ΑΝΤΙΣΘΕΝΗΣ - ΑΘΗΝΑ 444 - 366 π.Χ.

1ο. ΟΣΟΙ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΑΘΑΝΑΤΟΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΣΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥΣ ΕΥΣΕΒΕΙΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΙ

2ο. ΟΙ ΠΟΛΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΡΕΦΟΝΤΑΙ, ΟΤΑΝ ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΞΕΧΩΡΙΣΟΥΝ ΤΟΥΣ ΤΙΠΟΤΕΝΙΟΥΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΣΠΟΥΔΑΙΟΥΣ 

3ο. ΟΤΑΝ Ο ΣΟΦΟΣ ΑΣΧΟΛΗΘΕΙ ΜΕ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΕΝ ΘΑ ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΕΙ ΤΟΥΣ ΙΣΧΥΟΝΤΕΣ ΝΟΜΟΥΣ ΑΛΛΑ ΤΟΝ ΝΟΜΟ ΤΗΣ ΑΡΕΤΗΣ 

Επιφανής φιλόσοφος της αρχαίας Ελλάδος. Γεννήθηκε στην Αθήνα, άγνωστο πότε, από πατέρα Αθηναίο και μητέρα καταγόμενη από τη Θράκη. Ήταν σύγχρονος με τον Πλάτωνα και μεγαλύτερος στην ηλικία από αυτόν. Υπήρξε μαθητή του Γοργία και αργότερα φίλος και πιστός θαυμαστής του Σωκράτη. Μετά το θάνατο του μεγάλου δασκάλου του, ίδρυσε φιλοσοφική σχολή κοντά στο Γυμνάσιο Κυνόσαργες. Από την ονομασία αυτή οι οπαδοί του ονομάσθηκαν Κυνικοί και η αίρεσή τους Κυνισμός. Ιδιαίτερα ονομαστός μαθητής του υπήρξε ο Διογένης ο Σινωπεύς.

Ο Σωκράτης τον θαύμαζε για τον εγκρατή και σχεδόν ασκητικό του βίο, την ήρεμη ανεξαρτησία του και τη δύναμη του χαρακτήρα του. Στις διαλεκτικές συζητήσεις δοκίμαζε να ανατρέψει τον ορισμό του Σωκράτη για τις γενικές έννοιες. Καταπολεμούσε, δηλαδή, την περί ιδεών θεωρία του Πλάτωνος, και παραδεχόταν σαν πραγματικό μόνο το επί μέρους. Μονάχα αυτό που βλέπουμε, αγγίζουμε ή άλλως πως αισθανόμαστε υπάρχει πραγματικά (αισθησιοκρατική διδασκαλία).

Οι γενικές έννοιες κατά τον Αντισθένη είναι ανύπαρκτες (ίππον μεν ορώ, ιππόττητα δε ουκ ορώ) κάθε δε έννοια εννοεί ένα μόνο πράγμα. Από δω συνάγει ο φιλόσοφος ότι δεν μπορεί σε κανένα υποκείμενο ν’ αποδοθεί διαφορετική έννοια, και οι μόνες σωστές κρίσεις είναι οι ταυτολογικές (Α εστίν Α). δεν είναι ορθό, π.χ., να λέμε ο χρυσός είναι ξανθός, μα ο χρυσός είναι χρυσός, όχι ο άνθρωπος είναι θνητός αλλά το θνητό είναι θνητό.

Γι’ αυτό το λόγο ο Αντισθένης απέρριπτε και τον ορισμό που στηρίζεται πάνω στα ουσιώδη γνωρίσματα. Τα διδάγματα αυτά πρόθυμα σπάσθηκαν οι Κυνικοί. Και από αυτά η τάση των Κυνικών να κάνουν τους εαυτούς των τελείως ανεξάρτητους από τις ανάγκες του έξω κόσμου, περιορίζοντας στο ελάχιστο τις ανάγκες τους, ασκούμενοι να υπομένουν κάθε στέρηση και κάθε πόνο, και θεωρώντας τις απολαύσεις και ιδιαίτερα την ηδονή μέγιστα κακά.

ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ

ΞΕΝΟΦΑΝΗΣ Ο ΚΟΛΟΦΩΝΙΟΣ - ΚΟΛΟΦΩΝΑ 6ος ΑΙΩΝΑΣ π.Χ.

1. Ο,ΤΙ ΓΕΝΝΙΕΤΑΙ ΕΙΝΑΙ ΦΘΑΡΤΟ ΚΑΙ Η ΨΥΧΗ ΕΙΝΑΙ ΠΝΕΥΜΑ

2. ΤΑ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΕΙΝΑΙ ΚΑΤΩΤΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΝΟΥ

3. ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΟΥΤΕ ΘΑ ΥΠΑΡΞΕΙ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΠΟΥ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΙ ΚΑΤΙ ΜΕ ΣΑΦΗΝΕΙΑ

Αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος ιδρυτής της Ελεατικής σχολής. Γεννήθηκε την Τρίτη ή την τέταρτη δεκαετηρίδα του 6ου π.Χ. αιώνα στην Κολοφώνα. Όταν οι Πέρσες κατέκτησαν την Ιωνία, στα 546, εκπατρίσθηκε και επί πολλά έτη περιερχόταν στις ελληνικές πόλεις σαν ποιητής και ραψωδός, για να εγκατασταθεί, τέλος, στην Ελέα, αποικία που ίδρυσαν στη Μεγάλη Ελλάδα οι πρόσφυγες της Ιωνίας. Το φιλοσοφικό του έργο κατεστράφη, και μόνο από μερικά λείψανα του έργου του «Περί φύσεως», διδακτικού έπους, και τις μαρτυρίες του Αριστοτέλη, Θεοφράστου κ.α., γνωρίζουμε τι πίστευε. Ο Ξενοφάνης μεταφέροντας τη φιλοσοφία από την Ανατολή στη Δύση, προσέδωσε σ’ αυτήν καθαρά θρησκευτική χροιά/ τολμηρός ελεγκτής της πολυθεϊστικής θρησκείας των Ελλήνων, ύψωσε φωνή εναντίον της, και καταφέρθηκε με δριμύτητα κατά των κοσμογονικών προλήψεων και των ηθικών αρχών της ελληνικής Μυθολογίας.

Ο Ξενοφάνης αγανακτούσε κυρίως και σάρκαζε για το λόγο ότι η Μυθολογία είχε πλάσει ένα πλήθος από θεούς ανθρωπόμορφους, με όλα τα πάθη και τα ελαττώματα των θνητών. Ότι ο Θεός είναι ένας και αυτός είναι όλος όμμα, όλος ους, όλος νους, και άρχει άσκοπα με την ίδια του τη διάνοια. Όντας αναλλοίωτος και ακίνητος, δεν έχει ανάγκη να μεταναστεύσει από τόπο σε τόπο για να εκτελεί τα θελήματά του. Είναι πανταχού παρών. Η μόνη αυτή θεότητα του Ξενοφάνη εναρμονίζεται με το Σύμπαν, οπότε ο μονοθεϊσμός του είναι ταυτόχρονα και πανθεϊσμός.

ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ

Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΩΝ ΣΤΙΣ «ΠΟΛΥΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΕΣ» ΚΟΙΝΩΝΙΕΣ

Από τον Στέφανο Μυτιληναίο


(Το άρθρο αυτό δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά το 2004)στο περιοδικό Δαυλός


Τον τελευταίο καιρό πολύς είναι ο λόγος που γίνεται σχετικά με την παγκοσμιοποίηση και τις λεγόμενες «πολυπολιτισμικές» κοινωνίες που αναγκαία θα προκύψουν ως συνέπεια αυτής. Και είναι κάποιοι "διανοούμενοι", οι οποίοι ενώ από τη μία εμφανίζονται ως πολέμιοι της παγκοσμιοποίησης, από την άλλη οι ίδιοι είναι οι θερμότεροι υποστηρικτές των πολυπολιτισμικών κοινωνιών -όπως τις ονομάζουν- στις οποίες λαοί και έθνη εντελώς διάφορα και ξένα μεταξύ τους, δηλαδή ένα συνοθύλευμα ανθρώπων απ’ όλες τις ηπείρους και απ’ όλες τις κουλτούρες, θα συμβιώνουν στο μέλλον αρμονικά...

 

 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΟ ΥΠΟΛΟΙΠΟ ΕΔΩ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ : ΤΑ ΤΡΙΑ ΕΙΔΗ ΤΟΥ ΡΗΤΟΡΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ

Ο Αριστοτέλης, στα τρία βιβλία του έργου του "ΤΕΧΝΗ, ΡΗΤΟΡΙΚΗ" περιγράφει τη ρητορική τέχνη, τα είδη και τα μέσα της. Ο φιλόσοφος όρισε τη ρητορική ως τέχνη της πειθούς, ταξινόμησε τους τρόπους πειθούς (επίκληση στη λογική, στο συναίσθημα και στο ήθος του ομιλητή) και πρόσθεσε ότι ο ρήτορας μεταχειρίζεται τους ρητορικούς συλλογισμούς, τα ἐνθυμήματα , και τα παραδείγματα . Καθώς, όμως, τα περισσότερα ἐνθυμήματα στηρίζονται σε ειδικούς τόπους , δηλαδή σε προκείμενες προτάσεις που προσιδιάζουν σε έναν συγκεκριμένο επιστημονικό πεδίο, ο φιλόσοφος θεώρησε στο σημείο αυτό αναγκαίο να καθορίσει τα είδη της ρητορικής, ώστε να είναι σε θέση ο ρήτορας να χρησιμοποιεί τους κατάλληλους κάθε φορά τόπους .

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΟ ΥΠΟΛΟΙΠΟ ΕΔΩ

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΤΗΣ ΑΙΩΝΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΙΣΤΗΣ ΣΤΟΝ ΔΑΣΚΑΛΟ ΤΟΥ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΑΝΑΞΑΓΟΡΑ 500 - 428 π.Χ.

ΟΛΑ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΗΤΑΝ ΜΑΖΙ, ΚΑΤΟΠΙΝ ΗΡΘΕ Ο ΝΟΥΣ ΚΑΙ ΕΒΑΛΕ ΤΑΞΗ

Μέγας σοφός της αρχαιότητος. Υιός του πλουσίου και ευγενούς Ηγησιβούλου. Ο Αναξαγόρας μετέφερε τη φιλοσοφία από την Ιωνία στην Αθήνα, όπου και εγκαταστάθηκε, για να γίνει οικείος και φίλος του Περικλέους, του οποίου έγινε και δάσκαλος. Κατηγορήθηκε όμως για αθεΐα από τους αντιπάλους του μεγάλου πολιτικού, και αναγκάσθηκε λίγο πριν από την έκρηξη του Πελοποννησιακού πολέμου, να εγκαταλείψει την Αθήνα και να επιστρέψει στην Ιωνία, όπου ίδρυσε φιλοσοφική σχολή, πιθανώς στη Λάμψακο. Πέθανε εκεί, ασχολούμενος κυρίως με τα μαθηματικά, τη φυσική, την αστρονομία και την Ιατρική. 

 

 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΤΟ ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΕΔΩ

ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ - ΠΕΡΙ ΣΥΓΝΩΜΗΣ (ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΕΠΙΚΑΙΡΟ ΘΕΜΑ)

Σχόλιο Αιώνιας Ελληνικής Πίστης : Συνέλληνες το θέμα αυτό είναι εξαιρετικά επίκαιρο.

Διαβάστε όλα τα αποφθέγματα και κρατήστε τα στο αρχείο σας.Να είστε σίγουρη ότι θα σας χρειαστούν

Τίποτα στους ανθρώπους δεν είναι τέλειο . Για αυτό σφάλουμε και επιβάλλεται από τους κανόνες της συμβίωσης να συγχωρούμε. Επιπλέον πρέπει να κάνουμε τη ζωή μας αρμονική και όχι τέλεια. Η φύση μας είναι ατελής και λανθάνει συνεχώς. Και επειδή το να αναζητάμε την τελειότητα φανερώνει ψυχική διαταραχή καθώς στον κόσμο των αισθήσεων όλα είναι σχετικά και υποκειμενικά, γι' αυτό ο μοναδικός ασφαλής δρόμος για να πλησιάσουμε την αρμονία της φύσης είναι αυτός της συγχώρεσης, καταλύτης για την γνώση και την εξέλιξή μας.

Δημόκριτος από Άβδηρα (περίπου 460 - 370 π.Χ)

"Η μεταμέλεια για τις άσχημες πράξεις είναι σωτηρία της ζωής"

"Και ο καλός κυβερνήτης κάποτε ναυαγεί και ο σπουδαίος άνθρωπος αποτυγχάνει"

"Είναι εύκολο να γίνονται σφάλματα , το δύσκολο είναι η συγχώρηση"

"Καλύτερα να ξεσκεπάζεις τα δικά σου λάθη, παρά των άλλων"

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΟΛΑ ΤΑ ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ ΕΔΩ

ΠΛΑΤΩΝ - Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ

 Θα κατανοήσουμε πιθανόν τη φιλοσοφία του Πλάτωνα κα­λύτερα, αν τον δούμε να εργάζεται πρώτα πρώτα υπό την επίδραση δύο σχετικών κινήτρων. Επιθυμούσε πρώτα από όλα να συνεχίσει το έργο του Σωκράτη εκεί που αναγκάστηκε να το αφήσει ο Σωκράτης, να παγιώσει τη διδασκαλία του δα­σκάλου του και να την υπερασπιστεί κατά των αναπόφευκτων ερωτημάτων. Αλλ’ ως προς αυτό δεν ενεργούσε μόνο από κί­νητρα προσωπικής αγάπης ή σεβασμού. Αυτό ταίριαζε με το δεύτερο κίνητρο του, που ήταν να υπερασπιστεί και να κατα­στήσει άξια υπερασπίσεως την ιδέα της πόλης-κράτους ως μο­νάδας ανεξάρτητης πολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά. Για­τί ο Πλάτων σκέφτηκε ότι αυτός ο ευρύτερος στόχος μπορούσε να εκπληρωθεί επιτυχέστερα, αν αποδεχόταν και ανέπτυσσε την πρόσκληση του Σωκράτη προς τους Σοφιστές.

 Η ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΤΟΥ ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΟΣ ΕΔΩ

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΟΦΟΥ ΣΟΛΩΝΟΣ ΠΡΟΣ ΟΦΕΛΟΣ ΤΟΥ ''ΚΛΙΝΙΚΑ ΝΕΚΡΟΥ'' ΝΕΟ-ΕΛΛΗΝΑ

Αρθρο του ''Ορφέα''

Με λύπη μου παρατηρώ μουδιασμένα κορμιά να περπατούν στους δρόμους, πονεμένα μυαλά ανθρώπων που βαθιά μέσα τους γνωρίζουν ότι ευθύνονται κυρίως οι ίδιοι για ό,τι έγινε σε αυτή τη χώρα. Οι ζωές τους άλλαξαν προς το χειρότερο και δεν μπορούν να ηρεμίσουν. Παρασύρθηκαν, ναι. Ξεγελάστηκα, ναι. Τα προηγούμενα χρόνια ζητούσαν περισσότερα απ’ ό,τι πραγματικά χρειάζονταν, ναι. Στο τέλος όμως, κάνοντας τον απολογισμό, συνειδητοποιούν ότι κακώς έκλεισαν τα αυτιά τους σε πολλούς που μάταια προσπάθησαν να τους συνετίσουν. Κάπου, στη μέση της διαδρομής προς την ευτυχία, χάθηκαν, λοξοδρόμησαν και τελικά έφτασαν σε αδιέξοδο. Αυτή τη στιγμή, οδηγούνται προς τη λήθη και τη σύνθλιψη πράξεων και ιδεών χιλιετηρίδων. Το αντιλαμβάνονται, αλλά οι ρίζες της αναβλητικότητας έχουν αγκαλιάσει τα σωθικά τους. Μετανιωμένοι, που δεν άκουσαν τον ανώνυμο «σοφό», ως άλλο Σόλωνα, να τους προειδοποιεί για τις μελλοντικές περιπέτειες στις οποίες οδηγούν τη χώρα, καθώς ενδιαφέρονταν μόνο για την εκπλήρωση των ιδιοτελών τους σκοπών, ζητούν παρηγοριά από την πραγματική πνευματική ηγεσία του έθνους Μίκης Θεοδωράκης, Χρήστος Γιανναράς, Ελένη Γλυκατζή, Νεοκλής Σαρρής, Σαράντος Καργάκος, κ.α. στο ρόλο του αρχαίου Έλληνα σοφού. Ιδού λοιπόν, τι μας διδάσκει το παρακάτω περιστατικό που διαδραματίστηκε στην αρχαία Αθήνα του 5ου αιώνα π.Χ.

Η διδακτική ιστορία του Σόλωνος
Μας πληροφορεί ο Διογένης Λαέρτιος (Οι επτά σοφοί – Βίοι Φιλοσόφων, εκδόσεις ΖΗΤΡΟΣ), ότι «μόλις ο Σόλων οσφράνθηκε τα σχέδια του Πεισίστρατου (ετοιμαζόταν να καταλύσει τη δημοκρατία και να κυβερνήσει τυραννικά), έκανε ό,τι μπορούσε για να εμποδίσει την πραγματοποίησή τους. Όρμησε δηλαδή μια μέρα στη συνέλευση του λαού κρατώντας δόρυ και ασπίδα και τους προειδοποίησε για τις δόλιες προθέσεις του Πεισίστρατου. Επιπλέον, δήλωσε ότι είναι πρόθυμος να σταθεί βοηθός της πόλης, λέγοντας τα εξής: “Αθηναίοι, από άλλους σας είμαι σοφότερος και από άλλους πιο γενναίος. Σοφότερος από αυτούς που δεν αντιλαμβάνονται την απάτη του Πεισίστρατου και πιο γενναίος από αυτούς που, ενώ ξέρουν, σιωπούν από φόβο”. Και τα μέλη της βουλής που ήταν με το μέρος του Πεισίστρατου, έλεγαν πως ο Σόλων είναι τρελός, εξού και τα λόγια του». Στη συνέχεια ο Σόλων έγραψε τους παρακάτω στίχους:


“Λίγος καιρός και θα φανερωθεί στους συμπολίτες μου
η τρέλα μου, μόλις θα λάμψει καθαρή η αλήθεια”

«Όταν ο Πεισίστρατος πήρε τη δύναμη στα χέρια του», συνεχίζει ο Διογένης Λαέρτιος, «ο Σόλων, μη μπορώντας πια να πείσει το λαό, πήγε και άφησε τα όπλα του μπροστά στο οίκημα του στρατηγού λέγοντας : ”Πατρίδα μου, σε βοήθησα με λόγια και έργα” και αμέσως απέπλευσε για την Αίγυπτο και την Κύπρο απ’ όπου επισκέφθηκε τον Κροίσο. (...) Όταν έμαθε ότι ο Πεισίστρατος ήταν ήδη τύραννος, έγραψε στους Αθηναίους τα εξής:

“Από δική σας δειλία κι αμυαλιά σας χτυπούν οι φουρτούνες ˙
όχι μομφές στους θεούς ˙ δεν είναι φταίχτες ˙ εσείς
οι ίδιοι αρματώσατε τούτους εδώ και τρανέψατε τόσο ˙
έτσι, απ’ αυτά, στην πικρή πέσατε τώρα σκλαβιά ˙
ίδια αλεπού πονηρά περπατάει ο καθένας σας χώρια,
μα όλοι σαν πάτε μαζί, τότε σας πιάνει αμυαλιά ˙
οι γαλιφιές σας πλανεύουν, και δίνετε πίστη στα λόγια,
όμως καμία προσοχή στα έργα δεν δίνετε εσείς”

Η τελευταία επιστολή του αρχαίου σοφού θα μπορούσε να ήταν γραμμένη από τα χέρια όλων εκείνων που χαρακτηρίστηκαν «ιδιόρρυθμοι», «συμπαθητικοί», «τρελοί», «γραφικοί» και «ρομαντικοί», γεννημένοι σε μια παλιότερη εποχή. Εκείνων, που είχαν πιο καθαρό ορίζοντα ορατότητας σε σχέση με αυτό της «μάζας». Συμπερασματικά, ο σύγχρονος Έλληνας πρέπει να αντιληφθεί ότι στο DNA του έχει το «μικρόβιο» να αποκρούει τον ρεαλισμό. Του αρέσει να πέφτει θύμα λαοπλάνων. Με λίγα λόγια, έχει το μεγαλύτερο «κακό» που θα μπορούσε να έχει άνθρωπος. Παράλληλα όμως, έχει στο DNA του και το μεγαλύτερο «καλό», την αντίδραση, η οποία θα εκδηλωθεί όταν θα ολοκληρωθεί η πράξη του εξευτελισμού και της εξαθλίωσής του.

Ο νεο-Έλληνας βρίσκεται ένα βήμα πριν «στριμωχτεί» στη γωνιά, μια ανάσα πριν αισθανθεί τη δική του αναπνοή να γυρίζει στο πρόσωπό του, καθώς αυτό θα «κολλάει» στον παγωμένο τοίχο της δικής του αναβλητικότητας. Στην πλάτη του βρίσκονται ήδη τα βάρη εκείνων που άδικα φωνάζουν συνεχώς από τα ΜΜΕ ότι «τα λεφτά τα φάγαμε όλοι μαζί και έτσι πρέπει όλοι να πληρώσουμε το τίμημα». Πίσω του στέκονται λιμοκοντόροι με έφεση στο να ασελγούν συστηματικά πάνω στα ανήμπορα να αντισταθούν, μίζερα κορμιά, διότι επί χρόνια ταΐζουν τα μυαλά τους με κενές προσδοκίες. Αυτός ο νεο-Έλληνας όμως, ΠΡΕΠΕΙ να αντιδράσει. ΠΡΕΠΕΙ να γυρίσει το πρόσωπό του και να αντικρύσει τον εχθρό κατάματα. Και δεν του το ζητά ο οποιοσδήποτε. Στην πραγματικότητα, δεν του το ζητά κανείς. Το χρωστάει στον εαυτό του. Οφείλει στον εαυτό του την εξιλέωση. Είναι ανάγκη λοιπόν, να καταφέρει να γνωρίσει τα λάθη του (περί επιτεύγματος πρόκειται), να αφουγκραστεί τους παλμούς της καρδιάς του και να πάρει αποφάσεις. Αποφάσεις αντίθετες σε αυτές που αναμένουν οι δήμιοί του. ΠΡΕΠΕΙ να διαψεύσει τις φήμες περί του... κλινικά νεκρού νεο-Έλληνα.

ΠΗΓΗ : ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

ΑΡΧΕΣ ΗΓΕΣΙΑΣ ΚΑΤΑ ΠΛΑΤΩΝΑ

Αρης Διαμαντόπουλος

Υποστράτηγος ε.α.-Ψυχολόγος
Διδάκτορας Φιλοσοφίας

Αρχές Ηγεσίας κατά Πλάτωνα

1. Εισαγωγικά

Ενώ ο Πλάτων είναι σαφής και συγκεκριμένος για τις αρετές του ηγέτη, που αφορούν και τον κάθε άνθρωπο, για τις αρχές της ηγεσίας δεν συμβαίνει κάτι παρόμοιο με τις αρετές, οπότε αφήνεται στον μελετητή του να συμπεράνει αυτές μέσα από τις βασικές φιλοσοφικές σκέψεις του, που έχει διατυπώσει για διάφορα άλλα θέματα.
Οσον αφορά όμως την τέχνη της ηγεσίας, ασχολείται ιδιαίτερα στο έργο του με τον τίτλο «Πολιτικός», την οποία τέχνη ταυτίζει με την επιστήμη και ως πρώτη τέτοια επιστήμη στην ιεραρχία αυτών θεωρεί κατ’ αρχή την πολιτική και αμέσως μετά από αυτήν την στρατηγική.
Εφόσον γνωρίσαμε τις θεμελιώδεις αρετές κατά τον Πλάτωνα και αυτές όπως είδαμε κατά σειρά προτεραιότητας είναι: η φρόνηση, η σωφροσύνη, η δικαιοσύνη και η ανδρεία, θα προσπαθήσουμε να αναγνωρίσουμε και να καταγράψουμε και τις αρχές της ηγεσίας, σύμφωνα πάλι κατά κύριο λόγο, με τις σκέψεις του Πλάτωνα, αφού πρώτα γίνει κάποια σύντομη αναφορά στην εξελικτικότητα των απόψεών του για τη δυνατότητα διδαχής αυτών των αρχών και της επιστήμης της ηγεσίας.

Η ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΕΔΩ

ΠΛΑΤΩΝ : ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ

Εισαγωγή, μετάφραση, σχόλια:Ι.Σ.Χριστδούλου

Εκδόσεις ΖΗΤΡΟΣ

Επίκαιρο όσο ποτέ αυτό το έργο του Πλάτωνα έρχεται μετά από 2.400 χρόνια να ορίσει τον πολιτικό άνδρα. Από τις πρώτες κιόλας σελίδες του έργου οι δύο συνομιλητές αποφασίζουν ότι ο πολιτικός είναι επιστήμονας, είναι δηλαδή «κάποιος που γνωρίζει», και η πολιτική είναι τέχνη: η τέχνη της διακυβέρνησης. Ο αληθινός πολιτικός αντλεί την εγκυρότητα της δράσης του από το προνόμιο που του παρέχει η γνώση της τέχνης του, ένα προνόμιο που ο Πλάτων δεν αναγνωρίζει στον καθένα. Ο περιοριστικός όρος της γνήσιας γνώσης και η επιφύλαξη απέναντι στις απομιμήσεις μειώνει δραματικά το σώμα των διεκδικητών της πολιτικής εξουσίας. Αν μάλιστα δεχθούμε ότι η πολιτική επιστήμη ορίζει στον άξιο πολιτικό ένα αδήριτο καθήκον –να φροντίζει τη μόρφωση των πολιτών– τότε γενναίοι και συνετοί πολίτες είναι αυτοί με τους οποίους ο κυβερνήτης θα προχωρήσει στη σύνθεση του κοινωνικού σώματος και στην αρμονική συνύπαρξη των ανθρώπων μεταξύ τους

ΕΛΛΗΝΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΟΙ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ : ΑΡΙΣΤΙΠΠΟΣ (435-355 π.Χ.)

ΑΡΙΣΤΙΠΠΟΣ (435 – 355 π.Χ.)

Ο Αρίστιππος καταγόταν από πλούσια οικογένεια και γεννήθηκε στην Κυρήνη της Βόρειας Αφρικής, όπου και μεγάλωσε. Όταν έφθασε σε ανδρική ηλικία, έχοντας στο μεταξύ μελετήσει τη φιλοσοφία του Πρωταγόρα, ήρθε στην Αθήνα, όπου και έγινε μαθητής του Σωκράτη. Μετά το θάνατο του δασκάλου του επισκέφθηκε αρκετές ελληνικές πολιτείες. Σ` αυτές κήρυττε τις θεωρίες του, αντί παχυλής αμοιβής, φιλοξενούμενος συνάμα από διάφορους τότε τυράννους. Χαρακτηριστικό σχετικά είναι και το γνωστό ανέκδοτο, σύμφωνα με το οποίο: ένας επαρχιώτης οδήγησε σ` αυτόν τον γιο του για να μαθητεύσει, αλλά, επειδή ο φιλόσοφος ζητούσε δίδακτρα λίαν υπερβολικά, ο άνθρωπος του είπε πως με το ποσό αυτό θα ήταν δυνατόν να αγοράσει ένα βόδι. Οπότε ο Αρίστιππος του απάντησε: `Αγόρασε το, λοιπόν, κι έτσι θα έχεις δύο μαζί βόδια στο σπίτι σου`.
Στη συνέχεια γύρισε στην πατρίδα του Κυρήνη, όπου ίδρυσε Σχολή, η οποία ονομάσθηκε για τούτο και `Κυρηναϊκή`, διδάσκοντας σ` αυτή τις φιλοσοφικές του δοξασίες.
Βάση της διδασκαλίας του είναι πως η ηδονή, όντας από τη φύση της ευάρεστη, αποτελεί αγαθό, ενώ ο πόνος, όντας από τη φύση του δυσάρεστος, αποτελεί κακό. Άρα ο ύψιστος σκοπός του βίου των ανθρώπων, προς τον οποίο και θα πρέπει να κατευθύνονται οι πράξεις μας, είναι η ηδονή και μόνο. Έργα του Αρίστιππου δεν διασώθηκαν, εκτός από πέντε επιστολές του, το κύρος όμως των οποίων έχει αμφισβητηθεί πολύ κατά το παρελθόν.