ΤΟ ΣΑΜΠΟΤΑΖ ΤΗΣ ΠΕΑΝ ΣΤΙΣ 20 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΗ ΑΘΗΝΑ ΚΑΙ Η ΠΑΙΔΕΙΑ

Του Π. Λ. Παπαγαρυφάλλου

Βρισκόμαστε στις 20 Σεπτεμβρίου 1942 που η Αθήνα και η υπόλοιπη Ελλάδα στενάζουν κάτω από την ναζιστική μπότα.

Τον Οκτώβριο του 1941, ανάμεσα στις πρώτες αντιστασιακές οργανώσεις, που άρχισαν να κάνουν την εμφάνισή τους, ήταν και η Πανελλήνιος Ένωσις Αγωνιζόμενων Νέων (ΠΕΑΝ), η οποία «ιδρύθηκε από μέλη της οργανώσεως «Στρατιά Σκλαβωμένων Νικητών με αρχηγό τον Κώστα Περρίκο και πρόεδρο της Διοικητικής Επιτροπής του Θανάση Σκούρα». Αυτή, λοιπόν, η ολιγομελής οργάνωση έκανε τούτη την ηρωϊκή αντιστασιακή πράξη: «Στις 20 Σεπτεμβρίου 1942, στη γωνία των οδών Πατησίων και Γλάδστωνος, που στεγάζονταν τα κεντρικά Γραφεία της προδοτικής οργανώσεως ΕΣΠΟ, προέβη στην ανατίναξή της με δυναμίτη». Αποτέλεσμα: σκοτώθηκαν 29 μέλη της ΕΣΠΟ και 43 Γερμανοί αξιωματικοί και στρατιώτες. Η ΕΣΠΟ διαλύθηκε. «Οι ραδιοφωνικοί σταθμοί του Λονδίνου και της Μόσχας χαρακτήρισαν το εγχείρημα ως το μεγαλύτερο σαμποτάζ στην τότε κατεχόμενη Ευρώπη». Το γεγονός «αναπτέρωσε και το ηθικό των Ελλήνων», οι οποίοι είναι και ήρωες αλλά καιΕφιάλτες. Έτσι με προδοσία έγιναν συλλήψεις και οδηγήθηκαν στο εκτελεστικό το Φεβρουάριο του 1943 οι «Κ. Περρίκος, Θ. Σκούρας, Γ. Κατεβάτης, Δ. Λόης, Δ. Παπαδόπουλος» και η Ιουλία Μπίμπα «που εκτελέστηκε στη Γερμανία δια πελέκεως». Ευτύχημα το ότι οι προτομές των ηρώων βρίσκονται σ’ αυτή τη διασταύρωση όπου ξαπλώνουν στις καρέκλες των εκεί καφενείων ανιστόρητοι Έλληνες, οι οποίοι αδιαφορούν τελείως για την παρουσία τους. Ούτε γνωρίζουν ούτε ενδιαφέρονται να μάθουν. Σκέτοι Αυστραλοπίθηκοι. Ένα δημοσιογραφικό ρεπορτάζ θα αποδείξει το θλιβερό γεγονός, αν και οι δημοσιογράφοι των Αθηνών δεν γνωρίζουν και συνεπώς δεν προβάλλουν τη θυσία τους. Όμως η ΠΕΑΝ οραματιζόταν και τη Νέα Ελλάδα μετά την απελευθέρωση με βασικό θεσμό την παιδεία, για την οποία είχε καταρτίσει και πρόγραμμα, στο οποίο διαβάζουμε: «7. Πιστεύομεν στην παιδεία ως τη βάση διαπλάσεως του χαρακτήρος της κοινωνίας». Ο χαρακτήρ της κοινωνίας είναι η αντανάκλαση του χαρακτήρος εκάστου των ατόμων που την απαρτίζουν, επομένως η διαμόρφωση του χαρακτήρος του ατόμου θα πρέπει ν’ αποτελεί ένα των κυριώτερων σκοπών της κοινωνίας. Η παιδεία αποτελεί το μόνον ασφαλές μέσον για την πρόοδο και κανονική εξέλιξη της κοινωνίας. Το άτομον ενεργεί αναλόγως των γνώσεών του. Η παιδεία θα εμφυσήση εις το άτομον τα ιδεώδη εκείνα που θα οδηγήσουν στη διάπλαση του χαρακτήρος του και εις την καλυτέρευσιν του συνόλου. Μέχρι σήμερον η Ελλάδα δεν εξεπλήρωσε τον προορισμό της. Ενώ η κυρία αποστολή της παιδείας είναι να μορφώνει ηθικώς και πνευματικώς, θεωρούσε την αποστολή της πληρούμενη διδάσκοντας μόνον. Η μόρφωση συνειδήσεων είναι δυνατή μόνον όταν συνδυάζει αρμονικά τα εθνικά, τα κοινωνικά, τα ανθρωπιστικά και πανανθρώπινα ιδεώδη. Ενώ η παιδεία επιβάλλεται να είναι προσιτή σ’ όλους μέχρι τώρα ήταν κτήμα των ολίγων. Πιστεύουμε στην παιδεία ως το θεμέλιον της κοινωνίας. Η παιδεία μόνον μπορεί να εξασφαλίση την ισότητα ευκαιρίας σ’ όλους παρέχοντάς τους τα ίδια, πνευματικά και ηθικά εφόδια. Πιστεύουμε ότι η παιδεία θα μπορέση να πραγματοποιήση την αποστολήν, της μόνον όταν απευθύνεται εις όλους ανεξαιρέτως και επεδιώκει την διάπλαση και μόρφωση χαρακτήρων ηθικών, πνευματικών και κοινωνικών». Αυτό το «πιστεύω» της Πανελλήνιας Ένωσης Αγωνιζομένων Νέων (ΠΕΑΝ), κυκλοφόρησε ωςπατριωτικό της Μανιφέστο της Αντιστασιακής Οργάνωσης, Δίδαγμα ιστορικό μεν αλλά αποδιοπομπαίο δε: Το περί παιδείας, κείμενο της ΠΕΑΝ αποτελεί καθοδηγητική παιδευτική πυξίδα από την οποία η μεταπολεμική Ελλάδα απέχει παρασάγγας. Κανένας υπουργός δεν τόλμησε να βάλει το δάχτυλο επί τον τύπον των ήλων, ενώ ο κόσμος της ενεργού παιδείας όλων των βαθμίδων αδιαφόρησε κινούμενος γύρω από τετριμμένα συνδικαλιστικά αιτήματα και κομματικούς άξονες. Κάποια εθνωφελή σκιρτήματα από ελάχιστους του πνεύματος και των γραμμάτων ή καταπολεμήθηκαν ή αντιμετώπισαν τη θανατηφόρο συνωμοσία της σιωπής. (τα περί ΠΕΑΝ και το έργο της βλ. την έκδοση του Συλλόγου «φίλοι της ΠΕΑΝ» με τίτλο: «Μυστικός τύπος της Κατοχής», εκδ. «Διογένης Αθήνα» - Πέτρος Κουλουφάκος – με χορηγία της ΑΤΕ, σελ. 11-15. Πρβλ. και το αφιέρωμα της «Καθημερινής» της 26 Σεπτεμβρίου 2010, με αρκετό φωτογραφικό υλικό (σελ. 35).)

ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ

Η ΑΝΑΤΙΝΑΞΗ ΤΟΥ ΚΤΙΡΙΟΥ ΤΗΣ ΕΣΠΟ ΑΠΟ ΤΗΝ Π.Ε.Α.Ν.(ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΕΝΩΣΙΣ ΑΓΩΝΙΖΟΜΕΝΩΝ ΝΕΩΝ) - ΝΕΚΡΟΙ 29 ΠΡΟΔΟΤΕΣ ΚΑΙ 48 ΓΕΡΜΑΝΟΙ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΟΙ ΣΤΙΣ 20 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1942

Μία από τις κορυφαίες αντιστασιακές πράξεις κατά των Γερμανών κατακτητών και των Ελλήνων συνεργατών τους ήταν η πολύνεκρη ανατίναξη του κτιρίου της ναζιστικής «Εθνικής Σοσιαλιστικής Πατριωτικής Οργάνωσης» (ΕΣΠΟ) στη γωνία των οδών Πατησίων και Γλάδστωνος. Το εγχείρημα έφερε σε πέρας στις 20 Σεπτεμβρίου 1942 μια ομάδα αποφασισμένων ανδρών και γυναικών της αντιστασιακής οργάνωσης «Πανελλήνιος Ένωσις Αγωνιζομένων Νέων» (ΠΕΑΝ).

Την εποχή εκείνη η ΕΣΠΟ, με αρχηγό τον γιατρό Σπύρο Στεροδήμο, προκαλούσε τους υπόδουλους Έλληνες, επειδή προσπαθούσε να στρατολογήσει νέους για να συγκροτήσουν την «Ελληνική Λεγεώνα», που θα πολεμούσε στο πλευρό της Βέρμαχτ στο ανατολικό μέτωπο. Η ΠΕΑΝ ήταν μια μικρή αντιστασιακή οργάνωση με αρχηγό τον δημοκρατικό αξιωματικό της Αεροπορίας Κώστα Περρίκο, που είχε αποταχθεί από τη δικτατορία Μεταξά.

Πολλά από τα μέλη της οργάνωσης συμπαθούσαν πολιτικά τον Παναγιώτη Κανελλόπουλο και βρίσκονταν σε ανοιχτή γραμμή μαζί του. Ιδεολογικά κινούνταν μεταξύ φιλελευθερισμού και σοσιαλδημοκρατίας. Η ΠΕΑΝ προέτρεπε τους Έλληνες σε αντίσταση με κάθε μέσο, προκειμένου να ενισχυθεί η μεταπολεμική θέση της χώρας και οι εθνικές διεκδικήσεις και καλούσε σε ενότητα όλες τις αντιστασιακές οργανώσεις. Ήταν δημοφιλής στη μορφωμένη νεολαία των αστικών κέντρων, αλλά οι σχέσεις της με το ΕΑΜ ήταν ψυχρές.

Το χτύπημα εναντίον της ΕΣΠΟ προετοιμάστηκε προσεκτικά και αποφασίστηκε να γίνει το πρωί της Κυριακής 20 Σεπτεμβρίου. Στην επιχείρηση πήραν μέρος τέσσερα άτομα: Ο Περρίκος, ο τεχνικός τηλεπικοινωνιών Αντώνης Μυτιληναίος, ο φοιτητής Νομικής Σπύρος Γαλάτης και η δασκάλα Ιουλία Μπίμπα. Η βόμβα συναρμολογήθηκε στο σπίτι της Μπίμπα και μεταφέρθηκε από την ίδια και τον Μυτιληναίο με μεγάλη προσοχή έξω από τα γραφεία της ΕΣΠΟ.

Ο Μυτιληναίος και ο Γαλάτης εισχώρησαν στο κτίριο από μια αφύλαχτη πόρτα της οδού Γλάδστωνος και τοποθέτησαν τη βόμβα σ’ ένα άδειο γραφείο στον ημιώροφο. Στον πρώτο όροφο στεγάζονταν τα γραφεία της ΕΣΠΟ και στους υπόλοιπους γερμανικές υπηρεσίες. Ο Γαλάτης άναψε το φιτίλι και αμέσως μαζί με τον Μυτιληναίο απομακρύνθηκαν. Ο Περρίκος και η Μπίμπα παρακολουθούσαν την επιχείρηση από κοντινό ζαχαροπλαστείο, έτοιμοι για κάθε βοήθεια.

Κώστας Περρίκος – Ιουλία Μπίμπα

Ήταν ακριβώς 12:03 το μεσημέρι, όταν ακούστηκε μια εκκωφαντική έκρηξη και πυκνός μαύρος καπνός σκέπασε την Πατησίων. Επικράτησε μεγάλη σύγχυση και πανικός, ώστε οι Γερμανοί σήμαναν συναγερμό, νομίζοντας ότι επρόκειτο για αεροπορική επιδρομή. Το εσωτερικό του κτιρίου κατέρρευσε και πήρε φωτιά. Η πυροσβεστική ξέθαβε νεκρούς από τα ερείπια: 29 μέλη της ΕΣΠΟ και 48 Γερμανοί αξιωματικοί έχασαν τη ζωή τους. Ο αρχηγός της ΕΣΠΟ Σπύρος Στεροδήμος ανασύρθηκε βαρύτατα τραυματισμένος και εξέπνευσε λίγες μέρες αργότερα. Η ναζιστική οργάνωση, μετά το πλήγμα, διαλύθηκε.

Σχεδόν αμέσως, η Γκεστάπο εξαπέλυσε ανθρωποκυνηγητό για τη σύλληψη των δραστών της βομβιστικής επίθεσης. Χρειάστηκαν τη συνδρομή ενός προδότη υπαξιωματικού της Χωροφυλακής, του Πολύκαρπου Νταλιάνη, για να εξαρθρώσουν στις 11 Νοεμβρίου 1942 τον επιχειρησιακό πυρήνα της ΠΕΑΝ. Περρίκος, Μπίμπα, Μυτιληναίος και Γαλάτης συνελήφθησαν και μεταφέρθηκαν στα ανακριτικά γραφεία της Γκεστάπο στον Πειραιά. Παρότι υπέστησαν φρικτά βασανιστήρια, δεν λύγισαν και δεν μίλησαν. Μάλιστα, ο Αντώνης Μυτιληναίος κατόρθωσε να δραπετεύσει και να διαφύγει στη Μέση Ανατολή.

Τα υπόλοιπα τρία μέλη της οργάνωσης πέρασαν από γερμανικό στρατοδικείο και καταδικάσθηκαν στην εσχάτη των ποινών. Ο αρχηγός της ΠΕΑΝ Κώστας Περρίκος τρις εις θάνατον και 15 χρόνια δεσμά και η δασκάλα Ιουλία Μπίμπα δις εις θάνατον και 15 χρόνια δεσμά. Ο Γαλάτης καταδικάσθηκε σε θάνατο και 5 χρόνια δεσμά, αλλά τελικά του δόθηκε χάρη, αφού η οικογένειά του πλήρωσε 1.000 λίρες και μεταφέρθηκε σε φυλακές στη Γερμανία. Στις 4 Φεβρουαρίου 1943, ο 37χρονος υποσμηναγός Κώστας Περρίκος εκτελέστηκε στην Καισαριανή, παρά τις μεγάλες προσπάθειες του αρχιεπισκόπου Δαμασκηνού. Η Ιουλία Μπίμπα μεταφέρθηκε σε στρατόπεδο συγκέντρωσης στη Γερμανία και καρατομήθηκε δια πελέκεως. Ο προδότης Νταλιάνης σκοτώθηκε αργότερα από αντιστασιακούς.

Η είδηση της ανατίναξης του κτιρίου της ΕΣΠΟ πέρασε γρήγορα τα σύνορα της Ελλάδας. Οι ραδιοφωνικοί σταθμοί Λονδίνου και Μόσχας μίλησαν με ενθουσιασμό για το εγχείρημα, χαρακτηρίζοντάς το ως το μεγαλύτερο σαμποτάζ στην τότε κατεχόμενη Ευρώπη.

• Αντώνης Μυτιληναίος: «Μαρτύρων Πορεία» (εκδόσεις. «Επικαιρότητα»)
• Π.Μ. Μιχαηλίδης: «Αγαθουπόλεως 7» (εκδόσεις «Καστανιώτης»)

OLYMPIA

ΘΡΑΣΟΣ ΦΙΝΤΑΝ : ΜΕ ΜΟΝΤΕΛΟ ΚΑΣΟΥ ΟΙ ΕΡΕΥΝΕΣ CHEVRON ΝΟΤΙΩΣ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ

Ὁ Τοῦρκος ΥΠΕΞ ἐπικαλεῖται γιά πρώτη φορά τό Διεθνές Δίκαιο τῆς Θαλάσσης καί ὑπαινίσσεται ἀπό τήν Ρώμη ὅτι ἡ Chevron πρέπει νά πάρει ἄδεια γιά ἕνα ἀπό τά τρία οἰκόπεδα λόγῳ τουρκολιβυκοῦ μνημονίου

Τά πράγματα εἶναι ξεκάθαρα. Ἡ Τουρκία θά παρέμβει καί θά διεκδικήσει ρόλο στίς ὅποιες ἀναθέσεις ἐρευνῶν γίνουν σέ θαλάσσια «οἰκόπεδα» νοτίως τῆς Κρήτης. Εἶναι μιά σαφής τοποθέτησις, πού συνάγεται ἀπό τίς δηλώσεις τοῦ Τούρκου ὑπουργοῦ Ἐξωτερικῶν Χακάν Φιντάν, ὁ ὁποῖος συνηντήθη στήν Ρώμη μέ τόν ὁμόλογό του Ἀντόνιο Ταγιάνι. Εἶπε ὁ Τοῦρκος ὑπουργός: «Οἱ δραστηριότητες πού προβλέπονται στίς θαλάσσιες δικαιοδοσίες μας πρέπει νά διεξάγονται σύμφωνα μέ τό Διεθνές Δίκαιο τῆς Θαλάσσης, μέ σεβασμό στά κυριαρχικά δικαιώματα καί μέ ἀποτελεσματικό συντονισμό. Εἴμαστε πολύ ἱκανοποιημένοι μέ τήν εὐαισθησία πού ἐπέδειξε ἡ Ἰταλία σέ αὐτό τό θέμα».

Μέ ἁπλᾶ λόγια, αὐτό σημαίνει «μοντέλο Κάσου». Ὅταν ὁ Χακάν Φιντάν ὁμιλεῖ γιά «κυριαρχικά δικαιώματα» ἐννοεῖ δικαιώματα τῆς Τουρκίας πού ἐν προκειμένῳ ἀπορρέουν ἀπό τό τουρκολιβυκό μνημόνιο. Ἄς κόπτεται ἡ Ἑλλάς ὅτι εἶναι παράνομο. Ὁ Φιντάν τό θεωρεῖ ἰσχυρό καί τό ἐφαρμόζει. Καί, βεβαίως, ὁ Ἰταλός ὁμόλογός του τό ἀποδέχεται. Ἔστω παθητικά. Ἄλλως τε ὑπάρχουν πολλά πεδία συνεργασίας τῆς Τουρκίας μέ τήν Ἰταλία. Στήν Λιβύη ἡ Ἰταλία ἦταν πού ἀνέκαθεν ἐστήριζε τήν κυβέρνηση τῆς Τριπόλεως, ἡ ὁποία συνομολόγησε τό μνημόνιο μέ τήν Ἄγκυρα. Χάρη στήν Ἰταλία ἡ κυβέρνησις αὐτή ἔχει διεθνῆ ἀναγνώριση.

Τό σημειώνουμε αὐτό γιά νά μήν τρέφουν ψευδαισθήσεις κάποιοι πού προσβλέπουν στήν Εὐρώπη γιά στήριξη τῶν κυριαρχικῶν δικαιωμάτων τῆς Ἑλλάδος. Ἡ Ἰταλία, ἡ τρίτη σέ μέγεθος χώρα τῆς Εὐρώπης, ἔχει συνταχθεῖ μέ τήν Τουρκία. Φαίνεται ὅτι ἔχουν συμφωνήσει γιά τήν Λιβύη, καθιστῶντας ἄσκοπα τά δρομολόγια τοῦ κ. Γεραπετρίτη καί τίς ἐπαφές του μέ παρακατιανούς ἀξιωματούχους τῆς Τριπόλεως ἤ τῆς Βεγγάζης. Καί ὑπάρχει καί ἄλλο πεδίο. Πουλῶντας σέ τουρκικά συμφέροντα μεγάλη ἑταιρεία ἀεροδιαστημικῆς (Piaggio Aerospace) ἡ Ρώμη ἔχει βάλει τήν Τουρκία ἀπό τήν πίσω πόρτα στά εὐρωπαϊκά ἀμυντικά προγράμματα. Καί ἄς μήν βιαστοῦν νά ἐκφράσουν ἱκανοποίηση οἱ κύκλοι τοῦ ΥΠΕΞ στήν Ἀθήνα ἐπειδή ὁ κ. Φιντάν ὁμίλησε γιά «Διεθνές Δίκαιο». Τό Διεθνές Δίκαιο, ἡ Τουρκία το ἀντιλαμβάνεται μέ τόν πολύ ἰδιαίτερο τρόπο πού ἐξυπηρετεῖ τά συμφέροντά της. Τόν τρόπο πού εἴδαμε στήν Κάσο.

Ἄς περιμένουμε τώρα νά δοῦμε τό σκηνικό νά ἐπαναλαμβάνεται νοτίως τῆς Κρήτης. Καί μπορεῖ, γιά τήν ὥρα, ὁ κ. Φιντάν νά ὁμιλεῖ γιά ἕνα ἀπό τά τρία οἰκόπεδα τά ὁποῖα ἔχει προκηρύξει ἡ Ἑλλάς, λέγοντας ὅτι ἡ Chevron πρέπει νά πάρει ἄδεια ἀπό τήν Τουρκία, ἀλλά ἀνά πᾶσαν στιγμήν μπορεῖ νά ἐπεκτείνει τίς διεκδικήσεις του. Ἤ μπορεῖ νά βάλει τήν Λιβύη νά τό κάνει γιά λογαριασμό τῆς Τουρκίας. Δέν θά ἦταν ἡ πρώτη φορά.

https://www.estianews.gr/kentriko-thema/thrasos-fintan-me-montelo-kasou-o%e1%bc%b1-%e1%bc%94revnes-chevron-notios-t%e1%bf%86s-kritis/

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ 1955 : ΤΑ ΑΓΝΩΣΤΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΑΝΑ : ΑΝΟΙΓΑΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥΣ ΤΑΦΟΥΣ,ΜΑΧΑΙΡΩΝΑΝ ΤΑ ΦΕΡΕΤΡΑ

Εβδομήντα χρόνια από τα επεισόδια της Κωνσταντινούπολης, ένας τόμος με κείμενα-τεκμήρια και μαρτυρίες φωτίζει περισσότερο τις εφιαλτικές ημέρες.

«Θανατηφόρα τραύματα εδέχθη η γραία Αικατερίνη Θυμιάκη, κατάκοιτος εις την εν Μ. Ρεύματι οικίαν της. Ωσαύτως είναι βέβαιον ότι εφονεύθη ο γηραιός ιερεύς του Μπαλουκλή Αρχιμανδρίτης Χρύσανθος Μαντάς, αποκλεισθείς υπό των φλογών εις την καιομένην μονήν».

Ακόμη μία ψηφίδα του εφιάλτη: «Ο νεκρός τού ολίγον προ των γεγονότων αποβιώσαντος Νικολάου Ηλιάσκου εξήχθη από τον τάφον και επί του φερέτρου κατηνέχθησαν πλείονα πλήγματα μαχαίρας».

Είναι αποσπάσματα από την απόρρητη έκθεση για τη νύχτα των Σεπτεμβριανών του 1955 του τότε προξένου της Ελλάδας στην Κωνσταντινούπολη Βύρωνα Θεοδωρόπουλου, που περιλαμβάνεται για πρώτη φορά στη δεύτερη έκδοση του τόμου «Πενήντα χρόνια από τα Σεπτεμβριανά – Κωνσταντινούπολη – Πριν, τότε, μετά», δουλειά μελετητών του Ιδρύματος Ιστορικών Μελετών.

Δεν είναι τυχαίο ότι ο συγγραφέας Αζίζ Νεσίν είχε χαρακτηρίσει σε κείμενό του τη νύχτα εκείνη στην Πόλη «νύχτα του Αγίου Βαρθολομαίου» – αν και εδώ η εντολή δόθηκε, όπως σημείωνε, από το Δημοκρατικό Κόμμα της Τουρκίας. Είναι χαρακτηριστικό ότι πολλά χρόνια αργότερα ο κύριος οργανωτής των επεισοδίων Χικμέτ Μπιλ αποκάλυπτε ότι το απόγευμα της 6ης Σεπτεμβρίου συναντήθηκε στην Κωνσταντινούπολη με τον Τούρκο πρόεδρο της Δημοκρατίας και τον πρωθυπουργό για την κατάστρωση του σχεδίου βάσει του οποίου διεξήχθησαν οι ανθελληνικές ταραχές.

Τα γεγονότα του 1955 στην Κωνσταντινούπολη δεν ήλθαν βέβαια ως κεραυνός εν αιθρία. Σύμφωνα μάλιστα με τη μία εκ των συγγραφέων του τόμου, την Ειρήνη Σαρίογλου-Scott, αποτελούν τον τελευταίο κρίκο μιας μακρόχρονης εθνικιστικής πολιτικής που εφαρμόστηκε με επιτυχία από την ίδρυση του τουρκικού κράτους με στόχο την εξόντωση του ελληνικού στοιχείου της Πόλης.

Ο εκτουρκισμός της οικονομίας αλλά και της κοινωνίας, που ολοκληρωνόταν αμέσως μετά την υπογραφή της Συνθήκης της Λωζάννης (1923) και με πρόσημο τον κεμαλισμό, επέβαλε σημαντικούς περιορισμούς αρχικά και στην πολιτιστική ζωή των Ελλήνων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το κλείσιμο και η δήμευση της περιουσίας του Ελληνικού Φιλολογικού Συλλόγου Κωνσταντινουπόλεως, ενώ ακολούθησε η απαγόρευση λειτουργίας της Πατριαρχικής Σχολής Γλωσσών και Εμπορίου και άλλων φορέων, καθώς και οι πρώτες διώξεις της ελληνικής μειονότητας.

Για να καταλάβουμε την αλληλουχία των γεγονότων και πώς οδήγησαν στα εφιαλτικά Σεπτεμβριανά του 1955  αξίζει επίσης να λάβουμε υπόψη ότι το 1932 για παράδειγμα εφαρμόζεται ο νόμος 2007 που απαγορεύει στους αλλοδαπούς την άσκηση πλήθους επαγγελμάτων, όπως χημικός, μηχανικός, ράφτης κτλ. Τότε εγκατέλειψαν την Πόλη 10.000 πολίτες ελληνικής υπηκοότητας. Ετσι η τραγική νύχτα της 6/7 Σεπτεμβρίου στην Κωνσταντινούπολη υπήρξε ημερομηνία-σταθμός για την ελληνική μειονότητα αλλά και ένα προδιαγεγραμμένο φινάλε της τελευταίας πνευματικά δημιουργικής δεκαετίας της Ρωμιοσύνης. 

[Δημήτρης Ν. Μανιάτης, www.tanea.gr]

http://ellas2.wordpress.com

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΠΟΚΑΛΥΨΙΣ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΕΡΝΤΟΓΑΝ ΓΙΑ ΤΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΑΝΑ

Χιλιάδες Ἕλληνες τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἐξεδιώχθησαν γιά νά «πέσει» ὁ Πρωθυπουργός Μεντερές καί νά ἐπικρατήσει τό πραξικόπημα τοῦ βαθέος κράτους – «Τό κουμπί τοῦ μηχανισμοῦ πατήθηκε μέ τά γεγονότα τῆς 6ης καί 7ης Σεπτεμβρίου – Ἀποτέλεσμα προβοκάτσιας τό στρατιωτικό κίνημα»

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ Ἐρντογάν ἀποκαλύπτει: Θύματα τῆς ἐσωτερικῆς διαμάχης τῶν Τούρκων ὑπῆρξαν οἱ Ἕλληνες τῆς Κωνσταντινουπόλεως. Εὑρέθησαν τό 1955, στήν δίνη τῆς ἀντιπαραθέσεως τῶν κεμαλιστῶν μέ τήν πρώτη ἐκλεγμένη κυβέρνηση τῆς Τουρκίας, πού κλιμακώθηκε στά γεγονότα τῆς 6ης καί 7ης Σεπτεμβρίου, προκειμένου ἐν συνεχείᾳ τό βαθύ κράτος τῆς Τουρκίας νά θέσει ἐν κινήσει τόν μηχανισμό του γιά νά ἀνατρέψει τόν Πρωθυπουργό Ἀντνάν Μεντερές, ὁ ὁποῖος κατόπιν τούτου κατέληξε στήν ἀγχόνη. Τά γνωρίζαμε ὅλα αὐτά. Εἶναι ὅμως ἡ πρώτη φορά πού τά ἀκοῦμε δημοσίως ἀπό τά χείλη Τούρκου ἐπισήμου. Ἀπό τόν ἴδιο τόν Ταγίπ Ἐρντογάν. Ὁ Τοῦρκος Πρόεδρος ὅμως εἶχε ἀναφέρει κατά τό παρελθόν, μιλῶντας στόν τότε Πρωθυπουργό Ἀλέξη Τσίπρα καί τόν ὑπουργό Ἐξωτερικῶν Νῖκο Κοτζιᾶ, τήν φράση «δέν τά κάναμε ἐμεῖς». Ἐννοοῦσε δέ ὅτι τίς σφαγές τίς ἔκαναν οἱ κεμαλιστές καί ὄχι οἱ ἰσλαμιστές…

Ὁ Τοῦρκος Πρόεδρος βεβαίως προέβη στήν χθεσινή ἀποκάλυψη, σέ μία προσπάθεια νά ταυτισθεῖ ἡ πολιτική του μέ αὐτήν τοῦ Μεντερές καί νά προβληθεῖ σάν συνεχιστής τῆς προσπαθείας ἐκδημοκρατισμοῦ τῆς Τουρκίας. Αὐτός εἶναι καί ὁ λόγος γιά τόν ὁποῖο ἐπέλεξε τήν χθεσινή ἡμέρα, τήν 64η ἐπέτειο τοῦ πραξικοπήματος τοῦ 1096 πού ἀνέτρεψε καί ὁδήγησε στήν ἀγχόνη τόν Μεντερές, γιά νά παρουσιάσει τό πολιτικό του σχέδιο γιά τήν ἀναθεώρηση τοῦ Συντάγματος τῆς χώρας.

Χαρακτηριστικῶς ἀνέφερε ὅτι τό ἔναυσμα γιά τήν ἐκκίνηση τοῦ μηχανισμοῦ πού ὁδήγησε στό πραξικόπημα τοῦ 1960 ἐδόθη μέ τά Σεπτεμβριανά, τό πογκρόμ δηλαδή κατά τῶν Ἑλλήνων τῆς Τουρκίας στίς 6 καί 7 Σεπτεμβρίου τοῦ 1955. Εἶπε κατά λέξιν: «Τό κουμπί ἐκκινήσεως τοῦ πραξικοπηματικοῦ μηχανισμοῦ πατήθηκε μέ τά γεγονότα τῆς 6ης καί 7ης Σεπτεμβρίου». Θέλησε δέ ἐν συνεχείᾳ νά παραλληλίσει τό πραξικόπημα τοῦ 1960 μέ αὐτό πού ἐπεχειρήθη ἐναντίον του τό 2016, καί βεβαίως νά ἐπιρρίψει εἰς τό ἀκέραιον τίς εὐθῦνες στούς κεμαλιστές.

Συνεχίζοντας μάλιστα ὑπεγράμμισε: «Δέν θά ξεχάσουμε τούς πραξικοπηματίες καί δέν θά τούς συγχωρέσουμε, ὄχι μόνο στά 64 χρόνια, ἀλλά ἀκόμη κι ἄν περάσουν αἰῶνες». Αὐτά εἶπε ἀπό τό βῆμα ἐκδηλώσεως πού ἔγινε στό μικρό νησί τῆς Πλάτης τῶν Πριγκιποννήσων, ἐκεῖ ὅπου ἐφυλακίσθησαν, ἐδικάσθησαν καί ἐξετελέσθησαν ὁ Μεντερές καί οἱ ὑπουργοί του, Ἐξωτερικῶν Φατίν Ρουστού Ζορλού καί Οἰκονομικῶν Χασάν Πόλατκαν. «Αὐτό τό ἔθνος θά θυμᾶται πάντα τόν ἀείμνηστο Μεντερές καί τούς συντρόφους του μέ εὐγνωμοσύνη, καί μέ κάποια ντροπή πού δέν μπόρεσε νά ἀποτρέψει τήν ἐκτέλεσή τους.» Καί ἀφοῦ ἔκανε μία ἐκτενῆ ἀναφορά στά στρατιωτικά πραξικοπήματα πού ἠκολούθησαν τό 1971, τό 1980 καί τό 1997, ἀνέφερε: «Εἴμαστε ἡ κυβέρνησις πού ἔχει ὑποστεῖ τίς περισσότερες ἀπόπειρες πραξικοπήματος στήν πολιτική ἱστορία τῆς Τουρκίας. Πιό πρόσφατα, μέ τήν ἀπόπειρα πραξικοπήματος τῆς 15ης Ἰουλίου, εἶχαν τόσο ἀγριέψει ὥστε νά στοχεύσουν ἄμεσα τό πρόσωπό μου, τήν οἰκογένειά μου, τή Μεγάλη Ἐθνοσυνέλευση τῆς Τουρκίας, τόν τόπο ἐκδήλωσης τῆς ἐθνικῆς βούλησης, καί τό ἴδιο τό ἀγαπημένο μας ἔθνος. Ὅλα αὐτά τά ἔχουμε βιώσει. Ἐκτός ἀπό αὐτά, ὑπῆρξαν πολλές μυστικές ἤ φανερές ἀπόπειρες».

Νά θυμίσουμε ὅμως τά γεγονότα τοῦ 1955. Ἡ οἰκονομική κατάστασις στήν Τουρκία ἦταν τραγική, ὅπως ἄλλως τε εἶναι καί σήμερα. Ὁ ἐθνικιστικός πυρετός ἀνέβαινε. Ἕνα ἀνάλογο κλῖμα καλλιεργεῖ καί σήμερα ὁ Ἐρντογάν παρ’ ὅτι κάποιοι στήν Ἀθήνα ἀρνοῦνται νά δοῦν τήν πραγματικότητα. Τότε οἱ Ἑλληνοκύπριοι διεκδικοῦσαν τήν ἕνωση τῆς Μεγαλονήσου μέ τήν Ἑλλάδα, καί τοῦτο ἦταν μία καλή ἀφορμή γιά τούς Τούρκους ἡγέτες νά ἀποσπάσουν τήν κοινή γνώμη ἀπό τά προβλήματά της, στρέφοντάς την κατά τῶν Ἑλλήνων τῆς Κωνσταντινουπόλεως πού εὐημεροῦσαν.

Μάλιστα στίς 28 Αὐγούστου 1955 ὁ Μεντερές ἰσχυρίσθηκε δημοσίως ὅτι οἱ Ἑλληνοκύπριοι σχεδίαζαν σφαγές Τουρκοκυπρίων.

Ἡ ἀφορμή γιά τήν δίωξη τοῦ ἑλληνισμοῦ τῆς Πόλης ἐδόθη στίς 6 Σεπτεμβρίου, μέ τήν ἔκρηξη ἑνός αὐτοσχέδιου μηχανισμοῦ στό Τουρκικό Προξενεῖο τῆς Θεσσαλονίκης. Ὡς δράστης συνελήφθη ἀπό τίς ἑλληνικές ἀρχές ὁ Ὀκτάι Ἐγκίν, ἕνας μουσουλμᾶνος σπουδαστής ἀπό τήν Κομοτηνή, πού ἀργότερα περιεβλήθη τό φωτοστέφανο τοῦ ἥρωος. Ἐτιμήθη στήν Τουρκία καί διορίσθηκε κυβερνήτης σέ ἐπαρχία. Τό «κουμπί» εἶχε πατηθεῖ. Ἀπό τήν ἔκρηξη προεκλήθησαν μόνο μικρές ζημίες, ἀλλά οἱ τουρκικές ἐφημερίδες ἐκμεταλλεύτηκαν τό γεγονός, μεγαλοποιῶντας καί διαστρεβλώνοντάς το, κατόπιν κυβερνητικῶν ὁδηγιῶν. Πρωτοσέλιδοι τίτλοι, ὅπως «Ἕλληνες τρομοκράτες κατέστρεψαν τό πατρικό σπίτι τοῦ Ἀτατούρκ» τῆς «Ἰσταμπούλ Ἐξπρές» καί δημοσίευση μιᾶς σειρᾶς ἀπό παραποιημένες φωτογραφίες τοῦ συμβάντος, προεκάλεσαν «αὐθόρμητες» διαδηλώσεις στήν Πλατεῖα Ταξίμ τό ἀπόγευμα τῆς ἴδιας ἡμέρας. Τήν ἑπομένη οἱ ἐπιθέσεις ἐπεκτάθηκαν καί στήν Σμύρνη. Ὁ ἀπολογισμός ἦταν ὁ θάνατος 16 Ἑλλήνων καί ἑνός Ἀρμενίου, τραυματισμοί, βιασμοί καί καταστροφές, ἐκκλησιῶν, σχολείων, σπιτιῶν καί καταστημάτων.

https://www.estianews.gr/kentriko-thema/%e1%bc%b1storiki-%e1%bc%80pokalypsis-to%e1%bf%a6-proedrou-%e1%bc%90rntogan-gia-ta-septemvriana/

ΤΟ ΝΑΖΙΣΤΙΚΟ ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑ ΣΤΟ ΧΟΡΤΙΑΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΤΙΣ 2 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1944

Τα Ναζιστικά κρεματόρια δεν υπήρξαν μόνο στα στρατόπεδα συγκέντρωσης, αλλά τέθηκαν σε λειτουργία και στο Ολοκαύτωμα του Χορτιάτη, όταν με την πυρπόληση ενός φούρνου και ενός σπιτιού στα οποία επίτηδες είχαν εγκλωβίσει άμαχο πληθυσμό, οι ναζί κατακτητές δολοφονούσαν 149 ανθρώπους και έγραφαν άλλη μία μαύρη σελίδα στα εγκλήματα πολέμου.

Αποφράδα ημέρα λοιπόν, αλλά ταυτόχρονα και ημέρα μνήμης και θυσίας είναι η 2 Σεπτεμβρίου του 1944, όταν οι Nαζί με τους  συνεργάτες τους, έβαψαν στο αίμα το Χορτιάτη.

Προηγήθηκαν δύο ανταρτικές επιθέσεις σε δύο αυτοκίνητα, ένα του οργανισμού Ύδρευσης Θεσσαλονίκης που πήγαινε στο βυζαντινό υδραγωγείο για την απολύμανση της δεξαμενής από την οποία υδροδοτούνταν η Θεσσαλονίκη και στο οποίο οι επιβαίνοντες ήταν Έλληνες (ο ένας εκ των δύο επέζησε) και ακολούθησε ένα δεύτερο αυτοκίνητο με τρεις Γερμανούς και δύο Έλληνες και με τελικό απολογισμό τη διαφυγή δύο Γερμανών και την αιχμαλωσία των υπολοίπων.

Οι διαφυγόντες επέστρεψαν στο Ασβεστοχώρι Θεσσαλονίκης.

Οι περισσότεροι άντρες του Χορτιάτη ήταν στις δουλειές τους και οι εναπομείναντες είχαν δίλημμα αν έπρεπε να μείνουν ή όχι. Σύμφωνα με κάποιες μαρτυρίες πήραν τη διαβεβαίωση ή την εκτίμηση καλύτερα των ανταρτών, ότι δεν θα κινδυνεύσουν. 

Αυτά πάντα σύμφωνα με μία εκδοχή, καθώς υπάρχει και δεύτερη σαφώς διαφορετική, που αναφέρουμε στη συνέχεια του κειμένου.

Η σφαγή

Η ναζιστική πολεμική μηχανή που πάντα εξαντλούσε την αγριότητά της σε αμάχους, αφού με τους αντάρτες έπρεπε να πολεμήσει στα ίσια, περικύκλωσε το Χορτιάτη. Κινητοποιήθηκαν δυνάμεις που γέμισαν 20 φορτηγά με Γερμανούς στρατιώτες, αλλά και δυνάμεις του «αποσπάσματος καταδίωξης ανταρτών» του Φριτς Σούμπερτ (Jagdkommando Schubert). Ακολούθως έκαναν αυτό που ήξεραν καλύτερα, δηλαδή πλιάτσικο και πυρπολήσεις, ενώ όσοι κάτοικοι ήταν στο χωριό συγκεντρώθηκαν στο καφενείο. Οι κάτοικοι αυτοί οδηγήθηκαν έκλεισαν στο φούρνο του Στέφανου Γκουραμάνη, πολυβολήθηκαν από τους ναζί και μετά έβαλαν φωτιά για να κάψουν όσους δεν είχαν ξεψυχήσει από τις σφαίρες.

Κατάφεραν να γλιτώσουν μόνο δύο. Δείγμα της απανθρωπιάς των ναζί ήταν ότι οι όμηροι οδηγήθηκαν στο φούρνο υπό τη συνοδεία βιολιού και μάλιστα με εύθυμους σκοπούς που έπαιζε Γερμανός στρατιώτης.

«Γλεντούσαν» δηλαδή τη σφαγή των αμάχων που προετοίμαζαν!! Όποιος επιχειρούσε να διαφύγει από το φλεγόμενο κτήριο, τον μαχαίρωναν οι Γερμανοί και οι Έλληνες ταγματασφαλίτες που ως άλλοι Νέρωνες «καμάρωναν» για τα έργα τους. Μία άλλη ομάδα αμάχων την οδήγησαν στο σπίτι του Ευάγγελου Νταμπούδη και τους έκαψαν ζωντανούς. Άλλοι εκτελέστηκαν επί τόπου όταν προσπάθησαν να διαφύγουν και εντοπίστηκαν, γυναίκες βιάστηκαν και δολοφονήθηκαν.

Ο απολογισμός της αποφράδας ημέρας ήταν 149 νεκροί, μεταξύ αυτών 109 γυναίκες και κορίτσια και περίπου 300 σπίτια καμένα.

Δύο ημέρες μετά οι Γερμανοί ξαναγύρισαν για να ολοκληρώσουν το πλιάτσικο. Ο υπεύθυνος του Ολοκαυτώματος, ο Φριτς Σούμπερτ μετά τον πόλεμο δικάστηκε και εκτελέστηκε στην Αθήνα. Μετά τον πόλεμο και με δεδομένη την πολιτική κατάσταση που επικρατούσε στη χώρα και που τα προδρομικά σημάδια της ήταν ορατά και μέσα στην κατοχική περίοδο, υπήρξε αντιπαράθεση σχετικά με την αφορμή για το Ολοκαύτωμα.

Στο βιβλίο του «Μία επαίσχυντη συμφωνία και το Ολοκαύτωμα του Χορτιάτη», ο Γ. Φαρσακίδης αναφέρει: Η Ελληνική Επίσημη Ιστοριογραφία ελάχιστα έχει ασχοληθεί με την πυρπόληση του Χορτιάτη.

Το ολοκαύτωμα, σαν συμβάν, απουσιάζει παντελώς τόσο από τα, κατά τα άλλα σχολαστικά στην καταγραφή, γερμανικά, όσο και τα βρετανικά αρχεία. Κι αναρωτιέται κανείς, συγκαλύπτοντας άραγε ποιους μεγαλόσχημους συνεργούς εγκλημάτων πολέμου, ποιες πολιτικές ατιμίες και προδοσίες, έχει διαγραφεί αυτή η σελίδα;

Η oπισθοχώρηση των Γερμανών το 1944, σήμανε, απολύτως συνειδητά από την πλευρά τους, την εκδήλωση της εκδικητικής τους μανίας με σειρά σφαγών αμάχων.

ΜΑΛΚΙΔΗΣ
ΑΒΕΡΩΦ

ΣΤΙΣ 2 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1877 ΠΕΘΑΙΝΕΙ Ο ΦΗΜΙΣΜΕΝΟΣ ΠΥΡΠΟΛΗΤΗΣ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ 1821 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΝΑΡΗΣ

Του Παναγιώτη Γέροντα

Γεννημένος το 1793 στα Ψαρά υπήρξε από τις εμβληματικοτερες μορφές της Ελληνικής Επανάστασης του 1821. Στην Επανάσταση ο φημισμένος πυρπολητης έμεινε γνωστός κυρίως για δύο πράξεις του.

Η πρώτη έμεινε γνωστή ως “η εκδίκηση του Κανάρη”. Τον Ιούνιο του 1822, αφού ο Ελληνικός Στόλος δεν κατάφερε να σώσει τη Χίο από την οθωμανική σφαγή, ο Κανάρης ανέλαβε να βάλει μπουρλότο στη ναυαρχίδα του Καπουδαν Πασά (Στολαρχου) Nasuhzade Ali Paşa, του επονομαζόμενου και Καρά Αλή λόγω της ωμότητας του, ο οποίος ήταν επικεφαλής του στρατού που έσφαξε τους κατοίκους και έκαψε το νησί. Η επίθεση ήταν άκρως αποτελεσματική. Τα θύματα ήταν πάρα πολλά. Μεταξύ αυτών ο ναύαρχος Καρά Αλής, αξιωματικοί του και πολλοί ναύτες. Το πυρπολικό του Πιπίνου προσέγγισε την υποναυαρχίδα την οποία πυρπολησε επιτυχώς.

Ο Κανάρης ακόμη ανέλαβε να φέρει εις πέρας και σχέδιο προσβολής του Αιγυπτιακού Στόλου με πυρπολικά στην βάση του στην Αλεξάνδρεια. Τελικά η επιχείρηση απέτυχε λόγω της νηνεμίας που εμπόδισε τα πυρπολικά να πλεύσουν προς τον στόχο. Στις 10 Αυγούστου του 1825, ο Τομπάζης και ο Αντώνιος Κριεζής, μαζί με τα πυρπολικά του Αντωνίου Βώκου, του Μανώλη Μπούτη και του Κανάρη, έφθασαν έξω από την Αλεξάνδρεια. Ο Κανάρης θεωρώντας τον άνεμο ευνοϊκό για τα πυρπολικα σηκώνοντας Ρωσική σημαία μπήκε μόνος του στο λιμάνι. Ο άνεμος όμως κόπασε ξαφνικά με συνέπεια να μην μπορεί να φθάσει τον εχθρικό στόλο. Τότε έγινε αντιληπτός από γαλλικό πολεμικό πλοίο. Ο Κανάρης έβαλε φωτιά στο πυρπολικο και μαζί με τους ναύτες του επιβιβάστηκε στην βάρκα διαφυγής. Το γαλλικό πολεμικό και τα παράκτια πυροβολεια έβαλαν εναντίον του Κανάρη χωρίς όμως επιτυχία. Ο ίδιος ο Μωχάμετ Άλη πήρε μερικά πλοία και κυνήγησε τους Έλληνες μέχρι τις ακτές της Καραμανίας χωρίς αποτέλεσμα. Εμπνευστής της καταδρομικης επιχείρησης ήταν ο Λάζαρος Κουντουριώτης. Θυμιζεται ότι τα Ψαρά έχουν καταστραφεί και ότι ο Κανάρης είχε ενταχθεί στην δύναμη των Υδραιων

Ο Κωνσταντίνος Κανάρης είχε όμως και πλούσια πολιτική καριέρα σε προβληματικές περιόδους της Ελληνικής Ιστορίας. Με σημαντικότερες περιπτώσεις την Μεσοβασιλεία (1862 – 1864) και την κρίση του 1877. Διετέλεσε πέντε φορές πρωθυπουργός της Ελλάδας σε ένα διάστημα 33,5 ετών (1844, 1848-49, 1864, 1864-65 και 1877) και για 2 χρόνια και 3 μήνες συνολικά.

ΙΝΦΟΓΝΩΜΩΝ

ΣΤΙΣ 2 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΟΙ ΝΑΖΙ ΠΡΟΧΩΡΟΥΝ ΣΤΗ ΣΦΑΓΗ ΤΟΥ ΧΟΡΤΙΑΤΗ

Το πρωί της 2ας Σεπτεμβρίου 1944, μια διμοιρία του ΕΛΑΣ με επικεφαλής τον Βάιο Ρικούδη, που ανήκε στο λόχο του Αντώνη Καζάκου (καπετάν Φλωριά), χτύπησε στη θέση «Καμάρα», έξω από τον Χορτιάτη, δύο αυτοκίνητα που κατευθύνονταν στο χωριό. Πρώτα χτυπήθηκε ένα αυτοκίνητο που ανήκε στον Οργανισμό Ύδρευσης Θεσσαλονίκης (ΟΥΘ) και λίγο αργότερα ένα γερμανικό αυτοκίνητο, που ακολουθούσε.

Για τον αριθμό των επιβαινόντων στα δύο αυτοκίνητα, την εθνικότητά τους και τον αριθμό νεκρών και τραυματιών υπάρχουν διάφορες εκδοχές:

Κατά μία εκδοχή στο πρώτο αυτοκίνητο επέβαιναν τουλάχιστον τρεις ή τέσσερις Έλληνες, υπάλληλοι του Οργανισμού, που πήγαιναν στον Χορτιάτη για την απολύμανση της δεξαμενής του υδραγωγείου, από το οποίο έπαιρνε νερό ένα μεγάλο μέρος της Θεσσαλονίκης, και τη χλωρίωση του νερού. Ο Ιωάννης Ταμιωλάκης, ανώτερος υπάλληλος του ΟΥΘ, αναφέρει στο βιβλίο του Η ιστορία της ύδρευσης της Θεσσαλονίκης ότι στο αυτοκίνητο επέβαιναν πέντε Έλληνες: ο εργοδηγός Σιδερίδης, τρεις τεχνίτες και ο Αλ. Σωτηρχόπουλος που ήταν υπεύθυνος για τη χλωρίωση.

Όσον αφορά το δεύτερο αυτοκίνητο, που ήταν γερμανικό, υπάρχουν οι εξής εκδοχές: σ’ αυτό επέβαιναν α) τρεις Γερμανοί και δυο Έλληνες, ο ένας εργοδηγός και ο άλλος υπάλληλος του ΟΥΘ, ή β) δύο άνδρες της Στρατιωτικής Αστυνομίας (Γκεστάπο), ένας Αυστριακός χημικός και δύο Έλληνες, υπάλληλοι του ΟΥΘ, ο Αλ. Σωτηρχόπουλος και ο Γ. Τρώντσιος, ή γ) ο Αυστριακός χημικός, ένα αξιωματικός της Γκεστάπο, δύο στρατιώτες και ο οδηγός. Ο Κώστας Πασχαλούδης, που ήταν καθοδηγητής της λεγόμενης «Υποδειγματικής Ομάδας της Νεολαίας της ΕΠΟΝ», που αποτελούσε μέρος του λόχου του καπετάν Φλωριά, ανέφερε τρεις Γερμανούς, μέλη της Γκεστάπο.

Το μνημείο των πεσόντων

Από την επίθεση των ανταρτών στο πρώτο αυτοκίνητο τραυματίστηκαν ο οδηγός Κλεάνθης Τερζόπουλος και ο εργοδηγός Γεώργιος Σιδερίδης, ο οποίος αργότερα υπέκυψε στα τραύματά του. Ο Ταμιωλάκης αναφέρει ότι σκοτώθηκε και ο οδηγός.

Από την επίθεση στο γερμανικό αυτοκίνητο (κατά την οποία οι επιβαίνοντες ανταπάντησαν στα πυρά) υπήρξε ένας νεκρός (πιθανόν ο Αυστριακός χημικός).

Οι αντάρτες έπιασαν έναν από τους Γερμανούς που επέβαιναν στο αυτοκίνητο (υπάρχει και η εκδοχή ότι παραδόθηκε ο ίδιος), ενώ ο άλλος, που ίσως και αυτός είχε τραυματιστεί, κατάφερε να διαφύγει και έφτασε στο Ασβεστοχώρι όπου ειδοποίησε τις γερμανικές Αρχές. Υπάρχει και η εκδοχή ότι οι τραυματίες Γερμανοί που κατάφεραν να ξεφύγουν ήταν δυο. Σύμφωνα με άλλη εκδοχή, από την επίθεση στο δεύτερο αυτοκίνητο δεν υπήρχαν νεκροί αλλά μόνο δύο Γερμανοί τραυματίες εκ των οποίων ο ένας, μαζί με τον τρίτο Γερμανό που δεν είχε τραυματιστεί, μπόρεσε να διαφύγει και να φτάσει στο Ασβεστοχώρι. Κατά τον Ταμιωλάκη, από την επίθεση στο δεύτερο αυτοκίνητο σκοτώθηκε ο χημικός, τραυματίστηκε ένας από τους Γερμανούς, που κατάφερε να ξεφύγει και να ειδοποιήσει τις γερμανικές Αρχές. Επίσης αναφέρει ότι οι Γερμανοί που αιχμαλωτίστηκαν από τους αντάρτες εκτελέστηκαν.

Η σφαγή

 
Μετά τις δύο αυτές επιθέσεις των ανταρτών οι κάτοικοι του Χορτιάτη ζήτησαν τη συμβουλή του Καζάκου ως προς το αν έπρεπε να φύγουν από το χωριό, φοβούμενοι αντίποινα των Γερμανών, εκείνος όμως τους καθησύχασε, διαβεβαιώνοντάς τους ότι δεν είχαν να φοβηθούν τίποτα. Έτσι η πλειοψηφία των κατοίκων που ήταν τότε στο χωριό παρέμειναν στα σπίτια τους (ήταν κυρίως γυναικόπαιδα, καθώς οι περισσότεροι από τους άντρες είχαν φύγει από νωρίς για να πάνε στις δουλειές τους). Έπειτα οι αντάρτες έφυγαν προς το Λιβάδι και την Πετροκέρασα, παίρνοντας μαζί τους τους αιχμαλώτους.

Λίγο αργότερα, έφτασαν στον Χορτιάτη περίπου είκοσι φορτηγά με Γερμανούς στρατιώτες και άντρες του Αποσπάσματος Καταδίωξης Ανταρτών του Φριτς Σούμπερτ (Jagdkommando Schubert) και περικύκλωσαν το χωριό. Αφού συγκέντρωσαν στην κεντρική πλατεία του χωριού τους κατοίκους που βρήκαν, άρχισαν να λεηλατούν και να πυρπολούν τα σπίτια.

Ο διαβόητος Φριτς Σούμπερτ

 Στη συνέχεια οδήγησαν τους κατοίκους που βρίσκονταν στην πλατεία στο σπίτι του Ευάγγελου Νταμπούδη και τους έκαψαν ζωντανούς, ενώ όσους βρίσκονταν μπροστά στο καφενείο της πλατείας τους έκλεισαν στο φούρνο του Στέφανου Γκουραμάνη. Κατά τη μεταφορά τους στο φούρνο του Γκουραμάνη ένας από τους άντρες του Σούμπερτ έπαιζε έναν χαρούμενο σκοπό στο βιολί. Αφού τους έκλεισαν στο φούρνο, οι άντρες του Σούμπερτ έστησαν ένα πολυβόλο και άρχισαν να τους πυροβολούν από ένα μικρό παραθυράκι της πόρτας. Κατόπιν έβαλαν φωτιά για να κάψουν ζωντανούς όσους δεν είχαν σκοτωθεί. Από τους εγκλωβισμένους όσοι προσπάθησαν να διαφύγουν από το κτήριο που καιγόταν μαχαιρώθηκαν από τους στρατιώτες που περίμεναν έξω.

Μόνο δύο άνθρωποι κατάφεραν να γλιτώσουν από το φούρνο του Γκουραμάνη.

Εκτός από τους κατοίκους που δολοφονήθηκαν στα δύο αυτά σημεία του χωριού, άλλοι δολοφονήθηκαν έξω από τα σπίτια τους και έντεκα καταδιώχθηκαν και εκτελέστηκαν έξω από το χωριό ενώ προσπαθούσαν να διαφύγουν. Επίσης γυναίκες του Χορτιάτη έπεσαν θύματα βιασμού πριν δολοφονηθούν από τους άντρες του Σούμπερτ.

 Συνολικά σκοτώθηκαν εκείνη την μέρα 149 κάτοικοι του Χορτιάτη, ανάμεσά τους 109 γυναίκες και κορίτσια, και κάηκαν περίπου 300 σπίτια. Εξαιτίας του φόβου ότι οι Γερμανοί θα επέστρεφαν αλλά και της δυσοσμίας από τα καμένα πτώματα που είχαν μείνει άταφα, οι κάτοικοι που κατάφεραν να σωθούν επέστρεψαν στο χωριό αρκετές μέρες αργότερα. Στις 4 Σεπτεμβρίου οι άντρες του Σούμπερτ επέστρεψαν για να ολοκληρώσουν την λεηλασία των σπιτιών που είχαν ξεκινήσει δυο μέρες πριν. Εκπρόσωποι του Ερυθρού Σταυρού έμαθαν για τη σφαγή του Χορτιάτη στις 5 Σεπτεμβρίου και κατάφεραν να εξασφαλίσουν άδεια για να μπουν στο χωριό μόλις στις 7 Σεπτεμβρίου.

Μετά τον πόλεμο

 
Ο Φριτς Σούμπερτ μετά τον πόλεμο δικάστηκε και εκτελέστηκε στην Αθήνα. Το 1960 στήθηκε μνημείο για την σφαγή στο κέντρο της κωμόπολης του Χορτιάτη, η οποία το 1998 ονομάστηκε «μαρτυρική» με το υπ. αριθμ. 399 Προεδρικό Διάταγμα.

PONTOS NEWS 

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ : ΤΟ ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑ ΤΗΣ ΣΑΜΟΘΡΑΚΗΣ ΤΗΝ 1η ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1821

Του Θεοφάνη Μαλκίδη

Η Σαμοθράκη από το 1459 ήταν υπόδουλη με έντονη την οθωμανική παρουσία. Η κήρυξη της επανάστασης στη Σαμοθράκη από τα τοπικά μυημένα μέλη στη Φιλική Εταιρεία, ακολούθησε ο γενικός ξεσηκωμός των Ελλήνων. Οι Σαμοθρακίτες που είχαν συνδέσμους με συμπατριώτες τους στην Κωνσταντινούπολη και με τον μητροπολίτη Μαρωνείας Κωνστάντιο, είχαν ήδη δημιουργήσει το ψυχολογικό υπόβαθρο. Έτσι ξεσηκώθηκαν και τον Αύγουστο του 1821 επαναστάτησαν κατά του Muhammed Bey Selihtar. 
Η αντίδραση από τους Οθωμανούς ήρθε το Σεπτέμβριο του 1821, την 1η του μηνός, την «πρωτοσταυρινιά» όπως λένε οι ντόπιοι, όταν αποβιβάστηκαν στο νησί δύο χιλιάδες στρατιώτες υπό τον Τούρκο υποναύαρχο μπέη Καρά-Αλή. Η καταστροφή ήταν ολοκληρωτική. Η Σαμοθράκη μετατράπηκε σε κέντρο λεηλασίας, ζώνη θανάτου και ερείπια, και το νησί έμεινε ακατοίκητο για έξι χρόνια. Σφαγιάσθηκαν περίπου 10.000 άνδρες και αγόρια (κατ’ άλλες πηγές 8.000). Τα γυναικόπαιδα και όσοι σώθηκαν από την σφαγή πουλήθηκαν στα σκλαβοπάζαρα της Σμύρνης και της Κωνσταντινούπολης. 

Εφτακόσιοι από τους κατοίκους που είχαν καταφύγει στα βουνά, οι Οθωμανοί τους έφεραν πίσω με δόλο δίνοντάς τους την εντύπωση ότι θα τους δώσουν χάρη. Όμως στην τοποθεσία «Εφκάς» στο κάστρο της πρωτεύουσας, της Χώρας, τους δολοφόνησαν όλους. Από τη μαζική αυτή δολοφονία, επέζησαν σύμφωνα με μαρτυρίες ξένων περιηγητών και του Σαμοθρακίτη ιερέα Γ. Μανωλάκη από 25 έως 30 οικογένειες, οι οποίες ζούσαν τα επόμενα χρόνια σε άθλια κατάσταση. Σημαντική μαρτυρία για το ολοκαύτωμα αποτελεί το έργο του Ίωνος Δραγούμη «Σαμοθράκη», ο οποίος διέσωσε το συμβάν, αλλά και την αναφορά για το τρυπημένο Ευαγγέλιο της εκκλησίας της Παναγίας στη Χώρα, το οποίο φυλάσσεται στο Εθνολογικό Μουσείο. 
Σημαντική παράμετρος του ολοκαυτώματος αποτελεί και ο βίαιος εξισλαμισμός πολλών Σαμοθρακιτών, που κατέληξαν όπως αναφέραμε δούλοι. Πέντε από τους επιζώντες του ολοκαυτώματος γύρισαν το 1837 στη Σαμοθράκη και επέστρεψαν στην αρχική τους θρησκεία. Για αυτό το λόγο βασανίστηκαν και θανατώθηκαν στην απέναντι Θρακική ακτή, όπου μεταφέρθηκαν στο χωριό Μάκρη της Αλεξανδρούπολης. Η μνήμη τους τιμάται την Κυριακή του Θωμά και αποτελούν τους πέντε νεομάρτυρες (Μανουήλ Παλογούδας, Θεόδωρος Δημητρίου, Γεώργιος Κουρούνης, Γεώργιος Καλακίκος και Μιχαήλ Κύπριος), τα λείψανα των οποίων υπάρχουν στην εκκλησία της Παναγίας στη Χώρα και στις εικόνες στις εκκλησίες του νησιού απεικονίζονται με φουστανέλες.

Το ολοκαύτωμα της Σαμοθράκης παρέμεινε άγνωστο και η τυπική αναφορά στη θυσία των κατοίκων της στην εθνική παλιγγενεσία, αναγνωρίστηκε από την Ακαδημία των Αθηνών μόλις το 1980. Την καταστροφή της Σαμοθράκης την απεικόνισε πολύ χαρακτηριστικά ο Γάλλος Αύγουστος Βινσόν (Αuguste Vinchon) ο οποίος λίγο αργότερα ζωγράφισε ένα πίνακα με θέμα τη σφαγή της Σαμοθράκης, που βρίσκεται στο Λούβρο.


Πηγές

Για το Ολοκαύτωμα της Σαμοθράκης περισσότερα στα βιβλία, "Σαμοθράκη: Ιστορία, Αρχαιολογία, Πολιτισμός", επιμέλεια: Στράτος Ν. Δορδανάς - Θεοφάνης Μαλκίδης, εκδόσεις: Επίκεντρο 2008 και "Σαμοθράκη – Ιερά νήσος" του Γιώργου Λεκάκη, εκδόσεις: Ερωδιός. 

 

http://malkidis.blogspot.gr/

http://www.istorikathemata.com/2012/09/1-1821.html 

Η 4η ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ : ΕΝΑ ΜΙΚΡΟ ΔΕΙΓΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΥΒΕΡΝΗΤΗ ΙΩΑΝΝΟΥ ΜΕΤΑΞΑ

23-10-1936 Γεωτρήσεις σε Μακεδονία Θράκη, για ανακάλυψη κοιτασμάτων πετρελαίου!  

26-10-1936 Αποφυλακίζονται οι κρατούμενοι για χρέη μέχρι 1000 δραχμές!  

30-10-1936 Το Πυροσβεστικό Σώμα επεκτείνεται και σε άλλες πόλεις της Ελλάδος!
25-12-1936 Ιδρύεται οικονομική αστυνομία για την δίωξη του λαθρεμπορίου και της φοροδιαφυγής!  

17–01-1937 Με αναγκαστικό νόμο καθορίζεται ο τρόπος απονομής σεβασμού, προς την σημαία και τα Εθνικά σύμβολα!
06–02–1937 Το κράτος αναλαμβάνει την εκμετάλλευση διαφόρων υπεραστικών λεωφορειακών γραμμών και τα αυτοκίνητα των γραμμών αυτών υπάγονται στον ΟΣΕ! 

04–03–1937 Αρχίζει η εφαρμογή του θεσμού των κοινωνικών ασφαλίσεων στην Θεσσαλονίκη, την Αθήνα και τον Πειραιά!
24–03–1937 Με τα διαθέσιμα των νομικών προσώπων η κυβέρνηση αποφάσισε την εκτέλεση διαφόρων παραγωγικών έργων!
27–12–1937 Μέτρα της κυβέρνησης υπέρ των σταφιδοπαραγωγών. Ενισχύεται ο ΑΣΟ κι απαγορεύεται η επέκταση των φυτειών!  

02–04-1937 Καθιερώνεται η πρώτη Μαΐου ως εορτή της εργασίας!
20–04–1937 Θα κατασκευαστεί πλωτή δεξαμενή στην Σύρο για την εξυπηρέτηση της Εμπορικής Ναυτιλίας! 

02–05–1937 Συνίσταται Ταμείο Ασφάλισης Εμπόρων κι ορίζεται το πρώτο διοικητικό του συμβούλιο!
14–05–1937 Ηλεκτροκινείται ο σιδηρόδρομος Κηφισιάς με απλή στρωτή γραμμή. Στις διαβάσεις θα κατασκευασθούν γέφυρες!
13–06–1937 Γίνονται τα εγκαίνια της γεωργικής εκθέσεως Ζαππείου, με αφάνταστη ποικιλία εκθεμάτων απ’ όλη την Ελλάδα!  

30–06–1937 Χορηγείται δάνειο ύψους 55.000.000 δραχμών στον Δήμο Αθηναίων, για την ανέγερση της νέας λαχαναγοράς στο Ρούφ!
09–07–1937 Το υπουργείο Γεωργίας απαγόρευσε την χορήγηση αδειών στους δασικούς υπαλλήλους, κατά το θέρος, εξ’ αιτίας του κινδύνου πυρκαγιών!  

25–08–1937 Με απόφαση του υπουργού Εργασίας συστάθηκαν γραφεία ευρέσεως εργασίας σε μεγάλες πόλεις της χώρας!  

27–09–1937 Από την 15η Νοεμβρίου αρχίζει η τακτική λειτουργία του Οργανισμού Κοινωνικών Ασφαλίσεων!  

10-10–1937 Αναδιοργανώνεται επί νέων βάσεων η Πάντειος Σχολή κι εξομοιώνεται με τα Πανεπιστήμια!
23–10–1937 Ιδρύεται η Ζωσιμαία Βιβλιοθήκη στην Ήπειρο!
19–11–1937 Αναδιοργανώνονται οι Παιδαγωγικές Ακαδημίες κι ιδρύονται νέα τμήματα στην Τρίπολη και στα Γιάννενα!
23–12–1937 Καταρτίζονται νομοσχέδια σχετικά με την οργάνωση της νεολαίας επί Εθνικών βάσεων!  

14–01–1938 Αρχίζει η λειτουργία των μαθητικών συσσιτίων σε όλα τα Δημοτικά σχολεία της χώρας!
01–02–1938 Άρχισε η ασύρματη επικοινωνία με την Κρήτη!
09–03–1938 Ιδρύονται δημόσια Νοσηλευτικά Ιδρύματα στην Νάουσσα, στην Ξάνθη, στο Βαθύ Σάμου και στην Λαμία!
22–03–1938 Ανακαλύφθηκαν ραδιενεργές πηγές στα Καμμένα Βούρλα με ραδιενέργεια μεγαλύτερη από 230 μονάδες mache, γεγονός που τις κατατάσσει στις καλύτερες της Ευρώπης!  

20–04–1938 Καθιερώνεται ο θεσμός της Αγροτικής Ασφάλειας σε όλη την χώρα, για την πρόληψη και καταστολή αγροτικών αδικημάτων!
21–05–1938 Αρχίζει επίσημα η λειτουργία του Ραδιοφωνικού Σταθμού Αθηνών! 

20–08–1938 Ο Ελληνικός Στρατός εισήλθε στην αφοπλισμένη ζώνη της Δυτικής Θράκης κι η Αλεξανδρούπολις ορίσθηκε ως έδρα Σώματος Στρατού!
25–08–1938 Δύο μεγάλες οτομοτρίς εξυπηρετούν την σιδηροδρομική συγκοινωνία μεταξύ Βόλου και Λάρισας!
18–09–1938 Επεκτείνεται η μηχανική καλλιέργεια κατά τις αροτριώσεις σε πολλές περιφέρειες της χώρας!
30–09–1938 Ιδρύεται Ελληνικό Τουριστικό Γραφείο στο Λονδίνο, για την ανάπτυξη του Ελληνικού Τουρισμού!
01–10–1938 Έγιναν τα εγκαίνια της Σχολής Αξιωματικών της Αστυνομίας Πόλεων! 

04–10–1938 Οργανώνεται πλήρως η τροχαία κίνησης στην πρωτεύουσα!
07–11–1938 Έγιναν τα εγκαίνια της Ζωσιμαίας Παιδαγωγικής Ακαδημίας και της Ζωσιμαίας Βιβλιοθήκης στα Γιάννενα!  

30–11–1938 Αρχίζει η πλήρης ιατρική περίθαλψη των ασφαλισμένων στο ΙΚΑ και προσλαμβάνονται οι απαραίτητοι γιατροί!
07–12–1938 Γίνονται 12 οι Νομαρχίες του Κράτους!
09–03–1939 Έγιναν τα εγκαίνια του Ινστιτούτου Χημείας και Γεωργίας!
08–06–1939 Καταργούνται τα οκτατάξια Γυμνάσια κι απ’ το προσεχές έτος ιδρύονται εξατάξια!
18–06–1939 Σύμφωνα με τις γνωμοδοτήσεις ειδικών η υπάρχουσα ποσότητα χρυσού στον Γαλλικό ποταμό, είναι εκμεταλλεύσιμη! Συνεχίζονται οι έρευνες για την ανακάλυψη πετρελαίου στην Ήπειρο!
12–10–1939 Περατώθηκαν οι εργασίες αναστηλώσεως του ναού της Απτέρου Νίκης! 

13–10–1939 Το Αεροπορικό Σώμα αποκτά δικό του Μετοχικό Ταμείο στην Αθήνα!  

16–11-1939 Ιδρύεται στην Αθήνα η Εθνική Ακαδημία Σωματικής Αγωγής!
23–01–1940 Αρχίζει η κατασκευή του αποχετευτικού αγωγού της Αθήνας!
28–02–1940 Έγιναν τα εγκαίνια δύο σταθμών ασυρμάτου στο Χαρβάτι και στην Λούτσα!  

16–03–1940 Η Ελλάδα αποκτά Αστικό Κώδικα!
28–03–1940 Θεμελιώθηκαν οι μόνιμες εγκαταστάσεις της Διεθνούς Εκθέσεως Θεσσαλονίκης!
13–04–1940 Αρχίζει έντονος ανθελονοσιακός αγώνας!
08–05–1940 Εγκαινιάζεται η γέφυρα στον Νέστο ποταμό κι η σιδηροδρομική γραμμή Μύρρινας – Τσάγεζι! 

26–05–1940 Θεμελιώνεται το Γενικό Στρατιωτικό Νοσοκομείο!

ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ