Η ΑΛΗΘΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΔΟΣΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΤΟ 1974 - ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΕΙΑ ΤΟΥ STATE DEPARTMENT (Β' ΜΕΡΟΣ)

Του Κωνσταντίνου Δημητριάδη

 

 

Διαβάστε το 1ο Μέρος εδώ : https://eoniaellhnikhpisti.blogspot.com/2019/08/1974-state-department.html

 

Καταγραφή τηλεφωνικής συνομιλίας μεταξύ Dr.H.Kissinger (Υπ.Εξ. Η.Π.Α.) και K.Waldheim (Γ.Γ. του Ο.Η.Ε.) της 16-7-1974

Foreign Relations of the United States, 1973-1976
Volume XXX, Greece; Cyprus; Turkey, 1973-1976, Document 87

---

87. Transcript of Telephone Conversation Between Secretary of State Kissinger and United Nations Secretary General Waldheim¹1. Source: Library of Congress, Manuscript Division, Kissinger Papers, Box 384, Telephone Conversations, Chronological File. No classification marking. Kissinger was in Washington; Waldheim was in New York.

July 16, 1974, 11:50 a.m.

W: This is Waldheim speaking.

K: Yes, Mr. Secretary General.

W: Mr. Secretary, I am grateful for you returning my call. The reason is, you have probably heard from Buffum, that we have a serious development and I wanted to inform you of a cable that we have received. This would give a clear picture of the situation. I received from my special representative and Commander in Chief in Cyprus—I don't know if you have been informed by Buffum.

K: I think Sisco has told me about it.

W: MAKARIOS may request a meeting of the Security Council to discuss, what he terms, Greek military intervention in Cyprus. We know four members of the Greek Government are being treated for wounds received during the coup d'etat in the last two days, so there was some involvement. I want you to know that we have these indications that the Greek military contingent is involved. And he also asked me to convey to you and others to help keep Cyprus independent and sovereign. I sent a message to the government of Athens and Ankara stressing the importance of maintaining…

K: I notice the Greek Government has affirmed this.

W: Yes, the important thing is, well it is not so important, but that the Archbishop asked that the British send a helicopter to evacuate him to a British base on the island and the British High Commissioner accepted this on the condition that the Archbishop would accept evacuation to the United Kingdom and in the meantime, our commander in chief there has asked for protection, so MAKARIOS refused to evacuate the island and I have now authorized our commander in chief to grant protection. Of course, that will cause problems in the future. This will be a problem.

K: Yes.

W: This is most important information which I got this morning. I asked Rossides whether he will ask for a meeting of the Council. He did not…I consultated with the President of the Council and we decided there should be a meeting at 3:00 this afternoon. The situation is very confused and all kinds of rumors around the world and I think it is important that the Council be informed.

K: I appreciate this very much and your information is later than ours.

K: I talked with Callaghan who reports they were evacuating MAKARIOS and that didn't sound right to me.²2. See Document 86 and footnote 3 thereto.

W: I agree. But for us it will be a problem if the new military government is in control and no President is sworn-in, then we have a problem of what to do with MAKARIOS.

K: How about you and I talking tomorrow and exchanging information then.

W: Yes. I think it is important to avoid intervention by the Turks. Our information is that the Turks… will report that they will not provide or do anything which could create deterioration of the situation, but this is the real danger.

K: We are dealing with the Turks today and I will keep you informed and I understand we are going to get together next week or soon.

W: Yes. I want to talk to you.

K: Very nice to talk to you and I appreciate your keeping me informed.

W: If I hear anything else I will let you know immediately.

¹ Source: Library of Congress, Manuscript Division, Kissinger Papers, Box 384, Telephone Conversations, Chronological File. No classification marking. Kissinger was in Washington; Waldheim was in New York.
² See Document 86 and footnote 3 thereto.


Τηλεγράφημα του κ.Τάσκα προς τον H.Kissinger με ενημέρωση από την συνομιλία που είχε με τον Ιωαννίδη το απόγευμα της 16-7-1974

Foreign Relations of the United States, 1973-1976
Volume XXX, Greece; Cyprus; Turkey, 1973-1976, Document 88

---

88. Telegram From the Embassy in Greece to the Department of State¹1. Source: National Archives, Nixon Presidential Materials, NSC Files, Box 1312, Saunders Chron File, NSC Secretariat, Richard M. Nixon Cables/Contingency Plans 1974, Cyprus and Greek-Turkish Contingency Plans. Secret; Immediate; Exdis. Repeated to Nicosia, Ankara, and USNATO. A handwritten note by Clift, presumably to Scowcroft, reads, “Read this one in detail!”

Athens, July 16, 1974, 1645Z.

4528. Subject: Cyprus Coup: Meeting with General Ioannides. Ref: State 152379.²2. Document 82. For the Secretary.
1. I used secure reliable channel directly to General Ioannides to deliver message reftel. He began by explaining he had personal message from USG. After emissary had read two paragraphs, Ioannides commented message must be same as that Ambassador had given Kypreos, in which case emissary wasting his time since he would receive message anyway. Emissary explained his job was to finish reading message and hand it to him and would do so, to which General Ioannides said fine.
2. After emissary completed message, the General literally blew up, jumped up, backed up, knocked over a table, broke empty glass and uttered a strong obscenity. He continued that one day Kissinger makes public statements regarding non-interference in Greek internal affairs and a few weeks later the USG says “consistent with the above principles …” and threatens interference. “No matter what happened in Cyprus I (Ioannides) will be blamed. If I had pulled the troops out the former politicians would have blamed me for turning the island over to the Communists. Some day USG will realize that on 15 July 1974 Cyprus was saved from falling into the hands of the Communists”.
3. General then calmed down, came over to where emissary was sitting and said he knew he understood him: diplomatic talk is time-consuming but he would answer in as diplomatic fashion as possible because he had diplomatic mission.
4. General stated that Greece also believed in non-interference and in a free, independent, sovereign state of Cyprus; Greece would abide by the decision of the majority of the Greek Cypriots, most of whom were nationalists, and these nationalists were the ones who had moved against MAKARIOS. It was immaterial whether these Greek Cypriot nationalists moved with or without the prior blessing of Greece or whether Greek officers subsequently assisted them. At this point he went off on a tangent stating that neither Greece nor the Greek Cypriots had asked for enosis, that GOT had obviously accepted these developments in Cyprus, that Turks understood that the matter was an internal Greek Cypriot affair.
5. According to Ioannides only real resistance left on Cyprus were Communist supporters of MAKARIOS in Paphos; these supporters were even singing EAM/ELAS³3. Reference is to the Greek Communist resistance movement of World War II. songs. Most of the rest of island was in nationalist hands. General Ioannides stated that everyone should forget that MAKARIOS was an international figure, that he was a national hero, that he had served several useful functions and that he was a man of the cloth; MAKARIOS had become a rotten priest homosexual; he was perverted, a torturer, a sexual deviate and the owner of half the hotels on the island. To preserve his position and to continue his activities, MAKARIOS was willing to sacrifice seventy per cent of the Greek Cypriot population (only thirty per cent were AKEL) and entire anti-Communist Turkish Cypriot population. Ioannides asserted Greek Cypriots in National Guard realized these facts and had begged motherland for chance to act against MAKARIOS; General claimed that he only assisted after being presented with a fait accompli.
6. At this point emissary interjected and told Ioannides point-blank that, with coup only twenty-four hours after his reporting to us regarding a possible overthrow of Makarios this was very difficult for anyone to believe. At this point the General again blew up with arms waving, knocked over the same table, broke a second glass and, between obscenities, stated that he did not plot and arrange the coup, initial plan and approach was from Greek Cypriot nationalists on 13 July, after latter learned that GOG intended to accede to MAKARIOS' demands to reduce number of Greek officers in National Guard. General stated he could not accept at least 85,000 Greek Cypriot refugees from MAKARIOS ' tyranny. This coupled with MAKARIOS' anti-regime efforts, made him decide to assist Greek Cypriot nationalists. The General stated that if Makarios succeeded in kicking Greeks out of Cyprus what could keep him from thinking he could not kick junta out of Greece. After deciding to assist Greek Cypriots, the General claimed that he did not tell the Armed Forces leadership nor any Greek official. He limited knowledge of his intentions to few select officers on 13/14 July; no one else knew and even after events unfolded on 15 July only a handful of people were aware of his role. Ioannides justified this action by asserting that if he had briefed numerous people they would have raised suggestions, advice, alternatives, and possible problems. He added that he acted on spur of the moment.
7. Ioannides declared that game was now over for MAKARIOS, that Greek Cypriots had booted him out, that National Guard and Greek officers had assisted nationalist Greek Cypriot brothers, and that only resistance now was in Paphos. In reply to emissary's direct question Ioannides stated that MAKARIOS was still alive “but who cares; he now has no power and no one, if he believes in principle of non-interference in internal affairs of sovereign nation will assist him—not even the Russians unless Turks ask them to do so and the Turks just don't care.”
8. In reply to question whether Greeks were in direct touch with Turks, General stated we have not bothered the Turks; we have not declared enosis. Turks agree that “the principal thorn” (i.e., MAKARIOS) is gone and, “I am not in touch with the Turks.” He expressed view that Greece and Turkey could now proceed at some future time to sit down, talk and solve their differences. Indeed, according to Ioannides Greeks might even be willing to share profits of petroleum finds in a joint exploration company; however, Greece would never surrender Aegean continental shelf because this would mean Turkish control of Greek islands. He also expressed belief that Greek and Turkish Cypriots could probably solve their difficulties peacefully, quietly and amicably. He even joked that in a year or perhaps more realistically ten, the Turks might want to sell their share of Cyprus for increased percentage of petroleum rights. Again in reply to direct question, General Ioannides stated that he was not in contact with any Turkish official; however, he added that Turks were “officially aware” that enosis was not the objective at this point and that Greek Cypriots did not intend any bloody action against Turk Cypriots.
9. When asked for specifics on MAKARIOS, Ioannides stated that according to Greek information, MAKARIOS was alive and in hands of British at Episkopi Base; he had gone there with assistance of Canadians and British on island.
10. At this point Ioannides summed up as follows:
A) He stressed that he too had a God; he was definitely not anti-American; “even a jackass needed a post to be tied to” and in his case it was the U.S.
B) His hasty decision on 13 July might have been stupid. Instead of abandoning Cyprus and letting U.S. worry about its fate and pour money down another rathole, he had allowed love of country, a moral obligation to the Greek Cypriot nationalists and his “philotimo” to overrule logic and to assist Greek Cypriots.
C) Greece would do whatever was necessary to preserve its national identity and to stay anti-Communist. If this meant keeping Yiaros open it would stay open as long as it was necessary and he would accept no static from anyone on this score. Indeed, he had instructed a Greek official to tell British officially that whenever the British let Irish political prisoners out of British jails, he would free the forty-two Greek political prisoners on Yiaros.
D) He personally didn't like Nikos Sampson, but that was Greek Cypriot nationalist decision. He knew Sampson personally and in his opinion Sampson was “crazy.” He jokingly remarked that new Cypriot Minister of Defense Dimitriou was very pro-American and that our Embassy there would soon realize this. He also knew Dimitriou personally.
E) While shaking hands at close of conversation Ioannides stated, “Remember we too believe in a free, independent and sovereign Cyprus, we too believe in non-interference, along with Turks and especially with Kissinger. We too believe that the Cypriots should be free to solve their own problems, be they Greek Cypriots, Turk Cypriots or both.”

Tasca

¹ Source: National Archives, Nixon Presidential Materials, NSC Files, Box 1312, Saunders Chron File, NSC Secretariat, Richard M. Nixon Cables/Contingency Plans 1974, Cyprus and Greek-Turkish Contingency Plans. Secret; Immediate; Exdis. Repeated to Nicosia, Ankara, and USNATO. A handwritten note by Clift, presumably to Scowcroft, reads, “Read this one in detail!”
² Document 82.
³ Reference is to the Greek Communist resistance movement of World War II.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ ΜΑΥΡΟΣΚΟΥΦΗΣ
ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ

Η ΑΛΗΘΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΔΟΣΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΤΟ 1974 - ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΕΙΑ ΤΟΥ STATE DEPARTMENT (Α' ΜΕΡΟΣ)

Του Κωνσταντίνου Δημητριάδη

Όπως έχω γράψει και στην πολύ αναλυτική Έρευνα μου, που εφανίζεται στο παρόν Ιστολόγιό μου, πάνω στην ΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΔΟΣΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ από Ελλαδίτες επίορκους και Ελληνοκύπριους ανεγκέφαλους, οι Αμερικάνοι είχαν κάθε τρόπο και την δύναμη να σταματήσουν τους Τούρκους, καθ' όσον γνώριζαν εκ των προτέρων τις προθέσεις τους.

Δεν το έκαναν (και βέβαια δεν το έκαναν γιατί δεν ήθελαν να το κάνουν)

Αντίθετα έπαιξαν σαν το "ποντίκι με την γάτα" με την Ελληνική διπλωματία, αποποιούμενοι κάθε συμμετοχή, και βέβαια κάθε δυνατότητα παρέμβασής τους προς τους Τούρκους (sic) !

Ο Πρόεδρος της Αιγύπτου Σαντάτ είχε εκμυστηρευτεί μετά το Πραξικόπημα και την πρώτη φάση της Εισβολής στον Μακάριο τον Γ' : το κλειδί γιά την λύση της κρίσης είναι στην Ουάσιγκτων και είναι στα χέρια του Dr.Kissinger !

Από τα αρχεία του State Department που βγήκαν στην δημοσιότητα φαίνεται καθαρά ο ρόλος του Αμερικανικού επικεφαλής του Dr.Henry Kissinger και του Αμερικανικού Πενταγώνου σε αυτό που σήμερα ονομάζουμε "τετελεσμένα στην Κύπρο"!

Επειδή ακόμα και έγκριτοι Συγγραφείς και Αναλυτές έχουν μιά συγκεχυμένη άποψη γιά τον ρόλο του Αμερικανικού παράγοντα στις τότε εξελίξεις, αποφάσισα από σήμερα να βγάζω στο blog μου ένα original κείμενο (δυστυχώς είναι στην Αγγλική) , από τα αρχεία του State Department (τα οποία είναι πέραν πάσης αμφιβολίας ακριβή - και αυτό φαίνεται ότι σε μερικά σημεία δεν έχει γίνει η αποδεσμευση του επίσημου κειμένου - όπου όποιος έχει την δυνατότητα να το διαβάσει, αντιλαμβάνεται πολλά πράγματα από αυτά που έγιναν τότε (αντιλαμβάνεται πολύ περισσότερα πράγματα από τις "κραυγές" του ενός και του άλλου που αγωνίζονται να αποδείξουν ότι ο προδότης είναι ο ...¨άλλος" ).

ΕΛΠΙΖΩ ΝΑ ΠΙΑΣΕΙ ΤΟΠΟ ΑΥΤΗ Η ΝΕΑ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΜΟΥ ΠΟΥ ΜΟΝΟ ΣΚΟΠΟ ΕΧΕΙ ΤΗΝ ΑΛΗΘΕΙΑ ΚΑΙ ΜΟΝΟ ΤΗΝ ΑΛΗΘΕΙΑ.

Το πρώτο κείμενο είναι το τηλεγράφημα που έλαβε ο Κίσσινγκερ από την Πρεσβεία του στην Άγκυρα στις 15-7-1974.

Foreign Relations of the United States, 1973-1976
Volume XXX, Greece; Cyprus; Turkey, 1973-1976, Document 85

---

85. Telegram From the Embassy in Turkey to the Department of State¹1. Source: National Archives, Nixon Presidential Materials, NSC Files, Box 634, Country Files, Middle East, Turkey, Vol. IV. Secret; Niact; Immediate; Exdis. Repeated to Nicosia, Athens, London, USNATO, USUN, USNMRSHAPE, USDOCOSOUTH, CINCUSAFE, COMSIXTHFLT, and USCINCEUR.

Ankara, July 15, 1974, 2330Z.

5589. Ref: Athens 4493, 4494.²2. In telegram 4493 from Athens, July 15, especially paragraphs 6–10, Tasca urged reiterating the U.S. interest in maintaining peace between Greece and Turkey and finding a long-term settlement for Cyprus. To that end, Tasca suggested promoting the return to the democratic structure just overthrown in Cyprus by concluding the intercommunal talks and arranging early elections, and he also envisioned a continuing role for the UN. Tasca thought that the United States should reiterate its opposition to violence as a solution, enlist the assistance of NATO allies and Secretary General Luns, and consult with the British regarding their reaction to the events. (Ibid., RG 59, Central Foreign Policy Files, 1974) Telegram 4494 is printed as Document 81.

1. Turkish policy on the Cyprus coup is still evolving. Yet two judgments which will be important as USG moves to prevent spread of conflict and protect its own interests can now be suggested with some confidence:

(A) GOT will move strongly, directly, and unitedly to prevent enosis by all means, including use of force, when and if it is convinced enosis is imminent. This is not only nationalist and emotional reaction but part of accepted Turkish grand strategy.

(B) Until so convinced, GOT likely attempt lay responsibility for action on Geneva signatories, UN, NATO, and US—unless Turk Cypriots come to suffer substantially, in which case direct action of some kind would again be likely.

2. Other, more subtle, choices and actions will probably for time being seem less important to Turks than to Greeks, Cypriots themselves, NATO, UN, and even Russians: e.g. comparative virtues MAKARIOS (if he is still alive) and Clerides, reinforcement or not of the Turkish contingent, role of UNFICYP, etc. At same time, GOT will continue deeply suspicious of Ioannides government and Ankara is already clearly very fearful that any government led by Sampson is an enosis government. For these reasons and because of its own political necessity, the GOT can be expected to undertake military alerts and troop movements within Turkey which will inevitably increase tension even while it awaits international action.

3. In this situation, we see first sine qua non for the prevention of intra-NATO fighting as the blocking by all means available to the US of enosis or anything that looks like it. Second is the prevention of significant hurt to Turkish Cypriots. In terms of avoiding Greek-Turk clash, these two, we think, are even more important than stopping a civil war between Greeks on Cyprus. After achievement these two objectives comes series of goals set forth paras 6–10 Athens 4493, with which we wholeheartedly concur. We will refine our thoughts on these and other ideas in Athens 4493 and submit ASAP.³3. In telegram 5609 from Ankara, July 16, Macomber urged a concentrated effort to diffuse the Cyprus situation for fear of an armed Turkish intervention. Turkey viewed the coup as a major step toward enosis, a violation of the 1960 agreements, and a product of Hellenic (not Greek Cypriot) officers. (National Archives, Nixon Presidential Materials, NSC Files, Box 1312, NSC Secretariat, Richard M. Nixon Cables/Contingency Plans 1974, Cyprus and Greek-Turkish Contingency Plans)

Spain

¹ Source: National Archives, Nixon Presidential Materials, NSC Files, Box 634, Country Files, Middle East, Turkey, Vol. IV. Secret; Niact; Immediate; Exdis. Repeated to Nicosia, Athens, London, USNATO, USUN, USNMRSHAPE, USDOCOSOUTH, CINCUSAFE, COMSIXTHFLT, and USCINCEUR.
² In telegram 4493 from Athens, July 15, especially paragraphs 6–10, Tasca urged reiterating the U.S. interest in maintaining peace between Greece and Turkey and finding a long-term settlement for Cyprus. To that end, Tasca suggested promoting the return to the democratic structure just overthrown in Cyprus by concluding the intercommunal talks and arranging early elections, and he also envisioned a continuing role for the UN. Tasca thought that the United States should reiterate its opposition to violence as a solution, enlist the assistance of NATO allies and Secretary General Luns, and consult with the British regarding their reaction to the events. (Ibid., RG 59, Central Foreign Policy Files, 1974) Telegram 4494 is printed as Document 81.
³ In telegram 5609 from Ankara, July 16, Macomber urged a concentrated effort to diffuse the Cyprus situation for fear of an armed Turkish intervention. Turkey viewed the coup as a major step toward enosis, a violation of the 1960 agreements, and a product of Hellenic (not Greek Cypriot) officers. (National Archives, Nixon Presidential Materials, NSC Files, Box 1312, NSC Secretariat, Richard M. Nixon Cables/Contingency Plans 1974, Cyprus and Greek-Turkish Contingency Plans)

(*) GOT = Government of Turkey

Σύσκεψη του Συμβουλίου Ειδικών Ενεργειών των ΗΠΑ υπό την προεδρία του Dr.Henry Kissinger την 16-7-1974 (την επομένη του Πραξικοπήματος)

-------------------------------------------------------------------------

Foreign Relations of the United States, 1973-1976
Volume XXX, Greece; Cyprus; Turkey, 1973-1976, Document 86

---

86. Minutes of Meeting of the Washington Special Actions Group¹1. Source: National Archives, Nixon Presidential Materials, NSC Institutional Files (H–Files), Box H–096, Meeting Files, WSAG Meetings. Top Secret; Codeword. The meeting took place in the Situation Room of the White House.

Washington, July 16, 1974, 10:36–11:20 a.m.

• SUBJECT
• Cyprus

• PARTICIPANTS
• Chairman—Henry A. Kissinger
• State
• Robert Ingersoll
• Joseph Sisco
• Robert McCloskey
• Wells Stabler
• Thomas D. Boyatt
• Defense
• William Clements
• Robert Ellsworth
• Harry Bergold
• JCS
• Lt. Gen. John W. Pauly
• CIA
• William Colby
• George Lauder
• NSC Staff
• Richard T. Kennedy
• Harold H. Saunders
• Rosemary Niehuss
• James Barnum

SUMMARY OF CONCLUSIONS

It was agreed that:

• —that the two U.S. naval task forces now in the Mediterranean would remain out of ports, in a holding position;
• —that Ambassador Tasca ask President Ioannides for an unambiguous statement on Greek intentions toward Cyprus;
• —that the Turkish Government be asked what they want to prevent on Cyprus;
• —that our assessment of the situation be sent to relevant diplomatic posts; and
• —CIA would prepare a situation report on the status of forces on Cyprus.

Secretary Kissinger: Bill (Mr. Colby), do you have a briefing for us?
Mr. Colby began briefing from the attached text.²2. Not attached and not found.
Secretary Kissinger: What time? (In reference to the scheduled meeting of the UN Security Council.)
Mr. Colby: Sometime this afternoon, I think 3:00 p.m.
Mr. Sisco: Before Bill goes on I would like to bring you up to date with some later information. I was just on the phone to Buffum in New York. USUN has been informed that Weckman (the Special UN Representative on Cyprus) saw MAKARIOS this morning—talked to him. MAKARIOS said that the British had offered him (MAKARIOS) protection and evacuation to any place he wanted to go. MAKARIOS refused, but asked for UN protection. Waldheim is planning to convene the UNSC this afternoon to deal with this request.
Secretary Kissinger: I just talked to (British Foreign Minister) Callaghan on the phone five minutes ago.³3. Kissinger phoned Callaghan at 10:15 a.m. (Transcript of telephone conversation; Library of Congress, Manuscript Division, Kissinger Papers, Box 384, Telephone Conversations, Chronological File) He says that MAKARIOS has accepted—wants British protection. From what I understand, the British are flying him to the aircraft carrier Hermes and then to Malta. He was asking whether we had any ideas on where MAKARIOS could be taken next. Everyone, at least now, agrees that MAKARIOS is alive.
Mr. Sisco: Well, our information seems to be conflicting. I would think that the Callaghan information is more reliable.
Secretary Kissinger: I told him (Mr. Callaghan) the line we were taking and he said go easy on the legitimate government issue because MAKARIOS is leaving the island.
Mr. Colby continued to brief.
Secretary Kissinger: What do you think they mean by this? (In reference to plans for a special Turk parliamentary meeting to be held July 18.)
Mr. Colby: It could mean that they intend to move their forces to Cyprus.
Secretary Kissinger: I just can't believe that. I just can't believe they want MAKARIOS back in power.
Mr. Sisco: The Turks would intervene to (a) protect the Turk Cypriot community and (b) to prevent enosis from taking place.
Secretary Kissinger: It just seems inconceivable to me that they would support him (MAKARIOS).
Mr. Colby continued to brief.
Secretary Kissinger: They are moving in an easterly direction away from Cyprus? (In reference to Mr. Colby's briefing on Soviet fleet movements.)
Mr. Colby: Yes.
Secretary Kissinger: What kind of forces do we have in the Eastern Mediterranean now?
Gen. Pauly: There are two main task forces. One has the aircraft carrier Forrestal with it and the other is an amphibious task force. That group is located south of Crete. The task force with the Forrestal in it is now somewhere between Crete and Athens. There are other small elements around, but those are the two main task forces. We've told them all to remain out of the ports, in a holding position and to be prepared for a 24 hour lead time in case they are needed.
Secretary Kissinger: I don't think we ought to do anything with them now, even if the Soviet ships are moving, am I right?
Mr. Sisco: Definitely. They are close enough anyway if we have to call on them. They are in a holding pattern and can be moved quickly. Besides, any movement might be seen as attempts to internationalize the situation. Holding is consistent with our policy.
Mr. Colby resumed his briefing which touched on the Greek-Turk Aegean dispute…
Secretary Kissinger: Let's finish with Cyprus first.
(to Mr. Clements) Bill, do you have any views?
Mr. Clements: Only that I think we ought to keep the forces where they are. No movement.
Gen. Pauly: I agree.
Mr. Sisco: I suggest we continue to maintain a low profile, remain cautious. Anything else at this time would be counterproductive. The situation is as murky today as yesterday. We just don't know what's going on. First, if the UK provides MAKARIOS protection, that changes the situation. Second, we need to provide some guidance for today's UN meeting. Also, Henry, we need some guidance on what to do about recognition.
Mr. Clements: Joe, (Mr. Sisco) I don't understand what you said earlier about the UN. What's happening at the UN?
Mr. Sisco: Well, in general, the way I understand it, the Secretary General will make this report to the Security Council. It's scheduled to meet at 3:00 p.m.
Secretary Kissinger: Is (Ambassador) Scali there?
Mr. Sisco: Yes. I believe it will be Rossides (the Cypriot UN representative), who represents MAKARIOS, who will raise the question. He will say that they will ask for the UN to support MAKARIOS consistent with UN resolutions. The Soviets will jump in.
Secretary Kissinger: It seems to me we have to have a firm understanding of the situation before we jump. We have to look at the possibility of (1) civil war and the role of MAKARIOS forces or (2) the Sampson regime establishes control with MAKARIOS off the island. I think we ought to be careful that we don't provide the Soviets the excuse to legitimatize the situation. I propose that in the noon briefing, if asked about recognition, we say that the issue has not arisen, or something like that. But, we do not want to be positive about who we do recognize. If MAKARIOS is off the island, this might raise the Soviet angle.
Mr. Clements: That sounds reasonable to me. This UN thing concerns me, however. I mean, it could be a stamp of endorsement that would be premature from our standpoint.
Mr. Sisco: I agree.
Secretary Kissinger: Our first objective is to prevent the situation from becoming internationalized. We need to put stronger pressure on Athens, and today. We must get our Ambassador in to see the President, or Prime Minister, or whoever it is, and get our views across forcibly. We've got to get somebody in there who will ask the Greeks for a statement of their intentions. [1 line not declassified] We want an unambiguous statement of Greek intentions towards Cyprus from him. We want to defuse the Turk angle. They mainly want to prevent enosis. If civil war develops then we'll have to assess the situation then. As far as the public line is concerned, we can say that the recognition issue just hasn't arisen. Tomorrow we can decide on the internal situation when we know just where MAKARIOS is. Callaghan can't be wrong.
Mr. Ellsworth: I might suggest that (Ambassador) Macomber also say something to the Turks. There has not been enough attention here to Turkey. It really fears the new Cypriot government.
Secretary Kissinger: O.K., but what should he say? Ask what they want to achieve.
Mr. Sisco: We need to make the point with Greece not to fool around with this troop rotation tomorrow.
Mr. Ellsworth: Something like, “don't do anything”, just play it cool.
Secretary Kissinger: [1 line not declassified]
Mr. Colby: I don't want to use it, but the Ambassador is insisting on it.
Mr. Lauder: [1 line not declassified]
Secretary Kissinger: Let's get the word to Ioannidis. I don't care which way, but do it.
Mr. Sisco: Ambassador Tasca should go see Ioannidis and tell him what we said yesterday.
Secretary Kissinger: Right.
Mr. Ingersoll: There is also a protocol problem of a reception for military attachés in Athens in a few hours. We should get a cable out to them for some guidance.
Mr. Clements: What's this you're talking about?
Mr. Stabler: It's the annual reception for military attachés that the Greek Government is holding this afternoon.
Mr. Sisco: The question is, should all of them go—I think there are 12—or only a few?
Secretary Kissinger: I think we should cut it down a bit. Tell the top man not to go. Second-level our attendance.
Mr. Clements: O.K.
Secretary Kissinger: We should also write an assessment of the situation and send it to the various posts. Ambassador Davies in particular, and cut the number of attachés to the reception to about four. What do you want to do at the UN?
Mr. Sisco: Providing the British information is correct, we ought to try to slow or deflect it. We should tell Scali to limit this round to what they want to say. Cyprus, Greece, and Turkey will certainly want to say something. We can be sure of that. They can go ahead and have their say, but we should say nothing. All we should say is that we support the territorial integrity of Cyprus.
Secretary Kissinger: Good. I agree.
Mr. Colby: There is a good chance that resistance will develop on the island if the Turks invade.
Secretary Kissinger: What, MAKARIOS and the Communists? But if he (MAKARIOS) is off the island, it seems to me resistance would collapse.
Mr. Sisco: If he remains on the island, there is a better chance, I agree. MAKARIOS in the past has had Communist support. He also has a broad-based popular support.
Ambassador McCloskey: That's right, in past elections MAKARIOS has received upwards of 95 percent of the vote—in honest elections.
Secretary Kissinger: At issue here is what is the balance of forces if a civil war develops. If the organized forces are Communist, it's an entirely different situation than if they are not.
Mr. Sisco: What are the political leanings of MAKARIOS' Tactical Reserve Forces?
Mr. Boyatt: They are basically pro-Makarios. They are certainly not Communist.
Secretary Kissinger: We don't have a basis on which to move until the situation clarifies. It's too complicated at this point. When talking to Callaghan, I could give him no ideas on what to do with MAKARIOS. I just don't think it is in his (MAKARIOS') interest to leave the island.
Mr. Clements: What is the size of the organized forces there, again?
Mr. Colby: There are 950 regular Greek forces, 650 Greek officers in the National Guard, and about 6,000 total forces on the island.
Mr. Sisco: Through the London-Turkish agreement the Greeks have a right to station officers on the island.
Secretary Kissinger: Our objectives as I see it are: (1) to prevent the internationalization of the situation, and (2) if civil war develops to conduct ourselves so that the Communists aren't encouraged to exploit the situation. The first thing we have got to do is decouple the Greeks, and do it today. We also have to get the Turks to stay out of it. If he (MAKARIOS) is indeed leaving, it seems to me that organized resistance will collapse. Callaghan told me it was at MAKARIOS' initiative to leave. Callaghan said that MAKARIOS asked to be moved to a British Sovereign Base and from there to Malta. I just don't understand his reasons for not staying.
Mr. Boyatt: I can't either. It's quite unlike him. He has guts, and this I don't understand.
Secretary Kissinger: One thing we cannot accurately assess is what paramilitary forces are going to do. History has proved this. We have to see what develops on the island before we can really do anything. I see no problem on the recognition thing. We don't want to recognize Sampson. He's just a figurehead anyway, isn't he?
Mr. Stabler: That's right. If asked, we should just say that the question of recognition just hasn't arisen.
Mr. Colby continued to brief on the implication of the Aegean dispute.
Secretary Kissinger: Do we have anybody who can talk to the Turks?
Mr. Ellsworth: I've got some contacts in New York. I would like to get their assessment of the situation.
Secretary Kissinger: Can Macomber see Ecevit?
Mr. Sisco: Sure.
(At this point the Secretary was handed a cable from which he read.)⁴4. Telegram 8934 from London, July 16. (National Archives, RG 59, Central Foreign Policy Files, 1974)
Secretary Kissinger: Callaghan has just reported that MAKARIOS is now in a Sovereign Base Area. He is not off the island yet. I had better call Callaghan and get some clarification because we can't make a judgment until we know the status of MAKARIOS. We need to get a better view of the ground situation on the island. Can I get that from you (to Mr. Colby)?
Mr. Colby: You can have what we have, but it isn't much.
Secretary Kissinger: We have to find out what the situation on the ground is first, then we can decide who we will support.
Mr. Colby: We aren't getting much information. We are getting some traffic now on military moves, but it isn't much.
Secretary Kissinger: (to Mr. Colby) Give me a situation report by the end of the day. Today we will concentrate our moves on Athens and Turkey. We want a clear reading on what the Turks want. Tomorrow we can take up the internal situation.
Mr. Clements: What are the Greeks doing? What is their objective in this?
Mr. Colby: They want to take over the country. They think that MAKARIOS is nothing but a bloody Communist.
Secretary Kissinger: We have to keep the Turks and the Soviets out of this. We must see how the internal situation on Cyprus evolves.

¹ Source: National Archives, Nixon Presidential Materials, NSC Institutional Files (H–Files), Box H–096, Meeting Files, WSAG Meetings. Top Secret; Codeword. The meeting took place in the Situation Room of the White House.
² Not attached and not found.
³ Kissinger phoned Callaghan at 10:15 a.m. (Transcript of telephone conversation; Library of Congress, Manuscript Division, Kissinger Papers, Box 384, Telephone Conversations, Chronological File)
⁴ Telegram 8934 from London, July 16. (National Archives, RG 59, Central Foreign Policy Files, 1974)

ΚΩΣΤΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ ΜΑΥΡΟΣΚΟΥΦΗΣ
ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ

Η ΟΜΟΘΥΜΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΟΥ ΚΑΙ ΛΑΟΥ ΤΗΝ 3η ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1843

Του Κωνσταντίνου Δημητριάδη

Στην Αθήνα του Όθωνα, ο απολυταρχικός τρόπος άσκησης της εξουσίας του παλατιού πολλές φορές οδηγούσε σε μικροεξεγέρσεις, οι οποίες καταστέλλονταν αμέσως από τον κυβερνητικό στρατό. Το παλάτι συγκέντρωνε το γενικό μίσος και αποτελούσε τον στόχο της πολιτικής και κοινωνικής πάλης.
Το 1840, ο Μακρυγιάννης ίδρυσε μια -κατά τον Όθωνα- παράνομη οργάνωση, με σκοπό την επιβολή συντάγματος. Στην οργάνωση σύντομα μυήθηκαν οπλαρχηγοί και αγωνιστές του '21, οι οποίοι είχαν παραγκωνισθεί από τους Βαυαρούς. Τα μέλη της οργάνωσης δεσμεύονταν με όρκο στην πατρίδα και στην Ορθοδοξία. Μερικοί από τους οπλαρχηγούς που μυήθηκαν ήταν οι Θεόδωρος Γρίβας, Μήτρος Δεληγιώργης, Κριεζιώτης κ.α.
Στη συνέχεια ο Μακρυγιάννης έστρεψε την προσοχή του στους πολιτικούς και κατέβαλε μεγάλη προσπάθεια, έτσι ώστε να μυήσει έμπιστα άτομα. Προσέγγισε και μύησε τον αρχηγό του Ρωσικού κόμματος, τον Ανδρέα Μεταξά, σημαντική προσωπικότητα της εποχής, ενώ στη συνέχεια προσχώρησε στο κίνημα και ο αρχηγός του Αγγλικού κόμματος, Ανδρέας Λόντος. Αυτοί οι δύο κατόρθωσαν να μυήσουν τις πιο εξέχουσες προσωπικότητες της εποχής όπως τους: Ρήγα Παλαμήδη, Κωνσταντίνο Κανάρη, Χρύσανθο Σισίνη, Κωνσταντίνο Ζωγράφο κ.α. Για να επιτύχει όμως το κίνημα χρειαζόταν και η συνεργασία του στρατού. Για τον λόγο αυτό μύησαν τον συνταγματάρχη Δημήτριο Καλλέργη. Για να επιτύχουν τους σκοπούς τους φρόντισαν να τον μεταθέσουν από το Άργος στην Αθήνα και να τον διορίσουν στρατιωτικό διοικητή της Αθήνας. Ο Καλλέργης κατάφερε να φέρει σε επαφή τους κινηματίες και με άλλους στρατιωτικούς, όπως τον Σπυρομήλιο και να τους πείσει να προσχωρήσουν στην οργάνωση. Λίγο πριν το ξέσπασμα του κινήματος σχηματίστηκε τριμελής επιτροπή που σχηματίστηκε από τους Ανδρέα Μεταξά, Μακρυγιάννη και Δημήτριο Καλλέργη. Ο καθένας αντιπροσώπευε έναν διαφορετικό κόσμο: ο Μεταξάς τον πολιτικό, ο Μακρυγιάννης τον λαϊκό και ο Καλλέργης τον στρατιωτικό.
Η αρχική ημερομηνία εκδήλωσης του κινήματος είχε ορισθεί να είναι η 25η Μαρτίου 1844, για να συμπίπτει με τον εορτασμό της επανάστασης. Ο ενθουσιώδης όμως Μακρυγιάννης διέδωσε το μυστικό σε πολλούς, με αποτέλεσμα να επισπευσθεί η εκδήλωση του κινήματος. Το κίνημα είχε αποφασισθεί να ξεσπάσει στους στρατώνες, έτσι ώστε να ακινητοποιηθούν άμεσα τα στελέχη του Οθωνικού καθεστώτος. Έτσι, τη νύχτα της 2ης προς 3ης Σεπτεμβρίου πολλά σημαίνοντα στελέχη του κινήματος κατευθύνθηκαν προς το σπίτι του Μακρυγιάννη για να δώσουν το τελικό σύνθημα. Η χωροφυλακή παρατήρησε τις ύποπτες κινήσεις γύρω από την οικία του και την περικύκλωσαν. Ο Καλλέργης, συνειδητοποιώντας την κρισιμότητα της κατάστασης, κατέφθασε στους στρατώνες και ξεσήκωσε τους αξιωματικούς με το σύνθημα "Ζήτω το Σύνταγμα". Αμέσως διέταξε έναν λόχο να διαλύσει την πολιορκία του οίκου του Μακρυγιάννη και άλλον ένα να ανοίξει τις φυλακές του Μεντρεσέ, ενώ αυτός παράλληλα κατευθυνόταν με 2.000 στρατιώτες στα ανάκτορα. Επιπλέον είχε στείλει στρατιωτικά αποσπάσματα να καταλάβουν το νομισματοκοπείο, την Εθνική Τράπεζα, το Δημόσιο Ταμείο και τα διάφορα υπουργεία.
Η άφιξη του στρατού με ζητωκραυγές και συνθήματα συντέλεσε, ώστε να σπεύσουν προς τα ανάκτορα και οι κάτοικοι της Αθήνας και να ενωθούν με τον στρατό. Ο Βασιλιάς έστειλε τον υπασπιστή του Γρίβα Γαρδικιώτη και τον υπουργό στρατιωτικών Αλέξανδρο Βλαχόπουλο να βολιδοσκοπήσουν την κατάσταση και να προσπαθήσουν να μεταπείσουν τους στρατιώτες. Κατά διαταγή όμως του Καλλέργη συνελήφθησαν αμέσως. Ο Όθωνας, φοβούμενος για τα χειρότερα, έστειλε τον Στάινστορφ, τον διαγγελέα του, στο Σχινά για να φέρει τα πυροβόλα. Ο τελευταίος όμως προτίμησε να συνταχθεί με τους επαναστάτες.
Στις 3 τα ξημερώματα προσήλθαν και οι πολιτικοί αποστάτες και μέλη του Συμβουλίου της Επικρατείας, ο Α. Μεταξάς, ο Α. Λόντος, ο Κ. Ζωγράφος, ο Ρ. Τζουρτζ, κάλεσαν τους υπόλοιπους συμβούλους της επικρατείας σε συνεδρία για να επικυρώσουν τις επαναστατικές πράξεις. Το συμβούλιο αναγνώρισε το κίνημα, καθόρισε τη σύγκληση Εθνοσυνέλευσης και διόρισε επιτροπή υπό τους Γεώργιο Κουντουριώτη, Λ. Μαυρομιχάλη, Γ. Λινιάνα, Γ. Ψύλλα, Ανδρέα Λόντο και Κ. Προβελέγγιο, η οποία θα παρουσίαζε τις αποφάσεις του στο Βασιλιά. Το νέο υπουργικό συμβούλιο, στο οποίο συμμετείχαν στελέχη και από τα τρία μεγάλα κόμματα, είχε ως εξής (Κυβέρνηση Ανδρέα Μεταξά 1843): Πρόεδρος και υπουργός εξωτερικών Ανδρέας Μεταξάς, υπουργός στρατιωτικών ο Ανδρέας Λόντος, υπουργός Ναυτικών ο Κωνσταντίνος Κανάρης, υπουργός Δικαιοσύνης ο Λέων Μελάς, υπουργός εκκλησιαστικών & παιδείας ο Μιχαήλ Σχινάς, υπουργός Οικονομικών ο Δρόσος Μανσόλας και υπουργός Εσωτερικών ο Ρήγας Παλαμήδης.
Ο λαός και ο στρατός διαλύθηκαν στις 3 το μεσημέρι, αφού πληροφορήθηκαν ότι όλα τα αιτήματα έγιναν αποδεκτά.
Τέλος, με βασιλικά διατάγματα η 3η Σεπτεμβρίου ανακηρυσσόταν σε μέρα εθνικής γιορτής, ενώ ο Δημήτριος Καλλέργης παρασημοφορούνταν, ως αρχηγός του επαναστατικού κινήματος.

ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ

"H ANTIΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΑΤΤΙΛΑ ΙΙ" (2ο ΜΕΡΟΣ)

Του Κωνσταντίνου Δημητριάδη

 

Δεξιά τοῦ λόχου Σολομῆ, ἀμύνθηκε ἕνας ἄλλος λόχος ΥΔ τοῦ 336 στον Αττίλα ΙΙ (ΥΔ του 211 στον Αττιλα Ι), δύναμης 190 ἀνδρῶν. Ὁ λόχος αὐτός, κάλυψε τήν περιοχή τοῦ ξενοδοχείου «Λήδρα Παλλάς», μέ ἐπικεφαλῆς τόν Ἑλλαδίτη Ὑπλγό Ν. Λιγουδιστιανό.
Οἱ Τοῦρκοι ἐπιτίθεντο συνεχῶς, ἐνῶ οἱ ὅλμοι τους εἶχαν μετατρέψει τή γύρω περιοχή σέ ἐρείπια. Δύο ἀξιωματικοί τῶν κυανόκρανων τοῦ ΟΗΕ προέτρεψαν τόν Λιγουδιστιανό νά ὑποχωρήσει, τονίζοντας του, τήν ἀριθμητική καί μή συγκρίσιμη ὑπεροχή τῶν Τούρκων.
Αὐτός ὅμως ἀρνήθηκε.
Πρός μεγάλη ἀπογοήτευση αὐτοῦ καί τῶν ἀνδρῶν του, συμφωνήθηκε, μέ τή λήξη τῶν ἐχθροπραξιῶν, νά ἐκκενωθεῖ τό «Λήδρα Παλλάς» ἀπό τίς Ἑλληνικές δυνάμεις.
Ἔτσι, σήμερα, τό ἱστορικό ξενοδοχεῖο βρίσκεται ἐντός τῆς νεκρῆς ζώνης.
Στό ἀνατολικό ἄκρο τοῦ μετώπου, μέσα στήν παλαιά Λευκωσία, προέβαλε ἀντίσταση λόχος 150 ἀνδρῶν, ὑπό τούς Κυπρίους Ἀνθλγούς Λ. Σοφρωνίου καί Π. Παμπόρη.
Οἱ ἐπιθέσεις τῶν Τούρκων ἦταν ἀδιάλειπτες καί χωρίς αὐτοί νά ὑπολογίζουν τίς ἀπώλειές τους, ἀφοῦ ἤθελαν ὁπωσδήποτε νά καταλάβουν ὁλόκληρη τήν παλαιά πόλη, μέχρι τό σημεῖο ὅπου βρίσκεται ἡ πλατεῖα Ἐλευθερίας.
Στήν προσπάθεια τους αὐτή, οἱ Τοῦρκοι, χρησιμοποίησαν ὅλμους καί ἐμπρηστικά βλήματα, μέ ἀποτέλεσμα νά ξεσπάσουν πυρκαγιές σέ πολλές οἰκίες τῆς περιοχῆς.
Οἱ συγκρούσεις μέσα στά σοκάκια τῆς παλαιᾶς πόλης ἐξελίχθηκαν σέ αἱματηρές ὁδομαχίες, στίς ὁποῖες οἱ ἀντίπαλοι ἀπεῖχαν μεταξύ τους, ἀκόμη καί 15 μόνο μέτρα.
Ὅπως ἔγραψε χαρακτηριστικά ὁ συγγραφέας Σπῦρος Παπαγεωργίου, «τό 336 Τάγμα Πεζικοῦ ἀγωνίσθηκε, ὅσο πολύ λίγες μονάδες, ἡ δέ ζώνη εὐθύνης του ὑπῆρξε ἡ μόνη περιοχή τῆς Κύπρου, στήν ὁποία οἱ Τοῦρκοι δέν ἠδυνήθησαν νά ἐκτελέσουν τά σχέδια τους. Τοῦτο ἐπετεύχθη, κατά μέγα μέρος, χάρη στόν διοικητή τοῦ Τάγματος, Ταγματάρχη Δημήτριο Ἀλευρομάγερο. Αὐτός, μέ τήν ἀποφασιστική του στάση κατά τίς ὧρες τοῦ θανάσιμου κινδύνου, ἐνέπνευσε στούς ἀξιωματικούς καί τούς ὁπλίτες του, τόση πίστη καί τόσο θάρρος, ὥστε νά μείνουν μαζί του καί νά ἀγωνισθοῦν μέχρι θανάτου. Πάντως ὁ ταγματάρχης εἶχε ὑπό τίς διαταγές του καί ἐκλεκτό ἔμψυχο ὑλικό».

Ὁ Διοικητής τοῦ «Ἐφεδρικοῦ Σώματος», Τχης Π. Πανταζῆς, ἄν καί δεδηλωμένων φιλομακαριακῶν αἰσθημάτων, εἶπε χαρακτηριστικά σέ ἔφεδρο ἀξιωματικό πού πολέμησε ἐκεῖ: «Ὅταν ἔμαθα ὅτι στόν Ἁγ. Παῦλο πολεμούσατε ἐσεῖς, οἱ ἑνωτικοί τῆς Ἀμμοχώστου, τότε εἶπα ὅτι ἡ Λευκωσία ἀποκλείεται νά πέσει στά χέρια τῶν Τούρκων».
Τό 336 Τάγμα ὑπέστη μεγάλες ἀπώλειες, προκειμένου νά διατηρήσει ἐλεύθερη τήν πρωτεύουσα, όπως και ο 1/211. Αναμνηστικές Στηλες εχουν ανεγερθεί στον περίβολο του Ι.Ν.Αγ.Παύλου με τα ονόματα των Πεσόντων και Αγνοουμένων ανδρών του 336 και του 1/211 κατά τις Μάχες της Λευκωσίας.
Ὑπάρχει επίσης μία ἐνδιαφέρουσα μαρτυρία γιά ἐκεῖνες τίς μέρες, πού ἀναφέρθηκε στήν ἐφημερίδα «ΣΗΜΕΡΙΝΗ», ἀπό τόν Χ. Χαραλαμπίδη. Τήν παραθέτω αὐτούσια, χωρίς νά μπορῶ νά τήν ἐπιβεβαιώσω, διότι δέν κατέστη δυνατόν νά τήν διασταυρώσω:
«Ἡ Κυβέρνηση, τότε, εἶχε ἐγκαταλείψει τή Λευκωσία, διότι θεωροῦσε τήν κατάληψή της ὡς δεδομένη ἀπό τόν ἐχθρό. Εἶχε δώσει, μάλιστα, ἐντολές, μέσω τοῦ τότε διευθυντῆ τῶν Κεντρικῶν Φυλακῶν Ὀνησίφορου Ἀντωνίου, νά ἐγκαταλείψουν καί οἱ στρατιῶτες μας τίς θέσεις τους, διότι θά δέχονταν τήν ἑπόμενη μέρα σφοδρή ἐπίθεση ἀπό μία τεθωρακισμένη τουρκική μεραρχία, ἐνισχυμένη ἀπό πυροβολικό καί ἀεροπορία, καί θά ἦταν μάταιη αἱματοχυσία κάθε προσπάθεια ἀντίστασης.
Τήν ἐντολή τῆς Κυβέρνησης Κληρίδη μετέδωσε ὁ ἀείμνηστος Ἀντωνίου στόν Ταγματάρχη Ἀλευρομάγειρο, ὁ ὁποῖος τοῦ ἀπάντησε: «Κύριε Ἀντωνίου, ἐγώ εἶμαι ἀξιωματικός τοῦ τιμημένου Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ, ἀνεψιός τοῦ ἡρωικοῦ συνταγματάρχη Βουδικλάρη, καί θεωρῶ ἀτιμωτική ἐνέργεια τήν ἐγκατάλειψη ἐδαφῶν μας στόν ἐχθρό. Θά μεταφέρω τίς ὁδηγίες τῆς Κυβέρνησης στούς ἀξιωματικούς καί ἄνδρες μου καί θά τούς ἐξηγήσω καί τή δική μου ἀπόφαση νά παραμείνω ἐδῶ, ἔστω καί μόνος, γιά νά φυλάξω ἐθνικές Θερμοπύλες».
Πράγματι, ὁ Ἀλευρομάγειρος ἐνημέρωσε τούς ἀξιωματικούς καί ἄνδρες του, οἱ ὁποῖοι, πρός τιμήν τους, ἀπάντησαν ὅτι εἶναι ὅλοι ἀποφασισμένοι νά παραμείνουν στίς θέσεις τους καί νά φράξουν τό δρόμο στόν ἐχθρό, ὑπερασπιζόμενοι τήν Λευκωσία καί τά "Φυλακισμένα Μνήματα" ὅπου βρίσκονταν οἱ τάφοι τῶν Ἡρώων τῆς Ε.Ο.Κ.Α.
Οἱ μάχες, στίς 15 καί 16 Αὐγούστου 1974, στήν περιοχή τοῦ Ἁγίου Παύλου, ἦταν σκληρές. Ὁ ὑπεράριθμος καί πάνοπλος Ἀττίλας, μέ τήν ἐνίσχυση πυροβολικοῦ καί ἀεροπορίας, σφυροκοποῦσε τίς θέσεις τῆς Ἐθνικῆς Φρουρᾶς. Κατά κύματα, οἱ εἰσβολεῖς ἐπιχειροῦσαν ἐπιθέσεις ἐναντίον τῶν ἀμυνομένων ὀλιγάριθμων ἐθνοφρουρῶν μας.
Στίς 16 Αὐγούστου, ἐπιθέσεις καί ἀντεπιθέσεις διαδέχονταν όπως προανέφερα, ἡ μία τήν ἄλλη. Οἱ γενναῖοι μας δέν λύγισαν. Ἔμειναν ὁλόρθοι στίς ἐπάλξεις τοῦ ἐθνικοῦ χρέους. Ὁ ἥρωας Πανίκος Ἀθανασίου, κατά τή διάρκεια τῶν σκληρῶν ἐκείνων μαχῶν, ἦταν πολυβολητής στό ἱστορικό φυλάκιο «Παλούκια», μεταξύ Ἱπποδρόμου καί στρατοπέδου ΤΟΥΡΔΥΚ.
Οἱ ἄνδρες τοῦ φυλακίου αὐτοῦ, ἔκαναν νά ξαναζήσουν στήν ἐποχή μας οἱ Θερμοπύλες.
Μπροστά στόν ὑπεράριθμο, πάνοπλο ἐχθρό, ἔμειναν ἀμετακίνητοι στίς θέσεις τους. Ἔπεφταν ὁ ἕνας μετά τόν ἄλλο στό πεδίο τῆς τιμῆς. Ὁ Πανίκος θέριζε μέ τό πολυβόλο του τούς ἐχθρούς πού ἐπιχειροῦσαν νά τό καταλάβουν, καί κάλεσε τούς ἐναπομείναντες συντρόφους του νά ὑποχωρήσουν γιά νά σωθοῦν: «Φύγετε καί θά μείνω ἐγώ στό πολυβόλο γιά νά σᾶς καλύψω».
Μετά τήν ἐκεχειρία, ὁ Πανίκος δέν ἔδωσε σημεῖα ζωῆς.
Σάν ἐπίλογο αὐτοῦ τοῦ κεφαλαίου ἀναφέρω ἕνα περιστατικό πού διηγεῖται ὁ ἴδιος ὁ Στρατηγός Ἀλευρομάγειρος. Λέει λοιπόν ὁ Στρατηγός:
«Πρίν κλείσω τήν περιγραφή, ὀφείλω νά προσθέσω τό περιστατικό τῆς συνάντησής μου μέ τόν διοικητή τοῦ Τουρκικοῦ ἐπιτεθέντος Τάγματος, πού πραγματοποιήθηκε στίς 12:00 τῆς 17ης Αὐγούστου, ἐπί τοῦ ὑψώματος τοῦ Σχολείου τοῦ Κύκκου, ὕστερα ἀπό προτροπή τῶν ἀξιωματικῶν τῆς Εἰρηνευτικῆς Δύναμης τοῦ ΟΗΕ καί μέ ἐντολή τοῦ ΓΕΕΦ.
Ὁ Τοῦρκος ἀξιωματικός (Ταγματάρχης) μᾶς ζήτησε νά μεταφερθοῦμε περί τά 500μ. -μέ ἀντίστοιχη δική τους ἐνέργεια πρός τά πίσω-γιά νά ὑπάρξει κάποιου εἴδους «νεκρή ζώνη», ὥστε νά ἀποφευχθοῦν ἐντάσεις μεταξύ τῶν τμημάτων μας, προσθέτοντας ὅτι «τά δικά του τμήματα εἶναι τακτικά καί συνεπῶς πειθαρχημένα, ἐνῶ τά δικά μας εἶναι «ἄτακτα» καί συνεπῶς μή πειθαρχημένα».
Βέβαια, ἡ ἄμεση καί αὐθόρμητη ἀνταπάντηση στηρίχθηκε σέ τρία ἐπιχειρήματα:
1. Τά δικά του «πειθαρχημένα» τμήματα παραβίασαν κατάφωρα τήν ἐκεχειρία, κάτι πού δέν ἔκαναν τά δικά μας «μή πειθαρχημένα».
2. Δέν ἔχουμε καμιά ἄδεια ἤ ἐντολή ἀπό τήν ἀνώτερη διοίκησή μας νά κάνουμε τέτοιες διαπραγματεύσεις.
3. Δέν μετακινούμεθα οὔτε ἕνα χιλιοστό πρός τά πίσω, γιατί «εἶναι πολύ μεγάλη ἡ Ἑλληνική Ἱστορία γιά νά σᾶς τήν ἀναλύσουμε τώρα».
Ἀναχωρήσαμε ἀπό τή συνάντηση καί ἔμεινα μέ τήν ἐντύπωση, ὅτι ὁ Τοῦρκος ἀξιωματικός μᾶλλον ἤθελε νά διαπιστώσει τό ἠθικό μας, ἐνῶ ὁ Καναδός ἀξιωματικός τοῦ ΟΗΕ, ὁ ὁποῖος ἐν τῶ μεταξύ εἶχε ἀρχίσει νά μᾶς συμπαθεῖ, ἔμεινε ἐμβρόντητος…»
Αὐτή ἦταν ἡ ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ, τήν ὁποία οἱ Τοῦρκοι πλήρωσαν μέ βαρύ φόρο αἵματος, ἐξασφαλίζοντας σέ ἀντιστά-θμισμα ἐλάχιστα ἐδαφικά ὀφέλη.
ΘΝΗΤΟΙ ΤΟΙΣ ΑΘΑΝΑΤΟΙΣ ΓΟΝΥ ΚΛΙΝΑΤΕ.....

{Φωτο από το αρχείο του Στρατηγού ε.α. Aleyromageiros Dimitris και του Κωνσταντίνου Δημητριάδη}
(Aπο το βιβλίο ΚΥΠΡΟΣ 1974 - Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΔΟΣΙΑ)

ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ

"H ANTIΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΑΤΤΙΛΑ ΙΙ" (1ο ΜΕΡΟΣ)

Του Κωνσταντίνου Δημητριάδη

 

[Φωτο από το αρχείο του Στρατηγού εα Δ.Αλευρομάγειρου - ΠΟΤ Αμύνης]
(από το βιβλίο ΚΥΠΡΟΣ 1974 - Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΔΟΣΙΑ)

Στήν περιοχή τῆς πρωτεύουσας, διεξήχθησαν σφοδρές μάχες στον "Αττίλα Ι" όπου πρωτοστάτησε ο 1/211 ΤΠ υπό τον Λοχαγό Ιωάννη Χριστοδουλίδη ή Μαυρόγιαννο και τον Ανθλγό Αδάμο στις οποίες οι λιγοστοί υπερασπιστές δεν άφησαν τους Τούρκους να πατήσουν πόδι στην Λευκωσία παρόλο τον στρατηγικό αιφνιδιασμό που πέτυχαν το πρωΐ της 20/7/74. Πολέμησαν οι άνδρες του 1/211 σαν λιοντάρια και κράτησαν τους Τούρκους μακριά από τις γραμμές μας. Κάθε σπίτι κοντά στην Πράσινη Γραμμή, γινόταν Φυλάκιο, Ώσπου ήλθε ο "Αττίλας ΙΙ". Και τότε εκεί στην Βόρεια και Δυτική Λευκωσία έγιναν οἱ σφοδρότερες μάχες τοῦ «Ἀττίλα II».
Τελικά με το τέλος του Πολέμου στή Λευκωσία, οἱ Τοῦρκοι δέν στάθηκαν ἱκανοί νά προχωρήσουν, ἐνῶ στό στρατόπεδο τῆς ΕΛΔΥΚ, ὑπέστησαν σημαντικές ἀπώλειες (ὅπως ἀνάφερα σε άλλη αναρτηση).
Τή δυτική Λευκωσία λοιπόν ὑπερασπίσθηκε τό 336 Τάγμα Ἐπιστράτων, μαζί με τους άνδρες του 1/211 ΤΠ και με υπολείμματα άλλων μονάδων όπως του 386 ΤΠ, του 399 ΤΠ. Το όλο συγκρότημα αυτό, με διαταγή του Διοικητή της Ανωτερας Λευκωσίας Συνταγματαρχη Αζίνα, είχε διοικητή τόν Ταγματάρχη Δημήτριο Ἀλευρομάγειρο, ἀπό τήν μητροπολιτική Ἑλλάδα, που ήταν και Διοικητής του 336 ΤΕ.
Ἡ δύναμη τοῦ συγκροτήματος ξεπερνοῦσε τούς 900 ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι ἦταν ἔφεδροι ἀπό τήν Ἀμμόχωστο στήν πλειοψηφία τους ἑνωτικῶν αἰσθημάτων, ὅπως ἄλλωστε καί οἱ περισσότεροι Ἀμμοχωστιανοί καθώς καί από την ευρύτερη περιοχή της Λευκωσίας (οι του 1/211). .
Ἡ δύναμη αὐτή ἐκτεινόταν σέ ἕνα μεγάλο μέτωπο τεσσάρων χιλιομέτρων, τό ὁποῖο ξεκινοῦσε ἀπό τήν ὁδό Λήδρας, ἐκεῖ ὅπου σήμερα ἐντοπίζεται τό ἐμπορικό κέντρο τῆς Λευκωσίας, κάλυπτε τό προάστιο του Αγ.Δομετίου με την περιοχή Ἁγ. Παῦλος καί κατέληγε στό ἀνατολικό ἄκρο τοῦ στρατοπέδου τῆς ΕΛΔΥΚ, στο Αρμένικο νεκροταφείο.
Τό πρωί τῆς 14ης Αὐγούστου, ἐνῶ οἱ Τοῦρκοι ἐκδήλωσαν τήν κύρια προσπάθειά τους βορειοανατολικά τῆς Λευκωσίας καί πρωτίστως στή Μία Μηλιά, ἐξαπέλυσαν σφοδρή ἐπίθεση καί ἐναντίον τοῦ 336 Τ.Ε., τό ὁποῖο ἐνισχύθηκε μέ δύναμη τοῦ 1/211 Τ.Π. (πού φύλαξε τά φυλάκια στήν περιοχή Παλούκια).
Λόχος τοῦ τάγματος αὐτοῦ, ὑπό τόν Λοχαγό Γ. Παπαχατζόπουλο ἀπό τήν μητροπολιτική Ἑλλάδα, δέχθηκε τό κύριο βάρος τῆς ἐπίθεσης, βόρεια τοῦ Ιππόδρομου τῆς Λευκωσίας. Ἐκεῖ, γύρω ἀπό ἕνα χαμηλό ὕψωμα, ἔλαβαν χώρα αἱματηρές συγκρούσεις. Οἱ ἡρωικοί Ἀμμοχωστιανοί ἔφεδροι, πολέμησαν μέ φοβερό ἡρωϊσμό κατά τῶν πάνοπλων Τούρκων. Οἱ ἐπιτιθέμενοι χρησιμοποίησαν πληθώρα ὅλμων, ἐνῶ ἡ ἀεροπορία τους σφυροκοποῦσε ἀκατάπαυστα τίς Ἑλληνικές θέσεις.

Ὁ Τχης Δ. Ἀλευρομάγειρος περιόδευσε ὅλο τό μέτωπο τοῦ τάγματος καί ἔδωσε ὁδηγίες καί ἐντολές γιά ἄμυνα μέχρις ἐσχάτων. Ἔλαβε μάλιστα τήν πρωτοβουλία καί διέταξε νά ἐκδηλωθεῖ ἀντεπίθεση κατά τοῦ προαναφερθέντος ὑψώματος, ἐπί τοῦ ὁποίου εἶχαν προωθηθεῖ οἱ Τοῦρκοι, μετά ἀπό μεγάλες ἀπώλειες. Ἡ ἀντεπίθεση δέν στέφθηκε μέ ἐπιτυχία, λόγω τῆς ἀνεπάρκειας τοῦ ὁπλισμοῦ τῶν ἐπιτιθεμένων τμημάτων και των όλμων που δεν λειτούργησαν......
Μέχρι τό βράδυ, οἱ ἀπώλειες τῶν ἐπιτιθέμενων ἀνῆλθαν σέ 60 νεκρούς καί πολλαπλάσιο ἀριθμό τραυματιῶν.
Τήν ἑπομένη, 15 Αὐγούστου, ημέρα της εορτής της Παναγίας οἱ ἀμυνόμενοι δέχθηκαν ἐκ νέου ἀλλεπάλληλες ἐπιθέσεις, τίς ὁποῖες ἀπέκρουσαν δίχως νά ὑποχωρήσουν.
Στίς 15.00, οἱ Τοῦρκοι προσπάθησαν νά δημιουργήσουν ρῆγμα ἀνάμεσα στό 336 Τάγμα καί τήν ΕΛΔΥΚ, ἐπελαύνοντας μέ ἅρματα Μ 48.
Τό ΓΕΕΦ ἀπέστειλε, πρός ἀντιμετώπισή τους, τρία ἅρματα Τ34/85, τά ὁποῖα ἔβαλαν συνεχῶς κατά τῶν τουρκικῶν ἁρμάτων, μέ ἀποτέλεσμα αὐτά νά ὑποχωρήσουν. Τά Τ-34/85 παρέμειναν ἐκεῖ ὥς τίς 21.00, ὥστε νά ἀποκλειστεῖ περίπτωση νέας ἐπίθεσης των Τούρκων κατά τή διάρκεια τῆς ἡμέρας. Ἡ κατάσταση ἦταν κρίσιμη.
Ἡ περιοχή καλυπτόταν ἀπό λόχο 100 ἀνδρῶν ὑπό τόν Κύπριο Ἀνθγό Α. Καρρᾶ. Αὐτός ἀνέφερε τηλεφωνικά στόν Τχη Ἀλευρομάγειρο ὅτι, τά τουρκικά Μ-48 πλησίασαν στά 200 μέτρα καί κατευθύνονταν ἐναντίον τους, ἐνῶ οἱ ἴδιοι στεροῦντο ἀντιαρματικῶν.

Ἡ διαταγή τοῦ Ταγματάρχη (όπως επιβεβαιώνει ο ίδιος ο Α.Καρράς) ἦταν λακωνική καί ξεκάθαρη: «Μείνατε στίς θέσεις σας. Σταματῆστε τά ἅρματα μέ ὁ,τιδήποτε. Μέ τά σώματά σας. Φτάνει νά σταματήσουν».
Ὁ ἀνθυπολοχαγός Καρρᾶς, κλήθηκε στή συνέχεια, νά δώσει συντεταγμένες στό πυροβολικό. Ἡ πρώτη βολή προσέβαλε καί κατέστρεψε ἕνα ἀπό τά ἅρματα τῶν Τούρκων, οἱ ὁποῖοι ὑποχώρησαν.
Τό πυροβολικό τῆς Ἐθνικῆς Φρουρᾶς, μέ τά εὔστοχα πυρά του, συνέβαλε στό νά παραμείνει ἡ Λευκωσία ἐλεύθερη. Κύπριος ἀνθυπολοχαγός τοῦ Πυροβολικοῦ ἀφηγήθηκε ἐνδεικτικά: «Βρέθηκα στόν Ἁγ. Παῦλο, ὡς προκεχωρημένος ἀξιωματικός παρατηρήσεως (ΠΑΠ). Ἡ μάχη ἄρχισε τήν Τετάρτη, στίς 04.50 τό πρωί, ὅταν ἔφθασαν τά τουρκικά ἀεροσκάφη, τά ὁποῖα μᾶς προσέβαλαν. Καθ' ὅλη τή διάρκεια τῶν μαχῶν, πού τελείωσαν τό ἀπόγευμα τῆς Παρασκευῆς, οἱ Τοῦρκοι μᾶς κτυποῦσαν συνεχῶς μέ πυροβολικό, ἀεροπορία, ὅλμους καί ἄλλα βαρέα ὅπλα. Ἐμεῖς κατορθώσαμε καί ἀμυνθήκαμε, δέν ὑποχωρήσαμε ἀπό τίς θέσεις μας. Ἀπό πλευρᾶς μου, ὡς παρατηρητής τοῦ Πυροβολικοῦ, κατόρθωσα καί ἐπέφερα μεγάλα πλήγματα στόν ἐχθρό, τόσο σέ προσωπικό, ὅσο καί σέ ὑλικό».
Στίς 16 Αὐγούστου, οἱ Τοῦρκοι ἐξαπέλυσαν γενική ἐπίθεση, πιεζόμενοι ἀπό τή συμφωνηθεῖσα κατάπαυση τοῦ πυρός, ἡ ὁποία πλησίαζε.
Προσβλήθηκε τό Στρατόπεδο τῆς ΕΛΔΥΚ, τό προάστιο Ἁγ. Παῦλος καί τό κέντρο τῆς Λευκωσίας. Τό σχέδιο τοῦ ἐχθροῦ προέβλεπε κατάληψη τῆς, ἐντός τῶν μεσαιωνικῶν τειχῶν, παλαιᾶς πόλης τῆς Λευκωσίας, καθώς καί τῶν προαστείων τοῦ Ἁγ. Δομετίου καί της περιοχής τοῦ Ἁγ. Παύλου.
Ἐκεῖ διέθεσαν ἅρματα μάχης καί ἀεροσκάφη, τά ὁποῖα προσέβαλλαν διαρκῶς τίς θέσεις τῶν ἀμυνόμενων.
Στό κέντρο καί μέσα ἀπό τούς στενούς δρόμους τῆς παλαιᾶς πόλης, ἐπεχείρησαν προώθηση μέ πεζικό. Ὅλα αὐτά πραγματοποιήθηκαν μέ τήν κάλυψη, ἀπό πυκνό πῦρ, ὅλμων καί πυροβολικοῦ.
Τό 336 Τ.Ε., ὑποστηριζόμενο ἀπό τόν 1/211 Τ.Π. καί ἀπό πυροβόλα τῆς Ἐθνικῆς Φρουρᾶς του Ταγματάρχη ΠΒ Κ.Σεβασλίδη, ἀμύνθηκε σθεναρά καί μέ αὐτοθυσία. Ἀκόμα καί οἱ ἄνδρες τῶν πλέον προωθημένων φυλακίων τοῦ Ἁγ. Παύλου, ἀρνήθηκαν νά ὑποχωρήσουν.
Ἐκεῖ πολέμησαν οἱ ἔφεδροι Ἀνθγοί Ν. Κουτσοῦ καί Γ. Μαύρης, οἱ ὁποῖοι, ἄν καί σοβαρά τραυματισμένοι, ἀρνήθηκαν νά διακομισθοῦν στό νοσοκομεῖο. Μέ τόν ἴδιο τρόπο πολέμησαν ὅλοι οἱ διοικητές καί ὑποδιοικητές τῶν λόχων, στό σύνολο τους Κύπριοι ἔφεδροι ἀνθυπολοχαγοί.
Στό κέντρο τοῦ μετώπου ἀμύνθηκε ὁ 2ος Λόχος τοῦ 336 Τάγματος, μέ ἐπικεφαλῆς τόν Κύπριο ἔφεδρο Ἀνθγό Χ. Σολομῆ. Καί ἀμύνθηκαν μέ μεγάλη αὐταπάρνηση, διότι αὐτό τό τμῆμα τοῦ μετώπου ἦταν ἕνας τόπος ἱερός γιά αὐτούς, ἀφοῦ ἐκεῖ, ἐντός τῶν Κεντρικῶν Φυλακῶν Λευκωσίας, βρίσκεται ὁ χῶρος πού οἱ Κύπριοι ἀποκαλοῦν «Φυλακισμένα Μνήματα». Ἐκεῖ εἶναι θαμμένοι οἱ ἥρωες τῆς ΕΟΚΑ πού ἔπεσαν μαχόμενοι ἤ ἀπαγχονίστηκαν ἀπό τούς Βρετανούς ἀποικιοκράτες: ὁ Γρηγόρης Αὐξεντίου, ὁ Εὐαγόρας Παλληκαρίδης, ὁ Μιχαήλ Καραολῆς κ.ἄ.
Ὁ Σολομῆς καί οἱ 250 ἄνδρες του, ἀμύνθηκαν σθεναρά καί κράτησαν τίς θέσεις τους, διαισθανόμενοι τό ἱερό τους καθῆκον: οἱ τάφοι τῶν ἡρώων δέν ἔπρεπε νά συληθοῦν ἀπό τούς Τούρκους.
Ἐπρόκειτο γιά τήν Ἱστορία τῆς ΕΟΚΑ, τήν Ἱστορία τῆς Κύπρου, ἕνα κομμάτι ἀπό τήν ἱστορία τῆς Ἑλλάδας.
Κύπριος ἀξιωματικός ἄλλου τάγματος, βλέποντας τίς συνεχεῖς καί κατά κύματα ἐπιθέσεις τῶν Τούρκων, διέταξε τόν Ἀνθγό Σολομῆ νά ὑποχωρήσει, λέγοντας του χαρακτηριστικά, ὅτι ἐάν παρέμενε ἐκεῖ, θά ὁδηγοῦσε τόν ἑαυτό του καί τούς ἄνδρες του στόν θάνατο.
Ὁ Σολομῆς ἀρνήθηκε, ἐνῶ ἕνας λοχίας τοῦ ἀποκρίθηκε: «Οὔτε θέλουμε, οὔτε ἔχουμε δικαίωμα νά φύγουμε. Ἀκόμα κι ἄν ἀποχωρήσουν ὅλοι οἱ ἄλλοι, ἐμεῖς θά μείνουμε ἐδῶ καί θά γίνουμε λειῶμα».


ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ