΗΣ ΜΕΤΑΞΑ»

 

Του Διονυσίου Βουλγαρόπουλου

Δημοσιογράφου

 

Κάθε χρόνο αυτή την εποχή γίνεται πάντα ένα ευλαβικό προσκύνημα στα οχυρά της Γραμμής Μεταξά. Απόγονοι των υπερασπιστών των συνόρων μας ανεβαίνουν σ΄ αυτούς τους γίγαντες των βουνών για να ράνουν τους τόπους αυτούς με λουλούδια. Ένας ασκητικός ιερέας διαβάζει δακρυσμένος, με χείλη που τρέμουν από συγκίνηση μία δέηση στον Θεό και από τις κορυφογραμμές ηχούν και πάλι τα πολυβόλα, «τιμής ένεκεν», για τα παλικάρια που έπεσαν μέχρις ενός νεκρά υπερασπίζοντας το άγιο χώμα της Ελλάδος. Και οι ψυχές των ηρώων μας, αγαλλιάζουν και  έρχονται να λάβουν κι αυτές μέρος σε αυτή την ιερά πανήγυρη.  Αχολογούν οι πλαγιές των χιονισμένων βουνών. Αχολογούν οι κάμποι και εδώ στα ακριτικά χωριά των συνόρων μας, που διατηρούν  αναλλοίωτες τις χριστιανικές παραδόσεις από το Ορμένιο μέχρι τους Ψαράδες, ο Θεός κατεβαίνει και πάλι στη γη, μέσα σε μία φωτεινή λάμψη του ήλιου. Και οι προσκυνητές και απόγονοι των ηρώων που έπεσαν στα οχυρά, για τη θυσία τους για την πατρίδα, φιλούν το χώμα.  Το χώμα που ποτίστηκε το αίμα των παιδιών τους, το χαϊδεύουν και το στολίζουν με λουλούδια.  

Στις κορυφογραμμές τα λιγοστά αγριολούλουδα στολίζουν το τοπίο. Έχω την εντύπωση ότι θα ξεπηδήσει από τη νοτισμένη γη το αίμα των παλικαριών μας.  Οι ψυχές των ηρωικών πεσόντων  με θεϊκή γραφή έχουν γράψει  με τη θυσία τους το όνομα «ΕΛΛΑΣ». Εδώ πράγματι νιώθει κανείς ότι είναι Ελλάδα. Το βλέπει στη στάση των φρουρών των συνόρων μας. Το βλέπει στη μορφή των κατοίκων των χωριών που βρίσκονται στους πρόποδες των οχυρών μας. Το βλέπει κανείς στην ελληνική σημαία που κυματίζει.  Κάθε οχυρό της Γραμμής Μεταξά, έχει ξεχωριστή και δραματική ιστορία. Ιστίμπεη-Κελκαγιά-Αρπαλούκι-Παλιουργιώνες-Ρούπελ-Καρα Νταγ-Καλή-Περσέκ-Μπαμπαζώρα-Μαλιάγκα-Περιθώρι-Ντασάβλι-Λίσσε-Πυραμοειδές-Καστίλλο- Άγιος Νικόλαος- Μαρτίσεβα- Εχίνος-Νυμφαίο. Πόσες ηρωικές αναμνήσεις; Τι ποταμοί αίματος, πόσες θυσίες;  Πνίγεται η ψυχή του προσκυνητή όταν από την απόκρημνη πλαγιά του βουνού σέρνεται και προσπαθεί να φθάσει στην είσοδο των οχυρών μας, πολλές φορές με κίνδυνο της ζωής του. 

Η Γραμμή Μεταξά, κατασκευάστηκε μεταξύ των ετών 1936-1940. Ο εθνικός κυβερνήτης και ο Βασιλεύς είχαν μεριμνήσει για τη θωράκιση και οχύρωση της χώρας. Ως Οχυρό εννοούμε το σύνολο των επιφανειακών έργων μόνιμης οχυρωτικής από ισχυρό οπλισμένο σκυρόδεμα και των υπόγειων καταφυγίων που επικοινωνούσαν μέσω υπόγειων στοών, έως τη δυτική όχθη του Νέστου και την ανατολική του Αξιού. Διακρίνονταν σε παρατηρητήρια, πολυβολεία βομβιδοβολεία, ολμοβολεία, σκέπαστρα προβολέων, σκέπαστρα οπτικών σταθμών, πυροβολεία πλαγιοφύλαξης, αντιαρματικά, και αντιαεροπορικά. Οι υπόγειες εγκαταστάσεις έχουν θαλάμους ανδρών με διπλά κρεβάτια, μαγειρεία, θέσεις υδροληψίας, ατομικής καθαριότητας, αποθήκες πυρομαχικών. Τα περισσότερα φωτίζονται με ηλεκτρικές εγκαταστάσεις.  Το οχυρό Λύσσε είχε και λυχνίες πετρελαίου. Το οχυρό Λύσσε το πρώτο που αντίκρισα , ανακόπτει το νοτιανατολικό άκρο του υψιπέδου του Νευροκοπίου και δεσπόζει κατά 220 μέτρα της πεδιάδος που το περιβάλλει. Είναι δυσπρόσιτο οχυρό και κυριαρχεί στη βόρεια έξοδο της στενωπού του Γρανίτη.  

 

Η ΜΑΧΗ ΣΤΑ ΟΧΥΡΑ 

Σημειώνεται ότι η Γραμμή Μεταξά είχε κατασκευαστεί για να προστατεύει την Ελλάδα από επιδρομή βαλκανικού κράτους. Ωστόσο άντεξε στην επίθεση του καλύτερου στρατού της Ευρώπης εκείνη την εποχή-του γερμανικού-. Το οχυρό Λίσσε μάλιστα δεν παρεδόθη παρά μετά την υπερφαλάγγισή του και την υπογραφή συνθήκης ανακωχής. Ο Ταγματάρχης Γεώργιος Δετοράκης , διοικητής του οχυρού με τους ελάχιστους άνδρες του επολέμησε με εκπληκτικόν ηρωισμόν και αντιμετώπισε το επίλεκτο 105 γερμανικό Σύνταγμα πεζικού με πυκνούς σχηματισμούς. Ακολούθησαν επιθέσεις των βαρέων αρμάτων. Το καταιγιστικό πυρ του γερμανικού πυροβολικού που κτυπούσε από τα σύνορα της Βουλγαρίας τρία μερόνυχτα αδιάκοπα, δεν είχε κανένα αποτέλεσμα.  Επτά γενναίοι Έλληνες που είχαν μείνει ζωντανοί κρατούσαν την άμυνα στις επιθέσεις των Γερμανών. Μετά την συνθηκολόγηση οι Γερμανοί πολιορκητές , σε στάση προσοχής απένειμαν τις τιμές που αρμόζουν στους γενναίους των γενναιότερων. 

Το οχυρό Ρούπελ,  επίσης δεν παραδόθηκε παρά μόνο μετά την ανακωχή. Την 9 Απριλίου 1941 οι Γερμανοί ζήτησαν την παράδοση. Η παράδοση έγινε την 10 Απριλίου ‘41. Και εκεί ο Γερμανός συνταγματάρχης, έδωσε συγχαρητήρια στον διοικητή Ταγματάρχη Γεώργιο Δουράτσο και εξέφρασε τον θαυμασμό του για την αντίσταση των ανδρών του Ελληνικού Στρατού. Στο 162 φυλάκιο έπεσαν μαζί με τον γενναίο Υπολοχαγό Χρήστο Μαυροδήμο. Στο Ιστίμπεη  στο παρατηρητήριο ‘’8’’-Π8 οι στρατιώτες μας , πάλι επροξένησαν τεράστια φθορά στους Γερμανούς εισβολείς, ώστε ο Γερμανός αξιωματικός ζήτησε να γνωρίσει τον Έλληνα Διοικητή. Τους παρουσιάστηκε αγνώριστος, μπαρουτοκαπνισμένος, αφού προηγουμένως του είχαν τελειώσει τα πολεμοφόδια. Ο Λοχίας Δημήτριος Ίτσιος στην προτροπή να σταματήσει το πυρ, απάντησε ότι τέτοια διαταγή δεν είχε. Ο Γερμανός του απάντηση ότι θα αναγκαστεί να διατάξει τον τουφεκισμό του. «Αυτό δεν με φοβίζει. Είμαι Έλληνας.» Ο Γερμανός τον χαιρέτησε σε στάση προσοχής. Δύο δάκρυα κύλισαν από τα μάτια του. Μετά από δύο λεπτά ο Λοχίας Ίτσιος είχε εκτελεστεί. Το όνομα του ήρωα ΊΤΣΙΟΥ είναι γραμμένο στις καρδιές των παλικαριών που φρουρούν σήμερα το παρατηρητήριο ‘’8’’ στα σύνορα. Ο Λοχίας Ίτσιος δεν πέθανε. Όπως δεν πεθαίνουν όλοι οι ήρωες. Πέθανε το Σούλι; Το Μεσολόγγι; Η Αραπίτσα; Το Ζάλογγο;  

Και εδώ στα ακριτικά υψώματα νιώθω ότι τους έχω όλους γύρω μου. Όπως προσκυνώ τα οχυρά και εκεί στις έρημες θυρίδες των πολυβολείων, νομίζω ότι θα τους δω να τρέχουν να αναλάβουν τις θέσεις μάχης. Να αχολογήσουν οι κάμποι και οι ρεματιές, ενώ οι καμπάνες των Εκκλησιών θα ηχούν χαρμόσυνα στα ακριτικά χωριά την ηρωική τους θυσία. Οι ήρωες των οχυρών του έπους του 1941 θα έχουν πάντα την ευγνωμοσύνη όλων των Ελλήνων.

http://anastasiosk.blogspot.com/2021/04/blog-post_75.html

ΑΠΟΣΤΟΜΩΤΙΚΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΕ ΦΙΛΟΤΟΥΡΚΙΚΗ ΜΚΟ ΠΟΥ ΣΦΕΤΕΡΙΖΕΤΑΙ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΡΑΚΗ

 

 

Τα όργανα του καθεστώτος Ερντογάν χρωματίζουν με διαφορετικό χρώμα την ελληνική Θράκη, σαν να είναι τουρκική περιφέρεια

Η Μόνιμη Διπλωματική Αποστολή της Ελλάδας στο Γραφείο του ΟΗΕ έδωσε αποστομωτική απάντηση σε μια καθοδηγούμενη προφανώς απευθείας από την Άγκυρα γελοία ΜΚΟ, υπό τον πομπώδη τίτλο «Ομοσπονδία Τούρκων της Δυτικής Θράκης στην Ευρώπη».

Σύμφωνα με την ελληνική απάντηση στα όργανα του καθεστώτος Ερντογάν, τα οποία χρωματίζουν με διαφορετικό χρώμα την ελληνική Θράκη, σαν να είναι τουρκική περιφέρεια, «η μουσουλμανική μειονότητα στη Θράκη ορίζεται σαφώς και βασίζεται σταθερά στις σχετικές διατάξεις της Συνθήκης Ειρήνης της Λωζάννης του 1923. Τα μέλη της είναι Έλληνες πολίτες, που απολαμβάνουν ένα ευρύ φάσμα δικαιωμάτων μειονοτήτων, πέρα από τα δικαιώματα και τις ελευθερίες που είναι εγγυημένα σε όλους τους Έλληνες πολίτες χωρίς διάκριση από το Σύνταγμα και την εθνική νομοθεσία».

Ενδεικτικά, αναφέρονται «η υποχρεωτική ποσόστωση 0,05% για την εγγραφή φοιτητών μειονοτήτων στα ελληνικά πανεπιστήμια και το ποσοστό του 5‰ υπέρ των μειονοτικών μελών για πρόσληψη στην ελληνική δημόσια υπηρεσία».

Επισημαίνεται, μάλιστα, προς αυτή τη θλιβερή, ανθελληνική ΜΚΟ, που τολμά ξεδιάντροπα να συγκρίνει το επίπεδο δημοκρατίας ανάμεσα στην Ελλάδα και στο δικτατορικό τουρκικό καθεστώς, ότι «άτομα που ανήκουν στη μουσουλμανική μειονότητα της Θράκης συμμετέχουν ενεργά σε όλες τις πτυχές της καθημερινής δημόσιας, αστικής και πολιτικής ζωής σε περιφερειακό, αλλά και σε εθνικό επίπεδο».

Συνοψίζεται στο τέλος ότι οργανώσεις όπως αυτές δεν είναι σε θέση να μιλήσουν εκ μέρους των Ελλήνων πολιτών που ανήκουν στη μουσουλμανική μειονότητα στη Θράκη. Να σημειωθεί ότι αυτοί οι τυχάρπαστοι έχουν αποστείλει εξώδικο στον βουλευτή Ροδόπης της Ν.Δ. Ευριπίδη Στυλιανίδη, ο οποίος τους ξεμπροστιάζει με τις πατριωτικές του θέσεις.

 

 https://www.newsbreak.gr/politiki/199191/apostomotiki-apantisi-filotoyrkiki-mko-thraki/

Ο ΕΞΙΣΛΑΜΙΣΜΕΝΟΣ ΕΛΛΗΝΑΣ ΠΑΣΑΣ ΙΣΜΑΗΛ ΦΕΡΙΚ ΠΑΣΑΣ ΚΑΙ Η ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΛΑΣΙΘΙΟΥ - Η ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΔΥΟ ΑΔΕΛΦΩΝ

Επιμέλεια κειμένου Ρίκη Ματαλλιωτακη

Τον Φεβρουάριο του 2018, όλοι οι Τούρκοι πολίτες ενημερώθηκαν από επίσημη κυβερνητική ιστοσελίδα, για τις πραγματικές γενεαλογικές τους καταβολές. Πολλοί για πρώτη φορά αντιλήφθηκαν ότι οι οικογένειές τους ήταν θύματα του οθωμανικού πολιτισμικού απανθρωπισμού, δηλαδή του εξισλαμισμού και της τουρκοποίησης. Αυτό είχε ξεκινήσει αιώνες πριν και είχε δημιουργήσει μυριάδες θυμάτων και ενδοοικογενειακών συγκρούσεων, όπως αυτή που κορυφώθηκε κατά τη Μάχη του Λασιθίου και θα περιγραφεί στη συνέχεια.

Η Μάχη του Λασιθίου έλαβε χώρα από 20 έως 30 Μαΐου του 1867 με το παλαιό Ιουλιανό ημερολόγιο που ίσχυε τότε, ενώ αντιστοιχεί από 03 έως 13 Ιουνίου με το νέο Γρηγοριανό που καθιερώθηκε στην Ελλάδα το έτος 1923. Η επέτειος της μάχης εορτάζεται την τελευταία Κυριακή του Μαΐου. Στη μάχη αυτή, το επιτιθέμενο στράτευμα ήταν μικτό, αποτελούμενο αφενός από το τουρκικό ασκέρι με αρχηγό και έχοντα το γενικό πρόσταγμα Ομέρ Πασά, αφετέρου από το αιγυπτιακό ασκέρι με αρχηγό τον Ισμαήλ Φερίκ Πασά. Ο τίτλος Φερίκ σημαίνει Υποστράτηγος ή Μέραρχος.

Σημαντικό γεγονός ήταν ότι και οι δύο αρχηγοί δεν ήταν ούτε Τούρκοι, ούτε Οθωμανοί εκ καταγωγής. Ο μεν Ομέρ Πασάς ήταν εξισλαμισμένος και εκτουρκισμένος Σερβο-Κροάτης που ως χριστιανός είχε το όνομα Μιχάλης, ο δε Ισμαήλ Φερίκ Πασάς ήταν εκτουρκισμένος και εξισλαμισμένος Έλληνας που είχε το όνομα Μανώλης, με καταγωγή από το Οροπέδιο Λασιθίου της ανατολικής Κρήτης.

Το μικτό αυτό τουρκο-αιγυπτιακό στράτευμα αριθμούσε περίπου 25.000 εκ των οποίων οι 3.000 ήταν ιππείς. Ήταν έμπειρο, ετοιμοπόλεμο και ήταν το ίδιο που είχε πολεμήσει στο Αρκάδι έξι μήνες νωρίτερα. Είχε δε ενισχυθεί από τις φρουρές άλλων περιοχών της κεντρικής και δυτικής Κρήτης όπου ήδη είχε καταπνιγεί η επανάσταση.

Κατά τη διάρκεια των συγκρούσεων στο οροπέδιο Λασιθίου και συγκεκριμένα στις 23 Μαΐου 1867 έχασε τη ζωή του ο αρχηγός του αιγυπτιακού στρατεύματος ο Ισμαήλ Φερίκ Πασάς. Επισήμως, σύμφωνα με την «έκθεση πεπραγμένων» του αρχιστράτηγου Ομέρ Πασά, πέθανε λίγες μέρες αργότερα από μόλυνση που του προξένησε εχθρικό βόλι.

Κηδεύτηκε με τιμές, έχοντας τον τίτλο του υπουργού Στρατιωτικών της Αιγύπτου. Η προτομή του υπάρχει σήμερα στο Στρατιωτικό Μουσείο του Καΐρου και είχε ανεγερθεί κενοτάφιο προς τιμή του στο μουσουλμανικό νεκροταφείο επισήμων προσώπων στο Χιουνκιάρ Τζαμί του Ηρακλείου της Κρήτης, εκεί που σήμερα είναι το αρχαιολογικό Μουσείο.

Υπάρχουν βέβαια και δύο άλλες πιθανές εκδοχές για το θάνατο του Ισμαήλ Φερίκ Πασά. Αυτές έχουν σχέση με την καταγωγή του που ήταν, όπως προαναφέρθηκε, το χωριό Ψυχρό του οροπεδίου Λασιθίου. Κατά τη μία εκδοχή, αυτοκτόνησε όταν είδε το χωριό που γεννήθηκε και μεγάλωσε μέχρι 13 χρονών, να καίγεται και οι κάτοικοι να σφαγιάζονται.

Η άλλη εκδοχή είναι ότι δολοφονήθηκε με εντολή του αρχιστρατήγου Ομέρ Πασά, επειδή δεν φερόταν αρκετά σκληρά στους ντόπιους κατοίκους και ο Τούρκος αρχιστράτηγος φοβήθηκε ότι πιθανόν θα επηρεαστεί το ηθικό του στρατεύματος και η εξέλιξη της όλης επιχείρησης στο Οροπέδιο Λασιθίου και στην Κρήτη γενικότερα.

Ο εξισλαμισμένος αδελφός

Γεννήθηκε ως Εμμανουήλ στη Κρήτη, στο χωριό Ψυχρό Λασιθίου του σημερινού Δήμου Οροπεδίου Λασιθίου, το έτος 1809, ή κατ' άλλους 1817. Ήταν γιος του ιερέα Φραγκιά (Φραγκίσκου) Παπαδάκη Το 1823, κατά την τότε επιδρομή του τουρκικού στρατού ο πατέρας του και η μητέρα του σφαγιάστηκαν. Τα τρία τέκνα τους Αντώνιος, Εμμανουήλ και Ιωάννης (ή Ανδρέας) μεταφέρθηκαν αιχμάλωτοι στην Κωνσταντινούπολη. Κατ' άλλη πηγή τα παιδιά μεταφέρθηκαν στην Αλεξάνδρεια όπου παραδόθηκαν στην αυλή του Χεδίβη (= αντιβασιλέα) Μεχμέτ Αλή Πασά ο οποίος και φρόντισε για τον εξισλαμισμό και την ανατροφή τους. Όμως, ο αδελφός του Αντώνιος δραπέτευσε και βρέθηκε στην Οδησσό το 1829, όπου και ασχολήθηκε με το εμπόριο, ενώ στη συνέχεια μετέβη στην Αθήνα, το 1848, όπου και μεγαλούργησε. Είναι ο γνωστός Αντώνιος Παπαδάκης (ευεργέτης), του τότε Οθωνείου Πανεπιστημίου Αθηνών που φέρεται σήμερα με το όνομα Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Σταδιοδρομία

Ο Ισμαήλ παραμένοντας στην Αίγυπτο σπούδασε στη στρατιωτική σχολή όπου και διέπρεψε ως στρατιωτικός σε διάφορους πολέμους. Κατά την εκστρατεία της Αιγύπτου στη Συρία το 1859 προήχθη σε στρατηγό «Φερίκ», εξ ου και το προσδιοριστικό του ονόματός του. Στη συνέχεια ανέλαβε διάφορα υπουργήματα μέχρι που έγινε Υπουργός Άμυνας της Αιγύπτου. Ο άλλος αδελφός, ο Ανδρέας, έγινε αρχηγός χωροφυλακής στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου.

Το 1867, ο Ισμαήλ τέθηκε επικεφαλής όλου του αιγυπτιακού στρατού όπου και στάλθηκε από τον Χεδίφη Ισμαήλ προς ενίσχυση του τουρκικού στρατού στη Κρήτη προς κατάπνιξη της κρητικής επανάστασης που είχε εκδηλωθεί.

Τραγικό τέλος

Ο Ισμαήλ πασάς Παπαδάκις έφτασε στην Κρήτη και μετά από μία σειρά μαχών στη γενέτειρά του, το Οροπέδιο Λασιθίου, όπου στη μάχη που δόθηκε εκεί στις 26 Μαΐου του 1867, είχε άγριο τέλος για το οποίο υπάρχουν τρεις εκδοχές. Σύμφωνα με την πρώτη εκδοχή, τραυματίσθηκε θανάσιμα και παρά τις προσπάθειες των γιατρών του επιτελείου του, που τον είχαν μεταφέρει στο Καστέλι Πεδιάδας, μετά από λίγες ημέρες υπέκυψε στα τραύματά του. Η δεύτερη εκδοχή αναφέρει πως δολοφονήθηκε από τον Ούγγρο εξωμότη και Τούρκο στρατηγό Ομέρ Πασά, δηλητηριάζοντάς τον, όταν αποκάλυψε την ελληνική καταγωγή του. Κατά την τρίτη εκδοχή, ο ίδιος αποφάσισε να δώσει τέλος στη ζωή του, αυτοκτονώντας με δηλητήριο.

Η σορός του μεταφέρθηκε με ιδιαίτερες τιμές στην Αλεξάνδρεια όπου και ετάφη, ενώ προς τιμή του ο Χεδίβης ανέγειρε ανδριάντα του.

Αδελφός εναντίον αδελφού

Σχετικά με την οθωμανική πρακτική, η μάχη του Λασιθίου είναι ίσως μοναδική περίπτωση στον κόσμο, διότι μέσα από αυτή συγκρούστηκαν δύο αδέλφια. Το ένα ήταν ο Αντώνιος Φ. Παπαδάκης, μέγας ευεργέτης του Οθώνειου Πανεπιστημίου Αθηνών, που αργότερα μετονομάστηκε σε Καποδιστριακό. Ο άλλος ήταν ο επικεφαλής του αιγυπτιακού στρατού ο Ισμαήλ Φερίκ Πασάς. Ο τίτλος Φερίκ είναι στρατιωτικός βαθμός αντίστοιχος του Μέραρχου. Ο Ισμαήλ ήταν ο Εμμανουήλ Φ. Παπαδάκης που είχε εξισλαμιστεί όταν πουλήθηκε σκλάβος στην Αίγυπτο.

Τα δύο αδέλφια αναφέρεται ότι είχαν αλληλογραφία πριν από την έναρξη της επανάστασης το 1866. Επίσης αναφέρεται ότι ο Αντώνης Παπαδάκης είχε στείλει τον συγγενή του Αντώνη Καμπάνη, για να πείσει το Ισμαήλ Φερίκ να επιστρέψει στην Ελλάδα. Όπως αποδείχτηκε αργότερα από τα γεγονότα, οι σχεδιασμοί των Μεγάλων Δυνάμεων της εποχής ήταν διαφορετικοί και τα δύο αδέλφια δεν συναντήθηκαν σε αυτή τη ζωή.

Η ιστορία των δύο αυτών αδελφών που πουλήθηκαν ως σκλάβοι το 1823, είναι ένα χαρακτηριστικό οικογενειακό δράμα που προξένησε η οθωμανική θηριωδία και πρακτική, που αφορά την πώληση ως σκλάβων και του βίαιου εξισλαμισμού των Ορθόδοξων Χριστιανών. Ο Αντώνης Φ. Παπαδάκης που υποστήριζε εμπράκτως την Κρητική επανάσταση με χρήματα και όπλα, φέρεται να δήλωσε όταν έμαθε για το θάνατο του Ισμαήλ Φερίκ: «με τα όπλα που έστειλα στην Κρήτη, σκοτώθηκε ο αδελφός μου».

https://cretaplanet.blogspot.com/2021/01/o.html?spref=fb&fbclid=IwAR3fL7lwz_tV9pfVRDlNNQiWbO2FdgJt2SKpIXD4y7TE0wlFGZ-rGBqn9ME

ΠΕΡΑΣΑΝ ΑΠΟ ΤΟΤΕ...ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ!

Του Βασιλείου Στ. Πορπόρη

φοιτητού ΔΙ.ΠΑ.Ε.

54 ολόκληρα χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από την ανοιξιάτικη εκείνη βραδιά του 1967, όπου μια ομάδα αξιωματικών του ελληνικού στρατού με επικεφαλείς τον τότε ταξίαρχο Στυλιανό Παττακό και τους συνταγματάρχες Γεώργιο Παπαδόπουλο και Νικόλαο Μακαρέζο, αποφάσισε να επέμβει δραστικά στα πολιτικά δρώμενα της εποχής εκείνης και να εισάγει την χώρα μας σε μία νέα πολιτειακή, πολιτική, οικονομική και κοινωνική κατάσταση, η οποία σημάδεψε ανεξίτηλα την πορεία της μεταπολεμικής Ελλάδος και που δια των έργων και των ιδεών που άφησε πίσω της εξακολουθεί να την σημαδεύει μέχρι και σήμερα!

Πολλά γράφτηκαν για την βραδιά εκείνη, τόσο για την καθεαυτού ενέργεια κατάληψης της εξουσίας από τον ελληνικό στρατό όσο και για την μετέπειτα πορεία που χάραξε στην εγχώρια αλλά την και διεθνή πολιτική σκηνή το καθεστώς της 21ης Απριλίου 1967. Πολύ λάσπη, αλλά και πολλοί ύμνοι. Πολύ ψέμα, αλλά και πολλές αλήθειες, άλλες εκ των οποίων θάφτηκαν καλά από το μεταπολιτευτικό κατεστημένο εξυπηρετώντας τους σκοτεινούς σκοπούς και τις επιδιώξεις των πρωταγωνιστών του και άλλες οι οποίες παρά την λάσπη και την παραφιλολογία που κυκλοφόρησε μεταπολιτευτικά, κατάφεραν να αντέξουν στο πέρασμα των χρόνων, να φθάσουν στα αυτιά και κυρίως στις συνειδήσεις μας και συνεπώς να περαστούν ανά διάφορα χρονικά διαστήματα επάνω στο χαρτί (όπως καλή ώρα στο παρόν άρθρο!). 

Ένα άρθρο, το οποίο δεν έχει στόχο να υμνήσει την 21η Απριλίου για το οικονομικό της θαύμα, για τους δρόμους και τα υπόλοιπα σπουδαία έργα υποδομής που δημιούργησε, για τους μηδενικούς αριθμούς ανεργίας και εξωτερικού δημοσίου χρέους που άφησε πίσω της, για την εντιμότητα και την συνετή διαχείριση των πρωτεργατών της και για ότι θα μπορούσε έκαστος υποστηρικτής της (όπως και ο γράφων) να αναφέρει, ένεκα την σημερινής επετείου των 54ων χρόνων της!

Μοναδικός στόχος, λοιπόν, της προσπάθειας αυτής είναι η αποδόμηση ενός ακόμη μύθου ή μάλλον η επίλυση μιας επιπλέον αδικίας η οποία όπως και πολλές άλλες σκέπασαν τις τελευταίες δεκαετίες τα πρόσωπα των πρωταγωνιστών της 21ης Απριλίου, δημιουργώντας στην λαϊκή συνείδηση μια τελείως διαφορετική εικόνα από την πραγματική.

Ένα από τα δεκάδες επιχειρήματα των πολεμίων της 21ης Απριλίου, λοιπόν, είναι το ότι οι αξιωματικοί της χρησιμοποιώντας καταχρηστικά την στρατιωτική τους ιδιότητα, κατάφεραν να εκμεταλλευτούν την δύσκολη κατάσταση που επικρατούσε και να καταλάβουν δια της βίας και των όπλων την εξουσία.

Καταρχάς, δεν μπορούμε σε καμιά περίπτωση να συγκρίνουμε την σημερινή εποχή με το 1967. Σήμερα θα φαινόταν τελείως αδιανόητη μια τέτοια ενέργεια, μιας και οι αρχές και οι αξίες είναι διαφορετικές, η σημασία του στρατού στις συνειδήσεις των πολιτών έχει υποβαθμιστεί και δυστυχώς οι περισσότεροι “δημοκρατικοί” πολίτες βάζουν σε πρώτη μοίρα την “δημοκρατία” και σε δεύτερη την πατρίδα.

Όμως, το παρόν άρθρο δεν αναφέρεται στην σημερινή εποχή, αλλά σε μια αλλοτινή, όπου τα στρατιωτικά κινήματα δεν ήταν ασυνήθιστα, ο στρατός βρίσκονταν πολύ ψηλά στα μάτια των Ελλήνων και ανέκαθεν αποτελούσε σημείο αναφοράς στην πορεία και το μέλλον του ελληνισμού.

Γράφει σχετικά ο ιστορικός ερευνητής Μάνος Ν. Χατζηδάκης:

«Από ιστορικής, κοινωνιολογικής και πολιτικής απόψεως, ο στρατός αποτελεί το δυναμικότερο τμήμα του λαού. Τον πλέον ευαίσθητο δέκτη της λαϊκής θελήσεως και τον πιο οργανωμένο εκφραστή της. Για αυτό και όλες οι επαναστάσεις προέρχονται από αυτόν ή στηρίζονται σε αυτόν.

Η επέμβαση του στρατού στην πολιτική είναι φαινόμενο πανάρχαιο. Επανειλημμένως το συναντούμε στην ελληνική ιστορία, τόσο κατά την μυκηναϊκή και κλασική περίοδο, ακόμη δε πιο συχνά κατά την ελληνιστική, ελληνορωμαϊκή και βυζαντινή εποχή. Το συναντούμε επίσης σε ευρεία έκταση και σε παγκόσμιο επίπεδο κατά την νεοτέρα εποχή. 

Ο ρόλος του στρατού στην διαμόρφωση της πολιτικής ιστορίας της νεοτέρας Ελλάδος υπήρξε καθοριστικός από των πρώτων ετών της συγκροτήσεως του νέου ελληνικού κράτους και συνδέεται πάντοτε με περιόδους εθνικών κινδύνων και κοινωνικής αναταραχής. 

Ο στρατός αποτελεί το ένοπλον έθνος. Το πλέον οργανωμένο και δυναμικό τμήμα του λαού από τον οποίο και συγκροτείται. Διότι στρατός, είναι ολόκληρος ο λαός εκ του οποίου και στελεχώνεται». 

Επίσης, η αποστολή του στρατού καθορίζεται ξεκάθαρα από τον «Γενικό Κανονισμό Υπηρεσίας εν των Στρατώ», ο οποίος και αναφέρει: 

«ΑΡΘΡΟΝ 1 – ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ:

Ο Στρατός είναι προορισμένος να εξασφαλίζει την Εθνικήν Άμυναν δια της ισχύς των όπλων. Η αποστολή του είναι να υπερασπίζει την Εθνικήν Ανεξαρτησίαν, την εδαφικήν ακεραιότητα της Πατρίδος, το υφιστάμενον Πολιτειακόν και Κοινωνικόν Καθεστώς, καθώς και την ζωήν του πληθυσμού, ανά πάσαν στιγμήν και έναντι οιασδήποτε μορφής επιθέσεως, προερχομένης εξ’ εξωτερικών ή εσωτερικών εχθρών…»

Επιπροσθέτως, ο “Κανονισμός Στρατιωτικής Ορολογίας 5-1” διευκρινίζει:

«Ένοπλοι Δυνάμεις: Είναι το τμήμα του πληθυσμού της Χώρας το οποίον είναι ωργανωμένον στρατιωτικώς και εφωδιασμένον δια πολεμικών μέσων και έχει ως προορισμόν την ένοπλον υπεράσπισιν του Έθνους από πάντα εξωτερικόν ή εσωτερικόν εχθρόν». 

Ο Γεώργιος Γεωργαλάς ακόμα εξηγεί:

«Αι Ένοπλοι Δυνάμεις, δεν αποτελούν νήσον εν ωκεανό. Δεν χωρίζονται δια στεγανών φραγμάτων από τον λαόν. Ζουν, διαμορφούνται και δρουν εντός της Εθνικής κοινωνίας. Άρα επηρεάζονται από αυτήν. Και αντιστρόφως, δύνανται και οφείλουν να την επηρεάζουν προς όφελος των Εθνικών ιδανικών και επιδιώξεων.»

Επίσης, ο Αρχηγός της Επαναστάσεως του 1909, Συνταγματάρχης Νικόλαος Ζορμπάς παρατηρούσε:

«Δυστυχώς εν Ελλάδι ο Λαός τα πάντα αναμένει από τον στρατόν και αντί τούτου δεν κινείται. 1843, 1862».

Είναι ιστορικός νόμος ότι σε κρίσιμες στιγμές για το Έθνος, αποσύρονται οι πολιτικοί και αναλαμβάνουν οι στρατιωτικοί. Διότι ο Στρατός απομένει η μοναδική οργανωμένη δύναμη αμύνης της κοινωνίας. Η ύστατη Εθνική εφεδρεία. 

Οι στρατιωτικές επεμβάσεις άφησαν αναμφισβήτως το αρνητικό ή θετικό στίγμα τους, επί του πολιτικού βίου του Έθνους και άλλαξαν τον ρου της ιστορίας του.

Οι κυριότερες εξ αυτών ήσαν:

⦁ Η 3η Σεπτεμβρίου 1843 και το 1862

⦁ Η 15η Αυγούστου 1909

⦁ Το κίνημα της “Εθνικής Αμύνης” το 1916

⦁ Η Επανάσταση του 1922

⦁ Η 4η Αυγούστου 1936

⦁ Η 21η Απριλίου 1967

Πέραν των ανωτέρω, πλήθος άλλων μικρότερων σε αξία στρατιωτικών επεμβάσεων και κινημάτων, έλαβαν χώρα κατά την διάρκεια του πολιτικού μας βίου, όπως τα αλλεπάλληλα κινήματα του έτους 1924, το κίνημα του Θ. Πάγκαλου το 1925, το κίνημα του Γ. Κονδύλη το 1926, το κίνημα Ν. Πλαστήρα το 1933, το κίνημα Βενιζέλου το 1935, το κίνημα Παπάγου – Ρέππα το 1935, η στάσις των Στρατηγών τον Απρίλιο του 1941, το κίνημα Χρηστέα το 1951 κ.α.

Από τα ανωτέρω συνάγεται ότι ο Στρατός απετέλεσε πάντοτε μόνιμο παράγοντα, είτε θετικό είτε αρνητικό, του πολιτικού μας βίου και έδωσε κατ’ επανάληψι νέους προσανατολισμούς δια της αποφασιστικής του επιδράσεως επί των πολιτικών μας πραγμάτων. 

Τώρα θα αναρωτηθεί εύλογα έκαστος, διατί όλοι θυμούνται και επαίρονται την 21η Απριλίου, η οποία γλίτωσε κυριολεκτικώς την πατρίδα μας από το αιματοκύλισμα του επικείμενου 4ου κομμουνιστικού γύρου, δημιούργησε “δίκαιον” (σύμφωνα με το Συμβούλιο της Επικρατείας και τον Άρειο Πάγο), αναδιάρθρωσε την πολιτειακή και πολιτική ζωή της χώρας μας μέσω του συντάγματος του 1968 και επιφέροντας τόσα άλλα επιτεύγματα και οφέλη στις ζωές των Ελλήνων. Μήπως τους ενοχλεί η λεγομένη “διάλυση της δημοκρατίας” εκείνο πρωινό του Απριλίου του 1967; Μα όπως είχε δηλώσει και Κωνσταντίνος Καραμανλής το 1967 στην εφημερίδα “Le Monte” Παρισίων:

«Η δημοκρατία στην πατρίδα μου, είχε δολοφονηθεί από τους παλαιούς πολιτικούς αναξίους. Οι συνταγματάρχαι απλώς της δώκαν την χαριστική βολή».

Επομένως, μάλλον το σάπιο πολιτικό σύστημα που μας διοικεί από την πτώση του Παπαδόπουλου και έπειτα, το ενοχλεί ότι του στέρησε την εξουσία, την κουτάλα και τις μίζες, ότι πέταξε έξω τους εργολάβους και έφτιαξε αθάνατους δρόμους μέσω της στρατιωτικής ΜΟΜΑ, ότι γκρέμισε το σύστημα του πελατειακού κράτους και ότι έβαλε πάνω απ’ όλα τον λαό και όχι του πολιτικούς. 

Μοναδική διαφορά του σήμερα με την προ του 1967 εποχή, αποτελεί το ότι η φράση που ακούγονταν τότε απ’ τον λαό και γράφονταν απ’ τον τύπο “μα δεν θα βρεθεί ένας λοχίας να μας σώσει;” έχει αντικατασταθεί από την αλησμόνητη και προσωποποιημένη φράση λαϊκής αγανάκτησης και νοσταλγίας “που ‘σαι ρε Παπαδόπουλε…”! 

Όμως και τους αρνητές όλων αυτών, οφείλουμε ως γνήσιοι υποστηρικτές του «Ελλάς Ελλήνων Χριστιανών» να τους συγχωρήσουμε, μιας και μπορεί πράγματι να τα έχουν στο μυαλό τους μπερδεμένα ή ακόμη περισσότερο να θυμούνται, μιας και σχετικά με την 21η Απριλίου πέρασαν από τότε… ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ!

ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ

ΕΚΚΛΗΣΙΑ, ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ

 

Του Μιχάλη Ρέττου 

Εκπαιδευτικού, Φιλολόγου με μεταπτυχιακή εξειδίκευση στην Ιστορία του Νέου Ελληνισμού.

Η συζήτηση για την Ιστορία στη χώρα μας, και ιδιαίτερα για την Ιστορία της Επανάστασης του 1821, διεξάγεται ενίοτε μέσα σε ένα περιβάλλον επικράτησης προβληματικών στερεοτύπων. Παρατηρείται συχνά το φαινόμενο η θεωρητική κατασκευή να επισκιάζει ή να παρακάμπτει τα πραγματικά γεγονότα. Ιστορία, όμως, που δεν βασίζεται στα γεγονότα είναι συνώνυμο της αυθαιρεσίας. Τα στερεότυπα στα οποία θα αναφερθώ στο παρόν άρθρο αφορούν στη σχέση της εκκλησίας με τον Διαφωτισμό και στη σχέση του Διαφωτισμού με την Επανάσταση.

Σε αυτό το πλαίσιο, θεωρείται περίπου δεδομένη η αντίθεση Διαφωτισμού και εκκλησίας, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη διακριτές τάσεις μέσα στον Διαφωτισμό ή μέσα στην εκκλησία. Ακόμα, προβληματική καθίσταται η απόπειρα ταύτισης του Διαφωτισμού με την ιδέα της επανάστασης. Φυσικά, η θέση του Βολταίρου για «ανεξιθρησκία» και ανοχή στις ιδέες (1694 – 1778), το «κοινωνικό συμβόλαιο» του Μοντεσκιέ (1689 – 1755), το νομικό πνεύμα του Μπεκαρία (1738 – 1794) κ.λπ. έθεταν τις θεωρητικές βάσεις για μελλοντικές πολιτικές μεταβολές.

Οι φορείς αυτών των ιδεών, όμως, ήταν κατά βάση θιασώτες μίας «πεφωτισμένης» ή περιορισμένης (συνταγματικής) μοναρχίας και, κατά κανόνα, δεν εμφορούνταν από αντιλήψεις που να συνηγορούν σε μία ένοπλη επανάσταση και σε μία βίαιη πολιτική αλλαγή με χαρακτήρα λαϊκής εξέγερσης. Ο Διαφωτισμός, γενικότερα, ήταν ένα κίνημα με αρκετές τάσεις που δεν περιορίζεται στην πολιτική φιλοσοφία και που προέτασσε τον εξορθολογισμό και τον επιστημονισμό, ανεξάρτητα από τις πολιτικές και ιδεολογικές θέσεις που συνυπήρχαν εντός του.

Αν στη Γαλλία μπορούμε να συνάγουμε μία διαλεκτική και διανοητική συνέχεια που ξεκινά από τον Διαφωτισμό και καταλήγει στην Γαλλική Επανάσταση (1789) και τη «δημοκρατία», δεν είναι βέβαιο ούτε δεδομένο ότι αυτό το σχήμα μπορεί να εφαρμοστεί παντού. Οι αγγλικές π.χ. επαναστάσεις του 17ου αιώνα (ο Εμφύλιος του 1642-49 και η Ένδοξη Επανάσταση του 1688), καθώς και η βρετανική κοινοβουλευτική παράδοση της magna carta, δεν σχετίζονται με το μοντέρνο επαναστατικό πνεύμα της χειραφέτησης και της «δημοκρατίας», αλλά με την εξισορρόπηση της δύναμης μεταξύ συγκεκριμένων οικονομικών – πολιτικών ελίτ και του μονάρχη. Ακόμα και στην Αμερικανική Επανάσταση (1776) δεν είναι τόσο έκδηλα τα ριζοσπαστικά πολιτικά αιτήματα όσο η απαλλαγή από τα φορολογικά βάρη που επέβαλλε το βρετανικό στέμμα.

Εκκλησία και Νεοελληνικός Διαφωτισμός

Ειδικότερα, όταν αναφερόμαστε στον ελληνικό χώρο, καθίσταται ιδιαίτερα προβληματική η επιχειρούμενη ταύτιση του πνευματικού κινήματος που αποκαλούμε «Διαφωτισμό» με την «επανάσταση» και η θεώρηση μίας απόλυτης αντίθεσης ανάμεσα στην εκκλησία και τον Διαφωτισμό,[1] χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαίτερες συνθήκες ανάπτυξης του ελληνικού διαφωτισμού.

Καταρχάς, θα πρέπει να αναφερθεί ότι ο όρος «Νεοελληνικός Διαφωτισμός» εισήχθη από τον Κ.Θ. Δημαρά, στα μέσα του 20ου αιώνα, για να περιγράψει την πνευματική αναγέννηση στον ελληνικό χώρο στον 18ο και στις αρχές του 19ου αιώνα. Ο ίδιος ο Δημαράς έχει επισημάνει ότι ο Ν. Διαφωτισμός «παρουσιάζει κάποια ιδιομορφία, απόκλιση από τον μέσο όρο του ευρωπαϊκού Διαφωτισμού».[2] Επιπλέον, στο φαινόμενο του Νεοελληνικού Διαφωτισμού κατατάσσει και στοιχεία του ρομαντισμού, δηλαδή ενός κινήματος με αντίθετες σε μεγάλο βαθμό θέσεις από αυτές του Διαφωτισμού.

Φυσικά, στον Νεοελληνικό Διαφωτισμό υπήρχαν διάφορες τάσεις: άλλη αυτή του Ευγένιου Βούλγαρη, του Νικηφόρου Θεοτόκη, του Δημήτριου Καταρτζή ή του Παναγιώτη Κοδρικά και άλλη αυτή του Αδαμάντιου Κοραή ή του «Ανωνύμου του Έλληνος», του αγνώστου συγγραφέα της γνωστής «Νομαρχίας».

Ο σύγχρονος ερευνητής του Roderick Beaton, αναφερόμενος στην εισαγωγή των δυτικών ιδεών στον ελληνικό χώρο, τόνισε σε πρόσφατη συνέντευξή του:

«Το δυτικό στοιχείο εισάγεται στην ελληνική νοοτροπία ‒δεν θέλω να πω στην Ελλάδα‒ από δύο ασύμβατους φορείς κι αυτό είναι το πολύ ενδιαφέρον. Ο ένας είναι ο δυτικός φιλελληνισμός και οι περιηγητές και ο άλλος η πιο ανατολίτικη νεο-ορθόδοξη παράδοση του Διαφωτισμού, που όμως βασίζεται στην Ανατολή, αλλά ατενίζει τη Δύση και εισάγει από κει ό,τι την ενδιαφέρει».[3]

Ουσιαστικά, ο Βρετανός ερευνητής αναγνωρίζει την ιδιοπροσωπία του ελληνικού διαφωτισμού, χαρακτηρίζοντάς τον μάλιστα «νέο-ορθόδοξο», με την έννοια ότι επιχείρησε μία σύνθεση των ιδεών του Διαφωτισμού με την ορθόδοξη παράδοση της ανατολικής εκκλησίας ‒ όχι την σύγκρουση.

Επιπλέον, ο κατεξοχήν ειδικός στον Νεοελληνικό Διαφωτισμό Έλληνας επιστήμονας, Πασχάλης Κιτρομηλίδης, τονίζει ότι «υπάρχει ένα πολύ σημαντικό στοιχείο αναχρονισμού, αν επιμείνουμε στην άνευ όρων αντιπαράθεση Διαφωτισμού και Χριστιανισμού. Επικρατεί μια απλουστευτική αντίληψη για την Ορθοδοξία και τον Διαφωτισμό ως αντιθετικά συστήματα αξιών». Και συνεχίζει:

«Η ανανέωση της ελληνικής παιδείας τον 18ο αιώνα ξεκίνησε μέσα από την Εκκλησία […] Πλην του Ευγένιου Βούλγαρη, να μνημονεύσω τον Νικηφόρο Θεοτόκη, αλλά να θυμίσω ότι και ο Μοισιόδακας, πνεύμα ρηξικέλευθο και τολμηρό, ήταν ιεροδιάκονος. Παρά το γεγονός ότι προσελκύστηκαν από τις νεωτερικές ιδέες, δεν απεμπόλησαν το θρησκευτικό βίωμα. Ο Βούλγαρης και ο Θεοτόκης κατάφεραν, χωρίς βαθιές συνειδησιακές κρίσεις και συγκρούσεις, να συνδιαλέγονται με τα σύγχρονα ρεύματα στην επιστήμη και στη φιλοσοφία. Βέβαια υπάρχουν ορισμένες ρήξεις που δεν είναι διατεθειμένοι να κάνουν. Ο Βούλγαρης δεν υιοθετεί ποτέ ανοιχτά τη νευτώνεια θεωρία του Σύμπαντος. Ο Θεοτόκης ωστόσο το κάνει. Και η εκκλησία ανοίγει συνειδητά τα σχολεία στους φορείς των ιδεών του Διαφωτισμού για δύο λόγους. Γιατί κατανοεί ότι διαθέτουν καλύτερη παιδεία από τους παραδοσιακούς λογίους (η Αθωνιάδα Σχολή παραδίδεται στον Βούλγαρη και, παρά τις αντιδράσεις, του ανατίθεται η μεταρρύθμιση της Πατριαρχικής Σχολής) και γιατί τον 18ο αιώνα συνειδητοποιεί το πρόβλημα των εξισλαμισμών».[4]

Για τον τρόπο σμίλευσης των ιδεών του Διαφωτισμού μέσα στο εκκλησιαστικό πλαίσιο μπορούν να ειπωθούν πολλά. Ενδεικτικά θα αναφέρω εδώ την πρόσληψη της ιδέας της «Ανεξιθρησκίας» στο έργο του Ευγένιου Βούλγαρη «Σχεδίασμα περί Ανεξιθρησκείας».[5] Στο έργο αυτό, ο Βούλγαρης προτάσσει την ανεξιθρησκία ως ενδεδειγμένη στάση (αριστοτελικής) μεσότητας απέναντι σε δύο άκρα: την αθεΐα (την αδιαφορία για τη θρησκεία) και την θηριωδία (τον θρησκευτικό φανατισμό και καταναγκασμό), παραφράζοντας ουσιαστικά εν γνώσει του τον Βολταίρο:

«Ο ανεξίθρησκος είναι γιατρός. Αποσκοπεί στην ίαση του νοσούντος. Είναι ζηλωτής και προσεκτικός. Λυπάται για τους μη χριστιανούς και ομολογεί την πίστη του με σκοπό να την διαδώσει. Διαλέγεται απαθώς· δεν λοιδορεί ούτε υβρίζει τις άλλες θρησκείες […] Η ανεξιθρησκεία, για να είναι σωστή, πρέπει ν’ απέχει από δύο ακρότητες· την υπερβολή και την έλλειψη. Υπερβολή είναι η αδιαφορία, έλλειψη είναι η θηριωδία. Ο αδιάφορος δεν είναι ανεξίθρησκος, διότι δεν έχει θρησκεία. Και ο θηριώδης δεν είναι, γιατί δεν έχει ανοχή. Ο πρώτος δεν τον νοιάζει εάν εξαλειφθεί εντελώς η πίστη ή εάν διαφθαρεί τόσο που να μην αναγνωρίζεται. Ο δεύτερος δεν θα ησυχάσει εάν δεν καταστραφεί όλη η κατ’ αυτόν μη πιστεύουσα ανθρωπότητα».[6]

Με βάση τα παραπάνω, γίνεται αντιληπτό ότι ορθοδοξία και Διαφωτισμός στον ελληνικό χώρο δεν μπορούν να ιδωθούν, κατά βάση, ως αλληλοσυγκρουόμενες πραγματικότητες. Βλέπουμε, μάλιστα, ότι η ίδια η επίσημη εκκλησία (το πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως) ανέθεσε στους εκκλησιαστικούς διαφωτιστές την παιδεία στα σημαντικά εκπαιδευτικά ιδρύματα.

Από που προκύπτει τότε η φιλολογία περί σφοδρής και αδιάκοπης σύγκρουσης εκκλησίας και Διαφωτισμού ;

Κυρίως προκύπτει από κείμενα του πατριαρχείου και εκκλησιαστικών ανδρών από την εποχή της ναπολεόντειας επέκτασης στον οθωμανικό χώρο και ύστερα, στο πλαίσιο της κατάληψης των Επτανήσων από τον Ναπολέοντα (1797) και της εκστρατείας του τελευταίου στην Αίγυπτο (1798).

Παρά το γεγονός ότι η εκκλησία, όπως είδαμε, όχι απλά ευνόησε αλλά ήταν ο φορέας ενός διαφωτισμού που δεν θα ερχόταν σε αντίθεση με την ορθόδοξη παράδοση, η ιδέα της επανάστασης, υπό το πλαίσιο της επέλασης του γαλλικού ριζοσπαστισμού (να θυμίσουμε ότι στην Γαλλική Επανάσταση είχε επιβληθεί ουσιαστικά η κατάργηση της χριστιανικής θρησκείας), ήταν κάτι που πραγματικά την φόβιζε ‒ και εύλογα.

Μετά τη σύλληψη και την εκτέλεση του Ρήγα Βελεστινλή και στο πλαίσιο της ναπολεόντειας απειλής, κύκλοι του πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως συνέγραψαν την «Πατρική Διδασκαλία», η οποία ουσιαστικά επανέλαβε την παραδοσιακή θέση εκλογίκευσης της οθωμανικής κατάκτησης, ως θεϊκής τιμωρίας που θα πρέπει οι Ρωμιοί να υπομείνουν καθώς έτσι προφυλάσσεται η πίστη τους.

Επίσης, σε αυτό το κείμενο, όπως και σε άλλα, αποδοκιμάζεται η Γαλλική Επανάσταση και οι φορείς της στον ελληνικό χώρο, όπως ο Ρήγας Βελεστινλής. Σε αυτό το πλαίσιο της φοβίας, κατά την εποχή ανάπτυξης του ριζοσπαστισμού στην Ευρώπη, εντάσσονται και οι παρεμβάσεις της εκκλησίας στα ζητήματα του περιεχομένου της παιδείας στα ελληνικά σχολεία. Από τα προαναφερθέντα δεδομένα τεκμαίρεται η άποψη περί σύγκρουσης της εκκλησίας με τον Διαφωτισμό και κατ’ επέκταση με την ιδέα της (προοπτικής) Επανάστασης.

Ωστόσο, η θέση αυτή προσκρούει σε δύο παράγοντες: πρώτον, στο γεγονός ότι η στάση αυτή της εκκλησίας προέκυψε ως αντίδραση στην εποχή της επικράτησης του ριζοσπαστισμού στην Ευρώπη και της εξαγωγής της Γαλλικής Επανάστασης, όχι απέναντι στον Νεοελληνικό Διαφωτισμό ‒ τουλάχιστον όχι απέναντι στις κυρίαρχες τάσεις του· δεύτερον, ότι δεν εξετάζει τη θέση του συνόλου των εκπροσώπων του Νεοελληνικού Διαφωτισμού στα γεγονότα κατά την περίοδο της Γαλλικής Επανάστασης και της ναπολεόντειας επέκτασης στην ευρωπαϊκή ήπειρο.

Γαλλική Επανάσταση και Έλληνες φορείς του Διαφωτισμού

Ήταν η αντίδραση στη Γαλλική Επανάσταση και στη ναπολεόντεια συνέχειά της, αποκλειστικά, προϊόν της εκκλησίας ή αφορούσε ευρύτερα στρώματα, τα οποία μάλιστα μερικά χρόνια αργότερα εντάχθηκαν στην Επανάσταση του 1821 ;

Ως προς το παραπάνω ερώτημα, σημαντικό είναι καταρχάς να επισημανθεί ότι ο Κοραής, ο πιο ριζοσπαστικός διαφωτιστής και θερμός υποστηρικτής της πρώτης φάσης της Γαλλικής Επανάστασης, εναντιώθηκε στην ιακωβίνικη «εκτροπή» της περιόδου 1792-1794 και, στη συνέχεια, στη ναπολεόντεια «τυραννία». Παράλληλα, παλαιότεροι ηγέτες του ελληνικού διαφωτισμού, όπως ο Ευγένιος Βούλγαρης (1716-1806), στράφηκαν, ιδιαίτερα μετά τη βασιλοκτονία του 1793, κατά της Γαλλικής Επανάστασης .

Αρνητικές κριτικές για την μεταβολή των πολιτικών πραγμάτων στη Γαλλία σημείωσαν, επίσης, αρκετοί Έλληνες λόγιοι, όπως ο Κωνσταντίνος Κομμητάς (1770-1830), ο Κωνσταντίνος Οικονόμος ο εξ Οικονόμων (1780-1857) και ο Κωνσταντίνος Κούμας (1777-1836) (Παντελοδήμος, 1993).

Ανάλογη ήταν η αντίδραση των φαναριώτικων κύκλων οι οποίοι, κατά τα προηγούμενα χρόνια, είχαν προωθήσει ιδέες πολιτισμικής αλλαγής και πνευματικού εκσυγχρονισμού. Εκπρόσωπος αυτής της τάσης υπήρξε ο Δημήτριος Καταρτζής, ο οποίος οπισθοχώρησε και οριοθέτησε τα ανοίγματά του στον Διαφωτισμό, αντιτιθέμενος στα πιο ριζοσπαστικά του αιτήματα (Κιτρομηλίδης, 2009).

Επιπλέον, σε ένα παρόμοιο πλαίσιο μπορεί να ενταχθεί και η στάση του Παναγιώτη Κοδρικά, ο οποίος υπερασπιζόμενος την «επίσημη γλώσσα» του πατριαρχείου και των φαναριώτικων αυλών ‒κατά την περίοδο 1816-1821‒ απέναντι στην κοραϊκή καθαρεύουσα, ουσιαστικά αντιπροσώπευε μία πολιτική πρόταση που αντιστρατευόταν ριζοσπαστικές εκδοχές αντίθετες στις γνήσιες παραδόσεις του Ορθόδοξου Ελληνισμού. Σε αυτές τις τάσεις θα πρέπει να προσθέσουμε και τις αντιδράσεις συντηρητικών κύκλων του Διαφωτισμού, όπως αυτή του Μιχαήλ Περδικάρη.

Από τις προαναφερθείσες αναφορές προκύπτει πως η Γαλλική Επανάσταση δεν ήταν απαραίτητα ευάρεστη στους κύκλους του Νεοελληνικού Διαφωτισμού. Επομένως, δεν είναι μόνο η «αντιδιαφωτιστική» εκκλησία που αντιτάχθηκε στο κλίμα του ριζοσπαστισμού της εποχής 1789-1814, αλλά και μεγάλο μέρος των Ελλήνων λογίων.

Καταδεικνύεται, λοιπόν, ότι η άποψη που προβάλλει την αντίθεση της εκκλησίας στο επαναστατικό κλίμα αυτής της περιόδου για να την κατατάξει, συλλήβδην, στους εχθρούς του Διαφωτισμού δεν λαμβάνει υπόψη το ιστορικό πλαίσιο της περιόδου, το οποίο είναι αρκετά διαφορετικό από το πλαίσιο που εκδηλώθηκε η Ελληνική Επανάσταση.

Η Εκκλησία και η Ελληνική Επανάσταση

Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 εκτυλίχθηκε σε ένα τελείως διαφορετικό διεθνές περιβάλλον: αυτό της παλινόρθωσης της μοναρχίας, της Ιεράς Συμμαχίας και της ήττας του ριζοσπαστισμού στην ευρωπαϊκή ήπειρο.

Η Φιλική Εταιρεία, επικαλούμενη την «Αόρατο Αρχή» και την βοήθεια από την ομόδοξη δύναμη, τη Ρωσία, ενέταξε στις τάξεις της μεγάλο μέρος των ελληνικών ελίτ, στους οποίους εμπιστεύθηκε μάλιστα την τοπική εξουσία από το 1818, μέσω της δημιουργίας του συστήματος των εφορειών· ελίτ τις οποίες η «Ελληνική Νομαρχία» το 1806 θεωρούσε «συνεργούς της τυραννίας», δηλαδή τους προκρίτους, τους Φαναριώτες και τους ιερείς.

Στο επαναστατικό «Σχέδιον Σάββα», μάλιστα, που προτάθηκε από ορισμένους Φιλικούς στα 1820, προβλέπεται ότι, μετά την επιτυχία της Επανάστασης, το ελληνικό Γένος θα έπρεπε να ζητήσει βασιλέα από το γένος της ρωσικής αυτοκρατορικής οικογένειας και να συνάψει αιώνια συμμαχία με αυτή.[7]

Η προετοιμασία, δηλαδή, της Ελληνικής Επανάστασης δεν λαμβάνει χώρα στη βάση μίας ιδεολογικής και πολιτικής σύγκλισης με την –ηττημένη πανευρωπαϊκά– Γαλλική Επανάσταση, παρά την αναμφίβολη ώθηση που επέφερε η εποχή 1789-1814 στην ιδέα της εθνικής αποκατάστασης. Η δύναμη η οποία υπολογιζόταν να διαδραματίσει κομβικό ρόλο στην απελευθέρωση του έθνους ήταν η Ρωσία, πράγμα που ευνόησε την είσοδο των συντηρητικών ελίτ στις ζυμώσεις του επαναστατικού εγχειρήματος.

Το πατριαρχείο, φυσικά, όπως και οι δραγουμάνοι της Πύλης και του στόλου, δεν μπορούσαν, ως θεσμικά όργανα που δρούσαν στο ευρύτερο περιβάλλον του Σουλτάνου, να πάρουν ανοικτά θέση υπέρ του ελληνικού Αγώνα, ακόμη και να το ήθελαν.

Φυσικά, ο πατριάρχης Γρηγόριος ο Ε΄ δεν θα μπορούσε να αποτελεί παράγοντας των επαναστατικών διαδικασιών. Αυτό δεν οφείλεται τόσο στον ιδεολογικό του συντηρητισμό ως εκκλησιαστικού ανδρός, δεδομένου ότι αρκετοί και σημαντικοί υψηλόβαθμοι ιερείς είχαν μυηθεί στην Φιλική Εταιρεία. Οφείλεται στη θεσμική του θέση και στο ότι εκπροσωπούσε το ποίμνιο όλων των χριστιανικών εθνοτήτων.

Η θεσμική θέση του πατριάρχη καθιστούσε τον αφορισμό των επαναστατών Υψηλάντη και Σούτσου επιβεβλημένο. Εξάλλου, στο επαναστατικό ξεκίνημα του Υψηλάντη δεν αντιτάχθηκε απλά το πατριαρχείο, αλλά πολλοί σημαντικοί Έλληνες, ακόμα και μυημένοι στην Φιλική Εταιρεία (π.χ. μητροπολίτης Ιγνάτιος, Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος κ.α.) και που ανέλαβαν στη συνέχεια εξέχοντα πολιτικό ρόλο, αλλά αυτό είναι θέμα ενός άλλου άρθρου.[8]

Ο Απόστολος Βακαλόπουλος υποστηρίζει ότι, πιθανότατα, ο Γρηγόριος Ε΄ γνώριζε για την ύπαρξη της Φιλικής Εταιρείας από το 1819. Αυτό που ξέρουμε σίγουρα είναι ότι ο πατριάρχης δεν έμενε αδιάφορος στις υποθέσεις του Γένους. Αλληλογραφούσε με Φιλικούς, όπως ο Αναγνωστόπουλος, και τους τροφοδοτούσε με συστατικές επιστολές για την ίδρυση σχολείων, πιστεύοντας μάλλον ότι συμβάλλει στο εκπαιδευτικό έργο της Φιλόμουσου Εταιρείας της Βιέννης, που λειτουργούσε υπό την προστασία του Καποδίστρια και του Τσάρου. Επιπλέον, ξέρουμε από τις πηγές ότι οι επαναστάτες τον μνημονεύουν ως μάρτυρα από τον πρώτο χρόνο της Επανάστασης.

Το βέβαιο είναι πως η στάση του Γρηγορίου Ε΄, όσον αφορά την Επανάσταση, δεν μπορεί να ενταχθεί στο σχήμα μίας αυθαίρετης ταύτισης Διαφωτισμού και Επανάστασης απέναντι στον «μεγάλο εχθρό» τους, την εκκλησία. Οι διαδικασίες με τις οποίες οι Έλληνες ξεσηκώθηκαν είναι διαφορετικές: η Επανάσταση η ίδια ενεργοποίησε παραδοσιακά και μοντέρνα προτάγματα, στα όποια το νεωτερικό κεκτημένο του εθνικισμού προσλήφθηκε από τους ανθρώπους της παραδοσιακής κοινωνίας ως άρση της «τιμωρίας» της οθωμανικής κατάκτησης και ως όχημα «ανάστασης του Γένους».[9]

 

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

---

[1] Βλ. https://www.huffingtonpost.gr/entry/aforizontas-ten-istoria_gr_60674d80c5b66c4ab6b23c23

[2] Κ.Θ. Δημαράς, Νεοελληνικός Διαφωτισμός, Νεοελληνικά Μελετήματα 2, Αθήνα: Ερμής, 1998, 1.

[3] https://www.lifo.gr/culture/arxaiologia/o-rontrik-mpiton-eyelpistei-oti-oi-eortasmoi-toy-2021-tha-dialysoyn-toys

[4] Βλ. https://www.tovima.gr/2016/08/19/books-ideas/pasxalis-kitromilidis-orthodoksia-kai-newterikotita/

[5] http://digital.lib.auth.gr/record/123476/files/01.pdf.

[6] Η απόδοση στα νέα ελληνικά από τον Αρχιμανδρίτη Μελέτιο Απ. Βαδραχάνη, www.pmeletios.com..

[7] Ιωάννης Φιλήμων, Δοκίμιον ιστορικόν περί της Ελληνικής Επαναστάσεως, τ.1, Αθήνα: Π. Σούτσα και Α. Κτένα, 1859, 77-81.

[8] Βλ. https://www.huffingtonpost.gr/entry/e-filike-etaireia-e-piza-kai-to-zetema-tes-exoesias-sten-epanastase_gr_6059ec6dc5b66a80f4ead90e

[9] Νίκος Θεοτοκάς, ‘’Η επανάσταση του έθνους και το ορθόδοξο γένος’’ στο Η οικονομία της βίας. Παραδοσιακές και νεωτερικές εξουσίες στην Ελλάδα του 19ου αιώνα, Αθήνα: Βιβλιόραμα, 2006, 11-58.

 

COGNOSCO TEAM

ΑΝΤΙΒΑΡΟ 

  Type rest of the post here

18 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1994, Η «ΝΥΧΤΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΥ» ΚΑΙ Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΓΝΩΜΗ

 

Του Βαγγέλη Παπαχρήστου

Μαθημένος ο λαός της Ελληνικής μας Κοινότητας με τέτοιες μέρες και με τέτοια περιστατικά. Σε κοντά πέντε δεκαετίες του ολοκληρωτικού δικτατορικού συστήματος στην Αλβανία. Νόμισε πως η νέα εποχή, αυτή της δημοκρατίας,  θα καταργούσε τέτοιες μεθόδους και τέτοιες πράξεις. Γελάστηκε, διότι είναι δύσκολο να αποτοξινωθείς τόσο εύκολα από τις νοοτροπίες του χθες. Ιδίως όταν αυτές σχετίζονται με μειονότητες και είναι καλυμμένες με το μανδύα του εθνικισμού.

Με την ίδρυση της οργάνωσης ΟΜΟΝΟΙΑ οι προκλήσεις κατά των Βορειοηπειρωτών εντάσσονταν καθημερινώς. Με διαδοχικές παράνομες κρατήσεις στελεχών της Ομόνοιας, δημογερόντων και απλών πολιτών. Με την απέλαση του Αρχιμαν­δρίτη Μητροπόλεως Αργυροκάστρου Χρ. Μαϊδώνη και του Γ. Προξένου της Ελλάδος Χρήστου Ιακώβου κ. ά. Με ληστείες, φοβία και τρομοκρατία.

Το έναυσμα για τα όσα θα συνέβαιναν ήταν το επεισόδιο της Επισκοπής την 10^η Απριλίου. Η τρομοκρατία κατά των Βορειοη­πειρωτών αυξάνεται. Οι προκλήσεις της Αλβανίας εις βάρος της Ελλάδας έχουν ενταθεί. Το αποκορύφωμα της τρομοκρατίας είναι η 18η Απριλίου 1994. Σε καθορισμένη ώρα σε εκατοντάδες σπίτια σε όλο το χώρο έγιναν έλεγχοι, συλλήφθηκαν  Βορειοηπειρώτες, παραβιάστηκαν τα γραφεία της οργάνωσης, αρπάχτηκε το αρχείο.

Ο Αντρέι Ρεπλίνσκι,  από το γραφείο της ΔΑΣ στην Βαρσοβία για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τους Δημοκρατικούς Θεσμούς, για την υπόθεση αυτή τονίζει:

«…Έχω την εντύπωση ότι είναι μια δίκη κατά του ελληνικού κράτους. Στην πραγματικότητα αυτοί οι πέντε άνθρωποι δεν είναι τόσο σημαντικοί. Πολλές ώρες προσπαθούν οι εισαγγελείς να προσκομίσουν αποδείξεις ότι ήταν η ελληνική κυβέρνηση που υποστήριζε σοβινιστικές οργανώ­σεις στην Ελλάδα και οργάνωνε σοβινιστικές οργανώσεις κατά της Αλβανίας μέσα στους κόλπους της ελληνικής μειονότητας. Βέβαια δεν έχει καμιά σχέση με το αντικείμενο της δίκης και αν η αλβανική κυβέρνηση έχει τέτοιες αποδεί­ξεις για ανάμειξη της ελληνικής κυβέρνηης σε τέτοιες δραστηριότητες πρέπει να θέσει το θέμα στο Διεθνές Δικαστή­ριο. Αυτό είναι το αρμόδιο όργανο.

Επίσης εξετάζεται η νομιμότητα των δραστηριοτήτων της ΟΜΟΝΟΙΑΣ. Επίσης γι' αυτό το θέμα δεν είναι το κατάλ­ληλο δικαστήριο. Σύμφωνα με το συνταγματικό δίκαιο της Αλβανίας αυτό είναι αρμοδιότητα του Συνταγματικού Δικαστηρίου να αποφασίσει για τη νομιμότητα των δρα­στηριοτήτων των πολιτικών κομμάτων ή οργανώσεων και η ΟΜΟΝΟΙΑ είναι οργάνωση. Αν η αλβανική κυβέρνηση έχει αρκετές αποδείξεις ότι η ΟΜΟΝΟΙΑ ήταν αναμειγμένη σε παράνομες δραστηριότητες τότε δεν είναι θέμα του Ποινικού, αλλά του Συνταγματικού Δικαστηρίου ν’ αποφασίσει…»

Αυτά, για να επισημάνουμε άλλη μια φορά ότι όλο αυτό το σκηνικό, με την δίκη των πέντε ηγετών της Ομόνοιας, ήταν μια μαύρη κηλίδα στις σχέσεις Αλβανίας - Ελλάδας, ήταν όμως ένας ΣΤΑΘΜΟΣ στον αγώνα του Βορειοηπειρωτικού Ελληνισμού και όχι προσωπική φιλοδοξία των πέντε, για ν’ αποσπάσουν χρηματικά ποσά και να γίνονται δεκτοί και μέχρι τον Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας, που γράφει κάποιος κακόβουλος.

 

Σ.Φ.Ε.Β.Α.

https://www.sfeva.gr/24C86A85.el.aspx