Η ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΕΘΝΟΥΣ ΚΑΙ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ

Του Χαράλαμπου Β. Κατσιβαρδά
Δικηγόρου Παρ’ Αρείω Πάγω

 

Είναι πρόδηλο ότι πέραν από την θεμελίωση της οιονεί Νομικής Θεολογίας, ένεκεν της νομικής προσεγγίσεως με θεολογική υπόβαθρο, της Συνταγματικής εννόμου τάξεως,  όπως αναλύθηκε σχοινοτενώς εις τα προηγούμενα άρθρα μου, δια των υφισταμένων αδιάστικτων διατυπώσεων του Συντάγματος, τηρουμένων των αναλογιών, δέον όπως  εισάγουμε προσηκόντως τον όρο η θεολογία της Ανεξαρτησίας ή της απελευθερώσεως ένεκεν του ιστορική υποβάθρου της Θεολογίας ως προς την διαδρομή συστάσεως του Ελλαδικού Κράτους.
 

Η κυρίαρχη ψυχική υποδομή της ενάρξεως του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα, ερείδεται εις την ζώσα και διαχρονική Ορθόδοξη παράδοσή μας, ως εκ τούτου, τόσο συμβολικά, δεσπόζουν τα θρησκευτικά μας σύμβολα, όσο και συμειολογικά εις όλα τα κείμενα (ιδρυτικές διακηρύξεις, μεμονωμένες ρήσεις κτλ) συνυφαίνεται αρμονικά αφενός ο διακαής πόθος δια την ελευθερία, την ανεξαρτησία του έθνους κατά του Τουρκικού ζυγού και αφετέρου η αδιαμφισβήτητη πίστη προς τον χριστό με αποτέλεσμα, Ο Χριστός , το σημείο του Σταυρού και εν γένει εκκλησιαστική παράδοση να συμπορεύεται της αγώνος δια την ελευθερία, αποτελώντας σταθερώς πυγή Αλήθειας και εμπνεύσεως, μέχρι την Θεόθεν ίδρυση του Ελλαδικού Κράτους.
 

Ενδεικτικό ως προς άνω είναι το από 30.11.1822 έγγραφον της «Προσωρινής Διοικήσεως της Ελλάδας», το οποίο απευθύνεται προς τον πρόεδρο αυτής, ζητώντας την συμφωνία του ιδίου μετά του βουλευτικό σώματος, δια της επικλήσεως της αυτής πίστεως :
 

«Εις την Ομοούσιον λοιπόν Τριάδα (την οποίαν ημείς πιστεύουμε αδιστάκτως) κι εις την αγάπη της πατρίδας….σας ορκίζομεν να συμφρονήσετε με το βουλευτκόν σώμα»

Ειδικότερον τα επαναστατικά κείμενα βρίθουν με θεολογικές φράσεις και διαρκή αναφορά προς τον Θεό ή Αγία Τριάς, ο Ύψιστος, Η θεία Χάρις, η οποία σκέπει και ενδυναμώνει τον αγώνα των Ελλήνων δια Ελευθερία, επικαλούνται την εξ ουρανή αρωγή δια την εξανάσταση του γένους από τον ζυγόν του Οθωμανού δυνάστη.
 

Άρα λοιπόν διακρίνουμε ότι ο Θεός ευρίσκεται πανταχού παρών, οποιαδήποτε συλλογική προσπάθεια άρχεται εκ Θεού και εξικνείται εις Αυτόν, όπως λ.χ, η περίφημος ρήσις του Θεοδώρου Κολοκοτρώνη : «Ο Θεός έβαλε την υπογραφή του για την Ελευθερία της Ελλάδας και δεν την παίρνει πίσω", ως εκ τούτου δηλαδή, ο αγών βαίνει παράλληλα με τον Θεό, όπου τελείται κανονικά ο μυστηριακός βίος, η Θεία κοινωνία, δοξολογίες, προσευχή.

Περαιτέρω ο Ρήγας Φεραίος εις την «Νέα Πολιτική Διοίκηση» προτείνει το εξής έμβλημα της σημαίας και της στολής των αγωνιστών : «Η σημαία όπου βάνεται εις τα μπαϊράκια και παντιέρες της Ελληνικής Δημοκρατίας, είναι ρόπαλον του Ηρακλέους με τρεις σταυρούς». 

Ο σκοπός της Φιλικής Εταιρίας συνίσταται :  « Η Εταιρία συνίσταται από κάθ’ αυτό Έλληνας Φιλοπάτριδας και ονομάζεται Εταιρία των Φιλικών. Ο σκοπός των μελών αυτής είναι η καλύτερη του ιδίου έθνους και αν ο Θεός συγχωρήση και την ελευθερίαν του.»
 

Περαιτέρω εις Γ’ εθνοσυνέλευση, μετά την λήξη των εργασιών της διεκήρυξεν ότι : «Έλληνες….οι κάτοικο της δεν είναι πράγματα του (εννοεί του Σουλτάνου), αλλά λογικά όντα πλασμένα κατ’ εικόνα του Θεού και καθ’ ομοίωσιν.
 

Ο πρόεδρος δε της ιδίας εθνοσυνελεύσεως (Γ. Σισίνης) αναφέρει την ίδιαν ημέραν δια προκήρύξεώς τους προς άπαντες του πισεύοντας εις Χριστόν. Ο όρος Χριστιανός εις τα κείμενά είναι ισοδύναμος προς τον όρον Έλλην και αντιστρόφως.
 

Περαιτέρω παραθέτω ένα απόσπασμα της αρχικής διακηρύξεως, της οιονεί αιτιολογικής εκθέσεως της Γ’ εθνοσυνέλευσης προκειμένου να καταδείξω την αξεδιάλυτη συνύφανση μεταξύ της Πίστης εις την Ελευθερία κι την Πίστη προς τον Χριστόν, μία καινοφανή σύζευξη θα λέγαμε με σύγχρονους όρους Θεολογίας και πολιτικής επιστήμης.
 

Εις επίρρωση της ιδιαίτερης γλώσσας την οποία μετέρχονται με μόνιμη επωδό το αγωνιστικό επαναστατικό πνεύμα με συστατικό στοιχείο την ζώσα Ορθόδοξη παράδοση, την πίστη εις τον Χριστό και τους Αγίους μας, εξάλλου τούτο τεκμηριώνεται αδιάσειστα από την δεσπόζουσα χρήση του Τιμίου Σταυρού, ως το επίκεντρο και η κεφαλή του αγώνος, δηλαδή το σημείο της θυσίας του ανθρώπου, της Σταυρώσεως και της Αναστάσεως, της απολύτως λυτρώσεως από την φθορά του Θανάτου.
 

Ως εκ τούτου με γνώμονα το πρόσωπο και την ζωή του Θεανθρώπου, οι αγωνιστές εμπνεύστηκαν την αξιακή υποδομή του Τίμου αγώνα τους για την Πίστη και την Ελευθερία, την θυσιαστική αυταπάρνηση των πολεμιστών με σκοπούμενο αποτέλεσμα την εξανάσταση του Γένους, την κατάκτηση της εσωτερικής λυτρώσεως δια της εξωτερικής Ανεξαρτησίας εκ του θηριώδους τυράννου του Τουρκικού ζυγού, εξ αυτού του λόγου λοιπόν, ονοματίζουν τον πόλεμο Ιερό, υπό την έννοια ότι υφίσταται η σκέπη του Πανάγαθου και Δίκαιου Θεού ανυπερθέτως παρά τω πλευρώ τους, αποτελεί εγγυητή του αγώνος των, εξ ου και το περίφημο «για του Χριστού την πίστιν την Αγία και της Πατρίδος την Ελευθερία.»
 

Για τους ως άνω λόγους ο Ι. Καποδίστριας απευθυνόμενος εις την Δ’ Εθνική Συνέλευση των Ελλήνων εν έτει 1829 αναφέρει χαρακτηριστικά :
 

«Ας δοξάσωμεν ολοψύχως τον Ύψιστον Θεόν! Ας ευλογήσωμεν το ΆΓΙΟΝ Αυτού όνομα…..Η ευσπλαχνία του δια θαυμάτων έσωσε την Ελλάδα, ας είμεθα άρα ενδομύχως πεπεισμένοι, ότι δεν εθαυματούργησεν ματαίως.».
 

Η ιδιοτυπία ακριβώς της εξαναστάσεως του Γένους έγκειται εις το γεγονός ότι το έθνος έστω και σε λανθάνουσα μορφή ουδέποτε έπαψε να υφίσταται, υπό την έννοια των δομικών στοιχείων της ταυτότητάς μας, παρέμενε αλώβητο, καίτοι σκλαβωμένο άχρι της καθολικής επαναστάσεώς μας, η ειδοποιός διάφορά δε, των οραμάτων, των μεγάλων ανδρών, του Κοσμά του Αιτωλού, του Ρήγα του Βελεστινλή του Μακρυγιάννη, ήταν «η πείνα και η δίψα» δια την ελευθερία και την ανεξαρτησία, εξ αυτού του λόγου διαφέρει άρδην από την Γαλλική επανάσταση η οποία ενείχε έντονο αντικληρικαλισμό και εναντίωση προς το θρησκευτικό στοιχείο, αλλά και την Αμερικανική λόγω της αποικιοκρατίας, άρα η Ελλαδική επανάσταση είχε ως στόχο την Θεόθεν ήτοι δια της εξ ουρανού αρωγής η ίδρυση ενός Ελλαδικού Κράτους, αυτόνομου και ανεξάρτητου.
 

Η νεκρανάσταση του έθνους επετεύχθη κατά τον εθνικό-απελευθρωτικό αγώνα, με πυλώνα της το έθνος-πατρίδα και την Εκκλησία, ως προς τούτο βεβαίως πέραν από την γενναία συμβολή των αγωνιστών, συνετέλεσαν δια της  πνευματικής συμβολής των, προς εισέτι της απελευθερώσεως, τόσον ως Κοσμάς ο Αιτωλός όσο και ο Ρήγας Φεραίαος, το όραμα των οποίων υπηρέτησε με συνέπει και με θυσιστική αυταπάρνηση ο Μακρυγιάννης :
 

«…την εσπλαχνία του μεγάλου Θεού, όπου έκαμεν νεκρανάσταση, τους χαμένους και σβησμένους τόσους αιώνες από τον κατάλογο του κόσμου να τους αναστήσει».
 

Η ταυτότητα της επαναστάσεως λοιπόν, βάσει των ανωτέρω απαρτίζεται από την καταφανή και διαρκή αγαστή συνύπαρξη μεταξύ έθνους και Ορθοδόξου παραδόσεως, το «θρησκευτικό στοιχείο» σε κάθε έκφανση του αγώνα και η βαθιά πίστη των αγωνιστών το καθιστούν εγγυητή και αναμφιβόλως συστατικό στοιχείο του επαναστατικού αγώνος.
 

Άρα η επιστημονική τεκμηρίωση της σύμπλευσης του έθνους και της Χριστιανικής πίστεως, ευρίσκονται εις το σύνολο των πρωτόλιων κειμένων, διακηρύξεων των αγωνιστών εισέτι και όπως έχω πολλαχώς αναφέρει και εις τα πρώτα Συντάγματα και εις τα προοίμια αυτών, άρα λοιπόν ο αγών της εθνικής παλιγγενεσίας με επίκεντρο της θυσία και της Ανάσταση του Ιησού Χριστού, οι Έλληνες Αγωνιστές θυσιάστηκαν με αυταπάρνηση με σκοπό την εκζητούμενη λύτρωση η οποία δεν είναι άλλη από την κτήση της νεκρανάστασης του γένους συν Θεώ.
 

Συνελόντι ειπείν,  παραθέτω ένα απόσπασμα από την διακήρυξη η οποία περιλαμβάνεται εις τα τελευταία πρακτικά (ΝΒ. 18-04-1823) εν ονόματι του Ελληνικού Έθνους, ενώπιον Θεού και ανθρώπων την πολιτικήν των Ελλήνων ύπαρξιν και ανεξαρτησίαν…..με αμετάθετον απόφασιιν όλοι, όλοι οι Έλληνες….Να ανεξαρτηθώμεν εντελώς έθνος χωριστόν, αυτόνομον και ανεξάρτητον αναγνωριζόμενοι, δι την δόξαν της αγίας ημών πίστεως και την ευτυχίαν των ανθρώπων ή με τα όπλα εις τας χείρας όλοι, όλοι οι Έλληνες να καταβώμεν εις τους τάφους, αλλά Χριστιανοί και ελεύθεροι»
 

Επιπλέον το έτος 1827 η Διοικητική επιτροπή της ελλάδας απευθύνει στην Γ’ εθνοσυνέλευση εις το οποίο ομιλεί περί έθνους κι «υπέρ ελευθερίας και πολιτικής υπάρξεως των Ελλήνων». Εις το ίδιο δε έγγραφο σημειώνεται ότι :

« Αι ελπίδες της (εννοείται της επιτροπής) εθεμελιούντο εις την εξ Ύψους Αντίληψιν, η οποία ποτέ δεν εγκατέλειψε την Ελλάδα».

ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ

Ο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΚΑΙ Η ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΦΙΛΙΑΣ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΥΤΑΡΚΕΙΑ

Του  Αθανασίου Μπαντέ

Αριστοτέλης: «Ηθικά Ευδήμια», βιβλίο έβδομο, μετάφραση Βασίλειος Μπετσάκος, εκδόσεις, ΖΗΤΡΟΣ, Θεσσαλονίκη 2018.

Συνεχίζοντας τη διερεύνηση του ζητήματος της φιλίας ο Αριστοτέλης διερωτάται: «Άραγε πρέπει να εξυπηρετούμε και να βοηθούμε μόνο τον ενάρετο ή μήπως όποιον μα ανταποδίδει –ή έστω μπορεί να μας ανταποδώσει κάτι αντίστοιχο;» (1244a 2-4).

Και το ερώτημα θα γίνει σαφέστερο: «Πρόκειται, βέβαια, για το ίδιο πρόβλημα με το εξής: το καλό του φίλου μας πρέπει να πράττουμε ή το καλό του ενάρετου ανθρώπου;» (1244a 4-6).

Το δίλημμα αν πρέπει να βοηθάει κανείς εκείνον που μπορεί να του φανεί χρήσιμος με μια μελλοντική ανταπόδοση της ευεργεσίας ή τον ενάρετο, που ενδεχομένως αδυνατεί να ανταποδώσει, δίνει την εντύπωση ότι επαναφέρεται το ζήτημα του κατά πόσο οι προτεραιότητες πρέπει να διαμορφώνονται με βάση την ωφέλεια ή την αρετή. Εν τέλει, τίθεται θέμα συμπεριφοράς. Ο προβληματισμός έχει να κάνει με τη συμπεριφορά που πρέπει να κρατηθεί απέναντι στους ανθρώπους θεωρώντας δεδομένη τη συναναστροφή μαζί τους.

Γι’ αυτό και η διευκρίνιση: «Και αν μεν ο φίλος μας είναι και ένας ενάρετος άνθρωπος, δεν υπάρχει θέμα, παρά μόνο αν κανείς υπερτιμήσει τη φιλία και υποτιμήσει την αρετή του άλλου» (1244a 6-8).Ζ

Το δεδομένο ότι ο φίλος κατέχει την αρετή (αν βέβαια δεν υπάρξει η πλάνη της υπερεκτίμησής του) διευκολύνει τα πράγματα, αφού σε μια τέτοια περίπτωση η βοήθεια κρίνεται ανεπιφύλακτη: «Αν, όμως, ο φίλος δεν είναι ενάρετος, αναφύονται πολλά προβλήματα» (1244a 9).

Η αναγνώριση ότι τα προβλήματα ξεκινούν με την προϋπόθεση της έλλειψης της αρετής καθιστά σαφές ότι, εν τέλει, δεν τίθεται θέμα προτεραιοτήτων, αφού η επίγνωση της αρετής διαλύει όλες τις αμφιβολίες καθιστώντας τη βοήθεια αναντίρρητη. Μονάχα η φιλία της χρησιμότητας γεννά αμφιβολίες, οι οποίες σχετίζονται με το μέγεθος της ωφέλειας που μπορεί να εισπραχθεί σε σχέση με τη βοήθεια που ζητείται. Σε τελική ανάλυση, η βοήθεια στο φίλο της χρησιμότητας δε θα μπορούσε παρά να είναι εξίσου χρησιμοθηρική, αφού η ωφέλεια τίθεται ως μοναδικό μέτρο αυτών των σχέσεων.

Το βέβαιο είναι ότι όπως δεν πρέπει κανείς ανεπιφύλακτα να προσφέρει μια τέτοια βοήθεια, έτσι δεν πρέπει και να την αρνείται. Η φιλία αυτού του είδους μπορεί να κρίνεται κατώτερη, αλλά δεν παύει να έχει τη δική της αξία.

Εξάλλου ισχύει και το εξής: «… τα έργα δεν πρέπει να αποδίδονται όλα στον πατέρα· υπάρχουν και αυτά που δικαιούται κι η μητέρα, κι ας είναι ανώτερος ο πατέρας. Και στον Δία ακόμα υπάρχουν θυσίες που δεν του τις προσφέρουμε, και τις τιμές δεν τις αποδίδουμε όλες σ’ αυτόν αλλά συγκεκριμένες» (1244a 16-18).

 Με άλλα λόγια, όπως η μητέρα, αν και κατώτερη, δικαιούται τις δικές της τιμές, έτσι και ο χρήσιμος, αν και κατώτερος του ενάρετου, δικαιούται επίσης τη δική του προσοχή: «Έτσι, λοιπόν, άλλα είναι που αρμόζουν στο φίλο μας το χρήσιμο και άλλα σ’ έναν άνθρωπο ενάρετο» (1244a 19-20). Η τελική συμπεριφορά διαμορφώνεται με βάση τις αξίες του αναλογικού δικαίου, όπου ο καθένας αξίζει την προσοχή με βάση την αξία του.

Με τον ίδιο τρόπο όμως θα μπορούσε να ισχύει και το αντίστροφο: «Έστω, για παράδειγμα, ότι κάποιος μας δίνει ψωμί και ό,τι χρειαζόμαστε· δε σημαίνει ότι πρέπει να συζήσουμε και μαζί του. Ούτε και με αυτόν που μοιραζόμαστε τη συμβίωση, πρέπει οπωσδήποτε να του ανταποδίδουμε πράγματα που δε μας δίνει αυτός αλλά κάποιος άλλος χρήσιμος» (1244a 20-22).

Το τελικό συμπέρασμα που επιβεβαιώνει ότι πρέπει να αποδίδεται στον καθένα αυτό που πράγματι αξίζει, όσο κι αν δεν αποκλείει τη χρησιμότητα, είναι αδύνατο να αποκρύψει την προτεραιότητα που δίνεται στην αρετή. Στην ουσία ο προβληματισμός για το ζήτημα της βοήθειας του φίλου αποτελεί προέκταση του δεδομένου των διαφόρων ειδών φιλίας που υπάρχουν.

Αποδεχόμενοι ότι υπάρχουν πολλές φιλίες είναι λογικό να υπάρχουν και πολλές εκδοχές βοήθειας προς το φίλο, ανάλογα το είδος της φιλίας που εκφράζεται: «Και όλα όσα λέγονται περί φιλίας και οι ορισμοί που της αποδίδονται, τη φιλία με τον ένα ή τον άλλο τρόπο αφορούν, πλην όμως όχι την ίδια φιλία. Το “να θέλεις το καλό του φίλου” λέγεται και για τον χρήσιμο και για τον άνθρωπο που μας κάνει το καλό και για εκείνον που είναι αυτό που είναι (δεν το διευκρινίζει ο συγκεκριμένος ορισμός, σε ποιον ακριβώς αναφέρεται)» (1244a 24-28).

Κι όχι μόνο αυτό: «Ακόμα, μπορεί για τον ένα να ποθούμε να έχει ζωή, για τον άλλο να ποθούμε τη ζωή μαζί του· με τον ένα να μοιραζόμαστε την ηδονή, με άλλον τις χαρές και τις λύπες στη ζωή. Όλοι αυτοί οι ορισμοί στη φιλία αναφέρονται, αλλά για την ακρίβεια σε κάποια συγκεκριμένη μορφή της ο καθένας· και δεν υπάρχει ένας ορισμός για μία φιλία» (1244a 29-32).

Όπως δεν υπάρχει ένας ορισμός για τη φιλία, έτσι δεν μπορούν να υπάρξουν τα ίδια μέτρα για όλες τις περιπτώσεις. Ο τρόπος που πρέπει να συμπεριφερθεί κανείς είναι ανάλογος με το είδος της φιλίας που απευθύνεται. Ο Αριστοτέλης θα συμπληρώσει: «Πολλοί είναι οι ορισμοί, και ο καθένας –έτσι το βλέπουμε– καλύπτει μια πλευρά της. Αλλά αυτό δεν ισχύει» (1244a 32-33).

Η τελευταία προσθήκη («αλλά αυτό δεν ισχύει») δεν προτίθεται να αναιρέσει όλα τα παραπάνω διαψεύδοντας τις πεποιθήσεις των περισσότερων ανθρώπων (εξάλλου, αυτό θα αναιρούσε και την αριστοτελική αντίληψη των πολλών εκδοχών της φιλίας), αλλά να καταστήσει σαφές ότι, όσο κι αν υπάρχουν διαφορετικά είδη φιλίας, δεν πρέπει να εκλαμβάνονται ως φιλίες όλες οι ανθρώπινες σχέσεις. Το ότι μπορεί κανείς να επιθυμεί το καλό για κάποιον δε σημαίνει ότι υπάρχει κατ’ ανάγκη φιλία (οποιασδήποτε μορφής) ανάμεσά τους, ακόμη κι αν το ενδιαφέρον του ενός για τον άλλο κρίνεται απολύτως ειλικρινές.

Ως απόδειξη αυτού ο Αριστοτέλης θα επικαλεστεί τις σχέσεις του ευεργέτη με τον ευεργετούμενο: «Για παράδειγμα ο ορισμός: φιλία είναι να θέλεις να υπάρχει ο άλλος. Και ο φίλος που είναι ανώτερος και ευεργέτης του άλλου, επίσης θέλει να υπάρχει το έργο του· το ίδιο όμως συμβαίνει και αντίστροφα: και για αυτόν που μας ευεργέτησε θέλουμε την ύπαρξη και του το ανταποδίδουμε, αλλά δε φτάνουμε και στο να επιθυμούμε τη συμβίωση μαζί του, όπως το επιθυμούμε για όποιον μας είναι ηδύς» (1244a 33-37).

Το ότι δεν υπάρχει επιθυμία συμβίωσης δεν αναιρεί τη φιλία, αφού και η φιλία της χρησιμότητας δε συνοδεύεται από την επιθυμία της συμβίωσης. Σε κάθε περίπτωση, θα ήταν παράλογο να οριστεί ως φίλος μονάχα εκείνος που επιθυμούμε τη συμβίωση. Αυτή η φιλία είναι σπάνια και αφορά μονάχα την αρετή.

Σε κάθε περίπτωση, όμως, όλοι αυτοί οι προβληματισμοί (ασχέτως αν κάποιος συμφωνεί ή διαφωνεί μαζί τους) δεν μπορούν παρά να ενταχθούν στο ευρύτερο πλαίσιο της διερεύνησης της ανθρώπινης αυτάρκειας. Κι αυτό ακριβώς είναι το πεδίο που θέλει να στρέψει την έρευνα ο Αριστοτέλης: «Τώρα είναι η ώρα να εξετάσουμε τη σχέση αυτάρκειας και φιλίας, και να δούμε πώς συσχετίζεται η λειτουργικότητα της μιας με τη λειτουργικότητα της άλλης» (1244b 1-2).

Στο πλαίσιο αυτής της διερεύνησης θα ξεκινήσει νέος κύκλος ερωτημάτων: «Έστω ότι ένας άνθρωπος είναι απόλυτα αυτάρκης· θα έχει φίλους; Ή μήπως η φιλία προϋποθέτει μιαν έλλειψη, και ο αυτάρκης δεν έχει ανάγκη από φίλους; Μήπως ο άνθρωπος ο αγαθός είναι απόλυτα αυτάρκης; Μήπως ο άνθρωπος της αρετής έχει την ευτυχία, και τότε τι τον θέλει τον φίλο;» (1244b 3-7).

Όμως, η υπόθεση της απόλυτης αυτάρκειας που δε χρειάζεται κανενός είδους συναναστροφή προσομοιάζει περισσότερο στη θεϊκή παρά στην ανθρώπινη φύση: «Ο αυτάρκης δεν έχει ανάγκη ούτε τους χρήσιμους ούτε και τους ηδείς (ευχάριστους). Αλλά και τη συμβίωση με τον άλλο, επίσης δεν την έχει ανάγκη· η παρέα με τον εαυτό του, του είναι υπεραρκετή. Άνετα το βλέπουμε αυτό στο θεό: προφανώς και δεν έχει καμία ανάγκη από τίποτε, άρα ούτε κι από κάτι που κάποια στιγμή μπορεί να του λείψει» (1244b 7-12).

Αποδεχόμενοι ότι είναι αδύνατο να υπάρξει τέτοιος άνθρωπος γίνεται αντιληπτό ότι η πλήρης αυτάρκεια δεν αρμόζει στην ανθρώπινη φύση, ή, αν πρέπει να ειπωθεί αλλιώς, ότι ο άνθρωπος είναι αδύνατο να φτάσει στην ύψιστη ευτυχία της ολοκληρωτικής αυτάρκειας: «Άρα και ο άνθρωπος της ύψιστης ευτυχίας δεν πρόκειται να νιώσει καθόλου την ανάγκη της φιλίας, παρά μόνο στο βαθμό που δεν αντέχεται απ’ τον άνθρωπο η ίδια η αυτάρκεια» (1244b 12-14).

Η απόρριψη του ανθρώπου-θεού σηματοδοτεί και την απόρριψη της απόλυτης (θεϊκής) αυτάρκειας για τον άνθρωπο. Ο άνθρωπος είναι από τη φύση κοινωνικό ον κι όποιος δεν νιώθει την ανάγκη της κοινωνικότητας επιμένοντας να ζει εντελώς μόνος στερείται της ανθρώπινης υπόστασης ως ον ανώτερο ή κατώτερο του ανθρώπου· είναι ή ζώο ή θεός.

Το αδύνατο, όμως, μιας τέτοιας εκδοχής δεν αποκλείει την κατ’ αναλογία προσέγγισή της. Με άλλα λόγια, όσο πιο ευτυχής αισθάνεται κάποιος, τόσο πιο αυτάρκης νιώθει, οπότε τόσο λιγότερους φίλους χρειάζεται: «Υποχρεωτικό συμπέρασμα: όποιος ζει ζωή άριστη, έχει φίλους ελάχιστους, και μάλιστα αυτοί πρέπει να λιγοστεύουν. Και να μη νοιάζεται πια να βρει καινούριους· να αδιαφορεί τόσο για τους χρήσιμους όσο και για κείνους που θα του άρεζε μαζί τους η συμβίωση. Αλλά και σε αυτήν την περίπτωση –όλοι θα το δεχόντουσαν– ο φίλος δεν είναι για χρήση ούτε για ωφέλεια, παρά μόνο για την αρετή» (1244b 15-21).

  Σε τελική ανάλυση, η ανάγκη του φίλου ξεκινά μετά την εξασφάλιση της αυτάρκειας: «Διότι όταν δεν μας λείπει τίποτε, τότε αποζητάμε –όλοι μας– τους ανθρώπους που θα μοιραστούμε μαζί τους τις απολαύσεις μας· να τους ευεργετήσουμε μάλλον θέλουμε, παρά να ευεργετηθούμε. Και η κρίση μας είναι πιο καθαρή μες την αυτάρκεια παρά μες στην ανάγκη· αυτάρκεις όντες, ζητούμε και τους φίλους που αξίζει να ζήσουν μαζί μας» (1244b 22-26).

Η εκδοχή που θέλει την αναζήτηση των φίλων ως αποτέλεσμα της αυτάρκειας καταρρίπτει όλους τους σχετικούς προβληματισμούς. Ο άνθρωπος επιζητά τους φίλους όχι για να πετύχει την αυτάρκεια, αλλά για να τη μοιραστεί μαζί τους, χωρίς αυτό να ανατρέπει το δεδομένο ότι μονάχα η πόλη μπορεί να προσφέρει στον άνθρωπο την πληρότητα των αγαθών που έχει ανάγκη.

Ο άνθρωπος ζει σε κοινωνίες για να αποκτήσει αυτάρκεια, κι όταν αυτή επιτευχθεί, στρέφεται και πάλι στους άλλους ανθρώπους για να μοιραστεί-ολοκληρώσει την ευτυχία του. Η θέση της εκ φύσεως κοινωνικότητας όχι μόνο δεν αμφισβητείται, αλλά ενισχύεται.

Η αντίληψη ότι ο άριστος βίος, ως έκφραση της υψηλότερης μορφής αυτάρκειας, επιβάλλει την ολιγοφιλία, δεν αφορά την υπονόμευση της συντροφικότητας, αλλά την αυστηρή επιλεκτικότητα που πρεσβεύει η αρετή. Ένας τέτοιος άνθρωπος δεν έχει ανάγκη τη συντροφικότητα του χρήσιμου και οι υψηλές του απαιτήσεις αξιώνουν και την αντίστοιχη ποιότητα του ευχάριστου. Οι άνθρωποι που θα τον πλαισιώσουν θα εκπληρώνουν τις προϋποθέσεις που του αρμόζουν, οι οποίες αναγκαστικά θα ορίζονται από τις επιταγές της αρετής.

Εξάλλου, η ευτέλεια της χρησιμοθηρικής φιλίας ενδέχεται να φτάσει σε τέτοιο σημείο που τα πράγματα να θεωρούνται πολυτιμότερα από το φίλο: «Ορισμένοι φίλοι αδικούν το φίλο τους· η αιτία είναι ότι αγαπούν τα πράγματα πιο πολύ από το φίλο τους που τα κατέχει. Οπότε τον αγαπάνε με τον τρόπο που διαλέγουν το ένα ή το άλλο κρασί ως πιο ηδύ, ή όπως διαλέγουν τον πλούτο για τη χρησιμότητά του: απλώς δηλαδή ο ένας φίλος τους είναι πιο χρήσιμος από τον άλλο» (1244a 37-41).

Αυτού του είδους οι φιλίες εκφυλίζουν τις ανθρώπινες σχέσεις καταδεικνύοντας ότι η εκδοχή της άκρατης χρησιμότητας μπορεί να μετατρέψει τους ανθρώπους σε πράγματα. Ο ενάρετος δεν έχει καμία σχέση με όλα αυτά. Έχοντας επίγνωση της σπανιότητας στις φιλίες της αρετής προτιμά τις λίγες συναναστροφές.

Όμως, αυτό δεν έχει καμία σχέση με τη θεϊκή αυτάρκεια της απόλυτης μοναξιάς. Κάτι τέτοιο θα ισοδυναμούσε με άρνηση της φύσης του.

 

https://eranistis.net/wordpress/2021/11/02/%ce%bf-%ce%b1%cf%81%ce%b9%cf%83%cf%84%ce%bf%cf%84%ce%ad%ce%bb%ce%b7%cf%82-%ce%ba%ce%b1%ce%b9-%ce%b7-%ce%b4%ce%b9%ce%b5%cf%81%ce%b5%cf%8d%ce%bd%ce%b7%cf%83%ce%b7-%cf%84%ce%b7%cf%82-%cf%86%ce%b9%ce%bb/

Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΕΘΝΟΜΗΔΕΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΄΄ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΤΑΦΟΥ΄΄

Του Κωνσταντίνου Γρίβα 

Καθηγητού Γεωπολιτικής στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων

Είναι σύνηθες στην Ελλάδα να εκτοξεύονται απαξιωτικές κρίσεις, ακόμα και ύβρεις εναντίον όσων υποστηρίζουν την ανάγκη εφαρμογής εθνοκεντρικής στρατηγικής, άσκησης εθνικά ανεξάρτητης πολιτικής. Υβριστές κρυμμένοι στο διαδίκτυο δεν μας απασχολούν. Αυτός που μας απασχολεί είναι ο εθνομηδενισμός που εκφράζεται από όσους κατέχουν πολιτική ή μιντιακή εξουσία και προωθούν-επιβάλλουν μια μηδενιστική αντίληψη, η οποία συμπυκνώνεται στην ιδέα ότι “η Ελλάδα δεν μπορεί” και βέβαια “δεν μπορεί να πει όχι”.

Αυτές οι απόψεις αποτελούν εκδήλωση μιας επικίνδυνης παθογένειας της σημερινής ελληνικής κοινωνίας, η οποία μπορεί να χαρακτηριστεί ως άτυπος συγκεκαλυμμένος εθνομηδενισμός. Σε πολύ γενικές γραμμές θα μπορούσαμε να πούμε ότι η Ελλάδα μαστίζεται από δύο είδη εθνομηδενισμού. Ο ένας είναι εμφανής, πιο ειλικρινής. Σε αυτόν υπάγονται οι αντιλήψεις ότι δεν υπάρχει αντικειμενική ιστορική πραγματικότητα παρά μόνον υποκειμενικές ιστορικές “αναγνώσεις”. Ότι τα έθνη, αλλά και οι λαοί, αποτελούν “φαντασιακές κατασκευές”. Ότι τα έθνη-κράτη είναι ξεπερασμένα. Ότι οι συλλογικές ταυτότητες δεν υφίστανται –και δεν πρέπει να υφίστανται– και το μόνο που υπάρχει είναι το άτομο και τα απεριόριστα δικαιώματά του.

 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΗ ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΓΚΡΥΤΗ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ : Slpress.gr

ΤΑ ΚΕΚΡΥΜΜΕΝΑ ΤΟΥ ΜΙΚΗ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗ

Γράφει ο Γιώργος Δημητρούλιας, 

εκδότης «το Αντίδοτο», τέως δημοτικός σύμβουλος Καλαμάτας

«Πόσες γενιές γυρεύανε, και μεις, νομίζω, φάγαμε τα νιάτα μας γυρεύοντας την περίφημη ελληνική πραγματικότητα. Η ελληνική πραγματικότητα είναι μπροστά μας. Ένα βελόνι πεύκου. Έχουμε κι εμείς τις αξιώσεις μας βλέπεις!»

                                                              Γιώργος  Σεφέρης

Είναι γεγονός ότι όσο ζεις μαθαίνεις και ανασκευάζεις πολλά από αυτά που πίστευες όταν ανακαλύπτεις νέες εκδοχές κάποιων καταστάσεων που ήξερες. Η μουσική του Μίκη Θεοδωράκη έφερνε στην σκέψη μου την μπόχα της ελλαδίτικης αριστερίλας που ξεκίνησε την δεκαετία του ’60 με την κατευθυνόμενη εξέγερση του Μάη του ’68 και την αντίστοιχη της Πατρίδας μας που έγινε το 1973 με το Πολυτεχνείο, η οποία γενιά μας έφερε στον πάτο οικονομικά, ηθικά, κοινωνικά, γεωπολιτικά κλπ. Όμως εσχάτως ανακάλυψα διαβάζοντας κάποια κείμενα και βιβλία, μετά τον θάνατο του Μίκη, ότι υπήρχαν στο ξεκίνημα της ελληνικής μαρξιστικής αριστεράς δύο ρεύματα. Το ένα που ξέρουμε και βλέπουμε σήμερα με την διεθνιστική αριστερά της κονόμας των υπερασπιστών της Παγκοσμιοποίησης και κάθε είδους παρακμής και το άλλο μιας Πατριωτικής αριστεράς που αναζητά την Ελληνικότητα μέσα από μια διαφορετική προσέγγιση της έννοιας του Έθνους.

Η ελληνικότητα του Μίκη.

Η παραπάνω φράση με την οποία ξεκινώ αυτό το κείμενο είναι ένα μικρό απόσπασμα από την αλληλογραφία του Σεφέρη, το 1932, που απαντά στον Γιώργο Θεοτοκά, λέγοντάς του ότι δεν χρειάζονται μεγαλοφυίες για να καθορίσουμε την ελληνικότητα αλλά βλέποντας την ζωή του Λαού και την διαρκή και πολύμορφη ελληνική ιδέα, μπορούμε να την προσεγγίσουμε. Ο Μίκης, αλλά και όλη του η γενιά, ήταν επηρεασμένη από την γενιά του ’30 στον Μεσοπόλεμο που το περιεχόμενο της ελληνικότητας στηρίχθηκε στις αρχές του ιδεαλισμού και τις αξίες της κλασσικής αρχαιότητας κατ’ αντιπαράθεση προς τον υλισμό.

«Προσωπικά είμαι ιδιαίτερα ευτυχής που είμαι Έλληνας. Δεν το λέω αυτό συναισθηματικά, αλλά λογικά-ρεαλιστικά. Γιατί η Ελλάδα μου προσφέρει διπλά μια δυνατή βάση, όπου μπορώ να σταθώ στα πόδια μου και ακόμα να προχωρήσω, ενώ βλέπω σαφώς γύρω μου, στην Ευρώπη, πολλούς νέους να παραπαίουν και να διστάζουν, γιατί τους λείπει ακριβώς μια τέτοια βάση. Είναι «διπλά» γιατί, πρώτον, η Ελλάδα είναι ένας ιδιαίτερος κόσμος (τόσο παλιός όσο και ανεξερεύνητος), πλούσιος, δυνατός, χυμώδης. Αυτή είναι η ιδέα της Ελλάδας, η μοίρα της το μαρτύριό της, η αντοχή της. Δεύτερον, στον τομέα μου διαπιστώνω ότι η μουσική μας κληρονομιά είναι γερή και πρωτότυπη, η μουσική γλώσσα, που χρησιμοποίησε ο λαός μας ανάμεσα στους αιώνες για να εκφραστεί, λάμπει σαν διαμάντι ανάμεσα στις μουσικές γλώσσες των άλλων λαών». Από το βιβλίο του αριστεριστή Φώντα Λάδη που αναπαράγει τμήμα της συνέντευξης του Μίκη στα Νέα τον Αύγουστο του 1959.

Ο Μίκης Θεοδωράκης μετά από λίγα χρόνια, το 1965, γράφει στο βιβλίο του «Το μανιφέστο των Λαμπράκηδων»: «Υπεράσπιση του ελληνικού λαϊκού πολιτισμού, των εθνικών παραδόσεων και της ελληνικής κουλτούρας, σκέψης και δημιουργίας (…)».

«Επανελλαδισμός της Ελλάδας. Ύψωση της πατρίδας μας σε κορυφαία περιοχή πνευματικού και καλλιτεχνικού πολιτισμού».

«Θέλουμε την Κύπρο ελεύθερη και αδέσμευτη. Ενωμένη με την ελεύθερη και αδέσμευτη μητέρα Ελλάδα».

«Θέλουμε Εθνική Οικονομική πολιτική. Να καταργηθούν τα προνόμια των ξένων μονοπωλίων. Να εθνικοποιηθούν οι βασικές ξένες επιχειρήσεις. Να καταργηθούν όλες οι ασύμφορες προς το Έθνος οικονομικές συμβάσεις. Άνοιγμα των αγορών και των δανείων προς όλες τις κατευθύνσεις με μοναδικό γνώμονα τα συμφέροντα του Λαού μας».

«Θέλουμε Εθνική Αναγέννηση. Να γυρίσουμε πλάτη στο παρελθόν (και σε ότι μας χωρίζει) και να στραφούμε ολόψυχα προς το μέλλον (που πρέπει να μας ενώνει)».

«Πιστεύουμε στον ελληνικό λαϊκό πολιτισμό. Πιστεύουμε στην ελληνική λογοτεχνική παράδοση. Είμαστε περήφανοι για τους Έλληνες δημιουργούς, λογοτέχνες, καλλιτέχνες. Θέλουμε όπλο την Παιδεία και την Επιστήμη, την Κουλτούρα και το Αθλητικό Πνεύμα, να διαπαιδαγωγήσουμε την νέα γενιά, σύμφωνα με τις πατριωτικές μας παραδόσεις και την κληρονομιά του ανθρώπινου πολιτισμού».

Όλα τα παραπάνω γράφονται από έναν συνειδητοποιημένο κομμουνιστή που έχει περάσει και από την Μακρόνησο, αλλά όμως δεν υποτάσσεται στις εντολές της Μόσχας.

Όταν έγραφε υπέρ του Ούγγρου ακροδεξιού πρωθυπουργού Ορμπάν!

Στο βιβλίο του «ΣΠΙΘΑ, ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΚΑΙ ΔΥΝΑΤΗ», που εξέδωσε ο ΙΑΝΟΣ τον Σεπτέμβρη του 2011 έγραφε: 

«Ουγγαρία.

Υπάρχει τάχα και άλλος δρόμος για να απαλλαγούμε από την κηδεμονία του  ΔΝΤ και την Τράπεζα της Ευρώπης; Ο έγκριτος δημοσιογράφος Γιώργος Δελαστίκ μας βοήθησε να τον ανακαλύψουμε. Είναι ένας δρόμος μέσα από το ίδιο το σύστημα, μιας και προέρχεται από την κυβερνητική αλλαγή που έγινε πριν από μερικούς μήνες στην Ουγγαρία. Η οποία, όπως είναι γνωστό, είναι κι αυτή μέλος της Ευρώπης των 27 και είχε και κείνη την ατυχία να γνωρίσει, όπως κι εμείς, τα… ευεργετικά αποτελέσματα της παρουσίας της γνωστής Τρόικας, που την είχαν καλέσει κι εκεί οι Ούγγροι σοσιαλιστές για να τους σώσει».

«Ήρθε, λοιπόν, η επάρατη Δεξιά…» που αρνήθηκε «…να συνεχίσει την πολιτική της εθνικής υποτέλειας των σοσιαλιστών προκατόχων της».

«Σπανίως μια ουγγρική κυβέρνηση ρίχτηκε στη δουλειά με τόση ορμή. Αυτό ήταν επειγόντως αναγκαίο, γιατί έχει καθορίσει ως σκοπό της την υπέρβαση της απελπισίας και της έλλειψης αυτοπεποίθησης που άφησαν στον ουγγρικό πληθυσμό οκτώ χρόνια σοσιαλιστική κυριαρχίας. Η ομάδα του Ορμπάν θέλει εξαιτίας αυτού του λόγου να προωθήσει την ‘εθνική συνοχή’. ΑΝΤΙ ΓΙΑ ΛΙΤΟΤΗΤΑ, ΦΟΡΟΣ ΣΤΙΣ ΤΡΑΠΕΖΕΣ! Παρ’ όλα αυτά, οι δυνάστες της ΕΕ και του ΔΝΤ απαιτούν από την ουγγρική κυβέρνηση να περικόψει τις ήδη γλίσχρες συντάξεις, να μεταρρυθμίσει επί τω χείρω το εθνικό σύστημα υγείας, περικόπτοντας μισθούς και θέσεις γιατρών και νοσοκόμων και μειώνοντας τα κρατικά κονδύλια για την υγεία, να κλείσει τεράστιες ζημιογόνες κρατικές επιχειρήσεις απολύοντας εκατοντάδες χιλιάδες Ούγγρων».

«Πανικός επικράτησε στους κύκλους της ΕΕ. Η Κομισιόν έσπευσε να προσάψει στην ουγγρική κυβέρνηση ότι… δεν εκτίμησε σωστά τις επιπτώσεις αυτής της έκτακτης φορολογίας στις τράπεζες, η οποία ‘ενδέχεται να έχει αρνητικές συνέπειες στην οικονομική ανάπτυξη’ και να ‘αποθαρρύνει τους ξένους επενδυτές’. Ανοησίες και προσχήματα. Ο πραγματικός λόγος που πανικόβαλε την ΕΕ και το ΔΝΤ ήταν μήπως αυτή η εθνικά επωφελής ουγγρική στάση βρει μιμητές και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες και δημιουργήσει ‘σχολή’, παρακινώντας και άλλες κυβερνήσεις κρατών – μελών των 27 να φορολογούν τις τράπεζες αντί να υποβάλλουν τους λαούς τους σε εξοντωτικά μέτρα λιτότητας».

Γιατί επέλεξε να ταφεί ως κομμουνιστής;

Ο Μίκης είχε καταλάβει ότι στην πρωτόγονη πολιτικά Ελλάδα πρέπει ακόμα, δυστυχώς, να ανήκεις σε ένα από τα κυρίαρχα στρατόπεδα. Διάλεξε το κομμουνιστικό στρατόπεδο «που δεν μπόρεσε να συνυπάρξει ουσιαστικά ούτε όμως να διαχωριστεί πραγματικά» από αυτό, όπως γράφει.

Είναι όμως και κάτι ακόμα. Ο γνωστός Γάλλος φιλόσοφος και ιστορικός των πολιτικών ιδεών, Πιερ-Αντρέ Ταγκιέφ που έχει φιλοξενηθεί από εφημερίδες όπως το Βήμα και έχουν μεταφραστεί πολλά βιβλία του στα ελληνικά, ταυτίζει το ΚΚΓ που ήταν ίδιο με το ΚΚΕ πριν αυτό διαλυθεί, με τα ακροδεξιά σκανδιναβικά κόμματα τα οποία και τα ομαδοποιεί σαν «κόμματα διαμαρτυρίας».

Γράφει: «Αυτά τα κόμματα διαμαρτυρίας συγκεντρώνουν απελπισμένους και αποκλεισμένους, δυσαρεστημένους και εξεγερμένους, εξοργισμένους και αγανακτισμένους, και για καιρό χρησιμοποιήθηκαν ως το τσούρμο για τα αντικοινοβουλευτικά ρεύματα, που κατάγγελλαν την διαφθορά των ιθυνόντων («όλοι σάπιοι!»)».

«Ξεπροβάλλουν στο περιθώριο των θεσμικών κομμάτων, σεβόμενα τους κανόνες του δημοκρατικού παιχνιδιού. Στο κομματικό σύστημα καταλαμβάνουν μια παράδοξη θέση, καθώς είναι ταυτόχρονα «μέσα και έξω από το σύστημα, κάτι σαν ενδιάμεσο όριο, μεταξύ των κομμάτων της κλασσικής αντιπολίτευσης και τα εξωσυστημικά κόμματα».

Με κεντρικό άξονα πάντα την Πατρίδα και το Έθνος!

Ο Μίκης σε όλη του την πορεία είχε στο μυαλό του, όχι μόνο την Ελληνικότητα, αλλά και το Έθνος. Δώδεκα χρόνια πριν πεθάνει γράφει: «Ποιος έχει συμφέρον να εξαλείψει τη λέξη και την έννοια «Έθνος», που αποτελεί την κύρια συγκολλητική δύναμη που μας ενώνει όλους, δεξιούς, κεντρώους, αριστερούς, πλούσιους, φτωχούς, μορφωμένους, αμόρφωτους, όλους ανεξαιρέτως τους Έλληνες, που, αν τύχει να ενωθούν όλοι μαζί και σχηματίσουν μια γροθιά, όπως έγινε στις 28 Οκτωβρίου του 1940, αποτελούν δύναμη που μπορεί όχι μόνο να αντισταθεί αλλά και να νικήσει;». 

ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ

ΑΜΑΥΡΩΣΗ ΤΟΥ ΑΓΩΝΟΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΟΡΘΟΔΟΞΩΝ ΝΕΩΝ

Του Πέτρου Ι. Νικολού

Ασκούμενου Δικηγόρου, Νομική ΕΚΠΑ

Μετά τα γεγονότα της Σταυρουπόλεως και την καθολική διαπόμπευση του κομμουνιστικού κόμματος, αλλά και των ενόπλων ταγμάτων του αντεξουσιαστικού χώρου, από μία μερίδα υπερηφάνων εφήβων μαθητών, οι οποίοι υπερασπιζόμενοι το σχολείο τους και τους συνομηλίκους τους ηρνήθηκαν κατηγορηματικά να δεχθούν προκηρύξεις πολιτικής προπαγάνδας στο εκπαιδεύτικό τους περιβάλλον, η Αριστερά αφηνιασμένη αδυνατεί να πέψει την εξόφθαλμα ταπεινωτική ήττα, που υπέστη από τη νεολαία. Μαινομένη αναζητεί λυσσωδώς φρέσκο αίμα για την εκδίκησή της. Συνεπεία αυτού, της τιμωρήσεως σε τριάντα έξι μήνες φυλάκιση με αναστολή του τριαντάχρονου για τα επεισόδια στο Νέο Ηράκλειο, αλλά και της προσφάτου συμπληρώσεως ενός έτους από την πρωτόδικη καταδίκη της ΧΑ, το κατεστημένο θεώρησε πως εγεννήθη έμπροσθέν του μία ανεπανάληπτη πολιτική ευκαιρία να πλήξει έως και να εξουδετερώσει δυνάμεις και ομάδες, τις οποίες υπολαμβάνοντας ως αντισυστημικές αισθάνεται όχι μόνο ότι δεν μπορεί να ελέγξει, αλλά και ότι καρπώνονται κοινωνικά τα μαζικά κύματα αντίδρασης απέναντι στις ανελεύθερες και αντεθνικές επιλογές των ασκούντων δημοσία εξουσία.  

Το καθεστώς επικαλούμενο μέσα από ψευδή στοιχεία και κραυγαλέες ανακρίβειες τη γιγάντωση του επονομαζομένου κατά καταχρηστική μνεία ‘‘εθνικιστικού’’ χώρου, εδώ και ημέρες έχει εξαπολύσει μία ασύμμετρη επίθεση, ένα ανηλεές πογκρόμ κατά οργανώσεων, οι οποίες βαπτισθείσες ως ‘‘ναζιστικές’’ ή ‘‘ακροδεξιές’’, παρότι στη συντριπτική τους πλειονότητα δεν αποτελούν παρά ιστοσελίδες και διαδικτυακά φαντάσματα, χωρίς καμμία παρουσία και συμμετοχή στο κοινωνικό γίγνεσθαι, εμφανίζονται αίφνης ως απειλή για τη δημοκρατία, την τάξη και τη δημοσία ασφάλεια. Μπορεί το ΚΚΕ να συνιστά το πρώτο σε πολιτική ισχύ ολοκληρωτικό κόμμα, το οποίο ρητώς και απεριφράστως αντιστρατεύεται το Σύνταγμα, απεργάζεται την κατάλυση του πολιτεύματος και σχεδιάζει την εγκαθίδρυση σοβιετικής δικτατορίας, αλλά το άγχος της πολιτείας έλκεται από ολιγάριθμες έως ανύπαρκτες συλλογικότητες, χωρίς εν πολλοίς καμμία αξιόλογη δράση, δυναμική, μέλη και ποιοτική συγκρότηση. Δεκάδες δημοσιεύματα και τηλεοπτικές έρευνες απαριθμώντας μία σειρά  ‘‘εθνικιστικών’’ κατ’ όνομα μόνο σχημάτων επιχειρούν να φιλοτεχνήσουν εκ νέου το αφήγημα της νεκραναστάσεως του επαράτου κόμματος με τον μαίανδρο. Αυτά τα σκόπιμα δημοσιογραφικά κατασκευάσματα λειτουργώντας ως προάγγελος διώξεων ήνοιξαν ακριβώς την θύρα των εισαγγελικών παραγγελιών για διερεύνηση τυχόν συστάσεως εγκληματικών οργανώσεων και τελέσεως άλλων τινών βαρέων αδικημάτων. Παρότι το έργο είναι γνωστό και το έχουμε παρακολουθήσει κατά το παρελθόν, τα μέσα μαζικής εξαπάτησης πάνω στην αγωνία τους να σκηνοθετήσουν ένα παραμύθι αναβίωσης της ‘‘ακροδεξιάς’’ απεπειράθησαν ύπουλα να συσχετίσουν μέχρι και έναν καθαρά χριστιανικό οργανισμό με παράνομες συμμορίες και οντότητες του περιθωρίου.  

Η ‘‘Ελληνική Ορθόδοξη Νεολαία’’, ένας ανεξάρτητος ορθόδοξος σύλλογος φοιτητών, μαθητών και εργαζομένων νέων, στην πλειοψηφία τους λαμπρών επιστημόνων και καταξιωμένων προσωπικοτήτων, με αψεγάδιαστη, σοβαρή και υπεύθυνη συμμετοχή στα κοινά της Πατρίδος μας τα τελευταία δυόμιση έτη, παρουσιάστηκε από τηλεοπτικό δίαυλο πανελλαδικής εμβελείας ανάμεσα σε τελείως ασύμβατες μ’ αυτήν συσσωματώσεις από τις οποίες ήδη από ιδρύσεώς της έχει λάβει ξεκάθαρες αποστάσεις, διαχωρίζοντας ανοιχτά τη θέση της. Με πλούσια ακτιβιστική δράση, η οποία αναπτύσσεται πάντα σε πλαίσιο νομιμότητας, με συλλογή και διανομή ειδών πρώτης ανάγκης σε αστέγους, πένητες και απόρους, εθελοντικές πρωτοβουλίες σε δασοπυρόσβεση και συνθήκες έκτακτης ανάγκης, συμμετοχή σε δράσεις της Εκκλησίας, αλλά και με αγαστή και εντατική συνεργασία με ενώσεις πολυτέκνων, χριστιανικά σωματεία, την αρμενική νεολαία, συλλόγους Κυπρίων και Βορειοηπειρωτών, η ΕΟΝ συνιστά μία υποδειγματική μορφή πατριωτικής ενώσεως προσώπων, η οποία ουδέποτε έχει απασχολήσει με τη στάση της τις αρχές. Πέραν, όμως, της ενεργού παρουσίας της στα πολιτικά δρώμενα, διατυπώνει αποφασιστικά έναν οξύ, αλλά παράλληλα θεσμικό προγραμματικό λόγο τροφοδοτώντας την ελληνική νεολαία με προχωρημένα κείμενα, ιδέες και προτάσεις, οι οποίες καταδεικνύουν το ήθος και το πνεύμα των στελεχών της. Τα παιδιά έχοντας πεντακάθαρο πρόσωπο και μητρώο στην κοινωνία διαπρέπουν στους τομείς απασχόλησής τους, συγκροτώντας μία απολύτως υγιή και ευσυνείδητη ομάδα νέων, η οποία εργαζομένη για τον σκοπό της αφύπνισης και κινητοποίησης της νέας γενεάς υπέρ Πίστεως και Πατρίδος, απέχει παρασάγγας από πρακτικές χουλιγκανισμού και βίας ξυρισμένων και συνάμα ανεγκέφαλων κεφαλιών, τις οποίες αποκηρύσσοντας μετά βδελυγμίας ποτέ δεν θα μπορούσε να αποδεχτεί. Οποιαδήποτε προσπάθεια ταύτισης και συγχύσεως με την ΧΑ και πρώην παράγοντες απ’ αυτόν τον χώρο προσκρούουν στην κοινωνική εμπειρία και την άριστη διαδρομή συνέπειας και ωριμότητας, την οποία έχουν διαγράψει οι εξαίρετοι νεολαίοι, που πυκνώνουν τις τάξεις του Αγώνα της. 

 Αυτή η νέα εκστρατεία παραχάραξης της πραγματικότητας και εξομοιώσεως όλων των υποτιθεμένων εθνικιστικών οργανώσεων προσβάλλει κατάφωρα το έργο, την ταυτότητα και τον αγνό και φιλότιμο αγώνα όλων αυτών των παιδιών, τα οποία ως πρώτα στα γράμματα επέλεξαν για το Έθνος και την Ορθοδοξία μας να τεθούν αντιστοίχως και στην πρώτη γραμμή των επάλξεων για την επικράτηση των Ιδεών μας. Η ποινικοποίηση του φρονήματος και η αστυνόμευση της σκέψεως δεν πρόκειται να μας εμποδίσουν να αμυνθούμε αποτελεσματικά απέναντι σ’ όλους όσοι μας επιτίθενται, αμαυρώνοντας, σπιλώνοντας και στοχοποιώντάς μας. 

 

ΑΙΩΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΙΣΤΗ

Ο ΕΛΑΣ ΚΑΙ Ο ΕΜΦΥΛΙΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΟΧΗ

Του Ιωάννη Β. Αθανασόπουλου

ιστορικού

Το ζήτημα κατάληψης της εξουσίας ήταν από την πρώτη στιγμή προτεραιότητα για το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, ήδη από την ίδρυσή του. Στο ιδρυτικό του ΕΑΜ δεν είναι τυχαίο πως ο τρίτος όρος έκανε λόγο για υποστήριξη των δικαιωμάτων του λαού και προστασία του από κάθε «αντιδραστική απόπειραν, ήτις θα τείνη να επιβάλη εις τον λαόν λύσεις αντιθέτους προς τας επιθυμίας του και η εκμηδένισις δι’ όλων των μέσων του ΕΑΜ και των οργάνων που το αποτελούν».

Το ΕΑΜ, μιλώντας εξ ονόματος του ελληνικού λαού, με δική του πρωτοβουλία, εξ αρχής αναφερόταν στις προθέσεις του, ασχέτως αν τότε δεν το αντιλήφθηκαν όλοι εγκαίρως. Η μονοπώληση της αντίστασης ήταν αυτοσκοπός, καθώς το ΚΚΕ αποσκοπούσε, από την πρώτη στιγμή, σε κατάληψη της πολιτικής εξουσίας μετά την φυγή των κατακτητών. Ο εθνικοαπελευθερωτικός αγώνας έγινε από «σύμπτωση» συμφερόντων, όπως αναφέρει επί λέξη η 8^η Ολομέλεια του ΚΚΕ τον Ιανουάριο του 1942. Πρωταρχικός σκοπός κάθε κομμουνιστή μετά τον Ιούνιο του 1941, καθότι πριν ναζί και σοβιετικοί ήταν σύμμαχοι, ήταν η υπεράσπιση της Σοβιετικής Ένωσης από «τη ληστρική φασιστική επιδρομή». Και καταλήγει στην ουσία: «Το γεγονός ότι η χώρα μας βρίσκεται υποδουλωμένη και λεηλατείται από το ληστρικό φασιστικό άξονα κάνει ολοφάνερη τη σύμπτωση και ταυτότητα του εθνικο-απελευθερωτικού αγώνα του ελληνικού λαού με το γενικό εθνικο-απελευθερωτικό και προοδευτικό αγώνα της Σοβιετικής Ένωσης και αυτό δημιουργεί απεριόριστες δυνατότητες ενός πανελλαδικού συναγερμού και αγώνα για τη συντριβή των κατακτητών-ληστών μέσα στον τόπο μας».

Όπως ανέφερε ο γενικός γραμματέας του ΚΚΕ στην Κατοχή Γιώργης Σιάντος, ο άμεσος σκοπός του ΚΚΕ, δηλαδή η εκδίωξη των κατακτητών, θα οδηγούσε στην πραγμάτωση των «τελικών στρατηγικών σχεδίων» του Κόμματος, που δεν ήταν άλλος από την υφαρπαγή της πολιτικής εξουσίας (Δέκα χρόνια Αγώνα, 1935-1945, Κεντρική Επιτροπή ΚΚΕ). Το σχέδιο αυτό βέβαια δεν θα γινόταν με ειρηνικά μέσα.

Τον Δεκέμβριο του 1942, το ΚΚΕ και οι οργανώσεις του έχουν πεισθεί πως οι νίκες του Κόκκινου Στρατού την ίδια εποχή κατά των Γερμανών θα φέρουν σύντομα τη λήξη της κατοχής στην Ελλάδα, μέσω της απόβασης τμημάτων των συμμαχικών δυνάμεων. Δεν  είναι τυχαίο ότι τον ίδιο μήνα αποφασίζεται σε σύσκεψη του κόμματος στο Κουκάκι, που ονομάστηκε Β’ Πανελλαδική Συνδιάσκεψη του ΚΚΕ, η μονοπώληση του αγώνα αντιστάσεως από τον ΕΛΑΣ. Όποιος ήθελε να πολεμήσει τον κοινό εχθρό έπρεπε να το κάνει εντασσόμενος στον ΕΛΑΣ, ειδάλλως θα είχε τρεις επιλογές: τον θάνατο, την αυτοδιάλυση ή να καταφύγει στους Γερμανούς και να γίνει όργανό τους. Η μονοπώληση αυτή θα έφερνε άμεσα, με τη λήξη της κατοχής, το ΚΚΕ στην εξουσία. Στην ίδια Συνδιάσκεψη, αποφασίσθηκε πως το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ δεν υπήρχε πιθανότητα για γίνει όργανο των μακροπρόθεσμων σκοπών των Άγγλων. Πάνω σ’ αυτό το σκεπτικό, οι διαταγές των συμμάχων Άγγλων για διενέργεια επιθέσεων και σαμποτάζ αντιμετωπίσθηκαν από την ηγεσία του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ ως αναγκαίες παραχωρήσεις στους Βρετανούς, με αντάλλαγμα την αναγνώρισή του ΕΛΑΣ ως συμμαχικού στρατού και την βρετανική ενίσχυση βεβαίως σε οπλισμό, πυρομαχικά και βρετανικές χρυσές λίρες. Όπως έγραψε σε σχετική έκθεσή του ο πολιτικός σύμβουλος του Γενικού Στρατηγείου του ΕΛΑΣ, Ανδρέας Τζήμας οι επιθέσεις κατά των Γερμανών που ζητούσαν οι σύμμαχοι αντιμετωπίστηκαν από τους ίδιους ως «χαμάλικη δουλειά»!

Η εφαρμογή της απόφασης της Β’ Πανελλαδικής Συνδιάσκεψης του ΚΚΕ ξεκίνησε λίγες μέρες μετά, στα τέλη Δεκεμβρίου του 1942, με την οργανωμένη προσπάθεια για αιφνιδιασμό του Ζέρβα και της οργάνωσής του. Όπως έγραψε σε αναμνήσεις του ο Νικηφόρος του ΕΛΑΣ, ο Βελουχιώτης σε μυστική σύσκεψη των σκληροπυρηνικών στελεχών αποφάσισε, κατόπιν εντολών του ΚΚΕ, να συλλάβει και να δολοφονήσει τον Ζέρβα. Τετρακόσιοι αντάρτες του ΕΛΑΣ εξόρμησαν στα λημέρια του ΕΔΕΣ με σκοπό να πραγματοποιήσουν το σχέδιο. Όπως αποκάλυψε ο Νίκος Χατζής, από τους μαχητές του Γοργοποτάμου αρχικά ενταγμένος στον ΕΛΑΣ, το Κόμμα είχε πλαστογραφήσει έγγραφα που «αποδείκνυαν» πως ο Ζέρβας ήταν συνεργάτης των Ιταλών. Με αυτά θα τον ανάγκαζαν είτε να δεχθεί να προσχωρήσει στον ΕΛΑΣ και να σβηστεί το δήθεν ένοχο παρελθόν του είτε θα τον οδηγούσαν σε «Λαϊκό δικαστήριο» και σε βέβαιο θάνατο.

Για το σχέδιο αυτό, εγκατέλειψαν κρυφά τον ΕΛΑΣ ο Χατζής, ο Κωστορίζος με τις ομάδες τους και θέλησαν να στραφούν προς τον Ζέρβα αλλά τελικά εντάχθηκαν στον ΕΣΑΠ του Ταγματάρχη Κωστόπουλου. Με την διάλυση του ΕΣΑΠ από τον ΕΛΑΣ αργότερα, ο Χατζής κατόρθωσε να διαφύγει και να φτάσει στον Ζέρβα, που του διηγήθηκε την ιστορία αλλά ο Κωστορίζος συνελήφθη και εκτελέστηκε σαν προδότης του ΕΛΑΣ.

Ο Ζέρβας δεν έπεσε στη φάκα και τα σχέδια του ΚΚΕ αχρηστεύθηκαν. Τότε ο Βελουχιώτης για να δικαιολογήσει τα αδικαιολόγητα υποστήριξε πως έφτασε για να διαπραγματευθεί με τον Ζέρβα την ένωση των δύο οργανώσεων. Οι συζητήσεις κατέληξαν στη σύνταξη ενός πρακτικού, το οποίο για να τεθεί σε ισχύ θα έπρεπε να εγκριθεί από τις Κεντρικές Επιτροπές των δύο οργανώσεων στην Αθήνα. Όπως ήταν αναμενόμενο αυτό δεν συνέβη ποτέ.

Ο ΕΛΑΣ όμως δεν σταμάτησε το σχέδιο του. Η μονοπώληση της αντίστασης συνεχίστηκε κανονικά και με θετικά αποτελέσματα. Τον Μάρτιο του 1943 ο ΕΛΑΣ αφοπλίζει με δόλο τον ΕΣΑΠ του Κωστόπουλου, αφού αρχικά είχε στείλει αντιπροσωπεία με στόχο τη συνεργασία. Ο Σαράφης, που ανήκε τότε στον ΕΣΑΠ παρά τους εξευτελισμούς που υπέστη, δέχθηκε να γίνει στρατιωτικός αρχηγός του ΕΛΑΣ, μια θέση που ουσιαστικά δεν είχε καμία ισχύ. Ο κατοχικός εμφύλιος ουσιαστικά κηρύχθηκε τότε.

Τον Μάιο του ’43, ο ΕΛΑΣ προβαίνει στη πρώτη διάλυση του 5/42 ΣΕ του Δημητρίου Ψαρρού, πάλι με δόλο αφού πάλι έστειλε αντιπροσωπεία που ζητούσε συνεργασία. Την ίδια περίοδο, αφόπλιζε δυνάμεις του ΕΔΕΣ στο Θέρμο και εκτελούσε τον αγωνιστή Αριστοτέλη Τσιτσέλη. Μετά, από αντιδράσεις της Βρετανικής Αποστολής και του λαού, ο ΕΛΑΣ επέστρεψε την επιστροφή του οπλισμού των παραπάνω οργανώσεων. Αλλά τον Ιούλιο τις αφόπλισε ξανά με διάφορες δικαιολογίες για δεύτερη φορά.

Παράλληλα, τον Απρίλιο του ‘43 στη Μακεδονία ο ΕΛΑΣ συλλαμβάνει και εκτελεί τους αξιωματικούς της ΠΑΟ Ταγματάρχη Πόρτη και Υπολοχαγό Μπουλογιάννη, ήρωες της μάχης του Φαρδύκαμπου κατά των Ιταλών τον Μάρτιο της ίδιας χρονιάς. Παρά την υπογραφή συμφωνητικού συνεργασίας με την ΠΑΟ και την Βρετανική Αποστολή τον Αύγουστο, ο ΕΛΑΣ θα εξαπολύσει νέα επίθεση τον Οκτώβριο με την ψευδή δικαιολογία πως η ΠΑΟ συνεργάζεται με τους κατακτητές. Είναι η εποχή που ο κατοχικός εμφύλιος πόλεμος γενικεύεται και ο ΕΛΑΣ επιτίθεται κατά πάντων επειδή οι τελευταίοι «συνεργάζονται με τους Γερμανούς»! Η δε ΠΑΟ συνεργαζόταν τόσο με τους Γερμανούς, ώστε όταν τον Ιανουάριο του 1944 εξέδωσε διαταγή διάλυσης προς τα τμήματά της κάλεσε τις διαθέσιμες δυνάμεις της να στραφούν προς ένταξη στον ΕΔΕΣ ή στις δυνάμεις του Τσαούς Αντών στην Ανατολική Μακεδονία. Προειδοποίησε πως «όποιος πάρει γερμανικό όπλο, έστω και για την αυτοάμυνά του, θα είναι εχθρός της ΠΑΟ».

Από τον Αύγουστο του 1943 στράφηκε προς τις οργανώσεις αντίστασης στην Πελοπόννησο. Επιθέσεις κατά του Ελληνικού Στρατού (ΕΣ) και των Εθνικών Ομάδων Αντίστασης (ΕΟΑ). Ίδια ακριβώς πολιτική. Επιθέσεις, υπογραφή συμφωνητικού συνεργασίας και λίγο αργότερα νέα επίθεση ολοκληρωτικής διάλυσης επειδή οι οργανώσεις αυτές ήταν «προδοτικές». Έτσι, τον Οκτώβριο του 1943 οι δυνάμεις του ΕΣ και των ΕΟΑ σαρώθηκαν και εκμηδενίστηκαν.

Η μεγαλύτερη και περισσότερο έντονη επίθεση του κατοχικού εμφυλίου, ωστόσο, έγινε κατά των Εθνικών Ομάδων του Ζέρβα τον Οκτώβριο της ίδιας χρονιάς. Ο Ζέρβας και ο ΕΔΕΣ θεωρούνταν από το ΚΚΕ ως ο υπ’ αριθμόν ένα εχθρός στην κατεχόμενη Ελλάδα που έπρεπε να εξουδετερωθεί. Η δικαιολογία και αυτής της επίθεσης ήταν πως ο Ζέρβας συνεργαζόταν με τον εχθρό. Κάτι τέτοιο, παρά την προπαγάνδα ετών που εξακολουθεί μέχρι σήμερα, δεν ίσχυε (βλέπε αναλυτικά Ιωάννης Β. Αθανασόπουλος, Στρατηγός Ναπολέων Ζέρβας, ιστορική βιογραφία (1891-1957), εκδόσεις Πελασγός, Αθήνα 2020). Απλώς ήταν η εύκολη και πειστική δικαιολογία της εαμικής προπαγάνδας.

Πως όμως το ΚΚΕ-ΕΑΜ-ΕΛΑΣ οδηγήθηκε στην συστηματική εξαπόλυση του κατοχικού εμφυλίου; Ήταν προσχεδιασμένη ή όχι; Σε πρώτη φάση είδαμε την αρχική απόφαση της Β’ Πανελλαδικής Συνδιάσκεψης του κόμματος τον Δεκέμβριο του ’42. Επιπλέον, στις αρχές Αυγούστου του 1943 το Πολιτικό Γραφείο του ΚΚΕ αποφασίζει τη σύνταξη στρατιωτικού σχεδίου κατάληψης της πρωτεύουσας. Στόχος ήταν η κατάληψη του τριγώνου Μακρυγιάννη-Φιλοπάππου-Ακρόπολη. Το σχέδιο του Ταγματάρχη του ΕΛΑΣ, Θόδωρου Μακρίδη παραδίδεται τον Σεπτέμβριο. Την ίδια στιγμή στην πρωτεύουσα αρχίζουν οι δολοφονίες της ΟΠΛΑ και τα στελέχη της ΕΠΟΝ δεν κρύβουν πως το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ στοχεύει στην κατάληψη της εξουσίας. Επικρατεί το φθινόπωρο του ’43 λανθασμένα η εντύπωση πως οι Γερμανοί ετοιμάζονται για αποχώρηση. Ο ΕΛΑΣ και οι λοιπές οργανώσεις του κόμματος θα φουντώσουν την προσπάθεια να βγάλουν από τη μέση κάθε εμπόδιο. Στην Αθήνα, παράλληλα με τον αγώνα στα βουνά, ο ΕΛΑΣ, ΟΠΛΑ και η ΕΠΟΝ θα εξαπολύσουν επιθέσεις κατά των λοιπών οργανώσεων. Αποκορύφωμα των εμφύλιων συγκρούσεων και της εαμικής βίας θα αποτελέσει η εν ψυχρώ δολοφονία του Κίτσου Μαλτέζου την 1^η Φεβρουαρίου 1944.

Τέλη Σεπτεμβρίου του 1943, το Πολιτικό Γραφείο του ΚΚΕ συνεδριάζει και αποφασίζει την κορύφωση του κατοχικού εμφυλίου στα βουνά. Ο Σιάντος θα ξεκινήσει για το βουνό την 1^η Οκτωβρίου για να δώσει το στίγμα της πολιτικής γραμμής. Στο στόχαστρο μπαίνει πρωτίστως ο Ζέρβας. Υπερζηλωτής πραγμάτωσης της απόφασης είναι, ολοψύχως, ο Άρης Βελουχιώτης. Οι διαταγές του ιδίου καθώς και του Σαράφη όλη την περίοδο Οκτωβρίου-Νοεμβρίου αφορούν αποκλειστικά τη διάλυση του ΕΔΕΣ. Καλούσαν τις δυνάμεις του ΕΛΑΣ να αφήνουν στο απυρόβλητο τους Γερμανούς, καθότι εχθρός ήταν ο Ζέρβας! Οι Γερμανοί, σύμφωνα με δικό τους σχέδιο, θέριζαν ανεξαιρέτως τον ΕΔΕΣ και τον ΕΛΑΣ ανά την ελληνική επικράτεια και εκμεταλλεύονταν τον κατοχικό εμφύλιο. Στην Ήπειρο, όμως, ο ΕΛΑΣ απέφευγε τους Γερμανούς και συνεχώς ο Βελουχιώτης καλούσε τα τμήματά του να χτυπούν τον Ζέρβα.

Η αποχώρηση των Γερμανών δεν συνέβη ποτέ και το σχέδιο του ΕΛΑΣ αποκαλύφθηκε. Τον Ιανουάριο του 1944 και ενώ οι εκατέρωθεν επιθέσεις συνεχίζονταν ζήτησε ο ΕΛΑΣ συζητήσεις ειρήνευσης με τον ΕΔΕΣ κατόπιν επεμβάσεως των Βρετανών. Η συμφωνία Μυροφύλλου-Πλάκας υπεγράφη στα τέλη Φεβρουαρίου ’44 και υποτίθεται πως τερμάτιζε τον κατοχικό εμφύλιο. Παρόλα αυτά, σποραδικά μέχρι την απελευθέρωση υπήρξαν μερικές συγκρούσεις μεταξύ των δύο οργανώσεων. Τον Δεκέμβριο του 1944 συνεχίστηκαν στην Ήπειρο με τελική επικράτηση του ΕΛΑΣ, που του στέρησε όμως την Αθήνα.

Τον Απρίλιο του 1944, ο ΕΛΑΣ επιτίθεται για τρίτη και τελευταία φορά κατά του 5/42 και δολοφονεί εν ψυχρώ τον Συνταγματάρχη Δημήτριο Ψαρρό. Ο Βελουχιώτης θα αναλάβει την ευθύνη της επίθεσης δικαιολογώντας, στην επίσημη έκθεση του, την ενέργειά του λέγοντας πως ο Ψαρρός ήταν «εθνοπροδότης που συνεννοούνταν με τους Γερμανούς». Επιθέσεις αρχές του ’44 έγιναν και κατά των δυνάμεων του Τσαούς Αντών στην Ανατολική Μακεδονία αλλά οι δυνάμεις του άντεξαν και μαζί με αυτές του Ναπολέοντα Ζέρβα αποτέλεσαν τις μοναδικές σ’ όλη τη χώρα που δεν αφανίστηκαν από τον ΕΛΑΣ.

Πηγές:

Γρηγόρης Φαράκος, Ο ΕΛΑΣ και η εξουσία, τόμοι 2, Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 2000.

Πέτρος Μακρής-Στάικος, Ο Άγγλος πρόξενος, ο υποπλοίαρχος Noel C. Ress και οι Βρετανικές μυστικές υπηρεσίες, Ελλάδα-Μέση Ανατολή (1939-1944), Ωκεανίδα, Αθήνα 2011.

Ιωάννης Β. Αθανασόπουλος, Κατοχικός εμφύλιος πόλεμος στην Ελλάδα 1943-1944. Η πρώτη προσπάθεια του ΚΚΕ για υφαρπαγή της εξουσίας, Πελασγός, Αθήνα 2020 [β’ έκδοση].

Πέτρος Μακρής-Στάικος, Κίτσος Μαλτέζος, ο αγαπημένος των Θεών, Εστία, Αθήνα 2019 [β’ έκδοση αναθεωρημένη].

Ιωάννης Β. Αθανασόπουλος, Στρατηγός Ναπολέων Ζέρβας, ιστορική βιογραφία (1891-1957), Πελασγός, Αθήνα 2020.

* Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην “Ελεύθερη Ώρα” στις 30.10.2021.

https://ellhnikaxronika.wpcomstaging.com/2021/11/01/%ce%bf-%ce%b5%ce%bb%ce%b1%cf%83-%ce%ba%ce%b1%ce%b9-%ce%bf-%ce%b5%ce%bc%cf%86%cf%8d%ce%bb%ce%b9%ce%bf%cf%82-%cf%83%cf%84%ce%b7%ce%bd-%ce%ba%ce%b1%cf%84%ce%bf%cf%87%ce%ae/