Τρίτη, 20 Απριλίου 2010

Πόσο βοήθησε τη γλώσσα μας ο Μανόλης Τριανταφυλλίδης;


Με την καθιέρωση της Δημοτικής, της οποίας βασικός υποστηρικτής ήταν ο γλωσσολόγος, Μανόλης Τριανταφυλλίδης, γνωστός από τη Γραμματική της Δημοτικής Γλώσσας, βοήθησε τελικά στην προώθηση της ελληνικής γλώσσας ή μήπως η κολοσσιαία πράγματι προσπάθειά του ήταν το προμήνυμα ενός επερχόμενου τέλους της γλώσσας μας;

ΧΩΡΙΣ αμφιβολία, ο Μανόλης Τριανταφυλλίδης (1883-1959), υπήρξε μια πολύ σπουδαία μορφή, ο οποίος, ως γλωσσολόγος, αποτέλεσε μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες των ελληνικών γραμμάτων, που πρωτοστάτησε στην καθιέρωση της δημοτικής στην ελληνική εκπαίδευση.

Με την αποφοίτησή του από το πανεπιστήμιο στη Χαϊδελβέργη και στο Μόναχο, όπου το 1909 πήρε το διδακτορικό του δίπλωμα με την εργασία του Οι δάνειες λέξεις της μεσαιωνικής λαϊκής φιλολογίας (στα γερμανικά), αλλά και με τη μεγάλη μελέτη του Ξενηλασία ή ισοτέλεια, κάπου αλλού έστρεφε το βλέμμα του.

Είναι γεγονός, ότι επιστρέφοντας στην Ελλάδα μελετά την εκπαιδευτική κατάσταση, γράφει τις εντυπώσεις του γι’ αυτήν, αφοσιώνεται στη συγγραφή και άλλων γλωσσολογικών εργασιών, ενώ το 1913 με την εργασία του Η ορθογραφία μας, έθεσε μεν τα θεμέλια για κάθε μεταγενέστερη ρύθμιση του ορθογραφικού συστήματος της νεοελληνικής, αλλά, απ’ ό,τι διαπιστώνουμε στην καθημερινότητά μας, εις μάτην!

Μπορεί από το 1913-1917 να έγινε συντάκτης του Ιστορικού Λεξικού (που από το 1933 θα αρχίσει να το εκδίδει η Ακαδημία της Αθήνας) και μάλιστα με δική του πρωτοβουλία περιοδεύει κυρίως τη Στερεά Ελλάδα συγκεντρώνοντας ιδιωματικό γλωσσικό υλικό και συντάσσοντας υπομνήματα για τη σύνταξη του Λεξικού, αλλά το όραμά του δεν το είδαμε να πραγματοποιείται!

Το 1917 διορίζεται, μαζί με τους Α. Δελμούζο και Δ. Γληνό, Ανώτερος Επόπτης της Δημοτικής Εκπαίδευσης, οργανώνει συνέδρια εκπαιδευτικών σε ολόκληρη την Ελλάδα, για να τονίσει τη μεγάλη σημασία που είχε η εισαγωγή της δημοτικής γλώσσας στο δημοτικό σχολείο, και συνεργάζεται με λογοτέχνες και παιδαγωγούς για τη σύνταξη των πρώτων αναγνωστικών της δημοτικής.

Γνωρίζω. Είχε και πολλές προσωπικές περιπέτειες. Με την πολιτική μεταβολή του 1920 παύεται από τη θέση του στο υπουργείο Παιδείας, επανέρχεται το 1922 και αποχωρεί οριστικά το 1925, αλλά το 1926 διορίζεται καθηγητής της Γλωσσολογίας και της Νεοελληνικής Γραμματικής στο νεοϊδρυμένο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, όπου διδάσκει έως το 1934.

Mέχρι το 1938 συγγράφει ποικίλες γλωσσολογικές μελέτες και τυπώνει (1938) τη Νεοελληνική Γραμματική - Ιστορική Εισαγωγή, την πληρέστερη ιστορική επισκόπηση όλης της ελληνικής γλώσσας με έμφαση στα νεότερα. Μάλιστα το 1939 περιοδεύει την Αμερική και αφιερώνει (αργότερα) στους εκεί απόδημους τις μελέτες του Έλληνες της Αμερικής Τα ελληνικά των Ελλήνων της Αμερικής!

Παρά τις πολιτικές περιπέτειες που είχε, στα τέλη του 1938 ο I. Μεταξάς τού αναθέτει την προεδρία Επιτροπής, η οποία επεξεργάστηκε και τύπωσε το 1940-41 για λογαριασμό του ελληνικού κράτους τη μεγάλη χρηστική Νεοελληνική Γραμματική (της Δημοτικής), την επιστημονικότερη γραμματική της Νεοελληνικής. Κι όχι μόνον!..

Μετά την απελευθέρωση εκδίδει στη σειρά Νεοελληνική Βιβλιοθήκη πολλά σχολικά βιβλία, βοηθητικά του γλωσσικού και γενικότερα του φιλολογικού μαθήματος: τη Μικρή Νεοελληνική Γραμματική (συνόψιση της μεγάλης), τις Λεξιλογικές Ασκήσεις και τις Παροιμιακές φράσεις (για το δημοτικό και το γυμνάσιο· με τη συνεργασία της Φωτεινής Τζωρτζάκη), τα κείμενα Ανδρέας Καρκαβίτσας και Ίων Δραγούμης της Φ. Τζωρτζάκη (για σχολική χρήση), το ειδικό αναγνωστικό Η γλώσσα μου με τους Μ. Οικονόμου και Θ. Σταύρου κ.ά.

Έφυγε ακριβώς σαν σήμερα, 20 Απριλίου 1959. Μεταθανάτιο έργο του, είδος αυτοβιογραφίας, το Δημοτικισμός και αντίδραση, αναφέρει αναλυτικά όλους τους αγώνες του Τριανταφυλλίδη και του εκπαιδευτικού δημοτικισμού για την καθιέρωση της δημοτικής γλώσσας στην παιδεία και στην κοινωνική ζωή, αλλά και τις αντιδράσεις που το κίνημα αυτό συνάντησε.

Στο τέλος άφησε με διαθήκη, εκτός από τη βιβλιοθήκη (9.000 τόμους), ολόκληρη την ακίνητη περιουσία του στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (που τον ανακήρυξε γι’ αυτό μεγάλο ευεργέτη του), για να ιδρυθεί στη Φιλοσοφική Σχολή του Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών, με σκοπό την καλλιέργεια της δημοτικής και τη διάδοσή της στην ελληνική εκπαίδευση.

Μεγάλο το έργο του Μανόλη Τριανταφυλλίδη. Κολοσσιαίο. Πόσο, όμως, συνέβαλε καθοριστικά ή αποφασιστικά, ώστε με την καθιέρωση της δημοτικής γλώσσας αυτή να μπορεί να κυριαρχεί εις το διηνεκές;

Δεν ξέρω, αλλά αν ζούσε σήμερα και έβλεπε το χάλι της ελληνικής γλώσσας, μάλλον θα απογοητευόταν. Και θ’ απογοητευόταν πάρα πολύ, έτσι όπως την κατάντησαν τη γλώσσα μας οι σημερινοί Έλληνες, χωρίς να εξαιρείται κανένας. Μα κανένας!...

ΑΓΓΕΛΟΣ ΠΑΝ. ΣΑΚΚΕΤΟΣ



Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

ΤΙ ΕΣΤΙ ΕΘΝΟΣ

Το ΕΘΝΟΣ σχηματιζεται απο δυο βασικους παραγοντες,την ΦΥΛΗ και την ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ.Λεγοντας <φυλη>,εννοουμε την<καταγωγη>-οτι πρεπει δηλ.τα ατομα του Εθνους να εχουν κοινη καταγωγη.Δεν αρκει να εχουν αυτα<συνειδηση>
περι κοινης καταγωγης.Δεν αρκει δηλ.να πιστευουν στην κοινη τους καταγωγη,αλλα να εχουν πραγματι κοινη καταγωγη.Διοτι ΜΟΝΟΝ η κοινη καταγωγη-η κοινη<φυλετικη υπαγωγη>-συνεπαγεται ΚΟΙΝΟΥΣ κληρονομικους χαρακτηρες,αρα κοινα πνευματικα στοιχεια.Οταν υπαρχει κοινη καταγωγη,τοτε υπαρχουν κατα το μαλλον η ηττον κοινη γλωσσα,κοινος πολιτισμος,κοινη θρησκεια,κοινα ηθη,κοινη ιστορια.Αυτα τα δευτερογενη στοιχεια δεν αποτελουν,το καθενα ξεχωριστα,απαραιτητο στοιχειο συγκροτησεως Εθνους.Εν τουτοις ολα αυτα,οταν συνυπαρχουν,συντελουν στην συνοχη της κοινοτητος,στην δημιουργια δηλ.ΕΝΙΑΙΑΣ ΣΥΝΕΙΔΗΣΕΩΣ-του δευτερου παραγοντος συγκροτησεως του ΕΘΝΟΥΣ.ΕΘΝΟΣ ειναι επομενως ο ομοειδης φυλετικως λαος,που εχει συνειδηση της υπαρξεως του.
''Η ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ''

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ

Η ΣΗΜΑΙΑ ΜΑΣ

Αυτή η σημαία στα μάτια τα δικά μας συμβολίζει τους Αγώνες όσων πολέμησαν, εργάστηκαν,θυσιάστηκαν, δολοφονήθηκαν, σκοτώθηκαν και έζησαν με πρώτιστες αξίες εκείνες της Ελευθερίας, της Δικαιοσύνης και της Πατρίδας. Αυτούς που έβαλαν το δικό τους λιθαράκι στην αιώνιο πανύψηλο φρούριο του Ελληνικού Πολιτισμού. Δεν είναι ικανή καμία βουλή, κανένα κράτος και κανένας πολιτικός ή κεφάλαιο να την ξεφτιλίζει και να την ξεπουλάει καθημερινά. Οι δειλοί τη βλέπουν με φόβο. Οι προδότες σαν πανί. Οι αστοί σαν ύφασμα. Οι άνανδροι την καίνε. Μα εμείς τη βλέπουμε σαν τη Μάνα που καρτερεί να μας δεί να εκπληρώνουμε τα όνειρα μας. Τα δικά μας,τα δικά της, του Γένους.

ΛΟΓΙΑ ΙΩΝΟΣ ΔΡΑΓΟΥΜΗ




















"Από στενός πατριώτης, γίνομαι εθνικιστής, με τη συνείδηση του έθνους μου και όλων των άλλων εθνών, γιατί οι διαφορές των εθνών πάντα θα υπάρχουν, και έχω τη συνείδησή τους και χαίρομαι που υπάρχουν αυτές οι διαφορές, που με τις αντιθέσεις τους, με τις αντιλήψεις τους, υψώνουν την ανθρώπινη συνείδηση και ενέργεια. Από άτομο γίνομαι άνθρωπος." (ΙΩΝ ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 18-3-1919)

ΕΘΝΙΚΟ ΠΕΙΣΜΑ

ΙΩΝ ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ

''Δεν θελω να πεθανει το Εθνος μου,το Εθνος αυτο, που τοσα εκαμε στην ζωη του, το εξυπνο,το τοσο ανθρωπινο. Για να το φυλαξω απο τον θανατο πρεπει τωρα να το καμω πεισματαρικο στην ΕΘΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ,στον ΕΘΝΙΣΜΟ, ας ειναι και υπερβολικο το αισθημα που θελω να δωσω στους Ελληνες. Μονον ετσι θα ζησει το ΕΘΝΟΣ.''

''Σε οποιους με κατηγορουν η με περιγελουν, γιατι τους κεντρω το Εθνικο τους αισθημα και τους μιλω αποκλειστικα,θα λεγω:Λοιπον θελετε να πεθανει το Εθνος σας;Αν το θελετε,πεστε το καθαρα,μην κρυβοσαστε''

ΙΩΝ ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ

Η ΡΗΣΗ ΠΟΥ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΧΝΑΜΕ



πισταμνους πρς εδτας τι δκαια μν ν τ
νθρωπείῳ λγ π τς σης νγκης κρνεται, δυνατ δ
ο
προχοντες πρσσουσι κα ο σθενες ξυγχωροσιν.

κατά την συζήτησιν των ανθρωπίνων πραγμάτων το επιχείρημα του δικαίου αξίαν έχει, όπου ίση υπάρχει δύναμις προς επιβολήν αυτού, ότι όμως ο ισχυρός επιβάλλει ό,τι του επιτρέπει η δύναμίς του και ο ασθενής παραχωρεί ό,τι του επιβάλλει η αδυναμία του"

ΘΟΥΚΥΔΙΔΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑΙ Ε89

Μετάφραση Ελ. Βενιζέλου


28η ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1940 - ΔΙΑΓΓΕΛΜΑ Ι. ΜΕΤΑΞΑ

http://4.bp.blogspot.com/_NuhZMDR5O28/S_qK4rCNqWI/AAAAAAAAATQ/FgeBEEMBpt0/s400/%CE%99%CE%A9%CE%91%CE%9D%CE%9D%CE%97%CE%A3+%CE%9C%CE%95%CE%A4%CE%91%CE%9E%CE%91%CE%A3.jpg

“Η στιγμή επέστη που θα αγωνισθώμεν διά την ανεξαρτησίαν της Ελλάδος, την ακεραιότητα και την τιμήν της.
Μολονότι ετηρήσαμεν την πλέον αυστηράν ουδετερότητα και ίσην προς όλους, η Ιταλία μη αναγνωρίζουσα εις ημάς να ζήσωμεν ως ελεύθεροι Έλληνες, μου εζήτησε σήμερον την 3ην πρωινήν ώραν την παράδοσιν τμημάτων του Εθνικού εδάφους κατά την ιδίαν αυτής βούλησιν και ότι προς κατάληψιν αυτών η κίνησις των στρατευμάτων της θα ήρχιζε την 6ην πρωινήν. Απήντησα εις τον Ιταλόν Πρεσβευτήν ότι θεωρώ και το αίτημα αυτό καθ’ εαυτό και τον τρόπον με τον οποίον γίνεται τούτο ως κήρυξιν πολέμου της Ιταλίας κατά της Ελλάδος.
Έλληνες
Τώρα θα αποδείξωμεν εάν πράγματι είμεθα άξιοι των προγόνων μας και της ελευθερίας την οποίαν μας εξησφάλισαν οι προπάτορές μας. Όλον το Έθνος θα εγερθή σύσσωμον. Αγωνισθήτε διά την Πατρίδα, τας γυναίκας, τα παιδιά μας και τας ιεράς μας παραδόσεις. Νυν υπέρ πάντων ο αγών.


Η ΕΞΟΝΤΩΣΗ ΕΝΟΣ ΕΘΝΟΥΣ

Το πρώτο βήμα για να εξοντώσεις ένα έθνος
είναι να διαγράψεις τη μνήμη του.
Να καταστρέψεις τα βιβλία του,
την κουλτούρα του, την ιστορία του.
Μετά να βάλεις κάποιον να γράψει νέα βιβλία,
να κατασκευάσει μια νέα παιδεία,
να επινοήσει μια νέα ιστορία.
Δεν θα χρειαστεί πολύς καιρός
για να αρχίσει αυτό το έθνος
να ξεχνά ποιο είναι και ποιο ήταν.
Ο υπόλοιπος κόσμος γύρω του
θα το ξεχάσει ακόμα πιο γρήγορα.


Μ. Κούντερα

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΕ 10 ΛΕΠΤΑ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΕΛΑΣΓΟΣ: 26 ΧΡΟΝΙΑ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑΣ ΣΤΗΝ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ.