Κυριακή, 4 Ιουλίου 2021

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΜΝΗΜΕΙΟΥ «ΤΟΥ ΑΓΝΩΣΤΟΥ ΣΤΡΑΤΙΩΤΗ» ΚΑΙ ΤΟ ΠΑΡΑΠΟΝΟ ΤΟΥ ΜΑΡΜΑΡΕΝΙΟΥ ΠΟΛΕΜΙΣΤΗ


Του Παύλου Παπανότη, συνταξιούχου εκπαιδευτικού


Μετά τη λήξη του Α΄ παγκόσμιου πολέμου σε πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες ανεγέρθηκαν κενοτάφια, για να τιμηθούν οι πολεμιστές που έχασαν τη ζωή τους στα πεδία των μαχών, αλλά δεν βρέθηκαν για να ενταφιαστούν.

Η Ελλάδα για κάμποσα χρόνια δεν επιτέλεσε το χρέος της προς τους «αφανείς» στρατιώτες της, οι οποίοι χάθηκαν στους Βαλκανικούς πολέμους (1912 – 1913), στο Μακεδονικό μέτωπο (1917 – 1918), στην Ουκρανική εκστρατεία (Φεβρουάριος – Μάρτιος 1919) και στη Μικρασιατική εκστρατεία (Μάιος 1919 – Αύγουστος 1922).  Μόλις το 1926 δρομολογήθηκαν οι διαδικασίες για την ανέγερση του μνημείου «του Άγνωστου στρατιώτη».

Την 3η Μαρτίου 1926 ο τότε υπουργός των Στρατιωτικών (και συνάμα πρωθυπουργός) Θεόδωρος Πάγκαλος δημοσίευσε στην εφημερίδα «ΕΣΠΕΡΑΣ» προκήρυξη διαγωνισμού «μεταξύ Ελλήνων αρχιτεκτόνων, γλυπτών και ζωγράφων διά την υποβολήν μελέτης ανεγέρσεως τάφου Αγνώστου Στρατιώτου εις την έμπροσθεν των Παλαιών Ανακτόρων Πλατείαν, καταλλήλως προς τούτο διαρρυθμιζομένην». Η προκήρυξη του διαγωνισμού είχε δημοσιευτεί λίγες μέρες νωρίτερα στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως υπογεγραμμένη από τον υφυπουργό των Στρατιωτικών Κ. Νίδερ (Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, φύλλο 51, 28 Φεβρουαρίου 1926).

Την 9η  Οκτωβρίου του ίδιου χρόνου – μετά την ανατροπή του παγκαλικού καθεστώτος – το υπουργείο των Στρατιωτικών με την υπ’ αριθ. 319168 διαταγή ενέκρινε και βράβευσε με το πρώτο βραβείο τη μελέτη του αρχιτέκτονα Εμμανουήλ Λαζαρίδη, ο οποίος την υπέβαλε με το ψευδώνυμο «ΣΚΡΑ» («Μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη», Γενικό Επιτελείο Στρατού 7ο Ε.Γ./5).

Την 30η Ιουνίου 1928 δημοσιεύτηκε Νομοθετικό Διάταγμα «περί εκτελέσεως μνημείου Αγνώστου στρατιώτου και των συναφών χωματουργικών και οικοδομικών εργασιών εν τη πλατεία των Παλαιών Ανακτόρων», με το οποίο εγκρίθηκαν η κατασκευή του κενοταφίου και η τοποθέτησή του στον προαναφερθέντα χώρο, σύμφωνα άλλωστε και με τα σχέδια του βραβευθέντος αρχιτέκτονα Ε. Λαζαρίδη (Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, φύλλο 112 Α, 30 Ιουνίου 1928)

Η κατασκευή του μνημείου προχωρούσε με αργούς ρυθμούς, ώσπου τη διακυβέρνηση της χώρας ανέλαβε στις αρχές Ιουλίου 1928 ο Ελευθέριος Βενιζέλος.  Ο πρωθυπουργός ανέθεσε στους υπουργούς Συγκοινωνιών και Στρατιωτικών να εποπτεύουν τις εργασίες. Παράλληλα το υπουργείο Οικονομικών διέθετε τους απαιτούμενους χρηματικούς πόρους. Διαβάζουμε στην εφημερίδα ΣΚΡΙΠ (φύλλο της 11ης Οκτωβρίου 1928): « Διά την ανέγερσιν του μνημείου του αγνώστου στρατιώτου (εις την πλατείαν των Παλαιών Ανακτόρων) χορηγούνται δύο έκτακτοι πιστώσεις, η πρώτη δύο εκατομμυρίων εις βάρος του Υπουργείου Συγκοινωνίας και η δευτέρα ενός εκατομμυρίου εις βάρος του Υπουργείου των Στρατιωτικών».

Ένα πρόβλημα που στεκόταν εμπόδιο στη συνέχιση των εργασιών ήταν οι εντεινόμενες αντιδράσεις αρχιτεκτόνων και άλλων σημαινόντων προσώπων της εποχής εκείνης για τη θέση η οποία είχε επιλεγεί για την τοποθέτηση του μνημείου. Το ζήτημα έφθασε στη Βουλή, όπου ο πρωθυπουργός στη συνεδρίαση της 12ης Ιουλίου 1929  αποφάσισε τελεσίδικα ότι το μνημείο θα τοποθετούταν «έμπροσθεν της Βουλής».

Στο μεταξύ προέκυψε πρόβλημα και από το γεγονός ότι το αρχικό σχέδιο του μνημείου, το οποίο είχε κάνει ο γλύπτης Θωμάς Θωμόπουλος, αρχικός συνεργάτης του Ε. Λαζαρίδη, δεν «έδενε» αρμονικά με τον περιβάλλοντα χώρο. Το πληροφορούμαστε από δημοσίευμα του ΣΚΡΙΠ (φύλλο της 2ας Φεβρουαρίου 1929): «Ο υπουργός της Συγκοινωνίας κ. Χρηστομάνος συνειργάσθη μετά του υφυπουργού των Στρατιωτικών κ. Μανέττα επί του ζητήματος της ανεγέρσεως του μνημείου του αγνώστου στρατιώτου εις τον προ των Παλαιών Ανακτόρων χώρον. Απεφασίσθη όπως συγκροτηθή νέα επιτροπή εκ των κ. κ. Ιακωβίδου, Ορλάνδου, Μεταξά και μερικών άλλων επιφανών καλλιτεχνών, ήτις θα εξετάση νέα σχέδια του μνημείου, καθ’ όσον το καταρτισθέν και υιοθετηθέν ήδη τοιούτον θεωρείται ως βαρύ εν σχέσει προς τον πέριξ χώρον». Πράγματι η επιτροπή στις 17 Δεκεμβρίου 1930 ενέκρινε τη νέα πρόταση για την κατασκευή ενός οπλίτη εκτάδην κειμένου, τον οποίο φιλοτέχνησε ο γλύπτης Φωκίων Ρωκ.

Στο κέντρο της γλυπτής σύνθεσης έχει λαξευτεί η μορφή ενός νεκρού αρχαίου πολεμιστή, ο οποίος έχει κράνος και κρατεί στο αριστερό του χέρι κυκλική ασπίδα. Αριστερά και δεξιά της παράστασης έχουν χαραχτεί με μεγαλογράμματη γραφή δυο επιγράμματα από τον «Περικλέους Επιτάφιον» του Θουκυδίδη: «ΜΙΑ ΚΛΙΝΗ ΚΕΝΗ ΦΕΡΕΤΑΙ ΕΣΤΡΩΜΕΝΗ ΤΩΝ ΑΦΑΝΩΝ» (βιβλίο 2ο, παράγραφος 34, 3) και «ΑΝΔΡΩΝ ΕΠΙΦΑΝΩΝ ΠΑΣΑ ΓΗ ΤΑΦΟΣ» (βιβλίο 2ο , παράγραφος 43, 3). Στους πελεκημένους πωρόλιθους του τοίχου του μνημείου είναι χαραγμένα ονόματα τόπων, στους οποίους πολέμησε ο ελληνικός στρατός κατά τον Α΄ και Β΄ Βαλκανικό πόλεμο, κατά τον Α΄ παγκόσμιο πόλεμο, κατά την Ουκρανική εκστρατεία και κατά τη Μικρασιατική εκστρατεία.  Αργότερα προστέθηκαν και τοπωνύμια περιοχών, όπου πολέμησαν ελληνικά στρατεύματα κατά το Β΄ παγκόσμιο πόλεμο και κατά τη μεταπολεμική περίοδο (Κορέα και Κύπρος).

Τα αποκαλυπτήρια του μνημείου «του Αγνώστου στρατιώτου» έγιναν την 25η Μαρτίου 1932. Στην εκδήλωση παρέστησαν η Ιερά Σύνοδος, ο αντιπρόεδρος της κυβερνήσεως Ανδρέας Μιχαλακόπουλος και εκπρόσωποι πολλών ξένων κρατών (Ρουμανίας, Πολωνίας, Τουρκίας, Γαλλίας, Ιταλίας, Γιουγκοσλαβίας, Αιγύπτου, Αμερικής κ. ά.). Εκφωνήθηκαν λόγοι, έγινε παρέλαση στρατιωτικού τμήματος και κατατέθηκαν στεφάνια προς τιμήν «των αφανών νεκρών» (εφημερίδες ΕΘΝΟΣ, φύλλο της 25ης Μαρτίου 1932, ΕΛΕΥΘΕΡΟΝ ΒΗΜΑ και ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, φύλλα της 26ης Μαρτίου 1932).

Η μεγαλοστομία των πολιτικών που εκφώνησαν λόγους κατά την τελετή των αποκαλυπτηρίων του μνημείου «του Άγνωστου στρατιώτη» αποτέλεσε την αφορμή για τη σύνθεση ενός άρθρου, το οποίο δημοσιεύτηκε δυο μέρες αργότερα στην εφημερίδα ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ (φύλλο 27ης Μαρτίου 1932). Από αυτό αντέγραψα ορισμένα αποσπάσματα.

«Βούιζαν ακόμα τ’ αυτιά του Άγνωστου στρατιώτη από τις ρητορείες που άκουσε και δεν είχε καλά – καλά περάσει η φασαρία από τις παράτες που του γένηκαν, όταν με το πέσιμο της νύχτας – μόλο που είναι μαρμάρινος – τινάχτηκε όρθιος […]. Μερικοί διαβάτες που περνούσανε από μπρος του σταθήκανε περίεργοι να τόνε δούνε και να του μιλήσουν […]. Εκείνος κοίταξε μπροστά του τους μαζεμένους ανθρώπους και τους είπε:

–  «Πολύ με ζαλίσανε σήμερα. Εγώ καλά έσπειρα τα κόκαλά μου σ’ όλη τη Μακεδονία, σ’ όλη την Ήπειρο, σ’ όλη τη Μικρασία. Ήτανε τάχα ανάγκη να με στεναχωρήσουν στον τάφο μου και να με επιστρατεύσουν άλλη μια φορά για να με ξαπλώσουν μπροστά σας μαρμαρένιο; […]».

– «Πώς δεν ήταν ανάγκη», πετάχτηκε ένας εργάτης. « Δεν το καταλαβαίνεις πως σε καλούνε να συνεχίσεις τις υπηρεσίες σου στην πατρίδα;»

      Ο Άγνωστος τρόμαξε:

– «Λες να μου φορτώσουνε άλλη μια φορά το γυλιό και να με στείλουν πάλι να σκοτωθώ;»

–  «Όχι», του απάντησε κάποιος άλλος. «Μα σε χρειάζονται για να σε τιμούν».

     Εκείνος γέλασε μ’ ένα γέλιο πικρό και κουρασμένο:

–  «Τι έκανε, λέει! Να με τιμούν; Τώρα είναι η σειρά μου να τους κάνω τα αποκαλυπτήριά τους […]. Λοιπόν, μου λέτε πως θέλουν να με τιμήσουν […]. Ήμουν ένας εργάτης, ένας αγρότης, ένας φτωχός διανοούμενος […]. Στη ζωή μου πείνασα, δίψασα, γύρισα γυμνός, ταπεινώθηκα, χρεώθηκα, διώχθηκα από τη δουλειά μου. Τέλος με φωνάξανε φαντάρο να υπερασπίσω την πατρίδα […]. Δεν ήμουνα γι’ αυτούς παρά ένα φονικό μηχάνημα, σαν το τουφέκι μου, που έπρεπε να σκοτώνω τον εχθρό. Κι αν το ’φερνε η περίσταση να σκοτωθώ, έπρεπε να ’δινα τη ζωή μου πρόθυμα και αδιαμαρτύρητα […]. Τι αξία είχα γι’ αυτούς; Ήμουν ένα φονικό μηχάνημα και κρέας για το κανόνι του εχθρού. Κι όταν εγώ […] σερνόμουνα πάνω στα ματωμένα πεδία των μαχών, πίσω μου στο σπίτι μου πεινούσαν τα παιδιά μου κι η γυναίκα μου, η μάνα κι ο πατέρας μου. Σκοτώθηκα […]. Στείλανε θαρρώ κάποιο γράμμα στο σπίτι μου πως πέθανα σαν ήρωας […]. Τώρα πώς βρέθηκα ξάφνου τόσο σπουδαίος που μου κάνουνε παράτες, που μου βγάνουν λόγους και μου καταθέτουν στεφάνους ; […]».  

Εν κατακλείδι, το μνημείο του «Άγνωστου στρατιώτη» κατασκευάστηκε για να τιμά ο λαός όλους εκείνους που σκοτώθηκαν για την πατρίδα. Συνεπώς οποιαδήποτε εκδήλωση (εκφώνηση λόγων, κατάθεση στεφάνων, παρελάσεις κ. ά.) απόντος του λαού – όπως συμβαίνει τα τελευταία χρόνια κατά τον εορτασμό των εθνικών επετείων – δεν συνιστά πράξη απόδοσης τιμής, αλλά βεβήλωση της θυσίας τους.


Πηγή: Χρονοντούλαπο


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

ΤΙ ΕΣΤΙ ΕΘΝΟΣ

Το ΕΘΝΟΣ σχηματιζεται απο δυο βασικους παραγοντες,την ΦΥΛΗ και την ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ.Λεγοντας <φυλη>,εννοουμε την<καταγωγη>-οτι πρεπει δηλ.τα ατομα του Εθνους να εχουν κοινη καταγωγη.Δεν αρκει να εχουν αυτα<συνειδηση>
περι κοινης καταγωγης.Δεν αρκει δηλ.να πιστευουν στην κοινη τους καταγωγη,αλλα να εχουν πραγματι κοινη καταγωγη.Διοτι ΜΟΝΟΝ η κοινη καταγωγη-η κοινη<φυλετικη υπαγωγη>-συνεπαγεται ΚΟΙΝΟΥΣ κληρονομικους χαρακτηρες,αρα κοινα πνευματικα στοιχεια.Οταν υπαρχει κοινη καταγωγη,τοτε υπαρχουν κατα το μαλλον η ηττον κοινη γλωσσα,κοινος πολιτισμος,κοινη θρησκεια,κοινα ηθη,κοινη ιστορια.Αυτα τα δευτερογενη στοιχεια δεν αποτελουν,το καθενα ξεχωριστα,απαραιτητο στοιχειο συγκροτησεως Εθνους.Εν τουτοις ολα αυτα,οταν συνυπαρχουν,συντελουν στην συνοχη της κοινοτητος,στην δημιουργια δηλ.ΕΝΙΑΙΑΣ ΣΥΝΕΙΔΗΣΕΩΣ-του δευτερου παραγοντος συγκροτησεως του ΕΘΝΟΥΣ.ΕΘΝΟΣ ειναι επομενως ο ομοειδης φυλετικως λαος,που εχει συνειδηση της υπαρξεως του.
''Η ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ''

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ

Η ΣΗΜΑΙΑ ΜΑΣ

Αυτή η σημαία στα μάτια τα δικά μας συμβολίζει τους Αγώνες όσων πολέμησαν, εργάστηκαν,θυσιάστηκαν, δολοφονήθηκαν, σκοτώθηκαν και έζησαν με πρώτιστες αξίες εκείνες της Ελευθερίας, της Δικαιοσύνης και της Πατρίδας. Αυτούς που έβαλαν το δικό τους λιθαράκι στην αιώνιο πανύψηλο φρούριο του Ελληνικού Πολιτισμού. Δεν είναι ικανή καμία βουλή, κανένα κράτος και κανένας πολιτικός ή κεφάλαιο να την ξεφτιλίζει και να την ξεπουλάει καθημερινά. Οι δειλοί τη βλέπουν με φόβο. Οι προδότες σαν πανί. Οι αστοί σαν ύφασμα. Οι άνανδροι την καίνε. Μα εμείς τη βλέπουμε σαν τη Μάνα που καρτερεί να μας δεί να εκπληρώνουμε τα όνειρα μας. Τα δικά μας,τα δικά της, του Γένους.

ΛΟΓΙΑ ΙΩΝΟΣ ΔΡΑΓΟΥΜΗ




















"Από στενός πατριώτης, γίνομαι εθνικιστής, με τη συνείδηση του έθνους μου και όλων των άλλων εθνών, γιατί οι διαφορές των εθνών πάντα θα υπάρχουν, και έχω τη συνείδησή τους και χαίρομαι που υπάρχουν αυτές οι διαφορές, που με τις αντιθέσεις τους, με τις αντιλήψεις τους, υψώνουν την ανθρώπινη συνείδηση και ενέργεια. Από άτομο γίνομαι άνθρωπος." (ΙΩΝ ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 18-3-1919)

ΕΘΝΙΚΟ ΠΕΙΣΜΑ

ΙΩΝ ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ

''Δεν θελω να πεθανει το Εθνος μου,το Εθνος αυτο, που τοσα εκαμε στην ζωη του, το εξυπνο,το τοσο ανθρωπινο. Για να το φυλαξω απο τον θανατο πρεπει τωρα να το καμω πεισματαρικο στην ΕΘΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ,στον ΕΘΝΙΣΜΟ, ας ειναι και υπερβολικο το αισθημα που θελω να δωσω στους Ελληνες. Μονον ετσι θα ζησει το ΕΘΝΟΣ.''

''Σε οποιους με κατηγορουν η με περιγελουν, γιατι τους κεντρω το Εθνικο τους αισθημα και τους μιλω αποκλειστικα,θα λεγω:Λοιπον θελετε να πεθανει το Εθνος σας;Αν το θελετε,πεστε το καθαρα,μην κρυβοσαστε''

ΙΩΝ ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ

Η ΡΗΣΗ ΠΟΥ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΧΝΑΜΕ



πισταμνους πρς εδτας τι δκαια μν ν τ
νθρωπείῳ λγ π τς σης νγκης κρνεται, δυνατ δ
ο
προχοντες πρσσουσι κα ο σθενες ξυγχωροσιν.

κατά την συζήτησιν των ανθρωπίνων πραγμάτων το επιχείρημα του δικαίου αξίαν έχει, όπου ίση υπάρχει δύναμις προς επιβολήν αυτού, ότι όμως ο ισχυρός επιβάλλει ό,τι του επιτρέπει η δύναμίς του και ο ασθενής παραχωρεί ό,τι του επιβάλλει η αδυναμία του"

ΘΟΥΚΥΔΙΔΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑΙ Ε89

Μετάφραση Ελ. Βενιζέλου


28η ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1940 - ΔΙΑΓΓΕΛΜΑ Ι. ΜΕΤΑΞΑ

http://4.bp.blogspot.com/_NuhZMDR5O28/S_qK4rCNqWI/AAAAAAAAATQ/FgeBEEMBpt0/s400/%CE%99%CE%A9%CE%91%CE%9D%CE%9D%CE%97%CE%A3+%CE%9C%CE%95%CE%A4%CE%91%CE%9E%CE%91%CE%A3.jpg

“Η στιγμή επέστη που θα αγωνισθώμεν διά την ανεξαρτησίαν της Ελλάδος, την ακεραιότητα και την τιμήν της.
Μολονότι ετηρήσαμεν την πλέον αυστηράν ουδετερότητα και ίσην προς όλους, η Ιταλία μη αναγνωρίζουσα εις ημάς να ζήσωμεν ως ελεύθεροι Έλληνες, μου εζήτησε σήμερον την 3ην πρωινήν ώραν την παράδοσιν τμημάτων του Εθνικού εδάφους κατά την ιδίαν αυτής βούλησιν και ότι προς κατάληψιν αυτών η κίνησις των στρατευμάτων της θα ήρχιζε την 6ην πρωινήν. Απήντησα εις τον Ιταλόν Πρεσβευτήν ότι θεωρώ και το αίτημα αυτό καθ’ εαυτό και τον τρόπον με τον οποίον γίνεται τούτο ως κήρυξιν πολέμου της Ιταλίας κατά της Ελλάδος.
Έλληνες
Τώρα θα αποδείξωμεν εάν πράγματι είμεθα άξιοι των προγόνων μας και της ελευθερίας την οποίαν μας εξησφάλισαν οι προπάτορές μας. Όλον το Έθνος θα εγερθή σύσσωμον. Αγωνισθήτε διά την Πατρίδα, τας γυναίκας, τα παιδιά μας και τας ιεράς μας παραδόσεις. Νυν υπέρ πάντων ο αγών.


Η ΕΞΟΝΤΩΣΗ ΕΝΟΣ ΕΘΝΟΥΣ

Το πρώτο βήμα για να εξοντώσεις ένα έθνος
είναι να διαγράψεις τη μνήμη του.
Να καταστρέψεις τα βιβλία του,
την κουλτούρα του, την ιστορία του.
Μετά να βάλεις κάποιον να γράψει νέα βιβλία,
να κατασκευάσει μια νέα παιδεία,
να επινοήσει μια νέα ιστορία.
Δεν θα χρειαστεί πολύς καιρός
για να αρχίσει αυτό το έθνος
να ξεχνά ποιο είναι και ποιο ήταν.
Ο υπόλοιπος κόσμος γύρω του
θα το ξεχάσει ακόμα πιο γρήγορα.


Μ. Κούντερα

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΕ 10 ΛΕΠΤΑ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΕΛΑΣΓΟΣ: 26 ΧΡΟΝΙΑ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑΣ ΣΤΗΝ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ.

free counters